• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Francuski ruch oporu



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (SD, pol. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS) – organ wywiadu, kontrwywiadu i służby bezpieczeństwa SS, działający w III Rzeszy w latach 1931–1945.Francuskie powstanie narodowowyzwoleńcze (zwane także II bitwą o Francję, II kampanią francuską, francuskim powstaniem narodowym, francuskim powstaniem powszechnym i Wyzwoleniem Francji) – okres intensywnych walk między FFI wspieranymi przez wojska koalicji antyhitlerowskiej a siłami Osi po Jour J na terenie Francji.
    Sztandar 2 kompanii 1 Batalionu Francuskich Sił Wewnętrznych (FFI) z Finistère
    Maquis w Wimille, 14 września 1944
    Regiony FFI w 1944. W strefie południowej wszystkie regiony oznaczono literą „R” i kolejnymi cyframi. W strefie północnej są to litery „A”, „B”, „C”, „D”, „M” i „P” a cyfra po literze oznacza podregion

    Francuski Wewnętrzny Ruch Oporu (fr. La Résistance Intérieure Française, dosłownie Francuski Opór Wewnętrzny, RIF), Ruch Oporu (fr. La Résistance; dosłownie Opór, Sprzeciw) – ruch oporu we Francji skierowany przeciwko niemiecko-włoskiemu okupantowi oraz władzom kolaboracyjnym podczas II wojny światowej.

    Rząd Tymczasowy Republiki Francuskiej – rząd francuski utworzony pod koniec II wojny światowej, istniejący w latach 1944-1946.Joseph Darnand (ur. 19 marca 1897 r. w Coligny, zm. 10 października 1945 r. w więzieniu w Paryżu) – francuski działacz skrajnie prawicowy, szef kombatanckiej organizacji Francuski Legion Weteranów, prorządowej milicji Legionowa Służba Porządkowa i kolaboracyjnej Milicji Francuskiej we Francji Vichy, jednocześnie szef policji i sekretarz generalny ds. spraw bezpieczeństwa oraz sekretarz spraw wewnętrznych.

    W roku 1940 w Paryżu rozpoczęły się pierwsze manifestacje studentów i uczniów skierowane przeciwko okupacji niemieckiej, włoskiej i marionetkowemu rządowi w Vichy (do wolnej strefy Niemcy wkroczyli w listopadzie 1942). Ruch Oporu rozwinął się silniej w strefie południowej, a słabiej w strefie północnej. We Francji cały Ruch Oporu stopniowo podporządkował się emigracyjnym władzom Francji (Komitet Wolnej Francji, następnie CFLN), kierowanym przez Charles’a de Gaulle’a. Organizowano pomoc jeńcom wojennym, propagandę, sabotaż i dywersję, partyzantkę oraz akcje zbrojne przy wsparciu państw alianckich, w tym brytyjskiego SOE i amerykańskiego OSS.

    Masyw Centralny (fr. Massif central) – wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji, zajmująca powierzchnię około 85 tys. km². Wznosi się średnio 400-700 m n.p.m., a najwyższym szczytem jest położony w północnej części Puy de Sancy (1885 m n.p.m.), będący częścią krawędzi krateru wulkanu Mont Dore. Doliny rzek (m.in. Loary, Allier, Dordogne, Lot i Tarn) rozdzielają go na odrębne płaskowyże i grupy górskie. Najciekawsza z nich to położone w południowej części Sewenny.Lotaryngia (fr. Lorraine, niem. Lothringen, lotar. Louréne) – kraina historyczna i region administracyjny w północno-wschodniej Francji. Graniczy z Belgią, Luksemburgiem i Niemcami oraz z regionami: Alzacja, Franche-Comté i Szampania-Ardeny.

    Od 1942, wobec wzmagających się represji Niemców oraz reżimu Vichy, dzięki delegatowi de Gaulle’a Jeanowi Moulinowi rozpoczął się proces scaleniowy Oporu. W maju 1943 w skład Krajowej Rady Ruchu Oporu weszli walczący komuniści, socjaliści, chrześcijańscy-demokraci i konserwatyści. W lutym 1944, w ślad za zjednoczeniem politycznym, nastąpiło zjednoczenie militarne przez scalenie wszystkich organizacji, w tym AS, FTP i ORA, we Francuskie Siły Wewnętrzne. Największe natężenie walk nastąpiło w ostatnim roku okupacji, szczególnie po wybuchu powstania narodowego. Opór samodzielnie oswobodził szereg departamentów francuskich opuszczanych przez wycofujący się Wehrmacht, pozostałą część kraju natomiast wspólnie z Aliantami. Po wyzwoleniu Francji część bojowników FFI wstąpiła do oddziałów regularnych armii francuskiej.

    Saint-Quentin – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Pikardia, w departamencie Aisne. Miejsce urodzenia Szymona z Saint-Quentin oraz François Babeufa. Miasto było historyczną stolicą hrabstwa Vermandois.Pas-de-Calais [pɑdkaˈlɛ] – departament w północnej Francji, jeden z 83 departamentów utworzonych w 1790 w czasie rewolucji francuskiej. Nazwa departamentu pochodzi od nazwy Cieśniny Kaletańskiej (fr. Pas de Calais), nad którą jest położony. Jest jednym z dwóch departamentów regionu Hauts-de-France (drugi to Nord). Posiada najwięcej gmin (894) ze wszystkich departamentów francuskich.

    Spis treści

  • 1 Organizacje Oporu
  • 1.1 Ruchy i grupy
  • 1.2 Siatki wywiadowcze
  • 2 Kształtowanie się Ruchu Oporu
  • 2.1 Skrajna lewica i anarchizm
  • 2.2 Lewica i związkowcy
  • 2.3 Prawica i duchowieństwo
  • 2.4 Konspiracja sił mundurowych
  • 2.5 Walka kobiet
  • 2.6 Opór Żydów
  • 2.7 Pomoc z zewnątrz
  • 2.8 Skrajna prawica a ruch oporu
  • 3 Unifikacja podziemia
  • 3.1 Misja Jeana Moulina
  • 3.2 Krajowa Rada Ruchu Oporu
  • 3.3 Francuskie Siły Wewnętrzne
  • 4 Opór na ziemiach włączonych do Rzeszy
  • 5 Akcje ruchu oporu
  • 5.1 Sabotaż
  • 5.2 Partyzantka
  • 5.3 Zamachy
  • 5.4 Wywiad
  • 5.5 Powstanie powszechne i wyzwolenie kraju
  • 5.6 Opór bez przemocy
  • 6 Obcokrajowcy w Ruchu Oporu
  • 6.1 Polacy
  • 6.2 Hiszpanie
  • 6.3 Niemcy i Austriacy
  • 6.4 Włosi
  • 6.5 Luksemburczycy
  • 6.6 Holendrzy
  • 6.7 Pozostałe narodowości
  • 7 Represje ze strony aparatu okupacyjnego
  • 7.1 Niemcy
  • 7.2 Vichy
  • 7.3 Włosi
  • 8 Bilans działalności Ruchu Oporu
  • 9 Upamiętnienie La Résistance
  • 10 Przypisy
  • 11 Bibliografia
  • Organizacje Oporu[ | edytuj kod]

    Francuscy badacze historii ruchu oporu wyróżniają dwa podstawowe rodzaje typów organizacji – „ruchy” (mouvements – bardziej masowe, o rozległej działalności, było dziewięć znaczniejszych, z mniejszymi łącznie 21) i „siatki” (réseaux – niewielkie, koncentrujące się na wybranej sferze działania, było ich ponad 200).

    Front Narodowy na Rzecz Walki o Wyzwolenie i Niepodległość Francji (fr. Front National de Lutte Pour la Libération et l’Indépendance de la France), w skrócie Front Narodowy (fr. Front National; FN) – lewicowy ruch polityczny stworzony przez Partię Komunistyczną w czasie hitlerowskiej okupacji Francji. Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Ruchy i grupy[ | edytuj kod]

  • Francuska Nadzieja (L’Espoir Français) – grupa utworzona 17 czerwca 1940 na terenach zaanektowanych przez III Rzeszę (Alzacja i Lotaryngia). Została rozbita w czerwcu i lipcu 1941.
  • Organizacja Specjalna (Organisation Spéciale; OS) – skrajnie lewicowa organizacja związana z PC działająca od lipca 1940 do końca 1941 w obu strefach.
  • Ci z Wyzwolenia (Ceux de la Libération; CDLL) – związana z prawicą organizacja powstała 2 sierpnia 1940 w strefie północnej.
  • Czarna Ręka (Le Groupe La Main Noire) – młodzieżowa grupa działająca w Alzacji od września 1940.
  • Grupa Mario (Le Groupe Mario) – skrajnie lewicowa grupa związana z PC działająca w Mozeli od 1940.
  • Armia Ochotników (Armée des Volontaires) – stworzona w październiku 1940 organizacja działająca w strefie północnej. Po jej rozbiciu w 1942 ocaleni bojownicy wystąpili do Wyzwolenia-Północ, CDLL i OCM.
  • Wolni Strzelcy (Franc-Tireur; do grudnia 1941 pod nazwą France Liberté) – utworzona w listopadzie 1940 w strefie południowej lewicowa organizacja nie związana z żadną partią polityczną.
  • Wyzwolenie-Północ (Libération-Nord) – działająca w strefie północnej lewicowa organizacja utworzona z inicjatywy SFIO w grudniu 1940.
  • Wyzwolenie-Południe (Libération-Sud) – powstałe w grudniu 1940 zbrojne ramię SFIO w strefie południowej. Niezależne od Wyzwolenia-Północ.
  • Powstaniec (L’Insurgé) – skrajnie lewicowa organizacja stworzona w 1940 w Rodan przez PSOP.
  • Zemsta (Vengeance) – zorganizowana w grudniu 1940 w strefie północnej organizacja apolityczna.
  • Organizacja Cywilna i Wojskowa (Organisation Civile et Militaire; OCM) – działająca od grudnia 1940 w strefie północnej organizacja tworzona zarówno przez lewicę, jak i prawicę.
  • Walka (Combat) – utworzona w strefie południowej w 1941 organizacja związana z chadecją.
  • Walka Strefy Północnej (Combat Zone Nord) – rozbita w lutym 1942 chadecka organizacja strefy północnej powiązana z Walką ze strefy południowej.
  • Obrona Francji (Défense de la France) – założona w lipcu 1941 organizacja centrystyczna działająca głównie w strefie północnej. Weszła w skład Ruchu Wyzwolenia Narodowego (MLN).
  • Wolni Strzelcy i Partyzanci (Francs-Tireurs et Partisans; FTP) – powstałe z przekształcenia OS i działające od końca 1941 zbrojne ramię tworzonego głównie przez PC (stąd organizację określa się mianem komunistycznej) i w mniejszości przez cześć działaczy SFIO i PSPO oraz niezależnych lewicowców Frontu Narodowego na Rzecz Walki o Wyzwolenie i Niepodległość Francji (FN) będące najsilniejszą organizacją Ruchu Oporu. Działała zarówno w strefie północnej, jak i południowej, jako pierwsza organizacja obok sabotażu i dywersji postawiła na walkę partyzancką tworząc pierwsze grupy, a następnie oddziały maquis. FTP dzielili się na FTPF (Francuzi) i FTP-MOI (obcokrajowcy przebywający na terenie Francji).
  • Grupa Derhan’a (Le Groupe Derhan) – grupa związana z ruchem gaullistowskim działająca w Mozeli w latach 1942–1943.
  • Infiltracja Administracji Publicznej (Noyautage des Administrations Publiques; NAP) – grupa wydzielona z organizacji Walka zajmująca się infiltracją Państwa Francuskiego.
  • Ruch Oporu (Mouvement Résistance) – powstała w sierpniu 1942 organizacja operująca w strefie północnej. Następnie podporządkowana Ruchowi Wyzwolenia Narodowego (MLN).
  • Tajna Armia (Armée Secrète; AS) – gaullistowska organizacja powstała we wrześniu 1942 w strefie południowej z połączenia Walki, Wyzwolenia-Południe i Wolnych Strzelców. Podporządkowana była Ruchowi Zjednoczenia Ruchu Oporu (MUR). Postawiła na rozwój działalności sabotażowo-dywersyjnej oraz partyzanckiej. W okresie późniejszym rozwinęła swoją działalność o strefę północną nawiązując kontakt z Wyzwoleniem-Północ, CDLL, CDLR i OCM, a także z ORA w strefie południowej i angażując je w Krajową Radę Ruchu Oporu (CNR). Podjęto również współpracę z FN także wchodzącym w skład CNR.
  • Wolny Korpus Pommiès’a (Corps Franc Pommiès; CFP) – założona 17 listopada 1942 przez byłego oficera Armii Rozejmowej organizacja działająca w Pirenejach. 17 lutego 1943 podporządkowała się ORA.
  • Ruch "Lotaryngia" (Le mouvement "Lorraine") – powstała w Nancy w 1942 organizacja następnie podporządkowana Ruchowi Wyzwolenia Narodowego (MLN).
  • Organizacja Oporu Armii (Organisation de Résistance de l’Armée; ORA) – działająca w strefie południowej od 31 stycznia 1943 apolityczna organizacja giraudyjska. Trzon ORA stanowili żołnierze byłej Armii Rozejmowej sprzeciwiający się kolaboracji. Organizacja działała zarówno w ruchu sabotażowym, jak i maquis. Jako pierwsza w całym Ruchu Oporu zaczęła też używać francuskich stopni wojskowych. Pomimo początkowej niechęci do gaullistów latem 1943 (wraz z utworzeniem CFLN) rozpoczął się proces zjednoczenia ORA z AS. Organizacja była największą siłą Ruchu Oporu po FTP i AS.
  • Ci z Oporu (Ceux de la Résistance; CDLR) – apolityczna organizacja działająca od 18 maja 1943 w strefie północnej.
  • Misja Lotaryngia (Le Groupe Mission Lorraine) – grupa Ruchu Oporu w Mozeli podporządkowana ORA od października 1943.
  • Narodowy Ruch Jeńców Wojennych i Deportowanych (Mouvement National des Prisonniers de Guerre et Déportés; MNPGD) – powstał 12 marca 1944 z połączenia komunistycznego Narodowego Komitetu Jeńców Wojennych (Comité National des Prisonniers de Guerre; CNPG), gaullistowskiego Ruchu Oporu Jeńców Wojennych i Deportowanych (Mouvement de Résistance des Prisonniers de Guerre et Déportés; MRPGD) i giraudyjskiego Narodowego Zgromadzenia Jeńców Wojennych (Rassemblement National des Prisonniers de Guerre; RNPG). Zadaniem wszystkich tych organizacji było wspieranie francuskich jeńców i deportowanych cywili.
  • Francuskie Siły Wewnętrzne (Forces Françaises de l’Intérieur; FFI) – powstały 1 lutego 1944 ze zjednoczenia wszystkich organizacji Ruchu Oporu, główny trzon stanowiły FTP, AS i ORA. Organizacja ta przyjęła charakter wojskowy (wprowadzono stopnie wojskowe) i apolityczny (znaleźli się w niej jednocześnie komuniści, socjaliści, liberałowie, chadecy i konserwatyści). Główny etap działania FFI przypada na francuskie powstanie narodowowyzwoleńcze, które wybuchło po utworzeniu drugiego frontu. FFI podlegały CNR oraz CFLN (później Rządowi Tymczasowemu).
  • Siatki wywiadowcze[ | edytuj kod]

    W czasie II wojny światowej na terenie całej Francji działały 324 siatki wywiadowcze związane w większości z wywiadem francuskim (BCRA/DGSS), brytyjskim (SOE i MI6) i amerykańskim (OSS). Do 1942 działa we Francji także radziecka siatka wywiadowcza Czerwona Orkiestra, której ocleni agenci wstąpili do Ruchu Oporu.

    Dzień Pamięci (ang. Remembrance Day) – święto obchodzone w krajach Wspólnoty Narodów na cześć poległych żołnierzy w wojnach obchodzone 11 listopada. W ten dzień o godzinie 11 cześć poległym oddawana jest w formie dwóch minut ciszy. Każdy z obywateli, o ile ma sposobność, przystaje na tę chwilę.Bitwa o szyny (fr. La Bataille du rail) – francuski film wojenny z 1946 roku w reżyserii René Clémenta, poświęcony działalności francuskich pracowników kolei, którzy sabotowali niemieckie linie zaopatrzeniowe podczas II wojny światowej. Film służył zaakcentowaniu roli, jaką odegrał francuski ruch oporu w trakcie operacji Overlord. Na festiwalu filmowym w Cannes Bitwa o szyny otrzymała Międzynarodową Nagrodę Jury (ówczesne Grand Prix, czyli druga nagroda), a sam Clément został uhonorowany wyróżnieniem dla najlepszego reżysera.

    Jedną z siatek niepowiązanych z żadnym wywiadem kierował komunista Georges Wodli ps. „Jules” (Le Réseau Wodli – Siatka Woldi). Działała ona w Alzacji od 1941 aż do wyzwolenia.

    Kształtowanie się Ruchu Oporu[ | edytuj kod]

    Skrajna lewica i anarchizm[ | edytuj kod]

    Spotkanie tajnego sekretariatu PCF w 1943. Od lewej Benoît Frachon (przewodniczący CGT), Auguste Lecœur (szef PCF w Île-de-France), Jacques Duclos (Sekretarz Generalny PCF) i Charles Tillon (Komendant Krajowy FTP)

    Leninowsko-stalinowska Partia Komunistyczna w podziemiu znalazła się de facto już 26 września 1939 po tym jak koalicyjny rząd PRS-AD-USR-IR zdelegalizował ją za działalność antypaństwową (na skutek wytycznych Kominternu PC sprzeciwiała się nowej wojnie), 17 czerwca 1944, na dzień przed gen. de Gaulle'am, działacz partii Charles Tillon zaapelował do narodu francuskiego o tworzenie ruchu oporu przeciwko nazistowsko-faszystowskiej okupacji. Oficjalna linia PC, której nowym Sekretarzem Generalnym został Jacques Duclos, opierała się na jawnej krytyce zarówno marionetkowego Państwa Francuskiego jak i niepodległościowego Komitetu Wolnej Francji oraz kolonializmu brytyjskiego. Mimo braku oficjalnego przeciwstawienie się III Rzeszy ze względu na pakt niemiecko-radziecki (latem 1941 część działaczy starała się u Niemców o zgodę na wznowienie publikacji gazety L'Humanité) coraz więcej szeregowych działaczy partii tworzyło siatki ruchu oporu. 11 listopada 1940 przedstawiciele paryskiej PC wzięli udział w wielkiej patriotycznej demonstracji z okazji Dnia Pamięci, pod koniec maja 1941 zorganizowano strajk górniczy w Pas-de-Calais, który zgromadził 100 tys. robotników i pozbawił nazistów części dostaw węgla. Jeszcze w 1940, po naleganiach wielu działaczy partii, powstała Organizacja Specjalna (Organisation Spéciale) łącząca stopniowo powstałe siatki komunistyczne.

    Ardeny (Las Ardeński, fr. Ardennes, luks. Ardennen) – silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii (rozciągają się również na Luksemburg i Francję). Ich średnia wysokość to około 400-500 metrów, a najwyższym szczytem jest Signal de Botrange 694 m n.p.m. (najwyższy szczyt Belgii). Od północy i zachodu góry opływa Moza. Ardeny są najrzadziej zaludnioną częścią Belgii. Powierzchnia Ardenów wynosi 11 200 km². Należą do hercyńskiej strefy fałdowań Europy. Zbudowane z utworów paleozoicznych, wśród których przeważają piaskowcowo-ilasto-węglanowe osady dewonu. Obszar Ardenów był silnie deformowany w czasie ruchów kaledońskich i hercyńskich.Gaullizm – to myśl polityczna i ruch polityczny, którego podstawy stworzył Charles de Gaulle (1890-1970), generał, polityk, prezydent V Republiki Francuskiej w latach 1959-1969. Doktryna gaullizmu łączyła liczne elementy nadające jej prawicowość w powojennej historii Francji.

    15 maja 1941 został utworzony Front Narodowy na Rzecz Walki o Wyzwolenie i Niepodległość Francji (Front National de Lutte Pour la Libération et l’Indépendance de la France) mający za zadanie stworzenie ruchu oporu obejmującego także resztę lewicowych środowisk. Wraz z rozpoczęciem Operacji Barbarossa Partia Komunistyczna po raz pierwszy od apelu Tillon'a jawnie przeciwstawiła się hitlerowskiemu okupantowi (jedną z pierwszych decyzji było stworzenie drugiej organizacji, Batalionów Młodzieży – Bataillons de la Jeunesse). Ruch komunistyczny jako pierwszy wypuścił w pole partyzantów, zorganizował pierwszy udany zamach oraz objął zarówno strefę okupowaną jak i wolną. 28 marca 1942 OS i Bataliony Młodzieży weszły w skład nowej organizacji o nazwie Wolni Strzelcy i Partyzanci (Francs-Tireurs et Partisans) otwartej na niekomunistów oraz dzielącej się na skrzydła złożone z Francuzów (Francs-Tireurs et Partisans Français) i obcokrajowców (Francs-tireurs et partisans – Main d’oeuvre immigrée). Komendantem Krajowym FTP został Charles Tillon. Wraz z aktywacją działalności PC zaprzestała ataków na Wolną Francję, stopniowo zaczęto używać symbolu krzyża lotaryńskiego a w 1943 nawiązano współpracę ze środowiskiem wiernym de Gaulle'owi. W Centralnym Komitecie Ruchu Oporu Francuską Partię Komunistyczną reprezentowali Jean de Vogüé i Pierre Villon, 1 lutego 1944 FTP weszły w skład Francuskich Sił Wewnętrznych (Forces Françaises de l'Intérieur) starając się jednocześnie zachować maksimum autonomii, min. umieszczając na opaskach obok krzyża lotaryńskiego i skrótu FFI czapkę wolności i własny skrót.

    Szeregowiec Dolot (ang. Valiant, 2005) – brytyjski film animowany, opowiadający o lądowaniu Aliantów w Normandii podczas II wojny światowej. Bohater filmu, gołąb Dolot musi dostarczyć Aliantom wiadomość od Francuskiego Ruchu Oporu z informacją o dacie lądowania w Normandii. Oglądanie Szeregowca Dolota jest dozwolone od 7 lat (wg KRRiT).Révolution nationale (pol. Rewolucja narodowa) – oficjalny program ideologiczny promowany przez Francję Vichy („Państwo Francuskie”), który został ustanowiony w lipcu 1940 i kierowany przez marszałka Philippe’a Pétaina. Program charakteryzował się antyparlamentaryzmem, odrzuceniem konstytucyjnego podziału władzy, kultem jednostki, ksenofobią, sponsorowanym przez państwo antysemityzmem, promocją tradycyjnych wartości, odrzuceniem nowoczesności, korporacjonizmu i sprzeciwem wobec teorii walki klas. Mimo swojej nazwy „rewolucja narodowa” była bardziej reakcyjna niż rewolucyjna, ponieważ sprzeciwiała się większości zmianom wprowadzonym we Francji przez rewolucję francuską (1789–1799). .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Niektórzy francuscy komuniści jak np. Jean-Pierre Vernant w czasie kiedy partia oficjalnie zachowywała neutralności dołączyli do innych ruchów lewicowych.

    Nie mający przed wojną większego przebicia w społeczeństwie trockiści, komuniści rad (tzw. lewicowi komuniści) oraz anarchiści stworzyli w 1941 Proletariacką Grupę Rewolucyjną krytykującą zarówno kolaborację jak i patriotyczny opór. Przedstawiciele tych nurtów politycznych dołączyli się do walki jako zwolennicy rewolucji internacjonalistycznej, przede wszystkim kolportowali ponadnarodowe, antyfaszystowskie, antykapitalistyczne i antystalinowskie ulotki propagandowych (głównie skierowanych do niemieckich żołnierzy).

    Saint-Rambert-en-Bugey – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Ain. Miejscowość wcześniej nazywała się Bugey, a swoją obecną nazwę przyjęła po pochowaniu w pobliskim opactwie św. Ramberta.Bretania (fr. Bretagne, bret. Breizh, gal. Bertaèyn) – kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji, położony na Półwyspie Bretońskim, nad Oceanem Atlantyckim. Od wschodu graniczy z dwoma regionami: Normandią i Krajem Loary. Dzieli się na 4 departamenty: Côtes-d’Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine i Morbihan. Obejmuje faliste i pagórkowate tereny Półwyspu Bretońskiego, z kulminacjami na wznoszących się w centrum wzgórzach d’Arrée (Toussaines, 384 m n.p.m.) i Noires (326 m n.p.m.). Wśród regionów francuskich wyróżnia się dużą odrębnością kulturową.

    Lewica i związkowcy[ | edytuj kod]

    Daniel Mayer, współzałożyciel Komitetu Akcji Socjalistycznej

    Ruch socjalistyczny w przeciwieństwie do komunistycznego nie stworzył jednej organizacji, która objęłaby zarówno strefę północną jak i południową. Wszystkie partie lewicowe zostały w 1940 zdelegalizowane zarówno przez niemiecko-włoskiego okupanta jak i rząd Vichy, w październiku 1940 wydano dekret zakazujący osobom o poglądach lewicowych sprawowania funkcji urzędniczych. Jeszcze w 1940 powstają dwie organizacje związane z socjalistyczno-socjaldemokratyczną Francuską Sekcją Międzynarodówki Robotniczej: Wyzwolenie-Północ (Libération-Nord) i Wyzwolenie-Południe (Libération-Sud), której jednym z najwybitniejszych działaczy był Emmanuel d'Astier de La Vigerie. Jednocześnie w Lyonie powstaje niezwiązana z żadną partią Wolność Francji (France France Liberté) nosząca od grudnia 1941 nazwę Wolni Strzelcy (Francs-Tireurs) oraz podlegający luksemburgistowskiej Partii Socjalistycznej Robotników i Chłopów Powstaniec (L'Insurgé) mający jednak wyłącznie charakter lokalny.

    Rouen – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Normandia, w departamencie Seine-Maritime. Położona jest nad Sekwaną.Olga Bancic, właśc. Golda Bancic, ps. Pierrette (ur. 10 maja 1912 w Kiszyniowie, zm. 10 maja 1944 w Stuttgarcie) – komunistka rumuńska pochodzenia żydowskiego, uczestniczka francuskiego ruchu oporu, członkini tzw. grupy Manukiana.

    W marcu 1941 z inicjatywy Daniela Mayera i Suzanne Buisson powstał Komitet Akcji Socjalistycznej (Comité d'Action Socialiste) mający na celu zjednoczenie ruchów socjalistycznych. W 1943 ruch stał się konspiracyjną SFIO. W podziemiu znalazł się także stworzony przed wojną Komitet Czujności Inteligencji Antyfaszystowskiej (Comité de Vigilance des Intellectuels Antifascistes). We wrześniu 1942 Wyzwolenie-Południe i Wolni Strzelcy weszły w skład wiernej generałowi de Gaulle’owi apolitycznej Tajnej Armii (Armée Secrète) a w lutym 1944 wszystkie ruchu lewicowe współtworzyły jednolitą organizację całego francuskiego ruchu oporu – Francuskie Siły Wewnętrzne (Forces Françaises de l'Intérieur).

    Georges Wodli, ps. Jules (ur. 15 czerwca 1900 w Schweighouse-sur-Moder, zm. w nocy z 1 na 2 kwietnia 1943) – uczestnik francuskiego ruchu oporu, komunista.Grupa "Collaboration" (fr. Le Groupe "Collaboration") – francuska organizacja kolaboracyjna podczas II wojny światowej

    5 października 1940 hitlerowcy aresztowali 63 przywódców głównych związków i federacji zawodowych, z których większość została zastrzelona w Châteaubriant rok później. 9 listopada 1940 rząd Vichy rozwiązał wszystkie dotychczas istniejące francuskie związki zawodowe zakazując ich działalności. W tym samym miesiącu syndykaliści brali udział w tworzeniu ruchów Wyzwolenie-Północ (Libération-Nord) i Wyzwolenie-Południe (Libération-Sud) z działaczami SFIO organizując następnie kolportaż nielegalnej prasy, strajki w zakładach pracy (zarówno w strefie okupowanej jak i wolnej) oraz demonstrację bezrobotnych w Île-de-France, pozostali dołączyli do FTP. Ponosili główne brzemię organizacji sabotażu w zakładach pracy, jednym z największych sukcesów syndykalistów było przekazanie Wolnej Francji złota z Banku Francji.

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Bank Francji (fr. Banque de France) – bank centralny Francji. Siedziba banku mieści się w Hôtel de Toulouse, w Paryżu.

    Niektórzy lewicowcy (zarówno niezrzeszeni jak i związani z poszczególnymi partiami lewicowymi) znaleźli się razem z prawicowcami w Organizacji Cywilnej i Wojskowej (Organisation Civile et Militaire) oraz z komunistami w FTP.

    Prawica i duchowieństwo[ | edytuj kod]

    pastor André Trocmé, autor apelu z 23 czerwca 1940, współpracownik ruchu oporu

    Środowisko francuskiej prawicy w czasie II wojny światowej podzieliło się na zwolenników i przeciwników nowego, narodowo-katolickiego i antysemickiego, państwa z silnym kultem jednostki Marsz. Petain'a. Już w 1940 zdecydowanie antyfaszystowska grupa prawicowców przyłączyła się do ruchu oporu tworząc własne organizacje jak Ci z Wyzwolenia (Ceux de la Libération) w strefie okupowanej i Walka (Combat) w strefie wolnej. Część prawicowców znalazła się razem z lewicowcami w Organizacji Cywilnej i Wojskowej. Walka szybko stała się jedną z największych i najprężniej działających organizacji oporu (na krótko rozwinęła swoją działalność na strefę północną), w 1942 wydzieliła z siebie ruch o nazwie Infiltracja Administracji Publicznej (Noyautage des Administrations Publiques) zajmujący się inwigilacją Państwa Francuskiego, w końcu roku współtworzyła apolityczną Tajną Armię (Armée Secrète) podporządkowaną gen. de Gaulle'owi, mającemu prywatnie poglądy konserwatywne. Niektórzy francuscy prawicowcy znaleźli się razem z lewicowcami w Organizacji Cywilnej i Wojskowej (Organisation Civile et Militaire). Prawicowe tendencje miało również wielu bojowników oficjalnie apolitycznej Organizacji Oporu Armii (Organisation de Résistance de l'Armée).

    Pietro Badoglio (ur. 28 września 1871 w Grazzano Monferrato, zm. 1 listopada 1956 w Grazzano Monferrato) – włoski dowódca wojskowy i polityk.Wolni Strzelcy i Partyzanci (FTP) – organizacja francuskiego Ruchu Oporu podległa Frontowi Narodowemu i Partii Komunistycznej:

    Mimo prawicowego autorytaryzmu Państwa Francuskiego rząd Vichy zdelegalizował partie chrześcijańsko-demokratyczne i konserwatywne tak samo jak socjaldemokratyczne i socjalistyczne w drugiej połowie 1940. W 1943 gen. de Gaulle cofnął delegalizację wszystkich partii III Republiki a w 1944 część francuskich prawicowców utworzyła nowe ugrupowanie – Ludowy Ruch Republikański.

    Grenoble (oksyt. Grenòble, Granòble; średniowieczny oksyt. Grasanòbol; franko-prow. Grenoblo) – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Isère.Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).

    23 czerwca 1940 swoje wezwanie do oporu przeciwko hitlerowskiemu najeźdźcy wygłosił kalwinistyczny pastor André Trocmé z Le Chambon-sur-Lignon. Duchowieństwo protestanckie jako pierwsza grupa klerykalna poparła ruch oporu angażując się min. w pomoc prześladowanym Żydom. Również wśród duchowieństwa katolickiego zrodziła się chęć niesienia pomocy prześladowanym i podziemiu, mimo iż Zgromadzenie Kardynałów i Arcybiskupów Francji poparło politykę rządu Vichy (chociaż gorący zwolennik Petain'a, prymas Pierre-Marie Gerlier, ukrywał żydowskie dzieci). Niektórzy z nich jak ks. Yves de Montcheuil i o. Corentin Cloarec swój sprzeciw wobec nazizmu przypłacili życiem.

    Państwo Hiszpańskie (hiszp. Estado Español) – autorytarne, niedemokratyczne, przez część historyków określane jako faszystowskie państwo, istniejące w latach 1939-1975, dyktatura Francisco Franco.Państwa Osi – kraje należące do jednego obozu działań wojennych, walczące przeciw aliantom podczas II wojny światowej. Nazwa "oś" pochodzi od zwyczajowej nazwy nadanej sojuszowi III Rzeszy, Włoch oraz Japonii. W okresie ich największego panowania terytoria państw Osi obejmowały duże części Europy, Azji, Afryki i wysp Oceanu Spokojnego. Mimo tego II wojna światowa zakończyła się całkowitą klęską państw Osi. Podobnie jak u aliantów, liczba państw Osi w czasie wojny zmieniała się – pod koniec wojny znaczna część członków przeszła na stronę sprzymierzonych.

    Konspiracja sił mundurowych[ | edytuj kod]

    gen. Aubert Frère, działacz konspiracji wewnątrz Armii Rozejmowej i pierwszy dowódca ORA

    W wyniku rozejmu z III Rzeszą Francuskie Siły Zbrojne zostały ograniczone do 100 tys. ludzi. Zdecydowana większość żołnierzy tzw. Armii Rozejmowej pragnie pomścić klęskę z 1940 jednocześnie odrzucając opcję przejścia do Sił Wolnych Francuzów ze względu na swoje przywiązanie do Marsz. Petain'a, bohatera I wojny światowej. Wewnątrz wojska Vichy zrodziła się konspiracja przewodzona przez gen. Auberta Frère, na której bazie, po rozwiązaniu Armii Rozejmowej, powstała apolityczna (z konserwatywnymi tendencjami) Organizacja Oporu Armii (Organisation de résistance de l'armée) wierna gen. Giraud. W południowo-zachodniej Francji, przy granicy z Hiszpanią, operował od końca 1942 Wolny Korpus Pirenejski (Corps Franc Pyrénéen) znany bardziej jako Wolny Korpus Pommiès'a (Corps Franc Pommiès) od nazwiska jego dowódcy, byłego oficera Armii Rozejmowej, kpt. André Pommiès ps. "Le Bordelais" podporządkowany ORA od lutego 1943.

    Montpellier (oksyt. Montpelhièr) - miasto i gmina na południu Francji w odległości 10 km od wybrzeża Morza Śródziemnego, nad rzeką Lez, w regionie Langwedocja-Roussillon, w departamencie Hérault.Front zachodni – całokształt działań wojennych w Europie Zachodniej podczas II wojny światowej, dzielących się na dwa zasadnicze okresy:

    Wielu byłych żołnierzy, weteranów i rezerwistów, dołączało do poszczególnych organizacji związanych zarówno z lewicą jak i prawicą. Blisko jedna czwarta funkcjonariuszy Policji Narodowej i Żandarmerii Narodowej współpracowała z ruchem oporu dostarczając cennych informacji odnośnie do działań sił hitlerowskich i kolaboracyjnej milicji, pomagali w odbijaniu więźniów i ostrzegali przed akcjami wymierzonymi w maquis i ludność cywilną jak np. żand. Arthur Martin z Lamure-sur-Azergues.

    Czerwona Orkiestra (niem. Die Rote Kapelle) – siatka szpiegowska podporządkowana wywiadowi ZSRR, funkcjonująca w latach II wojny światowej na terytorium Belgii, Holandii, Francji oraz Niemiec.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Walka kobiet[ | edytuj kod]

    Simone Segouin ps. „Nicole” – bojowniczka FTP-FFI z Chartres

    Szacuje się, że kobiety stanowiły 15-20% składu osobowego wszystkich organizacji oporu oraz 15% wśród deportowanych. Za pierwszą żeńską bojowniczkę uznawana jest Berty Albrecht ps. "Victoria". Większość kobiet zajmowało w ruchu oporu stanowiska podrzędne, jedynie Marie-Madeleine Fourcade ps. "Hérisson" była szefową siatki. Walka Francuzek w ruchu oporu oprócz antyfaszyzmu i patriotyzmu niosła za sobą emancypację, w III Republice nie posiadły one praw wyborczych, które zostały im przyznane dopiero 21 kwietnia 1944 przez Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego (potwierdzone dekretem Rządu Tymczasowego z 5 października 1944). Od 1940 organizowane były demonstracje gospodyń domowych.

    „Ci z Oporu” (fr. „Ceux de la Résistance”; CDLR) – jedna z organizacji francuskiego Ruchu Oporu działająca w strefie północnej podczas II wojny światowej. Châlons-en-Champagne (do 1998 Châlons-sur-Marne, łac. Catalaunum) - miasto i gmina w północnej Francji, stolica regionu Szampania-Ardeny i departamentu Marna. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwały 48 423 osoby, a gęstość zaludnienia wynosiła 1859 osób/km², a w 1999 r. liczba ludności wynosiła: 47,3 tys. mieszkańców.

    Zdecydowana większość kobiet działała w konspiracji, Francuzki walczące w maquis stanowiły rzadkość ze względu na to, że Przymusowa Służba Pracy objęła tylko mężczyzn i niewielka ich część miała przeszkolenie bojowe. Kobiety wykorzystywano głównie jako maszynistki i łączniczki ze względu na rzadsze kontrole oraz początkowe branie za zakładników wyłącznie mężczyzn, np. Cécile Tanguy ps. "Yvette", żona ppłk. Henriego Tanguy ps. "Rol", jako łączniczka FTP-FFI przemycała broń w wózku dziecięcym a szarytka s. Hélène Studler organizowała przerzut poszukiwanych ludzi oraz ucieczkę gen. Giraud.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Holocaust („całopalenie”, spolszczenie: Holokaust) – pierwotnie termin religijny oznaczający ofiarę całopalną (w tym znaczeniu może być stosowane również dziś), obecnie najpowszechniejszym znaczeniem tego słowa są prześladowania i zagłada prawie 6 milionów Żydów przez władze niemieckiej III Rzeszy oraz jej sojuszników w okresie II wojny światowej (w tym znaczeniu, jako nazwa własna, słowo Holocaust/Holokaust pisane jest wielką literą).

    Przed powstaniem FFI Francuski służyły we wszystkich większych ruchach oporu od skrajnej lewicy po prawicę. Najbardziej znaną bojowniczką jest Simone Segouin ps. "Nicol", została rozsławiona przez serię zdjęć wykonanych w czasie walk w Chartres.

    Ważną, choć nigdy nie należącą do ruchu oporu, kobiecą postacią w dziejach francuskiego oporu wewnętrznego była Anna Marly, przebywająca w Londynie francuska piosenkarka rosyjskiego pochodzenia, autorka muzyki do "Pieśni Partyzantów", nieoficjalnego hymnu Ruchu Oporu, oraz jej wykonawczyni.

    Opór Żydów[ | edytuj kod]

    Czerwony afisz przedstawiający dziesięciu zamordowanych bojowników FTP-MOI, z których siedmiu było Żydami

    Środowisko żydowskie we Francji zwiększyło się przed kapitulacją na skutek emigracji wielu Żydów z Europy środkowej. Część francuskich i zagranicznych Żydów przyłączyła się do francuskich ruchów oporu, pozostali tworzyli własne organizacje. Zaangażowanych w opór Żydów podczas II wojny światowej cechowały dwa nadrzędne cele: ochronienie własnego narodu przed Holocaustem ze strony hitlerowców i antysemicką polityką rządu Vichy oraz wyzwolenie Francji spod niemiecko-włoskiej okupacji.

    Imperium brytyjskie – imperium kolonialne obejmujące dominia, kolonie, protektoraty, terytoria mandatowe i inne terytoria zależne należące do Wielkiej Brytanii lub przez nią zarządzane. Rozwinęło się z kolonii i placówek handlowych zakładanych przez Anglię pomiędzy końcem XVI a początkiem XVIII wieku. U szczytu swojej potęgi było największym imperium w historii świata i przez ponad stulecie było jedynym supermocarstwem. W 1925 roku imperium brytyjskie zamieszkiwało około 478 milionów ludzi, co stanowiło jedną czwartą ówczesnej ludności świata. Liczyło około 35,8 mln km² powierzchni, tj. prawie jedną czwartą powierzchni lądowej Ziemi. W rezultacie jego dziedzictwo polityczne, prawne i kulturowe, podobnie jak język angielski, rozprzestrzeniło się w wielu częściach świata. U szczytu swojej potęgi było często określane jako „imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce”, gdyż dzięki jego rozległości zawsze istniało takie terytorium do niego należące, gdzie trwał dzień.Enemy Front – komputerowa gra first-person shooter wyprodukowana przez polski i brytyjski oddziałał studia CI Games. Gra została wydana 10 czerwca 2014 roku na platformy PC, PlayStation 3 oraz Xbox 360.

    Żydowscy bojownicy walczyli we wszystkich ruchach oporu we Francji (Żydzi przybyli do Francji z innych krajów przede wszytskim w FTP-MOI), niektórzy tworzyli jednak własne organizacje zbrojne jak Żydowskie Harcerki i Harcerze (Éclaireuses et éclaireurs israélites) czy Żydowska Organizacja Walki (Organisation Juive de Combat) znana również jako Armia Żydowska (Armée Juive) utworzona z tuluzańskiej grupy Silna Ręka (La main forte), której przywódcą był pochodzący z Polski inż. Abraham Polonski ps. "Monsieur Pol". Oprócz tego istnieją organizacje zajmujące się przerzutem ukrywających się Żydów i uciekinierów z obozów do neutralnej Szwajcarii i Hiszpanii, są to min. Syjonistyczny Ruch Młodzieży (Mouvement de Jeunesse Sioniste), Komitet Amelot (Comité Amelot) oraz siatki Georges'a Garela i Josepha Bassa ps. "Monsieur André".

    Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².Rino Della Negra, ps. Chattel (ur. w 1923 w Vimy, zm. 21 lutego 1944 w Suresnes) - Włoch, uczestnik francuskiego ruchu oporu walczący w paryskiej jednostce FTP-MOI.

    Pomoc z zewnątrz[ | edytuj kod]

    Oddział FFI z Górnej Sabaudii wraz z instruktorem SOE, sierpień 1944

    W lipcu 1940, z inicjatywy Winstona Churchilla, powstało Kierownictwo Operacji Specjalnych, brytyjska agencja rządowa odpowiadająca za wsparcie ruchów oporu w okupowanych krajach. W całym okresie wojny powstały trzy francuskie sekcje SOE:

    Wogezy (fr. Vosges, niem. Vogesen) – pasmo górskie we wschodniej Francji, oddzielone Bramą Burgundzką od Gór Jura. Stromo opadają ku Nizinie Górnoreńskiej. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od celtyckiego boga gór i lasów Vosegusa (również Vosagusa, Vosaciusa), później została przejęta przez Rzymian w Galii.SS (niem. Die Schutzstaffel der NSDAP, pol. "eskadra ochronna NSDAP") – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP).
  • Sekcja F – działająca od 1940 SOE-F kierowana przez Brytyjczyków Leslie Humphreysa (sierpień-grudzień 1940), H.R. Marriotta (grudzień-czerwiec 1940) i płk. Maurice'a Buckmastera (od czerwca 1941) prowadząca przerzut ludzi (agentów, sabotażystów i instruktorów) i broni do okupowanej Francji (akcje nabrały rozmachu od września 1942). Agentów rekrutowano zarówno wśród przebywających poza okupowanym krajem Francuzów jak i obcokrajowców (głównie Brytyjczyków) znających język francuski. Niezależna od Wolnej Francji (od 1943 Francji Walczącej)
  • Sekcja RF – utworzona w 1941. SOE-RF była podporządkowana de facto Wolnej Francji (od 1943 Francji Walczącej) a jej działania zostały ściśle skoordynowane z BCRA/DGSS
  • Sekcja DF – działająca od wiosny 1942 sekcja SOE-DF zajmowała się liniami ewakuacyjnymi z okupowanej Francji
  • Sekcja AMF – utworzona jesienią 1942 w Algierze współpracująca z OSS sekcja giraudystów podporządkowana następnie Francji Walczącej
  • Sekcja EU/P – powiązana z polską organizacją POWN-Monika
  • Oprócz SOE we Francji dział także brytyjski wywiad MI6 i MI9 zajmująca się przerzutem brytyjskich żołnierzy z Francji do Wielkiej Brytanii, min. zestrzelonych lotników. Od 1940 do 1944 SOE przerzuciło do Francji 1800 agentów (1750 mężczyzn i 50 kobiet), z których blisko jedna czwarta zginęła lub została aresztowana i 10 tys. ton zaopatrzenia pozwalająca uzbroić 250 tys. ludzi.

    Charles Joseph Tillon (ur. 3 lipca 1897 w Rennes, zm. 13 stycznia 1993 w Marsylii) – francuski robotnik, działacz związków zawodowych, polityk komunistyczny i pisarz, jeden z przywódców francuskiego Ruchu Oporu podczas II wojny światowej. Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą a ZSRR i sojusznikami obydwóch państw w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.

    W październiku 1941 Komitet Wolnej Francji utworzył Centralne Biuro Informacji i Dywersji (BCRA) przekształcone w 1943 w Generalną Dyrekcję Służb Specjalnych (DGSS), na której czele stał płk André Dewavrin ps. "Passy". Wywiad Wolnej Francji (od 1943 Francji Walczącej) tworzył w okupowanym kraju własne sieci wywiadowcze i sabotażowe w kooperacji z brytyjskim wywiadem MI6 i SOE-RF, wśród przerzuconych agentów znalazł się min. mjr Pierre Brossolette. W czasie Overlord przerzucono 532 francuskich komandosów ze Specjalnych Sił Lotniczych do Bretanii celem wsparcia lokalnych maquis na bezpośrednim zapleczu frontu normadzkiego.

    Dordogne - francuski departament położony w regionie Akwitania. Departament oznaczony jest liczbą 24. Jego nazwa pochodzi od przepływającej przez departament rzeki Dordogne.Vercors , właśc. Jean Marcel Bruller (ur. 26 lutego 1902 w Paryżu, zm. 10 czerwca 1991 tamże) – francuski pisarz i ilustrator. Wraz z Pierre’em de Lescure i Yvonne Paraf założył konspiracyjne wówczas wydawnictwo Les Éditions de Minuit (1941). Podczas okupacji północnej Francji w II wojnie światowej zbliżył się do lewicy i dołączył do ruchu oporu (Résistance). Rozgłos zdobyły mu utwory z okresu okupacji publikowane pod pseudonimem „Vercors”.

    Od 1942 swoje siatki we Francji tworzy także amerykański wywiad – Biuro Operacji Strategicznych. W przeciwieństwie do służb brytyjskich (SOE i MI6) OSS wspiera siły przeciwne gen. de Gaulle'owi a związane z gen. Giraud oraz wewnątrz podległej Vichy Krajowej Służby Jeńców Wojennych (sytuacja zaczęła zmieniać się kiedy w 1943 gaulliści i giraudyści powołali do życia Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego, w maju 1944 OSS odnotowało, że "w obecnej sytuacji de Gaulle jest jedynym możliwym przywódcą politycznym kraju". W czasie lądowania w Normandii i w Prowansji tworzą tzw. Jedburgh – trzyosobowe (Francuz, Brytyjczyk i Amerykanin) grupy komandosów przerzucane na tyły frontu celem wspomożenia partyzantów.

    Francuskie Siły Zbrojne (fr. Forces armées françaises) – francuskie siły zbrojne, w skład których wchodzą wszystkie formacje militarne, żandarmeria oraz inne jednostki podległe wspólnemu kierownictwu. Zwierzchnikiem sił zbrojnych jest Prezydent Republiki Francuskiej. Forces armées françaises składają się z żołnierzy zawodowych i personelu cywilnego.Wojciech Rogaczewski (ur. 23 kwietnia 1888 w Dąbrówce, zm. 16 marca 1944 w Buchenwaldzie) – kapłan, polski działacz na Mazurach i we Francji.

    Skrajna prawica a ruch oporu[ | edytuj kod]

    Georges Loustaunau-Lacau, nacjonalista aresztowany w wolnej strefie w 1941 za działalność antyniemiecką, deportowany przez hitlerowców do obozu koncentracyjnego w 1943

    Powstanie autorytarnego, antysemickiego i klerykalno-nacjonalistycznego Państwa Francuskiego zrywającego z tradycjami republiki zostało przychylnie przyjęte przez zdecydowaną większość francuskich nacjonalistów i monarchistów. Po delegalizacji partii politycznych w drugiej połowie 1940 zaczęły powstawać zgrupowane wokół rządu i szefa państwa nacjoanlistyczne organizacje takie jak Legion Francuskich Kombatantów, Rewolucyjny Ruch Społeczny i Grupa Collaboration. Ponownie zalegalizowane w 1941 ugrupowania faszystowskie (Francuska Partia Ludowa, Zgromadzenie Narodowo-Ludowe i Partia Francuska atakujące tzw. rewolucję narodową za zbyt silny konserwatyzm oraz ich zdaniem słabą działalność proniemiecką. Utworzyli oni w strefie okupowanej Legion Ochotników Francuskich przeciw Bolszewizmowi walczący w szeregach Wehrmachtu na Froncie Wschodnim, rok później podobną inicjatywę (zakończoną wcieleniem ochotników do LVF) przeprowadził rząd w Vichy. Na początku 1943, na bazie Legionowej Służby Porządkowej, utworzono Milicję Francuską – paramilitarną organizację działającą w obu strefach. Wspierała ona siły hitlerowskie w akcjach przeciwko Żydom, ruchowi oporu i francuskiej ludności cywilnej (przeciwko oddziałom partyzanckim skierowano także utworzoną w wyniku ograniczenia liczby armii Mobilne Grupy Rezerwy – podporządkowaną policji paramilitarną organizacje przeznaczoną początkowo do ochrony porządku w miastach).

    Mont Valérien – fort położony na 162-metrowym wzniesieniu o tej samej nazwie w obrębie Île-de-France, na terenie gminy Suresnes, kilka kilometrów na zachód od Paryża. Zbudowany w 1841, został wykorzystany przez wojska pruskie w czasie oblężenia Paryża w 1870, odegrał ważną rolę w stłumieniu Komuny Paryskiej przez wojska rządowe, wreszcie był miejscem masowych egzekucji w czasie II wojny światowej.Powszechna Konfederacja Pracy (fr. Confédération générale du travail, CGT) – francuska konfederacja związkowa, stworzona 23 września 1895 roku w Limoges, najważniejsza z pięciu konfederacji pracowników we Francji uważanych przez państwo za reprezentatywne. Politycznie związana z Francuską Partią Komunistyczną, uważana za marksistowski związek zawodowy.

    Z czasem część skrajnej prawicy zaczęła krytycznie odnosić się do kolaboracji i angażować się w opór, wyróżnia się przy tym trzy okresy przyłączania się do ruchu oporu niektórych nacjonalistów i monarchistów:

  • 1940/41 (m.in. płk Gilbert Renault ps. "Rémy")
  • rok 1942: kwiecień, gdy do władzy wrócił Pierre Laval ujawniając, że cała polityka rządu jest podporządkowana interesom III Rzeszy, oraz listopad gdy hitlerowcy rozpoczęli okupację wolnej strefy (min. François Mitterrand, delegat Krajowej Służby Jeńców Wojennych, z czasem zmienił poglądy na lewicowe)
  • styczeń i luty 1943: powstanie zbrodniczej Milicji Francuskiej oraz klęska Osi pod Stalingradem (min. François Valentin, działacz Legionu Francuskich Kombatantów)
  • Francuska Partia Ludowa (fr. Parti Populaire Français, PPF) – francuskie faszystowskie ugrupowanie polityczne działające w latach 1936-1944Obława Vel d’Hiv (fr. la rafle du Vel’ d’Hiv) – największe masowe aresztowanie francuskich Żydów, mające miejsce podczas II wojny światowej, 16 i 17 lipca 1942. Nazwa wydarzenia pochodzi od krytego toru kolarskiego, tzw. Vélodrome d’Hiver (franc. Welodrom zimowy), istniejącego w pobliżu wieży Eiffla w Paryżu w latach 1909-1959, gdzie policja francuska przetrzymywała ofiary obławy. Wydarzenie było częścią operacji Frühlingswind (Wiosenny wiatr), prowadzonej w Europie przez okupacyjne władze III Rzeszy. Proniemiecki rząd Vichy zaangażował przy obławie ok. 9000 policjantów, którzy zatrzymali ponad 13 000 osób pochodzenia żydowskiego w Paryżu i okolicach.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Krzyż Kombatanta-Ochotnika Ruchu Oporu (fr. Croix du Combattant Volontaire de la Résistance) – francuskie odznaczenie pamiątkowe przyznawane weteranom francuskiego ruchu oporu.
    Zgromadzenie Narodowo-Ludowe (fr. Rassemblement National-Populaire, RNP) – francuskie kolaboracyjne ugrupowanie polityczne działające od końca 1940 r.
    Orlean (fr. Orléans) – miasto i gmina w środkowej Francji, położone nad Loarą. Stolica Regionu Centralnego i departamentu Loiret. Ważny ośrodek przemysłowy i usługowy. Według danych na rok 2008 gminę zamieszkiwało 116 515 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 4239 osób/km².
    Czerwony afisz (fr. Affiche rouge) – plakat propagandowy dystrybuowany przez reżim Vichy oraz Niemców wiosną 1944 w okupowanym Paryżu w celu zdyskredytowania grupy francuskiego ruchu oporu zwanej grupą Manukiana. Termin Affiche rouge odnosi się także ogólniej do okoliczności towarzyszących temu wydarzeniu.
    Vercors - wapienny masyw górski położony w zachodniej części Prealp Delfinackich w departamentach Isère i Drôme (Wschodnia Francja). Należy do Alp Zachodnich.
    Wandea (fr. Vendée) – kraina historyczna, departament w zachodniej Francji (w regionie Kraj Loary), wydzielony w 1790 z zachodniej części dawnego Poitou.
    Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanæ) – miasto-państwo europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.223 sek.