• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Franciszkanizm w literaturze

    Przeczytaj także...
    Waldemar Łysiak (ur. 8 marca 1944 w Warszawie) (używał następujących pseudonimów literackich Valdemar Baldhead, Archibald, Mark W. Kingden, Rezerwowy Ł.) – polski pisarz i publicysta, architekt, napoleonista, bibliofil.Roman Brandstaetter (ur. 3 stycznia 1906 w Tarnowie, zm. 28 września 1987 w Poznaniu) − polski pisarz, poeta, dramaturg i tłumacz. Znawca Biblii.
    Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie, franciszkanie brązowi) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ponad 13 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia laicy. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.
    Kwestarz franciszkański, ilustracja do Pana Tadeusza A. Mickiewicza autorstwa M. Andriolliego z 1881

    Franciszkanizm w literaturze – tendencje w literaturze XX wieku nawiązujące do idei franciszkanizmu i jego protagonisty św. Franciszka z Asyżu. Bohater literatury nurtu franciszkańskiego to człowiek prosty, radujący się z życia, głęboko religijny i miłujący naturę. Pochwała prostego stosunku do świata łączy się często w utworach tego nurtu ze świadomym uproszczeniem kompozycji i stylu.

    Ignacy Hołowiński (pseud. Żegota Kostrowiec, Ignacy Kefaliński) (ur. 24 września 5 października 1807 w miejscowości Owrucz na Polesiu Wołyńskim, zm. 19 października 1855 w Petersburgu) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup mohylewski, profesor Uniwersytetu Kijowskiego, potem Akademii Duchownej w Petersburgu, apologeta i patrolog, pisarz i tłumacz. Był synem Piotra i Dominiki z Łęskich. Ukończył szkołę pijarów w Międzyrzeczu Koreckim, a następnie Seminarium Duchowne w Łucku (1825-1826). Wysłany w 1826 r. na Wydział Teologiczny Uniwersytetu Wileńskiego, po 4 latach uzyskał stopień magistra teologii. Święcenia kapłańskie przyjął 25 września 1830 r. w Łucku.Kwiatki Świętego Franciszka − zbiór krótkich opowiadań o życiu św. Franciszka z Asyżu i jego dwunastu towarzyszach.

    Określa on poglądy i postawę przyjmowaną przez świętego Franciszka z Asyżu i franciszkanów polegającą na:

    1. Życiu według zasad Ewangelii
    2. Pokornym przyjmowaniu cierpienia
    3. Radowaniu się ubóstwem
    4. Podkreślaniu miłości i troskliwości Boga Ojca w stosunku do swoich umiłowanych dzieci
    5. Braterstwie z wszystkimi stworzeniami ożywionymi i nieożywionymi, które określa się mianem braci i sióstr
    6. Otaczaniu miłością każdego człowieka, zwłaszcza grzeszników
    7. Pokutowaniu za grzechy
    8. Pokorze
    9. Radości w życiu
    10. Służbie Bogu, Kościołowi, bliźnim, szczególnie ubogim i cierpiącym oraz światu

    Terminu franciszkanizm używali m.in. A. Gemelli, T. Lombardi, L. Iriarte. Franciszkanizmem nazywa się także dzieje zakonów i wspólnot religijnych o inspiracji franciszkańskiej.

    Stanisław Witkiewicz herbu Nieczuja (ur. 8 maja 1851 w Poszawszu, zm. 5 września 1915 w Lovranie) – polski malarz, architekt, pisarz i teoretyk sztuki, twórca i popularyzator stylu zakopiańskiego, ojciec Stanisława Ignacego Witkiewicza.Giotto di Bondone, właściwie Angiolo di Bondone, zdrobniale Angiolotto (ur. ok. 1266, zm. 8 stycznia 1337 we Florencji) − malarz i architekt włoski, tercjarz franciszkański.

    Pierwiastki franciszkańskie pojawiają się w literaturze już w średniowieczu, ale o franciszkanizmie, jako o jej nurcie możemy mówić dopiero od drugiej połowy XIX wieku. Związane jest to z ukazaniem się książki A. F. Ozanama Les Poètes franciscains en Italie au treizième siècle (1852), której streszczenie Franciszek Seraficki i poeci włoscy z jego szkoły pojawiło się w Polsce rok później. Franciszkanizm przejawia się nie tylko w tekstach poświęconych świętemu Franciszkowi, ale i tych, w których pojawiają się franciszkanie oraz odnoszących się do duchowości franciszkańskiej lub do motywów związanych z Asyżem.

    Radość – pozytywny stan emocjonalny, który jest przeciwieństwem smutku. Jest to uczucie szczęścia, rozbawienia, zabawy i zadowolenia. Radość czasem wywołuje płacz. Bardzo intensywną radość nazywamy euforią.Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Postacie franciszkanów pojawiają się w następujących tekstach:

    Chwalicie mą tabakę, ilustracja do Pana Tadeusza A. Mickiewicza autorstwa M. Andriolliego z 1881
  • I. Chodźko Pamiętniki kwestarza
  • W. S. Reymont Pielgrzymka na Jasną Górę. Wrażenia i obrazy
  • Z. Nałkowska Książka zażaleń
  • P. Górska Paleta i pióro
  • A. Mickiewicz Dziady, Pan Tadeusz
  • I. Hołowiński Opuszczony klasztor, Ksiądz kapucyn
  • J. I. Kraszewski Sfinks
  • Postacie występujących w literaturze franciszkanów wzorowane były często na znanych osobach, szczególnie, jeśli żyły według zasad duchowości franciszkańskiej.

    Władysław Stanisław Reymont, właśc. Stanisław Władysław Rejment (ur. 25 kwietnia/7 maja 1867 w Kobielach Wielkich, zm. 5 grudnia 1925 w Warszawie) – polski pisarz, prozaik i nowelista, jeden z głównych przedstawicieli realizmu z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski. Niewielką część jego spuścizny stanowią wiersze. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za czterotomową „epopeję chłopską” Chłopi.Franciszek z Asyżu, właśc. włos. Giovanni Bernardone, nazywany Biedaczyną z Asyżu (ur. 1181 lub 1182w Asyżu, zm. 3 października 1226 w Porcjunkuli koło Asyżu) – włoski duchowny katolicki, diakon, założyciel zakonu franciszkanów, a pośrednio także klarysek i tercjarzy, misjonarz, mistyk średniowieczny, stygmatyk, święty Kościoła katolickiego, uważany za prekursora ekologii.

    Wyrazem franciszkanizmu jest także postawa życiowa człowieka, zgodna z duchem św. Franciszka. Typowo franciszkańskie podejście do życia przejawia się w następujących tekstach:

  • E. Zegadłowicz Przyjdź Królestwo Twoje
  • S. Witkiewicz Myśli, List do syna
  • W. Bąk Pochwalona niech będzie zima
  • J. Korczak Sam na sam z Bogiem. Modlitwy tych, którzy się nie modlą
  • J. Kasprowicz Księga ubogich
  • Franciszkanizm wiąże się także z tekstami poświęconymi świętemu Franciszkowi:

    Franciszek z Asyżu, właśc. włos. Giovanni Bernardone, nazywany Biedaczyną z Asyżu (ur. 1181 lub 1182w Asyżu, zm. 3 października 1226 w Porcjunkuli koło Asyżu) – włoski duchowny katolicki, diakon, założyciel zakonu franciszkanów, a pośrednio także klarysek i tercjarzy, misjonarz, mistyk średniowieczny, stygmatyk, święty Kościoła katolickiego, uważany za prekursora ekologii.Antoine-Frédéric Ozanam (ur. 23 kwietnia 1813 w Mediolanie, zm. 8 września 1853 w Marsylii) – francuski historyk literatury i filozofii, katolicki działacz społeczny, błogosławiony Kościoła katolickiego.
  • Kwiatki świętego Franciszka
  • L. de Wohl Święty Franciszek z Asyżu. Radosny żebrak
  • G. K. Chesterton Święty Franciszek z Asyżu
  • R. Brandstaetter Inne kwiatki świętego Franciszka, Teatr świętego Franciszka
  • Zofia Kossak-Szczucka Bez oręża, Opiekun Bożych stworzeń (opowiadanie w zbiorze Szaleńcy Boży)
  • W końcu przejawem franciszkanizmu mogą być teksty związane z Asyżem:

    Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie – poemat Adama Mickiewicza wydany w dwóch tomach w 1834 w Paryżu przez Aleksandra Jełowickiego.Jan Kasprowicz (ur. 12 grudnia 1860 w Szymborzu, zm. 1 sierpnia 1926 w Zakopanem) – polski poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz. Przedstawiciel Młodej Polski, związany z kilkoma głównymi nurtami ówczesnej liryki, przede wszystkim z naturalizmem, symbolizmem oraz ekspresjonizmem. Prekursor nowoczesnego wiersza wolnego, katastrofizmu oraz szeregu tendencji prymitywistycznych we współczesnej sztuce. Uważany za jednego z najwybitniejszych poetów w dziejach literatury polskiej, stawianego na równi z Adamem Mickiewiczem, czy nawet nobilitowanego do roli Wieszcza.
  • R. Brandstaetter Kroniki Asyżu
  • W. Łysiak Wyspy zaczarowane
  • W malarstwie franciszkanizm jest kojarzony przede wszystkich z twórczością Giotta di Bondone, Cimabuego.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyklopedia katolicka, pod red. L. Bieńkowskiego i innych, tom V, s. 534, Lublin 1989
  • Krzysztof Mrowcewicz, "Przeszłość to dziś", ​ISBN 83-86018-88-7




  • Warto wiedzieć że... beta

    Dziady – cykl dramatów romantycznych Adama Mickiewicza publikowany w latach 1822-1860. Składają się na niego cztery luźno powiązane części:
    Zofia Kossak-Szczucka, później Zofia Kossak-Szatkowska, de domo Kossak, primo voto Szczucka, secundo voto Szatkowska (ur. 10 sierpnia 1889 w Kośminie, zm. 9 kwietnia 1968 w Bielsku-Białej) – polska powieściopisarka, uczestniczka ruchu oporu organizacji Żegota.
    Franciszkanizm − zainicjowany w Europie w XIII w. ruch religijny w łonie Kościoła katolickiego, którego pierwszymi protagonistami byli św. Franciszek z Asyżu i jego naśladowcy. W historiografii pojęcie to wiąże się z rozwojem zakonów franciszkańskich, natomiast w sztuce - wkład przedstawicieli wspólnot franciszkańskich w poszczególne jej dyscypliny oraz inspirację ideałami i motywami właściwymi dla duchowości franciszkańskiej.
    Michał Elwiro Andriolli (ur. 2 listopada 1836 w Wilnie, zm. 23 sierpnia 1893 w Nałęczowie) – polski rysownik, ilustrator i malarz, przedstawiciel romantyzmu.
    Wyspy zaczarowane – zbiór esejów Waldemara Łysiaka o kulturze włoskiej wydany w roku 1974 nakładem Krajowej Agencji Wydawniczej. Kolejne wydania ukazały się w roku 1978, 1986 i 1997. Formalnie książka była drugą publikacją (po powieści Kolebka), ale w księgarniach pojawiła się wcześniej. "Wyspy zaczarowane" zostały wysoko ocenione przez krytykę i przyniosły autorowi znaczny rozgłos. Publicysta Michał Radgowski pisał o autorze: Moralista, romantyk, poeta... Nikt nie zdoła dokładnie określić gatunku, do jakiego należą szkice Łysiaka. Jest swobodny jak ptak.
    Zofia Nałkowska (ur. 10 listopada 1884 w Warszawie, zm. 17 grudnia 1954 tamże) – polska pisarka, publicystka i dramatopisarka, posłanka do Krajowej Rady Narodowej oraz na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL I kadencji.
    Ignacy Chodźko (ur. 29 września 1794 w Zabłotczyźnie, zm. 1 sierpnia 1861 w Dziewiętniach) – polski powieściopisarz i gawędziarz, napisał m.in. serię opowieści Obrazy litewskie, mason.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.