l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia

  • Prowadzimy badanie na temat nowotworów.
    Potrzebna jest nam pomoc.




    Prosimy o wypełnienie
    anonimowego kwestionariusza

    Zajmie to ok. 10 - 15 minut.


    TAK - pomagam            NIE - odmawiam (zamknij)

    Zebrane informacje wykorzystane zostaną do celów naukowych.
    Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Francisco Pizarro



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Bitwa pod Cajamarca – starcie zbrojne, które miało miejsce 16 listopada 1532 r. Była to decydująca bitwa pomiędzy siłami hiszpańskimi dowodzonymi przez Francisco Pizarro a wojownikami Inków dowodzonymi przez Atahualpę. Bitwa, która trwała niecałe pół godziny, kosztowała życie 4 tys. nieuzbrojonych Indian i zakończyła się aresztowaniem wodza Inków, którego uduszono 29 sierpnia 1533 r.Gonzalo Pizarro (ur. 1502 – zm. 10 kwietnia 1548 roku) - hiszpański konkwistador Peru, młodszy brat (przyrodni) Francisco Pizarra, gubernator Quito, odkrywca zachodnich dorzeczy Amazonki w latach 1540 - 1544, przywódca buntu konkwistadorów przeciw koronie Hiszpańskiej w latach 1544 - 1548.
    Francisco Pizarro w 1540

    Francisco Pizarro (ur. 16 marca 1478 w Trujillo, zm. 26 czerwca 1541 w Limie) – hiszpański konkwistador, który podbił imperium Inków, a także założył miasto Lima, współczesną stolicę Peru.

    Spis treści

  • 1 Biografia
  • 1.1 Młodość
  • 1.2 Wyprawy do Ameryki Południowej
  • 1.3 Pierwsza wyprawa do Peru
  • 1.4 Druga wyprawa do Peru
  • 1.5 Trzecia wyprawa do Peru
  • 1.6 Konflikt z Diego de Almagro i śmierć
  • 2 Pizarro w kulturze
  • 3 Zobacz też
  • 4 Bibliografia
  • 5 Przypisy
  • Biografia[ | edytuj kod]

    Młodość[ | edytuj kod]

    Francisco Pizarro był nieślubnym dzieckiem ze związku hiszpańskiej wieśniaczki, Franciski González Mateos, z Gonzalo Pizarro Rodriguezem de Aguilar, szlachcicem i kapitanem hiszpańskiej armii. Nie ma pewności co do daty jego urodzenia (najbardziej prawdopodobna jest data 16 marca 1478, ale są źródła podające nawet rok 1471), niewiele wiadomo o najwcześniejszym okresie jego życia. Pojawiły się plotki, iż tuż po urodzeniu Francisco matka porzuciła go na schodach kościoła pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny w Trujillo. Pewne jest, że jako młody chłopak zarabiał na życie, pasąc świnie. Prawdopodobnie do końca życia pozostał analfabetą.

    Państwo Inków, Królestwo Inków, Imperium Inków (kecz. Tahuantinsuyu, Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części – patrz mapa podziału administracyjnego) – historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny.Pedro Arias de Ávila znany także jako Pedrárias lub Pedrárias Dávila (ur. ok. 1443 w Segowii, Hiszpania, zm. 6 marca 1531 w León) – hiszpański konkwistador, gubernator Złotej Kastylii (hiszp. Castilla del Oro) (1514–1526), dworzanin króla Ferdynanda II.

    Francisco już jako dorosły człowiek poznał swych przyrodnich braci, z których najstarszy Hernando (jedyny ślubny syn ich ojca) był młodszy od niego o ponad 20 lat. Pozostali bracia to Juan i Gonzalo. Wszyscy oni brali udział w podboju Peru.

    Pizarro był kuzynem Hernána Cortésa, zdobywcy Meksyku.

    Wyprawy do Ameryki Południowej[ | edytuj kod]

    Od 1502 roku brał udział w wyprawach w Ameryce. W 1513 r. towarzyszył Vasco Núñezowi de Balboa w ekspedycji, podczas której przekroczono Przesmyk Panamski. W ten sposób Balboa i jego ludzie stali się pierwszymi Europejczykami którzy zobaczyli Ocean Spokojny. Kiedy rok później gubernatorem "Złotej Kastylii", jak nazywano tereny dzisiejszej Panamy, został Pedro Arias de Ávila, Pizarro szybko stał się jego bliskim współpracownikiem. Wówczas dokonał aresztowania Balboi, a następnie zeznawał przeciwko niemu na procesie, w wyniku którego Balboa został ścięty.

    Podbój większości Ameryki Środkowej i Południowej dokonany został przez Hiszpanów w pierwszej połowie XVI wieku. Prowadzili go przedsiębiorczy i ambitni konkwistadorzy hiszpańscy, kierujący niewielkimi, lecz dobrze wyposażonymi i zaprawionymi w bojach oddziałami żołnierzy-awanturników, żądnych łupów i przygód. Często byli nimi przestępcy, zwalniani specjalnie z więzień na dalekie i nader ryzykowne wyprawy kolonialne. Wielu rycerzy było ogarniętych zapałem religijnym i jechało do nowo odkrytej Ameryki, by wziąć udział w nawracaniu nowych dusz na wiarę chrześcijańską.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Pierwsza wyprawa do Peru[ | edytuj kod]

    W 1522 r. Hiszpanie usłyszeli o krainie pełnej złota, która nazywała się Birú. Te doniesiena połączone z zakończonym sukcesem podbojem Meksyku przez Hernána Cortésa, podziałały na wyobraźnię Pizarra.

    W 1524 poznał dwóch ludzi: księdza Hernando de Luque i żołnierza Diego de Almagro. Mężczyźni zawarli sojusz, w którym przyrzekli sprawiedliwie podzielić się spodziewanym bogactwem. 13 września 1524 r. za aprobatą gubernatora Pedrariasa de Ávili, wyruszyła ekspedycja z 80 ludźmi i 40 końmi. Z powodu złej pogody, braku żywności i potyczek z tubylcami wyprawa zakończyła się porażką.

    Hernando de Soto (ur. 1496 lub 1500, zm. 21 maja 1542) – hiszpański żeglarz, odkrywca i konkwistador, pierwszy Europejczyk, który zbadał Florydę.Adelantado – rodzaj gubernatury wojskowej w koloniach hiszpańskich w dobie konkwisty w XVI i XVII wieku. Konkwistadorzy pełniący te funkcje otrzymywali zazwyczaj uprawnienia nieskrępowanej eksploatacji kraju w zamian za zbadanie, podbicie i spacyfikowanie danego terytorium na rzecz Korony. Termin pochodzi od hiszp. por adelantado: posuwać się naprzód, iść na czele. W kilku dokumentach z XI-wiecznej Kastylii i Nawarry można spotkać się z tym określeniem, ale nie wyjaśniają one zakresu obowiązków związanych z piastowanym urzędem adelantada. Najwcześniejszy znany adelentado został mianowany w roku 1253 podczas rekonkwisty terytorium zwanego "La Frontera" (Andaluzja).

    Druga wyprawa do Peru[ | edytuj kod]

    Dwa lata po swej pierwszej wyprawie Pizarro i jego ludzie postanowili znowu zorganizować ekspedycję. Gubernator de Ávila nie był jednak skory do wydania kolejnego pozwolenia, mając w pamięci skutek poprzedniej wyprawy. Sprzyjająca im okoliczność pojawiła się jednak po tym, jak de Ávila został zastąpiony przez Pedro de los Riosa, który wyraził zgodę na ekspedycję. W sierpniu 1526 r. Pizarro wyruszył z dwoma statkami i 160 ludźmi, docierając do rzeki San Juan w dzisiejszej Kolumbii. Drugi statek pod dowództwem Bartolomé Ruiza przekroczył równik i dotarł w pobliże dzisiejszego Peru. Tam przechwycił tratwę z tubylcami oraz ich towarami. Oprócz tkanin i ceramiki znaleziono złoto, srebro i szmaragdy. Ruiz pożeglował na północ, gdzie spotkał Pizarro i jego ludzi wyczerpanych po walkach z tubylcami. W tym samym czasie do San Juan przybył Diego de Almagro wraz z posiłkami. Konkwistadorzy ruszyli w stronę miejsca, gdzie przechwycono tratwę. Dotarli oni do obecnego miasta Atacames. Opór mieszkańców sprawił, że Hiszpanie wycofali się.

    Dramat (z gr. δρᾶμα – dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

    Pizarro wycofał się na mała wyspę Isla de Gallo. Almagro i Ruiz postanowili wrócić do Panamy po posiłki. Gubernator de los Rios nie był jednak zainteresowany kolejną ekspedycją po tym, gdy dowiedział się o niepowodzeniu wyprawy. Pizarro wygłosił przemowę do swoich ludzi, zachęcając ich do pójścia z nim. Z Pizarro zdecydowało się zostać zaledwie 13 ludzi, a reszta wróciła do Panamy. Gubernator, po namowach Almagro i Luque, w końcu zgodził się na przyznanie kolejnego statku, ale tylko po to, aby Pizarro i jego ludzie zostali ściągnięci w ciągu 6 miesięcy, a ekspedycja miała zostać zakończona. Pizarro wrócił po osiemnastu miesiącach do Panamy, uprzednio docierając do regionu Tumbes w północno-zachodnim Peru.

    Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.Bitwa pod Las Salinas – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 26 kwietnia 1538 r. w trakcie hiszpańskiego podboju Peru. Była to decydująca bitwa w trakcie wojny domowej pomiędzy siłami Haernando i Gonzalo Pizarrów, a rywalizującymi z nimi konkwistadorami pod wodzą Diego de Almagro. Obie strony rościły sobie prawa do reprezentowania korony hiszpańskiej. Zwolenników Pizarra nazywano Pachacamac, natomiast ludzi Almagra określano jako pochodzących z Chile. Dwugodzinna bitwa zakończyła się klęską zwolenników Almagra. Po aresztowaniu tego ostatniego i śmierci dowódcy Rodrigo Orgóñeza, wojska Pizarrów zajęły Cuzco. Dnia 8 lipca 1538 r. Diego de Almagro został stracony.

    Trzecia wyprawa do Peru[ | edytuj kod]

    Mapa podboju Peru 1531-1533 (1923)

    Wiedząc, że nie uzyska zgody gubernatora, wiosną 1528 r. Pizarro wyruszył do Hiszpanii. Tam uzyskał audiencję u króla Karola I. Monarcha był zachwycony opowieściami o bogactwach terytorium, które zbadał i obiecał poparcie go. Jednak to królowa Izabela Portugalska podpisała Kapitulację z Toledo - dokument, na mocy którego Pizarro został gubernatorem i adelantado nowo podbitych terytoriów. Dokument nakładał również obowiązek stworzenia oddziału liczącego minimum 250 ludzi. Pizarro zwerbował jednak zaledwie 180 ludzi oraz 37 koni. 27 grudnia 1530 r. trzecia wyprawa do Peru wyruszyła z Panamy.

    Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.Analfabetyzm (gr. αναλφαβετος nieznający liter) – w rozumieniu potocznym, brak umiejętności pisania i czytania oraz wykonywania czterech podstawowych działań matematycznych u osób dorosłych, tj. według kryteriów UNESCO – powyżej 15. roku życia. Osoby nie posiadające takiej umiejętności nazywane są "analfabetami". Procesem zmniejszającym analfabetyzm jest alfabetyzacja.

    W lipcu 1532 wylądował na wybrzeżu dzisiejszego Ekwadoru. Tam musiał stoczyć walkę z plemieniem Puna, którą wygrał. Zwyciężył, ponieważ dotarły posiłki pod dowództwem Hernando de Soto. Następnie konkwistadorzy ruszyli w głąb imperium Inków. Po kilku miesiącach marszu konkwistadorzy dotarli do Cajamarki. Tam na spotkanie z Atahualpą wysłał de Soto, dominikanina Vincente de Valverde i tłumacza. Valverde nakłaniał władcę do przejścia na chrześcijaństwo i poddania się hiszpańskiemu panowaniu - w przeciwnym wypadku zostałby uznany za wroga Hiszpanii. Atahualpa odmówił spełnienia żądań, rzucając Biblią w twarz dominikanina. To był sygnał do ataku. Najpierw Hiszpanie ostrzelali zgromadzonych na placu Inków z dział i arkebuzów, a następnie ruszyli do ataku. W trakcie rzezi zginęło ok. 5 tys. Inków, a sam Atahualpa został uwięziony. Licząc na uwolnienie, władca obiecał wypełnić pokój do wysokości ręki złotem i dwa razy srebrem. Pizarro nigdy nie zamierzał go uwolnić i po uzyskaniu okupu Atahualpa został zamordowany po sfingowanym procesie w 1533.

    Kolumbia (hiszp. Colombia, Republika Kolumbii – República de Colombia) – państwo w północno-zachodniej części Ameryki Południowej leżące nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym.Tumbes – miasto w północnym Peru, nad rzeką Tumbes, przy Drodze Panamerykańskiej, ośrodek administracyjny regionu Tumbes. Około 102 tys. mieszkańców.

    W 1533 Hiszpanie zajęli stolicę Imperium, Cuzco, co było zwieńczeniem podboju Peru. Potem uznali, że dalszy podbój wymaga solidniejszego zaplecza niż obozowisko. Dlatego 18 stycznia 1535 r. nad brzegiem Oceanu Spokojnego założono miasto Ciudad de los Reyes (znane dziś jako Lima), które zostało stolicą Wicekrólestwa Peru.

    Diego Almagro Junior (Diego de Almagro II zwany również El Mozo ) – (ur. 1514 w Panamie, zm. 16 września 1542) – Hiszpan, syn Diego de Almagro i Indianki z Panamy, organizator spisku na markiza Francisco Pizarra.Ameryka – część Ziemi położona na zachodniej półkuli, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15 tys. km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń Nowy Świat lub półkula zachodnia.

    Konflikt z Diego de Almagro i śmierć[ | edytuj kod]

    W 1537 r. Diego de Almagro wrócił do Cuzco po nieudanej wyprawie do Chile. Chcąc zagarnąć bogactwa Cuzco dla siebie, zajął miasto, wykorzystując fakt, że wojska Hernanda Pizarra, brata Francisco, wyruszyły w Andy celem stłumienia buntu Manco Inki. Kiedy Hernando wrócił z wojskiem, został pokonany, a on sam, wraz z innym bratem Gonzalem, został aresztowany. Pizarro wysłał armię pod dowództwem Alonso de Alvarado celem odbicia miasta, ale jego armia została pokonana. Alvarado został wzięty do niewoli. Później Gonzalo i de Alvarado uciekli z niewoli. Pizarro postanowił uwolnić swojego brata Hernando obiecując Almagro kontrolę nad Cuzco. Pizarro jednak nigdy nie zamierzał oddawać miasta swojemu dawnemu towarzyszowi, a negocjacje wykorzystał do zebrania sił. Almagro został pokonany w bitwie pod Las Salinas w kwietniu 1538 r. i pojmany przez Pizarra oraz jego braci. Almagro został w lipcu tego samego roku stracony.

    Dominikanie, Zakon Kaznodziejski (łac. Ordo Praedicatorum – OP) - katolicki zakon męski założony w 1216 przez św. Dominika Guzmána.Alonso de Alvarado Montaya González de Cevallos y Miranda (ur. 1500 w Secadura, Voto, zm. 1555 Lima) - hiszpański konkwistador i generał, Kawaler Zakon Santiago, uczestnik walk przeciw Quizu Yupanqui w 1536, walk z Diego de Almagro, bitew pod Las Salinas, Chupas i Jaquijahuana.

    Syn de Almagro, także Diego zwany El Mozo, postanowił pomścić śmierć ojca. 26 czerwca 1541 r. grupa dwudziestu uzbrojonych zwolenników El Mozo wtargnęła do pałacu gubernatora w Limie i po krótkiej walce zamordowała Pizarra.

    Podstrony: 1 [2] [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi co do wielkości kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.
    Konkwista (hiszp. conquista - podbój, zdobycie) - hiszpańskie wyprawy zbrojne, podejmowane od końca XV wieku w celu podboju nowo odkrytych terytoriów zamorskich w Amerykach, Afryce i Indiach. Ówczesnym usprawiedliwieniem konkwisty była walka z niewiernymi (muzułmanie) oraz nawracanie nowych ludów na katolicyzm. De facto sprowadzało się to do rozszerzania władzy monarchii. Przyczyny konkwisty są dość szerokie. Po zakończeniu toczonej na Półwyspie Iberyjskim przeciwko Maurom rekonkwisty, zarówno Królestwo Portugalii jak i połączone unią Kastylia i Aragonia szukały dalszych dróg ekspansji. Dla bezrobotnej od pewnego czasu szlachty konkwista oznaczała nowe zajęcie, dawała jednocześnie szansę szybkiego awansu społecznego rzeszom niższych warstw społecznych, które w Nowym Świecie szukały lepszego życia - przykładem takiej kariery może być jeden z bardziej znanych konkwistadorów (hiszp. zdobywców) Francisco Pizarro, pierwotnie pasterz świń z Estremadury.
    Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku (w formie koinè (gr. κοινὴ)), uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Poszczególne tradycje chrześcijańskie mają nieco inny kanon ksiąg biblijnych.
    Arkebuz (spotykano również nazwy: arkabuz, harkabuz, harkebuz) – dawna broń strzelecka używana od trzeciego dziesięciolecia XV do początku XVII wieku. Była to długa ręczna broń palna gładkolufowa kalibru około 10-20 mm, pierwotnie zaopatrzona w zamek lontowy (arkebuzów z takimi zamkami używali konkwistadorzy hiszpańscy na początku XVI wieku). Od I połowy XVI wieku stosowano także zamek kołowy.
    Przesmyk Panamski (hiszp. Istmo de Panamá), dawniej zwany Złotą Kastylią (hiszp. Castilla de Oro) lub Tierra Firme - pas lądu powstały ok 3 mln lat temu w pliocenie, łączący Amerykę Północną i Południową. Najwęższa część kontynentu. Ciągnie się od granic Kostaryki poprzez Panamę aż do granic Kolumbii. Oddziela Morze Karaibskie (Ocean Atlantycki) od Zatoki Panamskiej na Oceanie Spokojnym. Długość ok. 640 km, szerokość od 47 do 192 km.
    Wicekrólestwo Peru – kolonia hiszpańska założona w 1544 roku, ze stolicą w Limie. Początkowo obejmowała wszystkie hiszpańskie zdobycze w Ameryce Południowej, z wyjątkiem wybrzeży dzisiejszej Wenezueli. Nazywana też Wicekrólestwem Nowej Kastylii.
    Izabela Portugalska, Izabela Aviz (ur. 24 października 1503 w Lizbonie, zm. 1 maja 1539 w Toledo), księżniczka portugalska, dzięki małżeństwu królowa Hiszpanii, cesarzowa. Była jednym z 8 dzieci króla Portugalii Manuela I Szczęśliwego i jego drugiej żony Marii, córki króla Aragonii Ferdynanda Aragońskiego.

    Reklama

    tt