• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Frampol



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Lasy Janowskie – wielki obszar leśny położony w północnej części Kotliny Sandomierskiej, na pograniczu województw: lubelskiego i podkarpackiego. Stanowi zachodnią część kompleksu leśnego Puszczy Solskiej. Lasy Janowskie rozciągają się od okolic Borowa nad Wisłą do okolic Biłgoraja, gdzie graniczą z właściwą Puszczą Solską. Położone na Równinie Biłgorajskiej, ciągną się szerokim pasem, równoległym do Doliny Sanu na południu i Wzniesień Urzędowskich na północy. Największymi miastami regionu są Biłgoraj i Janów Lubelski.Turobin – wieś (niegdyś miasto) w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Turobin. Wieś leży w zachodniej części Padołu Zamojskiego, nad Porem.

    Frampolmiasto w południowej części województwa lubelskiego, w powiecie biłgorajskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Frampol. Historycznie położony jest w Małopolsce, w ziemi lubelskiej. W latach 1975–1998 miasto należało do województwa zamojskiego. Według danych GUS z grudnia 2009 miasto liczyło 1411 mieszkańców. Jest drugim (po Modliborzycach) najmniejszym miastem województwa lubelskiego, zarówno pod względem liczby mieszkańców, jak i powierzchni. W miejscowości siedzibę ma parafia pw. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Szkaplerznej. W strukturze Kościoła rzymskokatolickiego należy ona do metropolii przemyskiej, diecezji zamojsko-lubaczowskiej, dekanatu Biłgoraj – Północ.

    Kahał (hebr. קהלה kehilla – zgromadzenie, gmina) – wyrażenie z języka jidysz oznaczające gminę, formę organizacji społeczności żydowskiej. Słowo to oznacza zarówno samo skupisko ludności, wewnętrznie zorganizowane i posiadające władzę, jak i grupę władz gminy.Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy – park krajobrazowy położony na Roztoczu Zachodnim oraz Równinie Biłgorajskiej, na pograniczu Roztocza i Puszczy Solskiej. Zajmuje powierzchnię 20 209 ha, od południowego wschodu przylega do Roztoczańskiego Parku Narodowego. Większość parku leży na terenie wschodniej części Roztocza Zachodniego zwanej również Roztoczem Szczebrzeszyńskim, w dolinie rzeki Gorajec. Jest to najwyższa część Roztocza Zachodniego, posiadająca najbardziej urozmaicone ukształtowanie terenu.

    Położenie[ | edytuj kod]

    Frampol położony jest na pograniczu Roztocza Zachodniego i Równiny Biłgorajskiej. Północno-wschodnia i wschodnia część obszarów gminy stanowi fragment Szczebrzeszyńskiego Parku Krajobrazowego, a południowa strefę ochronną Lasów Janowskich. Urozmaiconą rzeźbę terenu wieńczy dolina rzeki Białej Łady.

    Antoni Wisłocki herbu Sas (ur. ok. 1770, zm. 3 marca 1823 w Kątach) – właściciel Frampola. Syn Jana Wisłockiego i Anny z.d. Butler, mąż Katarzyny Puchała. Na mocy porozumienia z bratem Ignacym, został 3 czerwca 1798 roku jedynym właścicielem Frampola i okolicznych gruntów. Pozostawił dzieci Karola - późniejszego właściciela dóbr frampolskich i Pulcherię (która wyszła za Tomasza Puchałę) - właścicielkę dóbr kąteckich.Łada (w górnym biegu Biała Łada) – rzeka, prawy dopływ Tanwi; płynie z Roztocza Zachodniego przez Równinę Biłgorajską w woj. lubelskim, w powiatach janowskim i biłgorajskim oraz na krótkim odcinku niżańskim (woj. podkarpackie).

    We Frampolu przecinają się dwie znaczące drogi województwa lubelskiego: 74 Janów LubelskiZamość, 835 LublinBiłgoraj.

    Odległości od ważniejszych okolicznych ośrodków miejskich: Lublin – 68 km, Biłgoraj – 16 km, Zamość – 47 km, Kraśnik – 49 km.

    Historia[ | edytuj kod]

    Początki Frampola, w wyniku braku źródeł, nie są definitywnie wyjaśnione. W świetle najnowszych badań powstanie miasta należy sytuować na znaną już wcześniej, ale ignorowaną datę, 1717 roku, kiedy właścicielem dóbr radzięcińskich został hrabia Marek Antoni Butler. W akcie uposażenia Parafii Radzięcin z 20 października 1717 roku, Butler stwierdza, że się nowe miasto funduje. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego podaje z kolei, że Frampol powstał w roku 1705, z inicjatywy Franciszka Butlera, co jednak nie znajduje potwierdzenia w źródłach historycznych, a sam Franciszek w ogóle nie istniał. Chociaż z roku 1708 pochodzi wzmianka z ksiąg metrykalnych o „miasteczku” Radzięcin, a na gruntach tej wsi powstał Frampol. Proces lokacji postępował powoli, ale nazwa Franopole pojawiła się już w 1722. Sama nazwa pochodzi od imienia żony założyciela – Franciszki z.d. Szczuka.

    Dariusz Libionka (ur. 1963) – polski historyk, doktor habilitowany nauk społecznych, profesor nadzwyczajny w Instytucjie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.Gmina Frampol – gmina miejsko-wiejska w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie zamojskim.

    W 1735 istniała już gmina żydowska posiadająca swój kirkut. Powstały tu ośrodek handlowo-rzemieślniczy przypuszczalnie nigdy nie otrzymał przywileju lokacyjnego, a zastąpił go przywilej na jarmarki udzielony Markowi Antoniemu Butlerowi 31 grudnia 1738 przez króla Augusta III. W 1740 roku przez Józefa Butlera został ufundowany kościół drewniany, początkowo podlegający pod parafię Radzięcin. Parafię erygowano we Frampolu w 1778 roku, a obecny kościół oddano do użytku wiernym w 1878 r.

    Lubelszczyzna – określenie regionu używane w zależności od kontekstu w odniesieniu do ziemi lubelskiej (średniowiecze), województwa lubelskiego z lat 1474–1795 lub do późniejszych województw lubelskich. Po 1999 r. instytucje samorządowe pod nazwą Lubelszczyzna określają obecne województwo lubelskie i stosują je zamiennie (synonim).Goraj – wieś (niegdyś miasto) w Polsce położona w województwie lubelskim, w północnej części powiatu biłgorajskiego, w gminie Goraj.

    20 XI 1773 roku, dzięki przywilejowi właścicieli Jana Wisłockiego i Anny z.d. Butler mieszkańcy posiedli prawo do wyboru rajców miejskich.

    3 VI 1798 roku Antoni Wisłocki po zawarciu porozumienia ze swoim bratem Ignacym został jedynym właścicielem Frampola. W kolejnych latach grunty na terenie miejscowości zostają odsprzedane mieszczanom w zamian za coroczny czynsz.

    We Frampolu został wprowadzony w życie, opracowany przez nieznanego z imienia twórcę, teoretyczny projekt idealnego planu zabudowy miasta. Wokół kwadratowego rynku, zorientowanego według stron świata, zaprojektowano coraz to większe kwadraty ulic połączone ze sobą ośmioma ulicami wychodzącymi promieniście ze środka rynku. Kwadrat był obwiedziony czterema ulicami stodolnymi stanowiącymi jednocześnie dojazd do pól. Pierwotna długość jednego boku rynku (225 m) przewyższała największy rynek w Polsce i Europie – krakowski (200 × 200 m). Obecnie zmniejszony już przez kolejne zabudowy, frampolski rynek obejmuje kwadrat o boku 140 m. Układ przestrzenny Frampola jest ewenementem w skali kraju.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.202 Batalion Schutzmannschaft (Schutzmannschafts Batallion 202) – kolaboracyjna jednostka zmilitaryzowanej policji, podległa dowództwu niemieckiemu, składająca się z Polaków pochodzących z Generalnego Gubernatorstwa, operująca na terenie GG, południowej części Komisariatu Rzeszy Wschód i w zachodniej części Komisariatu Rzeszy Ukraina. W niemieckiej nomenklaturze figurowała jako batalion Schutzmannschaften nr 202.

    Miasto było ważnym ośrodkiem rzemieślniczym – przede wszystkim tkackim, ale też włosiankarskim i sitarskim. Podobnie jak większość miejscowości w okolicy, Frampol był w całości zbudowany z drewna. W XIX wieku spadło znaczenie miasteczka jako ośrodka rzemieślniczego i handlowego. W 1870 roku miejscowość (podobnie jak okoliczne miasteczka, np. Goraj czy Turobin) straciła prawa miejskie. Nie przeszkodziło to osadzie w rozwoju, zwłaszcza produkcji tkackiej. W tym okresie powstawały tu znane płótna frampolskie. Według opisu z początku XX wieku, „nie ma domu, w którym nie byłoby jednego czy kilku warsztatów tkackich”. Produkcja skierowana była jednak głównie na rynek lokalny. W roku 1903 powstała we Frampolu spółka tkaczy wytwarzająca przede wszystkim bieliznę stołową, a także ręczniki, chusteczki i szale. Zatrudniała 30 robotników.

    Bełżec – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Bełżec, na szlaku komunikacyjnym Lublin-Lwów 17E372 . Siedziba gminy Bełżec. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.Roztocze (343.2) – kraina geograficzna łącząca Wyżynę Lubelską z Podolem, wyraźnie wypiętrzony wał wzniesień, szerokości 12-32 km i długości około 180 km, przebiegający z północnego zachodu, od Kraśnika, na południowy wschód do Lwowa. Roztocze oddziela Wyżynę Lubelską i Wyżynę Wołyńską od Kotliny Sandomierskiej i Kotliny Naddniestrzańskiej.

    W okresie międzywojennym na terenie osady istniał Urząd Pocztowy, Straż Pożarna, Związek Strzelecki, Posterunek Policji Państwowej, oraz ogniska życia kulturalnego – szkoła powszechna, biblioteka i koła młodzieżowe. Swoją działalność duszpasterską reprezentuje parafia rzymskokatolicka im. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Szkaplerznej. Jednocześnie kwitło we Frampolu życie społeczno-kulturalno-polityczne wśród mieszkańców osady. Według spisu powszechnego z 1921 roku Frampol zamieszkiwało 2720 osób.

    Modliborzyce – wieś (od 1 stycznia 2014 roku miasto) w Polsce na Równinie Biłgorajskiej, położona na skraju województwa lubelskiego, w powiecie janowskim. W latach 1975-1998 administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

    II wojna światowa[ | edytuj kod]

    Na początku wojny, 13 września 1939 roku, Frampol został zbombardowany, mimo że nie było tu żadnych obiektów wojskowych. W wyniku nalotu zniszczone zostało 90% budynków. Jak się później okazało, było to bombardowanie ćwiczebne Luftwaffe.

    W czasie II wojny światowej teren gminy Frampola zamieszkałej w lipcu 1942 roku przez 8141 osób, w tym 703 Żydów, objęty został przez okupanta „Operacją Reinhard” (Aktion Reinhardt). Dnia 2 listopada 1942 roku osada została otoczona przez silny oddział Schupo, który rozpoczął gromadzenie Żydów na rynku. Opornych i próbujących ucieczki rozstrzeliwano na miejscu. Tak zebranych Żydów skierowano pieszo do Zwierzyńca, a stamtąd koleją do obozu zagłady w Bełżcu. W wyniku zarządzenia wójta zamordowanych pochowano w zbiorowej mogile usytuowanej na terenie cmentarza żydowskiego. Według późniejszych obliczeń śmierć tego dnia poniosło około 400 Żydów, a pozostałych przy życiu skierowano do Bełżca. Ostatecznie kolejne dwie akcje wyłapywania ocalałych Żydów doprowadziły do tego, że do końca 1942 roku społeczność ta została w miejscowości i całej gminie praktycznie całkowicie zlikwidowana. Nieliczni mieszkańcy z narażeniem własnego życia ukrywali Żydów do zakończenia okupacji niemieckiej w lipcu 1944. Spis ludności z marca 1943 r. wykazywał, że w osadzie zarejestrowanych było 1289 mieszkańców.

    Kraśnik – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, położone 49 km na południowy zachód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.Miasto (od prasłow. „местьце", „mě́sto"–„miejsce”) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

    Kolejne represje okupanta niemieckiego, które objęły Frampol wraz z okolicznymi wioskami zostały zapoczątkowane akcją wysiedleńczą o kryptonimie Werwolf (Wilkołak). 30 czerwca 1943 roku zostało ujętych około 270 męskich mieszkańców Frampola. Podczas drugiej fazy akcji zdołano wysiedlić około 150 osób, w tym matki, dzieci i osoby w podeszłym wieku. Bezpośrednio w wyniku akcji „Werwolf” śmierć poniosły 2 osoby, kolejne dwie odniosły rany.

    Cmentarz żydowski we Frampolu – położony przy ul. Cmentarnej, został założony w XVIII wieku. Powierzchnia kirkutu wynosi 0,61 ha.Rynek – centralny plac miejscowości, charakterystyczny dla urbanistyki europejskich miast. Rynki wytyczano od początku średniowiecza do XIX wieku.

    Po wojnie odbudowa zasobów mieszkaniowych trwała przez około 30 lat. W 1993 r. Frampol odzyskał prawa miejskie utracone rozkazem carskim za udział jego mieszkańców w powstaniu styczniowym. Obecnie jest jednym z najmniejszych miast w Polsce, pełni funkcję lokalnego ośrodka usługowo-handlowego.

    Sitarstwo jest rzemiosłem polegającym na tworzeniu sit, prostych urządzeń służących do oddzielania od siebie metodą przesiewania obiektów mniejszych, mogących przejść przez oka sita, od większych, pozostających na powierzchni sita. Zależnie od przeznaczenia sita różniły się wielkością (powierzchnią roboczą) oraz wielkością oczek. Siatkę wykonywano z końskiego włosia zaś obręcze na których ją rozpinano, zazwyczaj z sosny. Sita produkowano zimą. W okresie cieplejszym sitarz brał swoją produkcję na plecy (miał specjalne drewniane nosiłki) i "szedł w świat" szukać nabywców.Kirkut, kierkow, kierchol, kirchol (od dawnego niem. określenia cmentarza Kirchhof, pochodzącego od słów Kirche, z gr. kyriakós „należący do Pana”, Kyriakós oíkos, „dom Pański”,„kościół” i Hof oznaczającego otoczenie obiektu, np. teren przy budynku, krąg wokół księżyca, lub otoczenie ważnej osoby. Porównaj także słowo Kirchhut, które oznaczało uprawnienie do nadzoru wykorzystania prawa do ziemi w „sprawach duchowych”, m.in. w Austrii w dokumentach z XIII - XVI wieku.) – określenia cmentarza żydowskiego od wieków używane przez Polaków, głównie mieszkańców Galicji. Wyrażenie „ein jüdischer Kirchhof” było i jest używane w języku niemieckim, w tym w tłumaczeniu poezji tworzonej w języku hebrajskim, chociaż obecnie słowo Kirchhof zostało niemal wyparte przez słowo Friedhof. Żydzi unikali stosowania tego określenia, zastępując je nazwami w jidysz (bejsojlem, bejsakwores i inne), pochodzącymi z hebrajskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty; dzielnica historyczna Polski. Stolicą Małopolski jest Kraków.
    Podział administracyjny Polski 1975–1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.
    Droga wojewódzka nr 835 (DW835) – najdłuższa w Polsce licząca 220 km droga wojewódzka, klasy GP łącząca Lublin z leżącą 16 km na północ od Sanoka, Grabownicą Starzeńską w województwie podkarpackim.
    Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.
    Tkactwo – dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem. Jedno z najstarszych rzemiosł uprawianych przez człowieka. Jego początki sięgają neolitu. Powstały wtedy najstarsze, pionowe warsztaty tkackie.
    Józef Butler (? - 1749), herbu Butler, starosta kwieciński i dziedzic Radzięcina, starosta witagolski. Syn Marka i Franciszki Szczuki . Właściciel części ziem klucza frampolskiego. W 1740 roku ufundował pierwszy drewniany kościół we Frampolu. Ożenił się z Teresą Urbańską. Po śmierci męża wyszła za mąż za Józefa Fredro.
    Biłgoraj (jid. בילגוריי, ros. Билгорай, ukr. Білго́рай) – miasto i gmina w południowo-wschodniej Polsce, w województwie lubelskim, siedziba powiatu biłgorajskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.