• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fosa

    Przeczytaj także...
    Kaponiera – przykryta budowla fortyfikacyjna o różnej konstrukcji, wykorzystywana do prowadzenia ostrzału skrzydłowego lub skośnego w dwóch różnych kierunkach.Most zwodzony - rodzaj mostu ruchomego, w którym przynajmniej jedno przęsło jest podnoszone umożliwiając przepłynięcie jednostek pływających.
    Na mapach: 53°28′20″N 22°39′06″E/53,472222 22,651667 Twierdza Osowiec (ros. Крепость Осовец) – twierdza z drugiej połowy XIX wieku, położona na terenie osady Osowiec-Twierdza należącej do gminy Goniądz w powiecie monieckim w Polsce, znana z 6,5-miesięcznej obrony podczas I wojny światowej. Na początku XX wieku zaliczana do najnowocześniejszych twierdz świata . Nigdy nie została zdobyta.
    Zamek Bodiam otoczony fosą
    Fragment fosy mokrej Twierdzy Osowiec

    Fosa (łac. fossa – rów, kanał) – zapora w postaci rowu otaczającego całość lub część umocnienia. Rowy (fosy) mogły być wypełnione wodą (mokre), bądź nie (suche). Aby dostać się legalnie do takiej twierdzy, należało opuścić zwodzony most. Fosa, to duże utrudnienie dla najeźdźców, bo trzyma ich z dala od murów.

    Fosa Miejska we Wrocławiu – pozostałości skomplikowanego systemu umocnień Wrocławia, w znacznej mierze opartego o naturalne i sztuczne odcinki rzeki Odry i wpadającej do niej Oławy. Zachowane do dziś fragmenty fosy, biegnące wzdłuż ul. Podwale, stanowiły element zewnętrznego pierścienia umocnień okalającego miasto, od północnego wschodu i wschodu, na najdłuższym swym odcinku – od południa, oraz częściowo od zachodu. Obecnie pas zieleni wzdłuż fosy (oraz dalej Odry) nazwany został Promenadą Staromiejską.Zamek Bodiam (ang. Bodiam Castle) – otoczony fosą zamek w Wielkiej Brytanii, położony w Robertsbridge w East Sussex.

    Rowy mokre stosowano często w fortyfikacji średniowiecznej, gdzie osłaniały mury obronne zamków itp.

    W umocnieniach nowożytnych stosowano przeważnie rowy suche; istniały jednak wyjątki od tej reguły powodowane różnymi myślami fortyfikacyjnymi i warunkami hydrologicznymi terenu. Rowy mogły być obmurowane (lub betonowane); tak umocnioną ścianę nazywamy przeciwskarpą, jeżeli położona jest po zewnętrznej stronie rowu, bądź skarpą, jeżeli znajduje się po stronie wewnętrznej. Do obrony fosy wznoszono specjalne dzieła - kojce, kaponiery i galerie strzeleckie (galerie przeciwstokowe). Fosy o profilu trójkątnym były bronione z pozycji strzeleckich na wale.

    Kojec - w dawnych fortyfikacjach o narysie poligonalnym i twierdzach umocnienie, z którego prowadzono ostrzał wzdłuż fosy. Kojec usytuowany był w środku długości skarpy i wysunięty przed nią. W Polsce nazwę kojec stosowano także dla określenia kaponiery.Martwe pole – obszar wokół pojazdu silnikowego (głównie samochody osobowe, ciężarowe, terenowe itp., a także motorówki i samoloty), który nie jest widoczny w lusterkach bocznych (w lewym i prawym) ani we wstecznym przez kierującego w trakcie jazdy.

    W suchej fosie umieszczano często wejście do chodników minerskich.

    W fortyfikacjach XIX i początków XX wieku wyróżniano:

  • fosy pełnoprofilowe (o profilu trapezu)
  • fosy o spłaszczonym stoku (o profilu trójkątnym)
  • Był to najbardziej popularny typ przeszkody występujący w fortyfikacjach.

    Rowy forteczne dawały również możliwość przygotowania działań zaczepnych w ukryciu; z tego względu po zewnętrznej stronie rowów istniały często (osłonięte przeciwskarpą) drogi ukryte. Dno rowu mogły zabezpieczać dodatkowe przeszkody: kraty forteczne, zasieki itp.

    Chodnik minowy, chodnik minerski – chodnik podziemny (korytarz, tunel) wykonywany przez oblegających w kierunku umocnień przeciwnika w celu zniszczenia fortyfikacji oblężonych. Zniszczenie dokonywane było przez detonację materiałów wybuchowych w komorze minowej lub wypalenie konstrukcji drewnianej (tymczasowo podpierającej fortyfikację od dołu) i doprowadzenie do zawału ziemi.Galeria strzelecka – stanowisko bojowe dla piechoty umieszczone na wale fortu lub na stropie budynku koszarowo-bojowego fortu. Posiadało zabezpieczenia dla strzelców w postaci ceglanego lub betonowego muru-przedpiersia z wnękami na podręczny zapas amunicji. Niektóre galerie strzeleckie były dodatkowo wyposażane w pancerne tarcze z otworami strzelniczymi. Istniała też odmiana galerii strzeleckich umieszczonych w przeciwstoku fosy fortu. Były to całkowicie zakryte stanowiska strzeleckie mające na celu obronę fortu na wypadek szturmu. Komunikacja fortu z galerią przeciwstokową odbywała się przy pomocy poterny biegnącej pod dnem fosy. Rodzajem galerii strzeleckiej jest mur Carnota.

    Inne elementy fosy:

  • Przedstok (glacis) - część profilu obwodu obronnego znajdująca się na zewnątrz fosy, w postaci obniżenia terenu w kierunku wroga (ewentualnie poprzez sztuczny nasyp z takim obniżeniem), mający na celu likwidację martwego pola przy obserwacji działań nieprzyjaciela.
  • Uproszczone formy fos stosowane są do dzisiaj.

    Zamek – według prof. Bohdana Guerquina zespół elementów warownych i budynków mieszkalnych powiązanych w zamknięty obwód obronny, który to zespół powstał w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna. Zasadniczą cechę takiego zespołu stanowi zamknięty obwód obronny początkowo w postaci wałów lub konstrukcji drewniano-ziemnej, a w następnych okresach murowany.Mur obronny – ciągła konstrukcja warowna w postaci muru wykonanego z kamienia lub cegły. Podstawowa część każdej murowanej fortyfikacji.

    Zobacz też[]

  • Fosa Miejska we Wrocławiu
  • Bibliografia[]

  • PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9
  • Marian Laprus [red.]: Leksykon wiedzy wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979, s. 119. ISBN 83-11-06229-3.
  • Krata – ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama