• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Forum Boarium

    Przeczytaj także...
    Porządek joński to jeden z trzech podstawowych porządków architektonicznych występujących w architekturze starożytnej Grecji. Ma dwie odmiany: attycką i małoazjatycką, różniące się przede wszystkim detalami bazy i belkowania. Powstał w Azji Mniejszej na przełomie VII i VI w. p.n.e. pod wpływem budownictwa ludów Wschodu.Kopuła – sklepienie o kształcie czaszy, półkoliste, półeliptyczne, ostrołukowe lub cebulaste, oparte na murze lub bębnie budowane nad pomieszczeniami o planie kolistym, eliptycznym albo wielobocznym za pośrednictwem pendentywów lub tromp.
    Półkolumna - element architektoniczny - kolumna uwięzła. Kolumna, która wystaje z lica muru połową grubości (w porządkach klasycznych dokładnie 2/3 grubości). Forma półkolumny (kapitel, trzon, baza) jest kształtowana zgodnie ze stylem epoki. W narożniku umieszczana bywa w różny sposób: jedna półkolumna na dwusiecznej narożnika, po jednym elemencie na każdej z dwóch ścian lub kształtowano filar. Półkolumny, w porównaniu z pilastrami są elementem bardziej wystającym ze ściany.
    Świątynia Herkulesa, Forum Boarium
    Świątynia Portunusa, elewacje tylna i boczna
    Łuk Janusa, Forum Boarium

    Forum Boarium (rynek wołowy)– najstarsze forum w Rzymie, plac targowy nad rzeką Tyber, pomiędzy wzgórzami Kapitol, Palatyn i Awentyn, w pobliżu Circus Maximus. Zostało wybrukowane już VI w. p.n.e.. Handlowano na nim przede wszystkim bydłem, skąd wywodzi się nazwa, a także rybami. Obok położone było Forum Holitorium (rynek warzywny) – jak sama nazwa wskazuje - sprzedawano tu warzywa. Oprócz intensywnej działalności handlowej, Forum Boarium pełniło także rolę jednego z głównych portów rzymskich (Port Tibernius). Na placach tych pobudowano świątynię Portunusa - boga Tybru (zwaną błędnie Fortuny Virilis) i świątynię Herkulesa (niegdyś uważaną na świątynię Westy), Łuk Janusa a także kilka innych budowli kultowych. W 264 p.n.e. na tym terenie odbyła się pierwsza walka gladiatorów, jaka miała miejsce w Rzymie. Znajdował się tu także ołtarz Ara Maxima Herculi, na którym składano coroczne ofiary z byka. Tradycję tę zakończył dopiero Konstantyn. Przy Forum Boarium powstały także pierwsze rzymskie mosty.

    Forum Romanum (pol. – rynek rzymski), inna nazwa to Forum Magnum – najstarszy plac miejski w Rzymie, otoczony sześcioma z siedmiu wzgórz: Kapitolem, Palatynem, Celiusem, Eskwilinem, Wiminałem i Kwirynałem. Główny polityczny, religijny i towarzyski ośrodek starożytnego Rzymu, miejsce odbywania się najważniejszych uroczystości publicznych.Pseudoperipteros, pseudoperypteros, pseudoperypter – jedna z form świątyni w starożytnej Grecji i Rzymie, w której kolumnadę zastąpiono półkolumnami wtopionymi w ścianę celli.

    Zabytki[]

    Świątynia Herkulesa Victora (albo Olivariusa) - poświęcona opiekunowi handlarzy oliwek i oliwy, błędnie nazywana świątynią Westy. Powstała ok. 40-30 r. pne. i jest tzw. peripterosem okrągłym o średnicy 17 m, na niskim podium, otoczona 20-ma kolumnami korynckimi, wspierającymi kopułę zniszczoną jeszcze w średniowieczu. Przypomina świątynię Westy na Forum Romanum. Inicjatywa wybudowania świątyni przypisywana jest Scypionowi Aemilianusowi i Lucjuszowi Mummiuszowi. Wewnątrz świątyni znajdował się cokół, na którym stał posąg bóstwa. W okresie średniowiecza została zamieniona na kościół.

    Westa (łac. Vesta) – w mitologii rzymskiej bogini ogniska domowego i państwowego, rzymski odpowiednik bogini Hestii z mitologii greckiej. Jedno z najważniejszych bóstw rzymskich. Kult Westy miał rodowód praindoeuropejski. Jest to przypuszczalnie jedno z najstarszych bóstw europejskich.Architektura starożytnego Rzymu była początkowo związana tylko z Rzymem. Później, co było efektem licznych podbojów, jej zasięg ogarnął prawie całą Europę Zachodnią, Bałkany, Grecję, Azję Mniejszą, Syrię, Palestynę i Afrykę Północną. Okres, w którym trwał stopniowy jej rozwój, rozkwit i okres schyłkowy to czas od VI w. p.n.e. do V w. Okres ten można podzielić na kilka etapów:

    Świątynia Portunusa (błędnie Fortuny Viliris) – Świątynia została wybudowana między 80 a 50 r. pne., na miejscu starszej z II w. pne. Jest to joński tertrastylos, pseudoperypteros, na podium o wysokości 2,6 m i celli o wymiarach 9,2x17,8 m. Świątynia jest okładana tufem w opus quadratum.

    Kolumna – pionowa podpora architektoniczna o kolistym przekroju trzonu. Jeden z najstarszych i najpowszechniej stosowanych w architekturze elementów podporowo-dźwigowych pełniących funkcje konstrukcyjne, budowany od czasów starożytnych.Opus - w starożytnej Grecji, Rzymie oraz w średniowieczu określenie stosowane dla oznaczenia rodzaju wątku kamiennego, rodzaju tynku, układu płytek w posadzce, techniki dekoracyjnej w rzemiośle. Nie występowało samodzielnie, lecz jako: np. opus anglicanum - bogate hafy, przetykane srebrem, złotem, z wkładkami z blachy.

    Łuk Janusa (Ianus Quadrifrons) - łuk czwórbramny (tetrapylon) wzniesiony między Forum Boarium a Velabrum prawdopodobnie przez Konstantyna I. Łuk na planie kwadratu o sklepieniu krzyżowo-żebrowym obłożony jest blokami marmuru pozyskanymi z innych budowli (spolia). Wszystkie cztery fasady wykończone są w taki sam sposób: posiadają nisze w filarach, półkolumny między niszami i figurki bogiń na zwornikach.

    Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.Sklepienie krzyżowo-żebrowe - sklepienie krzyżowe o wyraźnie zaznaczonych łękach przez wymurowanie żeber w miejscu przenikania kolebek.

    Zapoznaj się również z: architektura starożytnego Rzymu, Forum Romanum.

    Przypisy

    1. A.Sadurska, Archeologia starożytnego Rzymu t.1 - od epoki królów do schyłku republiki, PWN 1975, p.45
    2. S.Parnicki-Pudełko, Architektura starożytnej Grecji, Arkady 1985, p.74
    3. Sadurska 1975, p.154-155
    4. op.cit.,p. 153-154
    5. A.Sadurska,Archeologia starożytnego Rzymu t.2 - okres cesarstwa, PWN 1980, p.331-332.
    Portunus – rodzaj skorupiaków dziesięcionogich z rodziny portumikowatych (Portunidae) obejmujący ponad 20 gatunków, w języku polskim określanych nazwą portunik lub włosiennik. Występują na płytkim dnie we wszystkich pełnosłonych morzach strefy umiarkowanej, subtropikalnej i tropikalnej. Część z nich (m.in. Portunus pelagicus, P. trituberculatus) jest poławiana gospodarczo. Charakteryzują się masywnymi szczypcami i zaokrąglonym z przodu głowotułowiem, z 5 bocznymi ząbkami, osiągającym długość do 7 cm. Dobrze pływają wiosłując listkowato spłaszczoną ostatnią parą odnóży.Circus Maximus (wł. Circo Massimo – cyrk największy) – najstarszy i największy cyrk starożytnego Rzymu. Był usytuowany pomiędzy wzgórzami Palatynu i Awentynu. Jego początki wiążą się z panowaniem Tarkwiniusza Starego. Od VI w. p.n.e. do IV w. cyrk wielokrotnie rozbudowywano i przebudowywano. W ostatecznym kształcie mieścił widownię na 250 000 osób i miał wymiary 544 x 129 m. Rozgrywano w nim przede wszystkim wyścigi rydwanów, ale nie tylko, np. Juliusz Cezar urządzał także polowania.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Zwornik, klucz – w architekturze szczytowy kliniec łuku lub niektórych typów sklepienia, zazwyczaj bogato profilowany i zdobiony dekorem rzeźbiarskim, wykonany z kamienia lub ceramiki, charakterystyczny dla gotyckich sklepień krzyżowo-żebrowych.
    Palatyn (łac. Mons Palatinus) – jedno ze siedmiu wzgórz Rzymu, według tradycji (i ostatnich badań archeologicznych) uważane za miejsce najstarszej osady rzymskiej zwanej Roma quadrata. Tu w grocie zwanej Lupercal miała wilczyca karmić Romulusa i Remusa. Znajdowały się tu m.in. świątynia Wiktorii, świątynia Jowisza Statora, Dom Liwii, pałac Septimusa Sewera, pałac Domicjana. W okresie republiki Palatyn był dzielnicą bogatych willi (Cycerona, Krassusa, Marka Antoniusza).
    Spolium (l.mn. spolia, z łac. łup, zdobycz) - w architekturze ponowne wykorzystanie starszego elementu architektonicznego (kolumny, kamiennego detalu itp.) w nowym budynku. Bardzo powszechne było stosowanie antycznych kolumn we wczesnochrześcijańskich bazylikach. Przykłady spoliów:
    Konstantyn I Wielki łac. Gaius Flavius Valerius Constantinus (ur. 27 lutego ok. 272 w Niszu w dzisiejszej Serbii, zm. 22 maja 337) – cesarz rzymski od 306 roku, święty Kościoła prawosławnego.
    Nisza – wnęka, wgłębienie w fasadzie lub w ścianie wewnątrz budynku przeznaczona do celów zdobniczych, kultowych.
    Naos (w Grecji), cella (w Rzymie) – najważniejsze pomieszczenie w starożytnej świątyni, w którym stał posąg bóstwa.
    Tuf, tuf wulkaniczny – rodzaj lekkiej, zwięzłej, zazwyczaj porowatej skały osadowej należącej do skał piroklastycznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.