• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fortyfikacje

    Przeczytaj także...
    Kaponiera – przykryta budowla fortyfikacyjna o różnej konstrukcji, wykorzystywana do prowadzenia ostrzału skrzydłowego lub skośnego w dwóch różnych kierunkach.Pole minowe – w lądowych działaniach minowych określony obszar, na którym rozstawiono miny. W morskiej wojnie minowej obszar wodny, na którym ustawiono miny według ustalonego schematu albo bez takiego schematu.
    Twierdza, forteca – ufortyfikowane miasto, gród, klasztor. Czasem jest to samodzielna budowla o charakterze obronnym. Twierdze były budowane od starożytności do czasów II wojny światowej, na stałe przebywała w nich załoga. Określenie twierdza stosowane jest także w odniesieniu do więzienia, które znajdowało się na terenie twierdzy.
    Fortyfikacje na ilustracji z początku XX w
    Bastion (Zamek św. Marka w St. Augustine na Florydzie)
    Podziemna część fortyfikacji – tunele
    Mury obronne (Mury obronne twierdzy w Chocimiu)
    Okop (Zdjęcie z 1916 r.)

    Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.

    Menno, baron van Coehoorn (1641 – 17 marca 1704), holenderski inżynier wojskowy. Twórca licznych innowacji w uzbrojeniu i sprzęcie stosowanym w pracach oblężniczych, a także twórca nowych technik fortyfikacyjnych.Reduta (wł. ridotta, fr. redoute) – rodzaj szańca. Zamknięte, samodzielne dzieło fortyfikacyjne polowe lub półstałe na narysie koła, kwadratu lub innego wieloboku przeznaczone do samodzielnie prowadzonej obrony. Reduty budowano przed linią umocnień obronnych, otaczano je wałem ziemnym lub fosą. Często budowano je w kształcie lunety z zamkniętą szyją. Reduty budowano od XVI wieku do początku I wojny światowej.

    Ponadto jest to dziedzina inżynierii wojskowej, która zajmuje się przygotowywaniem terenu do walki przez opracowanie, zaprojektowanie i zorganizowanie prac mających na celu wykonanie obiektów i zespołów fortyfikacyjnych służących do osłony wojsk i obszaru terytorium podczas działań bojowych.

    Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).Przelotnia - w fortyfikacji nowożytnej element fortyfikacji, krótkie kryte przejście w obrębie twierdzy, stosowane przy wejściach do schronów, podwalniach itp., celem obrony przed ostrzałem lub odłamkami pocisków.

    Jest to także nauka wojskowo-techniczna (dziedzina inżynierii wojskowej), opracowująca podstawy teoretyczne i sposoby praktyczne ochrony i obrony wojsk, ludności, obiektów tyłowych wojsk i gospodarki od działania środków napadu środkami rażenia, metodą budowy lub wykorzystania umocnień.

    Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.Basteja – budowla fortyfikacyjna, będąca murowanym lub ziemnym umocnieniem w formie niskiej, przysadzistej baszty obronnej. Zbudowana na planie półkola, wieloboku lub podkowy, wysunięta przed mur obronny, była stanowiskiem ogniowym artylerii, blokującym dostęp do kurtyny.

    Podział fortyfikacji[]

    Obiekty fortyfikacyjne dzieli się na:

  • fortyfikację polową – umocnienia terenu w procesie bezpośredniego przygotowania i prowadzenia walki (operacji), których przykładem są obozy warowne czy szańce
  • fortyfikację półstałą – wznoszona jako miejsce przygotowane zawczasu do obrony na wypadek zagrożenia i wtedy dopiero wymagające dalszej rozbudowy
  • fortyfikację stałą – obiekty zbudowane na stałe, a nie na potrzeby bieżących działań wojennych
  • budownictwo podziemne
  • Typy fortyfikacji[]

    Wyróżnia się następujące typy fortyfikacji:

    Bytom (łac. Bitom, Bithom, niem. Beuthen, śl-niem. Beuthn, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, na Górnym Śląsku, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji górnośląskiej.Rejon umocniony – obszar posiadający rozbudowane fortyfikacje stałe, budowany w strategicznym miejscu umożliwiającym blokowanie poczynań przeciwnika.
  • obóz warowny
  • gród obronny
  • zamek
  • twierdza
  • cytadela
  • reduta
  • fort
  • rejon umocniony
  • szaniec
  • mur obronny
  • mur kazamatowy
  • Elementy fortyfikacji[]

    Elementami obiektów fortyfikacyjnych są:

  • agger
  • barykada
  • basteja
  • bastion
  • baszta
  • barbakan
  • beluarda
  • chodnik minowy
  • chodnik obronny
  • czoło
  • działobitnia
  • dzieło koronowe
  • dzieło rogowe
  • esplanada
  • fosa
  • kaponiera
  • kawalier
  • kawaliera
  • kleszcze
  • kojec
  • kurtyna
  • mur Carnota
  • mur obronny
  • okop
  • pole minowe
  • poprzecznica
  • poterna
  • przeciwstraż
  • przedmoście
  • przedmurze
  • przedpole
  • przelotnia
  • rawelin
  • redita
  • schron (potocznie bunkier)
  • szyja
  • śródszaniec
  • tradytor
  • trawers
  • wał
  • wieża
  • wilcze doły
  • zasieki
  • Znani twórcy fortyfikacji[]

    Do znanych twórców specjalizujących się w budowaniu obiektów fortyfikacyjnych należą:

    St. Augustine – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie St. Johns. W 2004 roku miasto zamieszkiwało ok. 12 tysięcy mieszkańców. Zostało założone w roku 1565. Jest to najstarsza europejska osada w kontynentalnej części USA. Przez 235 lat była to polityczna i militarna stolica hiszpańskiej prowincji Floryda.Dmitrij Michajłowicz Karbyszew, ros. Дмитрий Михайлович Карбышев (ur. 26 października 1880 w Omsku, zm. 18 lutego 1945 w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen) – podpułkownik Armii Imperium Rosyjskiego, generał-lejtnant wojsk inżynieryjnych Armii Czerwonej, profesor, doktor nauk wojskowych, inżynier wojskowy – fortyfikator, Bohater Związku Radzieckiego (1946, pośmiertnie).
  • Krzysztof Arciszewski (1592–1656)
  • Hans Alexis von Biehler (1818-1886)
  • Nestor Bujnicki (1863–1914)
  • Menno van Coehoorn (1641–1704)
  • Adam Freytag (1608–1650)
  • Tadeusz Kościuszko (1746–1817)
  • Dmitrij Karbyszew (1880–1945)
  • Marc René de Montalembert (1714–1800)
  • Gustav von Rauch (1774–1841)
  • Simon Stevin (1548–1620)
  • Arkadiusz Tielakowski (1806–1891)
  • Eduard Iwanowicz Totleben (1818–1884)
  • Konstanty Wieliczko (1856–1927)
  • Sebastian Vauban (1633–1707)
  • Gerhard Cornelius van Wallrawe (1692–1773)
  • Zobacz też[]

  • narys fortyfikacyjny
  • dzieło fortyfikacyjne
  • Bibliografia[]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa t. 1, MON: Warszawa 1967
  • Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 28, Moskwa 1978
  • Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 49. ISBN 83-85001-89-1.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Fortyfikacje w katalogu Open Directory Project
  • Kleszcze (fortyfikacja) - Element obronny w dawnych fortyfikacjach, murowany lub ziemny składający się z dwóch ramion stykających się pod kątem rozwartym, zwróconym ku przedpolu wzniesiony przed narysem bastionowym, lub stanowiący główny element kleszczowego systemu obrony.Agger (łac. agger) - element fortyfikacji stosowany we wczesnym okresie Republiki Rzymskiej - wał, nasyp ziemny okalający miasto lub rzymski obóz wojskowy - castra romana. Pierwotnie Rzym również był otoczony aggerem do czasu wzniesienia murów obronnych przez Serwiusza Tuliusza.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gród, gard – prehistoryczna lub średniowieczna osada obronna oznaczająca domostwa, gospodarstwo lub wczesne miasto, anglosaska geard lub yeard – otoczona wałem, murem lub ostrokołem.
    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Twierdza gwiazda lub trace italienne jest fortyfikacją zbudowaną w stylu, który rozwinął się w epoce prochu strzelniczego, kiedy to armaty zdominowały pole bitwy. Pierwsza fortyfikacja została wybudowana w tym stylu w połowie XV wieku we Włoszech. Średniowieczne fortyfikacje w kształcie kręgu okazały się być zbyt słabe, przez co narażone na duże szkody bądź zniszczenia w wyniku ostrzału armatniego skierowanego bezpośrednio z zewnątrz w kierunku prostopadłych kamiennych murów. Kontrastując, fort w kształcie gwiazdy był bardzo płaską strukturą złożoną z wielu trójkątnych bastionów, specjalnie zaprojektowanych w taki sposób by jeden zakrywał drugi, oraz z rowu otaczającego fortyfikację. Pozostałe struktury takie jak raweliny, rogi, szańce oraz inne odcięte forty mogły być dodawane w celu stworzenia złożonej symetralnej struktury.
    Gerhard Cornelius van Wallrawe (Walrave), również de Walrave, von Walrave (ur. 1692 w Warendorfie - zm. 1773 w Magdeburgu) - architekt niemiecki. Zajmował się szczególnie projektowaniem fortyfikacji. Swoją działalność rozwinął w Prusach za panowania Fryderyka Wilhelma I i kontynuował ją za rządów jego syna i następcy, Fryderyka II.
    Fosa (łac. fossa - rów, kanał), wł. rów forteczny – w fortyfikacji zapora w postaci rowu otaczającego całość lub część umocnienia. Rowy (fosy) mogły być wypełnione wodą (mokre), bądź nie (suche).
    Fortyfikacja polowa – jest dziedziną fortyfikacji, traktującą o środkach i sposobach umocnienia terenu w procesie bezpośredniego przygotowania i prowadzenia walki (operacji). Wszystkie stosunkowo proste elementy fortyfikacji polowej wykonuje się zasadniczo sprzętem etatowym i siłami wojsk polowych. Podstawowym materiałem budowlanym w fortyfikacji polowej jest drewno, ziemia, kamień itp. oraz prefabrykowane elementy z żelbetu i stali.
    Przeciwstraż (kontrgard, słoniczoło) - w dawnych fortyfikacjach dodatkowy wał ziemny usypany przed bastionem lub rawelinem wykorzystywany jako stanowisko ogniowe artylerii lub piechoty (słoniczoło) stosowany dla osłony skarpy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.13 sek.