Fort IX Twierdzy Warszawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zajęcie przez wojska niemieckie fortu na Sadybie we wrześniu 1939
Impreza plenerowa w forcie Czerniaków, w głębi widoczne koszary
Głaz upamiętniający Janusza Kusocińskiego

Fort IX („Czerniaków“, „Dąbrowskiego“, „Sadyba“) – jeden z fortów pierścienia zewnętrznego Twierdzy Warszawa, wybudowany w latach 80. XIX wieku. Zlokalizowany jest na Sadybie, w warszawskiej dzielnicy Mokotów.

Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej – oddział Muzeum Wojska Polskiego, mieszczący się w Forcie IX Czerniaków w Warszawie przy ul. Powsińskiej 13, w dzielnicy Mokotów na Sadybie. Od 22 stycznia 2009 ekspozycja muzeum wewnątrz zabudowań jest nieczynna z uwagi na fatalny stan techniczny fortu, jednak ekspozycja plenerowa funkcjonuje normalnie.Maciej Paweł Piekarski (ur. 21 października 1932 w Warszawie, zm. 14 czerwca 1999 w Warszawie) – polski historyk sztuki, dziennikarz, publicysta, varsavianista – syn Bronisława Piekarskiego i Janiny z Adamskich, ojciec pisarki i dziennikarki Małgorzaty Karoliny Piekarskiej.

Historia[ | edytuj kod]

Fort został wzniesiony około 1883 roku na planie zbliżonym do pięciokąta, z ceglanymi schronami koszarowymi i bojowymi oraz mokrą, ze względu na położenie na terenie podmokłym fosą.

W ramach decyzji likwidacji twierdzy z 1909 roku w 1913 wysadzono większość obiektów bojowych, pozostawiając koszary o charakterystycznym, łamanym narysie i układ ziemny. Od 1924 trwała budowa osiedli oficerów Wojska Polskiego na terenach wokół fortu, co zapoczątkowało istnienie osiedla Sadyba, jednak do 1947 stanęło zaledwie kilkadziesiąt willi.

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – muzeum w Warszawie, prezentujące zbiory poświęcone historii wojskowości oraz historii Polski, zlokalizowane przy Al. Jerozolimskich 3.Przedmoście Warszawskie lub Przedmoście Warszawa (niem. Brückenkopf Warschau) – linia fortyfikacji i umocnień ciągnąca się od Ryni nad Narwią, przez Strugę, Zielonkę, Starą Miłosną, Wiązownę i Józefów aż do Wisły. Pierwsze prace rozpoczęły się w 1915 roku – od tego czasu fortyfikacje były wielokrotnie przebudowywane, aż do roku 1944. Obecnie większość fortyfikacji jest zniszczona, niektóre częściowo zasypane.

W czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 fort był miejscem bohaterskiej obrony polskich żołnierzy z kompanii ochotniczych i części kompanii 2 batalionu 360 pułku piechoty. 26 września fort został zajęty przez Niemców. W walkach brał tu także olimpijczyk Janusz Kusociński. Tutaj 25 września został ranny, co upamiętnia głaz z tablicą pamiątkową odsłonięty w 1989 roku. Historię walk o fort w 1939 roku opisał Maciej Piekarski w książce Samotna placówka.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Samotna placówka – dokumentalna książka autorstwa Macieja Piekarskiego, wydana przez Wydawnictwo MON w 1989 roku, w pięćdziesiątą rocznicę wybuchu II wojny światowej.

Pewną rolę odegrał też fort w czasie powstania warszawskiego w 1944 roku. Na terenie fortu zginął Czesław Szczubełek, dowódca batalionu „Oaza” – 5. Rejonu V Obwodu – Mokotów.

Po wojnie przez wschodnią część umocnienia przebito ulicę Powsińską i we wschodniej części fortu utworzono park, natomiast zachodnia do 1990 była zajęta przez wojsko. Od początku lat 90. istniał tu niedostępny magazyn sprzętu gromadzonego przez Muzeum Wojska Polskiego i pod koniec lat 90. otwarto tu dwa oddziały muzeum: Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej oraz Muzeum Katyńskie (funkcjonowało tam do 2009). W związku z planowaną przeprowadzką Muzeum Wojska Polskiego na teren Cytadeli, przyszłość fortu jest nieznana.

Fosa (łac. fossa - rów, kanał), wł. rów forteczny – w fortyfikacji zapora w postaci rowu otaczającego całość lub część umocnienia. Rowy (fosy) mogły być wypełnione wodą (mokre), bądź nie (suche).Sadyba – część warszawskiego Mokotowa, leżąca w dolinie Wisły (Dolny Mokotów). Część Sadyby posiada status osiedla.

W 1973 fort został wpisany do rejestru zabytków.

Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Twierdza Warszawa (ros. крепость Варшава) – zespół fortów i innych budowli fortyfikacyjnych wzniesionych przez władze Imperium Rosyjskiego wokół Warszawy w XIX wieku, określenie obowiązujące w okresie od 1879 do 1913 roku.
Pruszków (ros. Прушков; jidysz פּרושקאָוו, Pruszkow) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, położone nad Utratą. Pruszków jest częścią aglomeracji warszawskiej.
Lech Wojciech Królikowski (ur. 23 kwietnia 1944 w miejscowości Czyżów Szlachecki) – polski varsavianista i samorządowiec, burmistrz Mokotowa (1990–1992), radny Ursynowa i przewodniczący Rady Dzielnicy (od 2010), profesor i rektor Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych im. Jerzego Giedroycia.
Ulica Powsińska w Warszawie – prawie 2-kilometrowy odcinek jednej z głównych arterii warszawskiego Mokotowa, część Wisłostrady, główna ulica Sadyby. Od północy jest przedłużeniem ul. Czerniakowskiej w kierunku Wilanowa, po czym przechodzi w ul. Wiertniczą. Ulica jest dwujezdniowa i dysponuje 3 pasami ruchu w każdym kierunku. Ulica przecina dwukrotnie fosę Fortu Czerniaków.
Muzeum Katyńskie – placówka upamiętniająca zbrodnię katyńską otwarta 29 czerwca 1993 roku w Warszawie staraniem środowisk związanych z Rodzinami Katyńskimi oraz dzięki inicjatywie Muzeum Wojska Polskiego. Muzeum Katyńskie jest Oddziałem Muzeum WP, biuro budowy nowej siedziby znajduje się w warszawskiej dzielnicy Żoliborz na terenie Cytadeli Warszawskiej.
Janusz Kusociński, pseud. Kusy (ur. 15 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 21 czerwca 1940 w Palmirach) – polski lekkoatleta, złoty medalista olimpijski z Los Angeles w biegu na 10 000 m, srebrny medalista pierwszych mistrzostw Europy na dystansie 5000 m.
Melchior Czesław Szczubełek (ur. 1905, zm. 1 września 1944 w Warszawie) – pseudonim „Jaszczur”, „Muzyk”, kpt. Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski.

Reklama