• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Formy glacjalne

    Przeczytaj także...
    Wygład lodowcowy - powierzchnia litej skały wygładzona wskutek erozji lodowca. Zachodzi w wyniku szorowania o podłoże fragmentów skał przemieszczanych w spągowej części lodowca (detersja).Egzaracja - jeden z trzech procesów erozji glacjalnej (obok detrakcji i detersji), tłumaczony jako zdzieranie. Dotyczy utworów nieskonsolidowanych, znajdujących się w podłożu lodowca. Są one deformowane i przesuwane pod wpływem przemieszczającego się lodu, a część przymarza do stopy lodowca i jest włączana w jego obręb. Procesy te są obecnie rozpatrywane w ramach glacitektoniki, czyli deformacji podłoża podlodowcowego, które są analogiczne do zjawisk tektonicznych. Do struktur glacitektonicznych należą fałdy, łuski, nasunięcia oraz depresje glacitektoniczne, które są w istocie zagłębieniami egzaracyjnymi.
    Morena denna – rodzaj moreny, której materiał skalny, pochodzący z niszczenia (zdzierania) podłoża i materiału wytopionego z lodowca, transportowany jest przez lodowiec w jego dolnej części (stopa lodowca). Po stopnieniu lodowca następuje odsłonięcie moreny dennej w postaci lekko falistych równin, charakterystycznych np. dla Niżu Środkowoeuropejskiego. Jest to forma powstała wskutek działania procesów budujących (akumulacja lodowcowa).

    Formy glacjalne – są to wszystkie formy ukształtowania terenu (rzeźba glacifluwialna i rzeźba glacjalna) powstałe w wyniku zarówno niszczącej (egzaracyjnej), jak i budującej (akumulacyjnej) działalności lodowca bądź lądolodu oraz wód glacjalnych.

    Do form akumulacyjnych należą m.in.:

    Rzeźba glacjalna – rzeźba terenu, której geneza związana jest z niszczącą, przeobrażającą, transportującą i budującą działalnością lodowców i lądolodów. W wyniku tej działalności powstają formy lodowcowe informujące o charakterze, przebiegu i rozmiarach erozji glacjalnej. Świadectwem erozji glacjalnej są: wygłady, mutony, misy, wanny. Formy świadczące o przeobrażającej działalności lodowca to:kotły lodowcowe, żłoby lodowcowe, doliny wiszące, fieldy lodowcowe. Formy akumulacyjne to : równiny moreny dennej, wały morenowe.Dolina U-kształtna (żłób lodowcowy) dolina powstała w wyniku przekształcenia doliny V-kształtnej przez lodowiec górski. Profil takiej doliny przypomina literę "U": charakteryzuje się ona stromymi ścianami skalnymi (niem. Trogwand) i stosunkowo płaskim dnem zazwyczaj wypełnionym osadami morenowymi lub pochodzącymi ze stoków (stożki piargowe, aluwialne i koluwia osuwiskowe). Ma ona przebieg bardziej prostolinijny niż dolina rzeczna, z której została uformowana. Dodatkowo w przeciwieństwie do dolin rzecznych, żłób lodowcowy może posiadać niewyrównany profil podłużny, a przegłębione dno żłobu może sięgać poniżej poziomu morza (skalne dna dolin alpejskich, Sognefjord w Norwegii). Jest to element charakterystyczny dla obszarów wysokogórskich, które są lub były w przeszłości zlodowacone. Żłoby lodowcowe formowane są przez lodowce górskie (Alpy, Tatry) lub też strumienie lodu na obrzeżach lądolodów i czap lodowych (Grenlandia, Skandynawia). W Polsce przykładem są doliny tatrzańskie, np. słowacka Dolina Białej Wody. Specyficznym przypadkiem doliny U-kształtnej jest fiord.
  • drumliny,
  • moreny czołowe,
  • równiny moreny dennej,
  • ozy,
  • kemy,
  • sandry.
  • Do form egzaracyjnych należą m.in.:

  • rynny podlodowcowe,
  • kotły lodowcowe
  • doliny U-kształtne,
  • pradoliny.
  • Zobacz też[]

  • wygłady lodowcowe
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.Lądolód - gruba warstwa lodu przykrywająca wielki obszar ziemi; występuje na Antarktydzie i Grenlandii. W Polsce występował podczas zlodowaceń plejstoceńskich.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sandr – rozległy, bardzo płaski stożek napływowy zbudowany ze żwirów i piasków osadzonych i wypłukanych przez wody pochodzące z topnienia lądolodu. Powstaje podczas regresji lub postoju lądolodu na jego przedpolu.
    Rynna polodowcowa (rynna subglacjalna), dolina rynnowa - podłużne formy powierzchniowe Ziemi powstające pod powierzchnią lodowca (głównie lądolodu) wskutek erozji przez wody podlodowcowe. Stanowią one prostolinijne lub lekko kręte zagłębienia szerokości od kilkuset metrów do 2-3 km i długości nieraz kilkudziesięciu kilometrów, o stromych wysokich krawędziach z obu stron. Przebieg rynny nawiązuje do biegu i siły erozyjnej rzeki podlodowcowej. Po ustąpieniu lodowca rynny polodowcowe są wypełnione martwym lodem, co zapobiega zasypaniu przez morenę denną lub piaski sandrowe.
    Cyrk lodowcowy (kar, kocioł lodowcowy) – półkoliste lub owalne zagłębienie otoczone z trzech stron stromymi stokami (ścianami), a z czwartej ryglem skalnym.
    Rzeźba glacifluwialna - rzeźba terenu, której geneza związana jest z niszczacą i budująca działalnoscią wód pochodzacych z topnienia lodowców i lądolodów, głównie ich wód sublacjalnych (płynących pod lodem) i wód proglacjalnych (wypływających z lodowców). Wskutek erozyjnej działalności wód lodowcowych powstają kotły lodowcowe i rynny subglacjalne (doliny rynnowe) oraz doliny marginalne, lateralne i walne doliny proglacjalne (pradoliny). Działalność akumulacyjna wód lodowcowych prowadzi do powstania stożków sandrowych i glacifluwialnych, równin sandrowych, teras sandrowych i glacifluwialnych, ozów, kemów oraz teras kemowych.
    Pradolina - element rzeźby terenu stanowiący szerokie obniżenie o płaskim dnie. Powstała w czasie cofania się lądolodu na jego przedpolu w wyniku działalności wód z topniejącego lodowca i wód rzecznych płynących z południa, które połączywszy się utworzyły ogromne rzeki, płynące w kierunku zachodnim, zgodnie z ogólnym nachyleniem kontynentu europejskiego.
    Kem – forma ukształtowania powierzchni ziemi: garb, pagórek lub stoliwo o wysokości od kilku do kilkunastu metrów i średnicy kilkuset metrów, o kształcie stożka lub z płaskim wierzchołkiem i stromymi zboczami. Tworzą go warstwowo ułożone piaski, mułki i żwiry, które były osadzane w szczelinach i zagłębieniach w obrębie lądolodu, martwego lodu, bądź między sąsiednimi lobami lodowca przez wody roztopowe (kem fluwioglacjalny) lub wody stojące (kem limnoglacjalny). Osady przy brzegach kemu są zwykle zaburzone. Wyznacznik deglacjacji arealnej lodowca. Jest przeciwną formą ukształtowania do ozu.
    Akumulacja (agradacja, depozycja, namywanie, nanoszenie) – geologiczny proces gromadzenia się osadów (okruchów mineralnych, skał, szczątek roślin i zwierząt) na dnie zagłębień terenu w wyniku działania:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.22 sek.