Florian Ceynowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica w Klonówce, upamiętniająca udział Floriana Ceynowy w powstaniu wielkopolskim 1846 roku
Grób Floriana Ceynowy w Przysiersku k. Świecia

Florian Stanisław Wenanty Ceynowa, także Cejnowa, kasz. Florión Cenôwa (ur. 4 maja 1817 w Sławoszynie w pow. puckim, zm. 26 marca 1881 w Bukowcu k. Świecia) – polski lekarz, pierwszy kaszubski działacz społeczny i narodowy, pisarz, publicysta, wydawca, badacz folkloru i języka kaszubskiego, twórca pisowni kaszubskiej i pierwszych kaszubskich utworów literackich, zwany „budzicielem Kaszub”.

Uniwersytet Wrocławski (UWr) – jeden z osiemnastu państwowych uniwersytetów klasycznych w Polsce z siedzibą we Wrocławiu, kształcący na kierunkach humanistycznych i ścisłych. Powstał pierwotnie w 1702 roku jako Leopoldina, a 24 sierpnia 1945 roku został przekształcony na polską uczelnię akademicką. Uczelnia swoimi tradycjami odwołuje się do niemieckich uczelni wrocławskich oraz Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Jest jedną z najważniejszych i najstarszych uczelni we Wrocławiu, na której studiuje blisko 31,6 tysięcy studentów.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

Życiorys[ | edytuj kod]

Lata młodzieńcze[ | edytuj kod]

Florian Stanisław Wenanty Ceynowa, syn rolnika Wojciecha Ceynowy i Magdaleny z d. Pienczen (z lęborskiego) urodził się 4 maja 1817 we wsi Sławoszyno k. Krokowej w powiecie puckim. Był przedostatnim z dziewięciorga rodzeństwa. Od 1824 lub 1825 do 1830 uczęszczał do szkoły podstawowej w rodzinnej wsi, a potem trafił do Królewskiego Gimnazjum Katolickiego w Chojnicach. Dziewięcioletni program szkoły zrobił w lat jedenaście (1830–1841), być może z powodu obciążenia nauką. Zdobył rozległą wiedzę, m.in. z zakresu języków staro- i nowożytnych. Mieszkał na kilku stancjach i być może również w tzw. konwikcie. W szkole należał do tajnego kółka filomackiego „Polonia”, miał go też pasjonować Mickiewicz. Na początku sierpnia 1841 zdał dwudniowe egzaminy końcowe, a 21 sierpnia 1841 otrzymał świadectwo dojrzałości.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.František Ladislav Čelakovský pseudonim Marcian Hromotluk (ur. 7 marca 1799 w Strakonicach, zm. 5 sierpnia 1852 w Pradze) – czeski pisarz, poeta, krytyk i tłumacz. Przedstawiciel czeskiego odrodzenia narodowego.

Planował studia teologiczne i karierę księdza. 22 grudnia 1841 zapisał się jednak na wydział filozoficzny Uniwersytetu Wrocławskiego, a 7 stycznia 1843, przeniósł na jego wydział medyczny, gdzie studiował prawie rok. Otrzymywał stypendium poznańskiego Towarzystwa Naukowej Pomocy, acz miewał problemy finansowe. Przynajmniej dwukrotnie zmieniał w mieście stancje. Opuścił je najprawdopodobniej po konfliktach ze swymi wierzycielami.

Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.Stefan Bieszk (kasz. Sztefan Bieszk) urodził się 23 lipca 1895 roku we Fryburgu Badeńskim, gdzie jego rodzina przebywała na emigracji (jego ojciec pochodził z Koleczkowa). Studia filologiczne ukończył w Poznaniu, następnie podjął pracę jako nauczyciel w gimnazjum chojnickim, gdzie wykładał grekę i łacinę. Był opiekunem drużyny starszoharcerskiej i założycielem pierwszej drużyny żeglarskiej. Prowadził amatorski teatr dramatyczny dla młodzieży licealnej, z którą wystawiał wiele przedstawień, m.in. własne dramaty o Chojnicach: "Tobie, ojczyzno", "Szturm na Chojnice" i "Krwią kapłańską". Pisywał również artykuły do lokalnych gazet i czasopism. W 1934 roku za niezłomne przekonania dla sprawy kaszubskiej i regionalnej został przeniesiony do Zamościa. Za sprawą przyjaciół powrócił na Pomorze do Chełmna, gdzie pozostał już na stałe. Wakacje spędzał w ulubionych Chojnicach i Charzykowach, tu przyjaźnił się z wieloma chojniczanami m.in. Ottonem Weilandem. Po wojnie za swe przekonania religijne i regionalne był szykanowany, wydalony ze szkolnictwa, a nawet więziony. Pod koniec życia wykładał w Seminarium Pelplińskim. Był współzałożycielem Zrzeszenia Kaszubskiego, głównym ideologiem tego ruchu. Pisał wiele rozpraw, sonetów w języku kaszubskim, a szczególnie doceniane są jego "Szołobułki kaszubskie" pt. "Kowol czarownik", "Pokorno Róże" i "Polno mësz", pozostawił ponad 40 utworów. Szczególnie sonety są wyrazem jego głębokiej fascynacji pięknem kaszubskich krajobrazów oraz siłą ducha wielkich Kaszubów. Stefan Bieszk uznawał Kaszubów za potomków wielkiego niegdyś, lechickiego plemienia Pomorzan, które stanowiło pomost między plemionami polskimi a połabskimi. Zmarł w drodze z Charzyków do Chojnic 18 lipca 1964 roku, a pochowany został w Chełmnie.

We Wrocławiu, Ceynowa zetknął się z prądami słowianofilskimi, które rozsiewali tam m.in. fizjolog prof. Jan Evangelista Purkyně (również dziekan wydziału) oraz slawista František Ladislav Čelakovský. W maju 1842 został członkiem tamtejszego Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego. Na jego zebraniu 17 czerwca 1843 przedstawił referat O stanie teraźniejszym germanizacji Kaszub. W wersji niemieckiej, jako Die Germanisirung der Kaschuben, stał się on pierwszą publikacją Ceynowy. Artykuł doczekał się szybko dwóch przedruków, a jego autor – dyplomu od Towarzystwa. W 1843 opublikował on – z rekomendacją Purkyněgo – w dwujęzycznym warszawskim piśmie „Jutrzenka. Przegląd słowiański – Дънница. Словянское oбозрънiе” dwie impresje na temat obyczajów kaszubskich: Wiléjá Noweho Roku i Szczōdráki. Te pierwsze drobiazgi literackie w języku kaszubskim również potem przedrukowywano w prasie i wykorzystywano w publikacjach naukowych.

Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.Rewolucja marcowa 1848 (niem. Märzrevolution) – demonstracje i wystąpienia mieszkańców Berlina i Wiednia, stolic Austrii i Prus w początkach Wiosny Ludów.

9 sierpnia 1843 młody student opuścił Uniwersytet Wrocławski, a 31 października 1843 zapisał się na uniwersytet w Królewcu, czyli Albertinę. Tam zaliczył służbę wojskową, do której zgłosił się ochotniczo i którą odbył jako chirurg w latach 1843–1844, oraz 5 semestrów medycyny. Prawdopodobnie otrzymywał stypendium wojskowe.

Zrzeszenie Regionalne Kaszubów – organizacja społeczno-kulturalna o ambicjach oddziaływania także na realia gospodarcze, powołana do życia 18 sierpnia 1929 w Kartuzach, w celu przeciwdziałania dyskryminacji Kaszubów przez władze centralne II Rzeczypospolitej i ludność napływową na Pomorzu oraz neutralizowania wpływu propagandy niemieckiej kierowanej do Kaszubów.Sianowo (dodatk. nazwa w j. kaszub. Swiónowò; niem. Schwanau) – kaszubska wieś letniskowa w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy.

Działalność powstańcza[ | edytuj kod]

W Królewcu Florian Ceynowa związał się z kręgami patriotycznych konspiratorów. W styczniu 1846 przeprowadzono u niego rewizję i wezwano na przesłuchanie. W efekcie Ceynowa otrzymał zakaz wyjazdu z miasta. 19 lutego 1846 naruszył ten zakaz i udał się do Klonówki k. Starogardu Gdańskiego, by przygotowywać atak na koszary pruskie w tym mieście, który miał być częścią powstania gen. Ludwika Mierosławskiego. Ceynowa został dowódcą ok. stuosobowego oddziału powstańczego. Atak, przewidziany w nocy z 21 na 22 lutego 1846, nie nastąpił, gdyż siły pruskie zostały uprzedzone i zawczasu zorganizowały obronę, a oddział polski – dość słaby i pozbawiony elementu zaskoczenia – był bez szans. Ceynowa rozwiązał gromadę i ukrył się. Wydano za nim list gończy, a 6 marca 1846 aresztowano go na drodze z Sianowa do Staniszewa.

Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Jerzy Treder (ur. 14 kwietnia 1942 w Białej Rzece, zm. 2 kwietnia 2015) - polski językoznawca, dialektolog, badacz języka kaszubskiego.

Ceynowa siedział najpierw w więzieniach w Starogardzie i Grudziądzu, a od listopada 1846 – w berlińskim Moabicie. Po kilku miesiącach śledztwa, na które Ceynowa narzekał i złożył skargę, 2 sierpnia 1847 rozpoczął się proces niedoszłych powstańców, w którym zaliczono go do głównych przywódców insurekcji i 17 listopada 1847, wraz z 7 innymi osobami, skazano na karę śmierci przez ścięcie toporem. 6 marca 1848 w drodze łaski król pruski karę tę zamienił na dożywotnie pozbawienie wolności, a w wyniku rewolucji marcowej 20 marca 1848 więźniów objęła amnestia. Najprawdopodobniej jeszcze tego samego dnia tłum ich uwolnił.

Jan Trepczyk (kaszb: Jón Trepczik) (ur. 22 października 1907 r. w Stryszej Budzie k. Mirachowa, zm. 3 września 1989 r. w Wejherowie) – jeden z najwybitniejszych poetów kaszubskich, pieśniarz, członek Zrzeszenia Regionalnego Kaszubów w Kartuzach i kręgu Zrzeszeńców oraz Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego ideolog kaszubski, leksykograf – autor słownika polsko-kaszubskiego, pedagog, współzałożyciel Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Studia etnograficzne i pierwsze wydawnictwa kaszubskie[ | edytuj kod]

W lutym 1848 Ceynowa – jeszcze jako więzień – nawiązał korespondencję z Towarzystwem Historii i Starożytności Pomorskich (Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Alterthumskunde) w Szczecinie. Przesyłał mu m.in. informacje o Kaszubach i ich języku oraz pierwszy kaszubski utwór literacki – dialog pt. Krotochwilno rozmòwa Pòlocha z Kaszebą. Otrzymał tytuł członka korespondenta tej instytucji. Współpraca ta zainspirowała go do kilku tłumaczeń, pracy nad słownikiem kaszubsko-niemieckim i gromadzenia informacji etnograficznych, które również potem opublikował.

Jastarnia (kaszb. Jastarniô) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie puckim, na Mierzei Helskiej. Kurort nadmorski z sześcioma letnimi kąpieliskami morskimi, portem morskim i przystanią morską.Powiat pucki (kaszb. Pùcczi kréz) – powiat w Polsce (województwo pomorskie) utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Puck. Jest to najdalej wysunięty na północ powiat Polski – w jego granicach znajduje się przylądek Rozewie (54°50′N).

Dwa miesiące po uwolnieniu Florian Ceynowa otrzymał paszport i wybrał się przez Puck do Poznania, by wspomóc tam walczących powstańców. Nie otrzymał jednak zgody na pobyt i skierował się do Królewca, żeby załatwić swe sprawy studenckie. W l. 1848–1850 mieszkał u swej siostry Łucji Kadau w Pucku. Potem służył jako lekarz w pruskim regimencie artylerii w Gdańsku (1850–1851), gdzie mieszkał przy ul. św. Ducha.

"Zrzesz Kaszëbskô" (Kaszubska Więź) – najważniejsze czasopismo ruchu kaszubskiego, wychodzące pod tym samym tytułem w latach 1933-39, 1945-47 i 1992-93. Skupiało wokół siebie kaszubskich działaczy społecznych, politycznych i kulturalnych, twórców i publicystów, reformatorów języka i pisowni kaszubskiej oraz kreatorów nowoczesnej idei kaszubskiej.Izmaił Iwanowicz Sriezniewski, (ur. 13 czerwca 1812 w Jarosławiu, zm. 21 lutego 1880 w Petersburgu) – rosyjski slawista i etnograf. Profesor uniwersytetu w Charkowie i od roku 1847 w Petersburgu. W roku 1831 wydawał Ukrainskij almanach, w latach 1833 - 1838 almanach Zaporożskaja starina, autor prac z zakresu literatury ukraińskiej, folkloru, etnografii i historii języka rosyjskiego, m.in. Mysli ob istorii russkogo jazyka (1849), Driewnije pamiatniki russkogo piśma i jazyka X-XIV w. (1863 - 1866), Matieriały dla słowaria driewnierusskogo jazyka, t. 1-3 (1893 - 1912).

7 marca 1850 w chełmińskim tygodniku „Szkoła Narodowa” opublikował artykuł Kaszebji do Pólochov, podpisawszy go pseudonimem Wójkasin, w której stwierdził, że brak znajomości języka polskiego wśród Kaszubów wynika z braku jego nauczycieli (czym władze niemieckie, kler i polska szlachta nie byli zainteresowani). W następnym numerze ogłosił swe luźne rozważania Wó narodowosce a wó mówie. Teksty te spotkały się od razu z krytyką (traktowano je jako przejaw separatyzmu), ale Ceynowa, niezniechęcony, jeszcze w tym samym roku napisał i własnym kosztem wydrukował cztery kaszubskie publikacje, dając początek literaturze kaszubskiej. Były to: Xążeczka dlo Kaszebov, Kile słov wó Kaszebach e jich zemi, Rozmova Pólocha s Kaszebą (lekko przeredagowana) i Trze rosprave. W 1851 ogłosił kilka szkiców etnograficznych, przedrukowano też jego teksty z „Jutrzenki”.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Orle (kaszb. Wòrlé lub Wòrlô) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Wejherowo w paradolinie rzeki Redy na południowo-zachodnim krańcu Puszczy Darżlubskiej. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Książeczki i osoba Ceynowy zainteresowały m.in. naukowców z Cesarskiej Akademii Nauk w Petersburgu, z którymi w sierpniu 1850 nawiązał kontakt i rozpoczął korespondencję. W 1851 zrecenzował obszerne uwagi nt. języka kaszubskiego, zredagowane przez prof. Izmaiła Sriezniewskiego, a nadesłane przezeń teksty kaszubskie już w 1852 znalazły się w zbiorze słowiańskich przykładów językowych. Został uznany za znawcę kaszubskiej mowy i stał się wkrótce znaczącą postacią słowiańskiego świata naukowego. Na kilka lat zaraził się też rosyjskim panslawizmem. Latem 1856 przyjął w domu rosyjskiego badacza Aleksandra Hilferdinga, z którym m.in. odbył kilkudniową podróż na Pomorze. W 1867 zaproszono Ceynowę na zjazd słowiański w Moskwie, połączony z wystawą etnograficzną, na którą posłał on swe materiały. W trakcie imprezy rozczarował się jednak do oficjalnej wersji rosyjskiego panslawizmu.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Staniszewo (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Stajszewò) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Kartuzy na obrzeżach Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Na południe od Staniszewa w górnym biegu Łeby znajduje się ustanowiony w 1972 r. rezerwat przyrody Staniszewskie Zdroje. Znajduje się tu również placówka Ochotniczej Straży Pożarnej.

Praca zawodowa i rodzina[ | edytuj kod]

Studia medyczne Ceynowa ukończył najprawdopodobniej w Berlinie. 11 grudnia 1851 na tamtejszym Uniwersytecie im. Fryderyka Wilhelma obronił pracę doktorską z medycyny pt. De Terrae Pucensis incolarum superstitione in re medica. W lipcu 1852 przyjął propozycję hr. Franciszka Czapskiego i został lekarzem w jego dobrach w Bukowcu, położonym na zachód od Świecia. Szybko zaprzyjaźnił się ze swym pryncypałem, a potem – też prędko – poróżnił, gdy pod koniec 1854 obciążono go winą za śmierć 18-letniej córki Czapskich Zofii. Hrabia starał się o odebranie doktorowi tytułu i prawa do praktyki lekarskiej, której Ceynowa jednak nie przerwał.

Rumia (kaszb. Rëmiô, niem. Rahmel) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim nad Zagórską Strugą. Z miastami Wejherowem i Redą tworzy zespół trzech miast zwany Małym Trójmiastem Kaszubskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.Polona – polska biblioteka cyfrowa, w której udostępniane są zdigitalizowane książki, czasopisma, grafiki, mapy, muzykalia, druki ulotne oraz rękopisy pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz instytucji współpracujących.

W 1853 Ceynowa został członkiem Towarzystwa Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich i do śmierci płacił spore pieniądze na stypendia dla biednych uczniów i studentów. Na początku 1855 nabył 20-hektarowe gospodarstwo w Bukowcu. Prowadził tam też aptekę.

Do pomocy w gospodarstwie najął Rozalię Tarnowską (1834–1917), z którą miał czworo dzieci: syna Wojciecha i córki Marię Magdalenę, Bronisławę i Martę. Pod koniec życia Ceynowa prawnie uznał je za swoje. Bronisława odziedziczyła gospodarstwo po swym ojcu.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Przysiersk – wieś kociewska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Bukowiec przy drodze wojewódzkiej nr 240.

W latach 60. XIX wieku Florian Ceynowa ustabilizował swe życie, zarówno na polu rodzinnym, jak i naukowym. W 1861 był w Pradze i na Łużycach, a w 1862 objechał Kaszuby. W okresie powstania styczniowego był pod nadzorem pruskiej policji. Na przełomie 1865/1866 zjawił się w Oliwie, a podobno bywał też w tych latach m.in. w Wejherowie i Kartuzach, gdzie miał agitować młodzież "prorosyjsko". Próbował samotnie zakładać jakieś szersze organizacje, co jednak nie wypaliło.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Bytów (dodatk. nazwa w j. kaszub. Bëtowò; niem. Bütow, ukr. Битів) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bytów, położone na Pojezierzu Bytowskim, nad rzekami Borują oraz Bytową i jeziorem Jeleń. Miasto stanowi lokalny węzeł drogowy (DK20, DW209, DW212, DW228). W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. słupskiego.

Publikacje kaszubskie[ | edytuj kod]

W latach 60. XIX wieku Ceynowa wydał kilka śpiewników, katechizm luterański i porady lekarskie, wznowił też niektóre wcześniejsze swe teksty. Zasilił rosyjskie i czeskie publikacje etnograficzne. Założył, w całości napisał i wydał dwa roczniki czasopisma „Skôrb Kaszébsko-słovjnskjè mòvé”, które ukazały się w 1866 i 1868 w Świeciu, a jego numer trzynasty w 1879, prawdopodobnie w Poznaniu. Zawiera ono bogaty materiał historyczny, literacki, etnograficzny, a nawet polityczny, jest też dogłębnie studiowane przez pokolenia badaczy kaszubszczyzny i kaszubskiej prasy. W 1879 Ceynowa również wydał w Poznaniu Zarés do Grammatikj Kaŝébsko-Słovjnskjè Mòvé, czyli napisaną po niemiecku, prawdopodobnie w latach 50. XIX wieku, gramatykę języka kaszubskiego. Pod koniec wieku XX jej poprzednią wersję odnalazł w rosyjskich zbiorach i opracował prof. Aleksander Dmitriewicz Duliczenko.

Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie (kasz. Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié) – organizacja społeczno-kulturalna, zrzeszająca Pomorzan oraz wszystkie osoby, które utożsamiają się z jej celami statutowymi, przede wszystkim wszechstronnym rozwojem Pomorza.Chełmno (łac. Culmen, niem.: Culm, Kulm) – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim w dolinie Dolnej Wisły, nad Wisłą i wpadającą do niej Frybą. Miasto leży 40 km na północ od Torunia i 30 km na zachód od Grudziądza. W pobliżu most przez Wisłę na trasie drogi krajowej nr 91. Historyczne centrum Chełmna leży na wysokiej skarpie odległej około 1,5 km od Wisły, pozostałe osiedla – głównie wielkopłytowe – na wschód i południe od niego. Miasto jest stolicą historyczno-geograficznego regionu ziemia chełmińska. Łącznie z Toruniem jest najstarszym miastem tego obszaru i jednocześnie w północnej Polsce (prawa miejskie – tzw. prawo chełmińskie, w 1233).

Ceynowa nie miał fachowego przygotowania etnograficznego, ale nadrabiał pracowitością, pasją i intuicją. Poruszał się po niezbadanym terenie, postępował niekiedy po omacku oraz popełniał błędy. Pisownię swych dzieł kilkakrotnie zmieniał i stopniowo komplikował. Starał się oddać brzmienie, bogactwo i subtelności języka kaszubskiego oraz odróżnić go od polszczyzny, ale nie dbał o przejrzystość i czytelność swych tekstów. Na samych Kaszubach mało go czytano i rozumiano, tym bardziej, że ostro krytykował wiodące warstwy społeczne: szlachtę i kler, zarzucając im uleganie germanizacji, nieróbstwo i marnotrawstwo oraz poniżanie chłopów. Jemu samemu zarzucanie odrywanie Kaszubów od sprawy polskiej, co nigdy nie było jego celem, przeciwnie, sam określił język kaszubski jako narzecze języka polskiego.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Hieronim Derdowski, (kaszb.: Hieronim Derdowsczi lub Jarosz Derdowsczi) (ur. 9 marca 1852 w Wielu w ówczesnym powiecie chojnickim, zm. 13 sierpnia 1902 r. w Winonie, Minnesota, USA) – poeta kaszubski, humorysta, dziennikarz, wydawca prasy emigracyjnej w USA. Autor powiedzenia "Nie ma Kaszub bez Polonii, a bez Kaszub Polski", autor Marsza Kaszubskiego. Uczył się w progimnazjum w Kurzętniku. Patron I Liceum Ogólnokształcącego w Kartuzach.

Jako lekarz bezpłatnie leczył i zaopatrywał w lekarstwa wiejską biedotę, a otrzymywane honoraria, gdy wydawały mu się zbyt wysokie w części zwracał.

Jego działalność nie przyniosła mu uznania ani zaszczytów. Tak za życia, jak i później atakowano i oczerniano Ceynowę w prasie, głównie katolicko-narodowej. Florian Ceynowa zmarł na zawał serca 26 marca 1881 w Bukowcu, a 31 marca 1881 spoczął na cmentarzu w pobliskim Przysiersku. Na jego grobie można przeczytać: Ś.p. Dr. Florjan Ceynowa / lekarz i literat.

Krokowa (kaszb. Krokòwa, niem. Krockow) – duża wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 213 i nr 218.Andrzej Bukowski (ur. 30 listopada 1911 we wsi Stare Polaszki k. Starej Kiszewy, zm. 14 lutego 1997 w Gdańsku) – polski filolog, polonista, historyk literatury, redaktor, publicysta, wydawca i działacz regionalny, prof. zw., wykładowca WSP w Gdańsku i UG.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Lębork (pierwotnie Łebno; kaszb. Lãbórg lub też Lãbórch, niem. Lauenburg) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim.
Franciszek Fenikowski (ur. 15 maja 1922 w Poznaniu, zm. 15 listopada 1982 w Warszawie) – polski poeta, prozaik, reportażysta, autor popularnych powieści historycznych.
Leon Roppel (ur. 12 września 1912 r. w Wejherowie, zm. 12 maja 1978 r. w Gdyni) – poeta, publicysta, nauczyciel i działacz kaszubski, ps. „Piętów Tóna”, członek ZLP, popularyzator folkloru Kaszub.
Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.
Lech Bądkowski ps. „Stanica” (ur. 24 stycznia 1920 w Toruniu, zm. 24 lutego 1984 w Gdańsku) – podporucznik Wojska Polskiego, pisarz, dziennikarz, tłumacz oraz kaszubski działacz polityczny, kulturalny i społeczny.
Poznań (niem. Posen, łac. Posnania, jidysz פּױזן Pojzn) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, położone na Pojezierzu Wielkopolskim, nad Wartą, u ujścia Cybiny. Historyczna stolica Wielkopolski, od 1999 r. siedziba władz województwa wielkopolskiego i powiatu poznańskiego. Miasto jest istotnym węzłem drogowym i kolejowym, funkcjonuje tu również międzynarodowy port lotniczy.
Towarzystwo Młodokaszubów (kasz. Towarzëstwò Młodokaszëbów) – organizacja założona w sierpniu 1912 roku w Gdańsku. Jej sekretarzem był doktor Aleksander Majkowski. Do najznamienitszych poetów wchodzących w jej skład należeli, prócz Majkowskiego, Jan Karnowski oraz ks. Leon Heyke. Za podstawowy cel Towarzystwo stawiało sobie obudzenia w Kaszubach własnej świadomości etnicznej oraz promowanie wiedzy o nich, a także włączenie ich w nurt życia ogólnopolskiego. Młodokaszubi zamieszczali swoje publikacje w czasopiśmie "Gryf". Ich hasło brzmiało Co kaszubskie, to polskie – wyrażało to myśl, iż wbrew różnicom językowym stanowią niewyodrębnioną część narodu polskiego ugruntowaną wspólną historią, kulturą oraz religią.

Reklama