• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Firlejowie

    Przeczytaj także...
    Zamek w Bochotnicy (Zamek Esterki) – ruiny gotyckiej twierdzy obronnej o wymiarach ok. 30 × 35 m, powstałej ok. 1340 na na lewym, stromym i zalesionym zboczu doliny Bystrej w Bochotnicy. Zamek i wzgórze zamkowe zostały wpisane do rejestru zabytków województwa lubelskiego pod Nr Rej. Zab. A/449.Zamek w Janowcu – renesansowy zamek budowany w latach 1508-1526 na wysokiej skarpie wiślanej w Janowcu w powiecie puławskim.
    Zamek Ogrodzieniec – ruiny średniowiecznego zamku leżącego w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej wzniesionego w XIV-XV wieku przez ród Włodków Sulimczyków, później przebudowywanego. Zamek leży na najwyższym wzniesieniu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej – Górze Zamkowej wznoszącej się na 515,5 m n.p.m. Ruiny leżą na „Szlaku Orlich Gniazd”; są udostępnione do zwiedzania.
    Lewart, herb Firlejów

    Firlejowiepolski ród magnacki herbu Lewart.

    Firlejowie w Polsce[]

    Według Herbarza Polski Kaspra Niesieckiego, pierwszy pradziad Firlejów został sprowadzony do Polski przez Władysława Łokietka w 1317 roku. Był to Ostafi herbu Lewart, potomek Lamfrida, margrabiego prowincji Wielonieńskiej i pochodził z Frankonii, z Niemiec (Bawaria). W Polsce objął stanowisko stolnika Krakowskiego i zamieszkał wraz z rodziną w Dąbrowicy. Od sprawowanego urzędu tytułowano go z niemiecka firlejer, a powszechnie zwano Firlej. Firlejowie w okresie XV-XVII wieku należeli do najpotężniejszych rodów magnackich w Małopolsce. Wchodzili w koligacje z pierwszymi rodami RzeczypospolitejWiśniowieckimi, Potockimi, Ossolińskimi, Opalińskimi, Leszczyńskimi. Piastowali wysokie urzędy państwowe (kasztelana Krakowskiego, wojewodów, marszałków, hetmanów) i kościelne (prymasa, biskupa). Za swoje zasługi otrzymali od królów wiele dóbr ziemskich. Wybudowali szereg zamków (np. Dąbrowica w XIV wieku i Janowiec ok. 1530 roku) i miejscowości (np. Lewartów w 1543 roku – obecnie Lubartów i Firlej w 1557 roku).

    Stolnik - w Polsce do XIII w. urzędnik sprawujący pieczę nad stołem panującego. Do jego obowiązków należało nakrycie stołu do uczty, a w czasie jej trwania kierowanie podawaniem potraw. W okresie rozbicia dzielnicowego stolnik miał zastępcę podstolego. W XIV-XVI w. honorowy urząd ziemski. W Koronie i na Litwie istniały urzędy stolnika wielkiego, m.in. późniejszy król Stanisław August Poniatowski był w latach 1755-1764 stolnikiem wielkim litewskim.Władysław I Łokietek (ur. między 3 marca 1260 a 19 stycznia 1261, zm. 2 marca 1333 w Krakowie) – książę na Kujawach Brzeskich i Dobrzyniu 1267-1275 (pod opieką matki), udzielne rządy razem z braćmi 1275-1288, książę brzeski i sieradzki 1288-1300, książę sandomierski 1289-1292, 1292-1300 lennik Wacława II, regent w księstwie dobrzyńskim 1293-1295, książę łęczycki 1294-1300, książę wielkopolski i pomorski 1296-1300, na wygnaniu w latach 1300-1304, od 1304 w Wiślicy, od 1305 ponownie w Sandomierzu, Sieradzu, Łęczycy i Brześciu, od 1306 w Krakowie i zwierzchnictwo nad księstwami: inowrocławskim i dobrzyńskim, 1306-1308/1309 na Pomorzu, od 1314 w Wielkopolsce, od 20 stycznia 1320 roku, król Polski (był pierwszym władcą Polski koronowanym w Krakowie, w katedrze wawelskiej przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Janisława), od 1327 zamiana Sieradza i Łęczycy na Inowrocław i Dobrzyń, w 1329 utrata ziemi dobrzyńskiej, w 1332 utrata Kujaw.

    Od czasów Jana Firleja, Firlejowie byli zagorzałymi kalwinami (protestantyzm) potępianymi przez katolików. Choć większość synów Jana, przeszła na katolicyzm już w latach 70 XVI wieku, to jedna gałąź rodu wytrwała w kalwinizmie aż do połowy XVII wieku, gdy wygasła.

    Z biegiem czasu ród Firlejów mocno podupadł, najbogatsze linie nie miały męskich potomków, a biedniejsze linie rozrosły się tak mocno, że spadły w szeregi średniej i ubogiej szlachty.

    Jan Firlej herbu Lewart (ur. 1521 w Dąbrowicy – zm. 1574 w Kocku) – marszałek wielki koronny, wojewoda krakowski, lubelski i bełski, sekretarz królewski, starosta rohatyński, działacz reformacji.Wojewoda (łac. comes palatinus) – organ administracji państwowej w Polsce, a w przeszłości także w innych krajach słowiańskich i bałkańskich: w Czechach, Rosji, Bułgarii, Mołdawii i Siedmiogrodzie.

    Historia rodu Firlejów nie jest w pełni znana i udokumentowana. Nieliczne opisy historyczne kończą się na roku 1730. W roku 1995 w Janowcu powołano Towarzystwo Przyjaciół Janowca, które organizuje spotkania na temat rodu Firlejów i wydaje cykliczne opracowania.

    Zarys genealogii[]

  • Piotr Firlej z Dąbrowicy
  • Mikołaj Firlej (zm. 1526)
  • Piotr Firlej (wojewoda ruski) (zm.1553)
  • Jan Firlej (marszałek wielki koronny) (1521-1571) (kalwinista)
  • Mikołaj Firlej (zm. 1601), (kalwinista, potem katolik)
  • Andrzej Firlej (kasztelan radomski) (zm. 1609) (kalwinista)
  • Andrzej Firlej (wojewoda sandomierski) (1583-1649) (kalwinista)
  • Jan Firlej (podskarbi wielki koronny) (zm. 1614) (kalwinista,potem katolik)
  • Henryk Firlej (biskup poznański) (1599-1635)
  • Piotr Firlej (wojewoda lubelski) (zm.1619) (kalwinista, potem katolik)
  • Stanisław Firlej
  • Jan Firlej (zm. po 1670)
  • Piotr Firlej (kasztelan wojnicki)
  • Mikołaj Firlej (1605-1640)
  • Jan Firlej (kasztelan sanocki)
  • Henryk Firlej (arcybiskup gnieźnieński) (kalwinista, potem katolik)
  • Pałace i zamki[]

  • Ruiny zamku w Dąbrowicy

    Zamek w Kazimierzu Dolnym – zespół fortyfikacji obronnych z XIII i XIV wieku mieszczący się w Kazimierzu Dolnym (województwo lubelskie).<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
  • Zamek w Janowcu (ruina)

  • Zamek w Bydlinie (ruina)

  • Zamek w Czemiernikach

  • Zamek Kamieniec (ruina)

  • Pałac Sanguszków w Lubartowie

    Firlej – wieś (do 1869 roku miasto) w powiecie lubartowskim województwa lubelskiego, położona na Wysoczyźnie Lubartowskiej nad jeziorem o tej samej nazwie. Siedziba gminy Firlej oraz parafii rzymskokatolickiej Przemienienia Pańskiego. Ośrodek turystyczny.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
  • Pałac Jabłonowskich w Kocku

  • Inne majątki Firlejów:

  • Pałac w Kijanach
  • Dwór we Włodowicach (nie istnieje)
  • Zamek w Komborni (nie istnieje)
  • Bibliografia[]

  • Andrzej Przybyszewski, Firlejowie herbu Lewart, Radomyśl Wielki, 2008, ISBN 978-83-927999-0-0
  • Andrzej Szymanek, Mecenat kulturalny Firlejów ; Firlejowie w tradycji lokalnej Lubelszczyzny, Janowiec : TPJ, 2001, ISBN 8391362728
  • Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Piotr Firlej (zm. 1 września 1553) – polski magnat, herbu Lewart, dworzanin królewski, kasztelan chełmski (1527), starosta: lubelski, radomski, kazimierski.
    Kock – miasto w woj. lubelskim, w powiecie lubartowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kock, położone na wysokości ok. 150 m n.p.m. na wysoczyźnie morenowej prawego zbocza Pradoliny Wieprza przy granicy Równiny Łukowskiej. W latach 1952–1954 Kock był siedzibą gminy Białobrzegi. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. lubelskiego.
    Protestantyzm – jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.
    Marszałek ziemski, marszałek powiatowy albo marszałek sejmikowy łac. mareschalus, comitiorum director – urząd ziemski I Rzeczypospolitej w Wielkim Księstwie Litewskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.053 sek.