• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Finneganów tren

    Przeczytaj także...
    Maciej Słomczyński (ur. 10 kwietnia 1920 w Warszawie, zm. 20 marca 1998 w Krakowie) – polski pisarz i tłumacz. Swoje powieści kryminalne podpisywał pseudonimem Joe Alex.Krzysztof Bartnicki (ur. 7 maja 1971 w Opolu) – polski tłumacz. Stypendysta Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie przekładu.
    Finnegan’s Wake – irlandzka ballada ludowa z 1850 roku, opowiadająca historię Tima Finnegana, który od małego lubił pić whisky, a pewnego razu będąc mocno nietrzeźwym spadł z drabiny i zabił się. Ożył jednak, gdy żałobnicy przypadkiem oblali jego ciało trunkiem. Ballada jest osadzona w irlandzkiej tradycji i ma oparcie w mentalności Irlandczyków. Historię tę upowszechnił James Joyce, publikując w 1939 roku powieść Finneganów tren, w której Finnegan symbolizuje kulturowe odrodzenie Irlandii.

    Finneganów tren (ang. Finnegans Wake) – ostatnie dzieło Jamesa Joyce'a, opublikowane w 1939 roku. Joyce rozpoczął pracę nad tą powieścią 10 marca 1923, niedługo po wydaniu Ulissesa. Pierwsze jej fragmenty zaczęły ukazywać się już w roku 1924, dość długo znana była jako Praca w toku – ostateczny jej tytuł stanowił przez pewien czas tajemnicę znaną tylko pisarzowi i jego żonie – Norze Barnacle, a zaczerpnięty został z irlandzkiej ballady ulicznej "Finnegan’s Wake" powstałej około 1850 roku.

    Literatura na Świecie” (LnŚ) – miesięcznik poświęcony literaturze obcej wydawany od 1971 w Warszawie, od 1994 redaktorem naczelnym czasopisma jest Piotr Sommer; od 1972 zespół redakcyjny przyznaje Nagrodę „Literatury na Świecie”.James Augustine Aloysius Joyce (ur. 2 lutego 1882 r. w Dublinie, zm. 13 stycznia 1941 r. w Zurychu) – irlandzki pisarz tworzący w języku angielskim, jeden z najwybitniejszych pisarzy XX wieku.

    Siedemnaście lat, które Joyce spędził, tworząc Finneganów tren, stanowiły trudny okres w jego życiu. Pisarza nękały problemy zdrowotne (m.in. przechodził liczne operacje oczu) oraz osobiste (związane z dziećmi), był też wciąż w kłopotach finansowych.

    Finneganów tren jest dziełem nowatorskim, do dziś określanym jako "książka nie do przeczytania". Ulisses był "dniem człowieka" – Finneganowie są jego "nocą". Joyce uważał, że jego dzieło może zrozumieć każdy, jeśli tylko poprawnie i głośno je przeczyta. Istotnie, dzieło jest zlepkiem językowym, dlatego może być niezrozumiałe nawet dla Irlandczyka. Język, w którym zostało napisane, jest nieregularny i ma się opierać na odpowiednim odgłosie, sensie i rytmie. Finneganów tren jest uważany za utwór metafizyczny i mistyczny.

    Ballada – gatunek synkretyczny, łączący w sobie cechy liryki (nastrojowość, emocjonalność), epiki (fabuła, narrator) i dramatu (dialogi, akcja), którego tematem są niezwykłe wydarzenia. Jej nazwa pochodzi od włoskiego ballare (tańczyć), co wskazuje na włosko-prowansalskie początki. Romantyczna ballada nawiązuje jednak do ludowych pieśni, które między XII a XIV w. pojawiły się w Danii i Szkocji. Pod koniec XVIII w. odkryli je miłośnicy folkloru. Wkrótce ballada stała się ulubionym gatunkiem poetów. Jej romantyczna forma wyróżnia się śpiewnością wiersza, nastrojowością, tajemniczością niejasno zarysowanych zdarzeń z interwencją złowrogich sił nadzmysłowych. Uwydatnieniu sensacyjności sprzyja konstrukcja narratora – zdziwionego światem, który przedstawia.

    Polski przekład[]

    Początkowo utwór przetłumaczyć miał znawca i tłumacz Joyce'a Maciej Słomczyński. Podjęte przez niego próby przyniosły przekład najważniejszego epizodu – Anna Livia Plurabelle, a także wprowadzenie do dzieła, nie podołał jednak całościowemu tłumaczeniu. Następnie utwór starał się przełożyć Tomasz Mirkowicz.

    W 2004 zapowiedziano w "Literaturze na Świecie" nr 07-08/2004 (396-397) tłumaczenie Finnegans Wake przy okazji prezentacji najnowszych tłumaczeń Krzysztofa Bartnickiego. Po ponad dziesięciu latach pracy, 29 lutego 2012 roku nakładem Korporacji Ha!art ukazało się pełne polskie tłumaczenie pod tytułem Finneganów tren w przekładzie tego ostatniego. Wydanie dzieła ma odtworzyć oryginalny kształt książki – format, czcionkę, okładkę zaprojektowaną zgodnie z sugestiami Joyce’a, oraz wywiedzioną z matematyczno-geograficznych proporcji liczbę stron. W oryginale Finnegans Wake liczy 628 stron i taką objętość ma również polski przekład.

    Przypisy

    Linki zewnętrzne[]

  • Finneganowizje Projekt polegający na zilustrowaniu każdej strony Finneganów Tren
  • Finnegans Wake Extensible Elucidation Treasury (FWEET)
  • Finnegans Wake online oryginalny tekst książki online
  • Finnegans Wiki (ang.)
  • James Joyce czyta fragment Anna Livia Plurabelle
  • First We Feel Then We Fall multimedialna adaptacja Finnegans Wake autorstwa Jakuba Wróblewskiego i Katarzyny Bazarnik



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.011 sek.