• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Finlandia



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1, ang. Insulin Dependent Diabetes Mellitus, IDDM), nazywana też cukrzycą insulinozależną jest jedną z etiopatogenetycznych postaci cukrzycy. U jej podłoża leży przewlekły, autoimmunologiczny proces chorobowy prowadzący do powolnego zniszczenia, produkujących insulinę, komórek β wysp trzustkowych i w następstwie tego do utraty zdolności jej wydzielania.Liga Zielonych (fin. Vihreä Liitto, szw. Gröna Förbundet) - fińska partia polityczna należąca do Europejskiej Partii Zielonych. Jej obecną przewodniczącą jest Ville Niinistö.
    Jezioro na przedmieściach Lahti (białe noce)
    Park Narodowy Pyhä-Luosto
    Mapa fizyczna Finlandii 1920-1940

    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

    Porkkala (fiń. Porkkalanniemi) – półwysep nad Zatoką Fińską, w Finlandii, niedaleko na południowy zachód od Helsinek. W 1944 według postanowień rozejmu kończącego wojnę radziecko-fińską i potwierdzonego pokojem paryskim półwysep i otaczające go okolice zostały oddane w dzierżawę ZSRR na 50 lat. Wojska radzieckie stworzyły tam następnie silną bazę, a centrum Helsinek było w zasięgu stacjonującej tam artylerii. Obecność wojsk radzieckich tak blisko stolicy miała znaczny wpływ na uległość fińskiej polityki wobec ZSRR w tym okresie. Po śmierci Stalina w 1953 nastąpiło odprężenie w stosunkach międzynarodowych, a baza w Porkkala straciła na znaczeniu. W wyniku negocjacji Armia Radziecka opuściła bazę w styczniu 1956.Wybrzeże – obszar na granicy lądu i zbiornika wodnego obejmującego część nadwodną i podwodną. Pas ten jest szerszy niż brzeg i strefa brzegowa, lecz jego zasięg nie jest precyzyjnie określony granicami. Zbiornik wodny i ląd wybrzeża są rozdzielone linią brzegową.

    Finlandia powstała w 1917, po upadku władzy carskiej, wcześniej była pod obcym – szwedzkim panowaniem (od średniowiecza), a następnie ponad 100 lat pod panowaniem rosyjskim.

    Spis treści

  • 1 Geografia
  • 1.1 Jeziora
  • 2 Klimat
  • 3 Polityka
  • 4 Siły zbrojne
  • 5 Podział administracyjny
  • 6 Historia
  • 6.1 Historia w datach
  • 6.1.1 I wiek
  • 6.1.2 IX wiek
  • 6.1.3 XII-XIII wiek
  • 6.1.4 XIV wiek
  • 6.1.5 XV wiek
  • 6.1.6 XVI wiek
  • 6.1.7 XVII wiek
  • 6.1.8 XVIII wiek
  • 6.1.9 XIX wiek
  • 6.1.10 XX wiek
  • 6.1.11 XXI wiek
  • 7 Gospodarka
  • 7.1 Telekomunikacja
  • 7.2 Transport
  • 8 Demografia
  • 8.1 Populacja
  • 8.2 Języki
  • 8.3 Religia
  • 8.4 Struktura rodzinna
  • 8.5 Opieka zdrowotna
  • 9 Edukacja
  • 10 Galeria
  • 11 Kultura
  • 12 Zobacz też
  • 13 Uwagi
  • 14 Przypisy
  • 15 Linki zewnętrzne
  • Lasy Finlandii to 69% powierzchni kraju, a więc około 232 550 km, 60% tego areału to lasy prywatne, 25% lasy państwowe, 10% lasy przedsiębiorstw leśnych i 5% inne lasy publiczne. Lasy Państwowe położone są głównie na północy kraju, na ubogich glebach torfowiskowych. W lasach dominuje sosna, bory sosnowe zajmują 65% powierzchni leśnej. Sosny fińskie i brzozy mają cieńsze gałęzie i bardziej smukłe pnie od polskich. Inne ważne gatunki to świerk 24% i brzoza 9%. Dużo jest również topól i osik. Inne liściaste występują rzadko. Najbardziej ceniony jest świerk, ze względu na swoją dużą produkcyjność, miąższość.Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.

    Geografia[]

     Osobny artykuł: geografia Finlandii.

    Większość powierzchni kraju stanowią niziny z młodą rzeźbą polodowcową. Naturalne zachodnie i południowe granice Finlandii wyznaczają Zatoka Botnicka i Zatoka Fińska, pomiędzy którymi rozciąga się poprzecinane ciągami wzniesień morenowych Pojezierze Fińskie złożone z około 55 tys. jezior. Jeziora zajmują 18,8 tys. km², bardzo liczne są bagna i torfowiska. W środkowej części kraju ukształtowanie terenu ma cechy południowych pojezierzy i leżących na północ wyżyn. Na północ od Koła Podbiegunowego rozciąga się Laponia Fińska, która stanowi przedgórze Gór Skandynawskich. Linia wybrzeża szkierowego, jest silnie rozwinięta, z dużą liczbą małych wysepek.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.

    Powierzchnia:

  • ląd: 304 473 km²
  • woda: 33 672 km²
  • całkowita: 338 145 km²
  • Długość granicy lądowej:

  • Rosja: 1313 km
  • Szwecja: 586 km
  • Norwegia: 729 km
  • całkowita: 2628 km
  • Długość wybrzeża:

  • całkowita: 1250 km
  • Najwyższy punkt: Haltiatunturi – 1328 m n.p.m.
  • Najniższy punkt: Morze Bałtyckie – 0 m n.p.m.
  • Najdłuższa rzeka: Kemijoki – 550 km
  • Największe jezioro: Saimaa – 1377 km²
  • Powierzchnia lasów: 69%
  • Największe miasta (2009):

  • Helsinki: 577 928
  • Espoo: 241 943
  • Tampere: 209 756
  • Vantaa: 195 978
  • Turku: 175 689
  • Oulu: 137 201
  • Jyväskylä: 128 234
  • Lahti: 100 168
  • Kuopio: 92 046
  • Jeziora[]

    Poniższa lista przedstawia 10 największych jezior Finlandii:

    Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden.Hartmann Schedel (ur. 13 lutego 1440 w Norymberdze, zm. 28 grudnia 1514 tamże) – niemiecki lekarz, humanista i historyk. Autor Kroniki świata wydanej w 1493 roku w Norymberdze.

    W całym kraju występuje 187 888 jezior, które mają powierzchnię większą niż 500 m².

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Väinö Linna - (ur. 20 grudnia 1920, zm. 21 kwietnia 1992), jeden z najbardziej wpływowych fińskich pisarzy XX wieku. Zyskał literacką sławę po wydaniu powieści "Żołnierz nieznany" (Tuntematon Sotilas), umocnił swoją pozycję trylogią Täällä Pohjantähden Alla (Tu, pod gwiazdą polarną; otrzymał za nią w 1963 r. Nagrodę literacką Rady Nordyckiej).
    Haltiatunturi lub Halti (lap. Háldičohkka) - najwyższy punkt (1328 m) Finlandii. Góra ma w rzeczywistości 1365 m wysokości, ale jej szczyt znajduje się już za granicą, w Norwegii (gdzie nazywany jest Ráisduattarháldi). Góra leży w dystrykcie Enontekiö w Laponii. Najwyższym szczytem (ale nie punktem) Finlandii jest Ridnitsohkka, o wysokości 1316 m.
    Wielkie Księstwo Finlandii (ros. Великое княжество Финляндское, łac. Magnus Ducatus Finlandiæ, szw. Storfurstendömet Finland, fiń. Suomen suuriruhtinaskunta) – autonomiczne wielkie księstwo, połączone unią personalną z Imperium Rosyjskim i wchodzące w jego skład. Istniało w latach 1809-1917. Głową państwa był wielki książę, którym był każdorazowo cesarz rosyjski. W latach 1809-1812 stolicą było Turku, od 1812 roku Helsinki.
    Finowie (fiń. suomalaiset) – naród ugrofiński zamieszkujący Finlandię, ok. 7 mln osób. Posługują się językiem fińskim, sporadycznie także szwedzkim i rosyjskim. Finowie najbliżej spokrewnieni są z Estończykami.
    Wyspy Alandzkie, szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z dużą autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.
    Laponia – najdalej na północ wysunięty region administracyjny Finlandii. Do 2009 również prowincja o tej samej nazwie.
    Fiński Prawosławny Kościół Autonomiczny – jeden z Kościołów prawosławnych, autonomiczna Cerkiew lokalna w jurysdykcji ekumenicznego patriarchy Konstantynopola.

    Reklama