l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia

  • Prowadzimy badanie na temat nowotworów.
    Potrzebna jest nam pomoc.




    Prosimy o wypełnienie
    anonimowego kwestionariusza

    Zajmie to ok. 10 - 15 minut.


    TAK - pomagam            NIE - odmawiam (zamknij)

    Zebrane informacje wykorzystane zostaną do celów naukowych.
    Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Filozofia starożytnej Grecji

    Przeczytaj także...
    Sceptycyzm - pojęcie wieloznaczne, określające postawę w nauce, pogląd filozoficzny oraz potocznie - postawę "sceptyka" (człowiek wątpiący, krytyczny, niedowierzający).Materializm – pogląd, według którego istnieje tylko materia. Jednym z odmiennych poglądów od materializmu jest idealizm ontologiczny.
    Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

    Filozofia starożytna – pierwsza epoka filozofii zachodu obejmująca dorobek myślicieli antycznej (starożytnej) Grecji i Rzymu. Początek filozofii starożytnej datuje się na okres działalności Talesa z Miletu (koniec VII w. p.n.e.). Za datę końcową dla filozofii starożytnej przyjmuje się symboliczny kres starożytności (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego w roku 476 r. n.e.) lub zamknięcie Akademii Platońskiej w 529 r. n.e. Z końcem filozofii starożytnej rozpoczyna się okres filozofii średniowiecznej.

    Cesarstwo zachodniorzymskie – zachodnia część cesarstwa rzymskiego, rządzona przez osobnego cesarza (lub cesarzy) od czasu utworzenia tetrarchii w 285 roku, formalnie niezależna od cześci wschodniej po śmierci cesarza Teodozjusza I w 395. Obejmowała Italię, Galię, Hiszpanię, Brytanię, Dalmację i część Afryki Północnej na zachód od Cyrenajki. W V wieku cesarstwo zachodniorzymskie przeżywało trudności związane z najazdami ludów barbarzyńskich i rozkładem struktur państwowych, co doprowadziło do upadku państwa w 476 roku.Stoicyzm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w III wieku przed n.e. w Atenach przez Zenona z Kition, doprowadzony do ostatecznej formy przez Chryzypa i kontynuowany przez całą starożytność. Wywarł znaczny wpływ na rozwój chrześcijaństwa, w pewnym stopniu oddziaływał na myśl średniowieczną, odżył w nowej formie w filozofii nowożytnej, np. u Justusa Lipsiusa. Modelem człowieka był mędrzec, który żył w zgodzie z naturą, kierujący się rozumem.

    Historia filozofii starożytnej[ | edytuj kod]

    Filozofia starożytnej Grecji[ | edytuj kod]

    Początki filozofii starożytnej[ | edytuj kod]

    Information icon.svg Osobny artykuł: źródła myśli greckiej.
    Information icon.svg Osobny artykuł: jońska filozofia przyrody.

    Za początek filozofii starożytnej uważa się rozwój tzw. szkoły jońskiej w Jonii na obrzeżach Azji Mniejszej w VII-VI w.p.n.e. Za pierwszego filozofa uważa się Talesa z Miletu, a innymi wybitnymi jej przedstawicielami byli Anaksymander, Anaksymenes czy Heraklit. Głównym problemem dla filozofów jońskich była struktura świata i podstawowa zasada nim rządząca (Arché). Poszczególni filozofowie dawali odmienne odpowiedzi na ten problem: Tales z Miletu uważał, że jest nim woda, a jego uczeń Anaksymander, że jest to apeiron (bezkres). Anaksymenes dopatrywał się jej w powietrzu, a Heraklit w ogniu.

    Empedokles z Akragas (gr. Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος Empedokles ho Akragantinos, ur. ok. 494, zm. ok. 434 p.n.e.) – starożytny poeta, filozof, uzdrowiciel, cudotwórca. Twórca koncepcji czterech żywiołów.Plotyn (gr. Πλωτῖνος Plotinos, ur. ok. 204 w Lykopolis w Egipcie, zm. 269) – filozof starożytny, twórca systemu filozoficznego zwanego neoplatonizmem. Młodość spędził w Aleksandrii. Tam w 28 roku życia rozpoczął studia filozoficzne pod okiem Ammoniosa Sakkasa. 12 lat później, ok. 244 roku, przeniósł się do Rzymu, gdzie założył własną szkołę (najpierw w Mitylenie, potem w Atenach).

    Filozofia przedsokratejska[ | edytuj kod]

    Information icon.svg Osobny artykuł: filozofia przedsokratejska.

    Refleksja filozoficzna w okresie przedsokratejskim skupiona była na filozofii przyrody i metafizyce. Obok filozofów jońskich odrębną szkołę założył Pitagoras w VI w. p.n.e. Pitagorejczycy przyjmowali następujące założenia: dusza ludzka istnieje oddzielnie od ciała; podlega wędrówce i może łączyć się z dowolnym ciałem. A na pytanie: jak powstał świat odpowiadali: początkiem i istotą świata jest liczba.

    Sofiści – nurt filozoficzny w starożytnej Grecji o orientacji humanistycznej i relatywistycznej. Powstał w V wieku p.n.e.; także określenie wędrownych nauczycieli przygotowujących uczniów do życia publicznego poprzez nauczanie retoryki, polityki, filozofii oraz etyki.Pitagoras (gr. Πυθαγόρας, Pythagoras) (ur. ok. 572 p.n.e. na Samos lub w Sydonie, zm. ok. 497 p.n.e. w Metaponcie) – grecki matematyk, filozof, mistyk kojarzony ze słynnym twierdzeniem matematycznym nazwanym jego imieniem. Z relacji anonimowego autora wiadomo, że Pitagoras żył 104 lata", ale większość opisów wzmiankuje jedynie około 80 lat. Według jednej z wersji zmarł w Metaponcie w domu zapaśnika Milona, ocalony z pogromu Krotony, zaś innej - rewolty tej nie przeżył. Według wielu źródeł jego żoną była Teano.

    Szkoła elejska została założona przez Parmenidesa. Jego najwybitniejszym uczniem okazał się Zenon z Elei, a po nim Melissos z Samos. Rozwijał się także atomizm (Demokryt), pluralizm (Empedokles) oraz filozofia sofistyczna.

    Klasyczny okres greckiej filozofii[ | edytuj kod]

    Za klasyczny okres filozofii greckiej uznaje się działalność Sokratesa, Platona i Arystotelesa, których dzieła wywarły trwały wpływ na kulturę zachodnią. Myśl Sokratesa kształtowała się w opozycji do nauczania sofistów. Jest ona uważana za okres zwrotny w filozofii, z powodu akcentowania problematyki antropologicznej i etycznej, oraz ze względu na metodę filozofowania. Z tego powodu filozofię starożytną dzieli się na przedsokratejską i posokratejską. Sokrates nie pozostawił po sobie żadnego dzieła, a jego myśl została spisana przez jego uczniów (przede wszystkim Platona i Ksenofonta. Po Sokratesie jego myśl rozwijali sokratycy mniejsi, oraz Platon.

    Metoda sokratyczna – przypisywany Sokratesowi sposób prowadzenia dialogu, a zarazem docierania do prawdy. Metoda sokratyczna została utrwalona we wczesnych dialogach Platona (tzw. dialogi sokratyczne), m.in. Lachesie, Charmidesie, Gorgiaszu.Filozofia przedsokratejska – okres w filozofii starożytnej przed wystąpieniem Sokratesa, obejmujący filozofów przyrody i często ujmowanych w osobną kategorię sofistów.

    Uczniem Platona był Arystoteles, którego system filozoficzny obejmował całokształt ówczesnej wiedzy .

    Koncepcje Platona i Arystotelesa traktowane są często jako przeciwstawne (idealizm i materializm). Dały one początek odrębnym nurtom filozoficznym: platonizmowi i arystotelizmowi.

    Filozofia hellenistyczna[ | edytuj kod]

    W okresie hellenistycznym rozwinęły się liczne szkoły filozoficzne. Oprócz platonizmu i arystotelizmu były to: stoicyzm, epikureizm, sceptycyzm i filozofia cynicka. Nurty te łączyły się w filozofii eklektycznej.

    Filozofia cynicka to zespół poglądów właściwych grupie filozofów antycznej Grecji, powstały w V wieku p.n.e., a gasnący dopiero pod koniec starożytności. Trudno rozstrzygnąć, czy filozofia cyników była sposobem życia, czy właściwą szkołą filozoficzną (do ostatniego poglądu przychyla się Diogenes z Synopy zwany także Psem Mądrości).Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.

    Filozofia starożytnego Rzymu[ | edytuj kod]

    W cesarstwie rzymskim swoją działalność kontynuowały szkoły hellenistyczne. Rozwijał się eklektyzm (m.in. Cyceron). W okresie dominatu coraz ważniejszą rolę zaczyna odgrywać w filozofii religia i mistycyzm. Odwołując się do nich, rozwija się neoplatonizm, znajdujący najpełniejszy wyraz z dziełach Plotyna. Wczesne chrześcijaństwo jest początkowo wrogo nastawione do filozofii (traktowanej jako myśl pogańska). Syntezy chrześcijaństwa z filozofią starożytną dokonują Augustyn z Hippony

    Atomizm fizykalny - teoria o ziarnistej, nieciągłej strukturze materii, twierdzenie, że materia składa się z niepodzielnych elementów, niegdyś atomów a współcześnie: cząstek elementarnych)Filozofia Zachodu lub filozofia europejska – myśl filozoficzna cywilizacji zachodniej. Termin stosowany dla odróżnienia od stanowiącej inną specjalność naukową filozofii Wschodu. Filozofia europejska zaczęła kształtować się około VI wieku p.n.e. w starożytnej Grecji i trwa po dziś dzień.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Giovanni Reale; Historia filozofii starożytnej, tom I-V, Lublin, RW KUL, 1999.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Apeiron (gr. ápeiros - bezgraniczny, nieskończony) – w filozofii Anaksymandra z Miletu: bezkres - bezgraniczna, nieskończona pramateria, zasada świata (arché), będąca jego podstawowym tworzywem i regułą, według której funkcjonuje. Apeiron zdaniem Anaksymandra musi być nieskończony i nieokreślony.
    Antropologia filozoficzna (filozofia człowieka) – dział filozofii zajmujący się kwestiami natury człowieka, jego bytem osobowym, działalnością, wyjaśnieniem jego miejsca we wszechświecie, przyrodzie i społeczeństwie.
    Anaksymander z Miletu (gr. Ἀναξίμανδρος ὁ Μιλήσιος Anaksimandros ho Milesios, ok. 610-546 p.n.e.) – jeden z pierwszych filozofów greckich, prawdopodobnie uczeń Talesa i nauczyciel Anaksymenesa, reprezentant szkoły jońskiej; polityk. Podejrzewa się, że był autorem pierwszego w historii ludzkości dzieła filozoficznego, znanego pod tytułem Περὶ φύσεως (Peri physeos, O naturze).
    Mniejsze szkoły sokratyczne – szkoły filozofii greckiej założone przez uczniów Sokratesa (tzw. sokratyków mniejszych). Nazwa ta ma je odróżnić platonizmu i jego kontynuacji w postaci arystotelizmu, również czerpiących z nauk Sokratesa, lecz którym przypisuje się większe znaczenie. Sokratycy mniejsi zajmowali się głównie zagadnieniami etycznymi i logicznymi.
    Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.
    Źródła myśli greckiej to zespół czynników politycznych, społecznych, ekonomicznych i kulturowych występujących w okresie archaicznym historii świata greckiego, które doprowadziły do przekształcenia się w nim religii, mniemań o charakterze mądrościowo-moralnościowym i wiedzy praktyczno-technicznej w naukę i filozofię.
    Arché, zasada, prazasada (gr. ἀρχή etymologicznie oznacza zasadę, przyczynę, władzę) – w filozofii przedsokratejskiej termin oznaczający praprzyczynę wszystkich bytów, zasadę oraz najbardziej zasadnicze tworzywo.

    Reklama

    tt