• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Filozofia feministyczna

    Przeczytaj także...
    Gender (czyt. dżender) – termin zaczerpnięty z języka angielskiego, obecnie wykorzystywany w języku polskim do określenia płci kulturowej lub płci społecznej – w odróżnieniu od płci określanej jako płeć biologiczna (ang. sex). W tym znaczeniu gender oznacza tworzony w sposób performatywny zespół cech i zachowań, ról płciowych i stereotypów płciowych przypisywanych kobietom i mężczyznom przez społeczeństwo i kulturę. Inaczej, terminem gender nazywa się społeczno-kulturową tożsamość płciową.Filozofia polityczna, filozofia państwa, filozofia polityki – dział filozofii praktycznej stanowiący krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem: zwłaszcza istotą polityki, naturą, pochodzeniem i prawomocnością władzy, pochodzeniem, zmiennością i wartością moralną ustrojów państwowych. Jako refleksja krytyczna filozofia polityczna analizuje podstawowe pojęcia związane z życiem politycznym, takie jak pokój, wolność, sprawiedliwość czy postęp. Jako refleksja twórcza zmierza do oceny życia politycznego i budowy postulatów ustrojowych: dlatego też niejednokrotnie miała znaczny wpływ na historyczny rozwój życia politycznego i społecznego.
    Nel Laura Noddings (ur. w 1929) - amerykańska filozofka i feministka, znana z osiągnięć w dziedzinie teorii wychowania, filozofii edukacji i filozofii feministycznej. Obok Carol Gilligan jest twórczynią normatywnej etyki troski.
    Androcentryzm historii filozofii objawia się m.in. poprzez pomijanie obecności kobiet w szkołach filozoficznych, np. w pitagoreizmie. Na obrazie Fiodora Bronnikowa (1869) pitagorejczykami są wyłącznie mężczyźni; kobiety i dzieci przyglądają się im z oddalenia

    Filozofia feministycznafilozofia uprawiana ze stanowiska feministycznego. W odróżnieniu od głównego nurtu filozofii, jej celem nie jest czysta wiedza, lecz również emancypacja kobiet.

    Julia Kristeva (bułg. Юлия Кръстева, Julija Krystewa; ur. 24 czerwca 1941 w Sliwenie) – francuska językoznawczyni, psychoanalityczka i filozof pochodzenia bułgarskiego.Historia filozofii (nauka) - inaczej historiografia filozofii - opisuje rozwój filozoficznych prądów od samego początku w starożytnej Grecji (VI w. p.n.e.) do chwili obecnej. Jest nauką filozoficzną badającą i analizującą rozwój problemów filozoficznych, metod uprawiania filozofii, poglądów filozoficznych, nurtów (prądów), szkół, systemów i kierunków filozoficznych na przestrzeni wieków.

    Rozwój filozofii feministycznej następuje wraz z feminizmem drugiej fali (lata 70. XX wieku). Początkowo zajmowała się ona przede wszystkim filozofią społeczną i polityczną, oraz etyką, z czasem jednak podjęła również problematykę epistemologiczną, związaną z filozofią języka, antropologią filozoficzną czy historią filozofii.

    Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.

    Feminizm jest ruchem bardzo różnorodnym i poszczególne jego odłamy w różnym stopniu zajmują się problemami filozoficznymi. Do nurtów o szczególnie silnym filozoficznym profilu należą feminizm egzystencjalny, postmodernistyczny i psychoanalityczny. Refleksja teoretyczna i filozoficzna obecna jest jednak także w innych odłamach feminizmu.

    Carol Gilligan (ur. 28 listopada 1936 w Nowym Jorku) – amerykańska feministka, psycholożka rozwojowa, filozofka, pisarka, badaczka zajmująca się teorią feminizmu różnicy. Jej najbardziej znana książka – In A Different Voice (1982) – w której rozwija koncepcję etyki troski, uważana jest za pionierską pracę w zakresie gender studies.Hélène Cixous fr. elɛn sigzu (ur. 5 czerwca 1937 w Oranie w Algierii) – francuska filozofka feministyczna, teoretyczka i krytyczka literatury, pisarka, poetka i dramatopisarka, profesor na Sorbonie. We Francji zasłynęła esejem o twórczości Jamesa Joyce’a (L’Exil de James Joyce ou l’art du remplacement) z 1968 roku oraz wydaną w roku kolejnym autobiograficzną powieścią Dedans. Jedna z propagatorek idei écriture féminine.

    Również problematyka podejmowana przez filozofię feministyczną jest bardzo różnorodna. Oprócz generalnych tematów feminizmu, takich jak przyczyny nierówności i opresji, czy konstrukcja płci kulturowej, filozofia feministyczna zajmuje się również krytyką i rewizją kanonu filozoficznego. Zastanawia się, dlaczego kobiety były wykluczane z refleksji filozoficznej i w jaki sposób tradycyjna metoda filozoficzna czy poruszane problemy były androcentryczne, czyli nastawione na męską perspektywę. Głównym zagadnieniem epistemologii feministycznej jest to, czy płeć jest kategorią mającą znaczenie epistemologiczne.

    Simone de Beauvoir (wym. simɔn: də bov’waʀ), właśc. Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir (ur. 9 stycznia 1908 w Paryżu, zm. 14 kwietnia 1986 tamże) – francuska pisarka, filozofka i feministka. Sprawiedliwość – "uczciwe, prawe postępowanie". Jedno z podstawowych pojęć etycznych i prawnych, oznaczające cechę przypisywaną jednostkom (osoba sprawiedliwa), działaniom (sprawiedliwe postępowanie) czy instytucjom społecznym (sprawiedliwe prawa, sprawiedliwy ustrój, sprawiedliwy wyrok), wiązaną najczęściej z odpowiednim rozdziałem dóbr lub bezstronnością.

    Do najbardziej znanych filozofek feministycznych należą: Simone de Beauvoir, Judith Butler, Hélène Cixous, Donna Haraway, Julija Krystewa, Mary Wollstonecraft, Carol Gilligan, Seyla Benhabib, Luce Irigaray i Mary Daly.

    Etyka troski[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Etyka troski.

    Refleksja etyczna w ramach filozofii feministycznej jest bardzo rozbudowana. Oryginalnym stanowiskiem wypracowanym w jej ramach jest tzw. „etyka troski” (ang. ethics of care), która jest relacyjną etyką opartą na trosce między dwoma istotami ludzkimi. Krytykuje ona dominujące nurty etyki za skoncentrowane na jednostkowym podmiocie moralnym i wartościach uznawanych za „męskie” (sprawiedliwość, oparcie działania na abstrakcyjnych normach moralnych). Koncepcja etyki troski została sformułowana po raz pierwszy w pismach Carol Gilligan, a rozwinięta przez Nel Noddings.

    Antropologia filozoficzna (filozofia człowieka) – dział filozofii zajmujący się kwestiami natury człowieka, jego bytem osobowym, działalnością, wyjaśnieniem jego miejsca we wszechświecie, przyrodzie i społeczeństwie.Pitagorejczycy – wyznawcy doktryny rozwiniętej przez Pitagorasa i jego następców w szkole religijno-filozoficznej, którą założył w Krotonie w Wielkiej Grecji, w południowych Włoszech. Część z poglądów może być jedynie przypisywana Pitagorasowi, natomiast szereg innych osób związanych ze szkołą opublikowało własne dzieła lub przeszło do historii z powodu swych osiągnięć.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland – Toronto – Oxford: 2006, s. xxiii. ISBN 0-8108-5346-9.
    2. Pamela Sue Anderson: Feminism and Philosophy. W: The Routledge Companion to Feminism and Postfeminism. London – New York: 1999, s. 117–124. ISBN 0-415-24310-6.; Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland – Toronto – Oxford: 2006, s. xxix–xxxviii. ISBN 0-8108-5346-9.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Noëlle McAffee, Feminist Philosophy, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy [online], CSLI, Stanford University, 28 czerwca 2018, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-06-29] (ang.).
  • Normy moralne - zasady postępowania człowieka, ukierunkowujące go ku spełnianiu dobra i unikaniu zła. Ich wypełnianie jest powinnością moralną.Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Etyka troski - rozwinięte w ramach feminizmu stanowisko etyki relacyjnej, które - w przeciwieństwie do wielu klasycznych etyk - za podstawę ludzkiej egzystencji i punkt wyjścia dla rozważań etycznych przyjmuje opartą na trosce relację między dwiema istotami ludzkimi, a nie indywidualną świadomość podmiotu moralnego.
    Opresja społeczna (łac. oppressio – ucisk) – wykluczanie, marginalizowanie, a nawet unicestwianie danych grup społecznych głównie w celu podkreślenia wyższości opresora, uprzywilejowania go i utrzymania go u władzy.
    Emancypacja kobiet - zwiększenie udziału kobiet w życiu publicznym, zapewnienie im dostępu do szkół średnich i wyższych, poszerzenie ich aktywności zawodowej.
    Epistemologia (od stgr. ἐπιστήμη, episteme – „wiedza; umiejętność, zrozumienie”; λόγος, logos – „nauka; myśl”), teoria poznania lub gnoseologia – dział filozofii, zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością. Epistemologia rozważa naturę takich pojęć jak: prawda, przekonanie, sąd, spostrzeganie, wiedza czy uzasadnienie.
    Donna Haraway (ur. w 1944 r. w Denver) – biolog i filozofka feministyczna, wykładowczyni na wydziale Historii Świadomości Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Cruz, zajmująca się m.in. feminizmem oraz studiami nad stosunkiem ludzi do maszyn. Uhonorowana nagrodą im. Ludwika Flecka.
    Równość płci (inaczej egalitaryzm płciowy) jest celem ruchu dążącego do równouprawnienia obu płci zarówno pod względem społeczno-kulturowym jak i biologicznym. Pojęcie to wywodzi się z przekonania o niesprawiedliwości dotyczącej różnych form nierówności płciowej.
    Judith Butler (ur. 24 lutego 1956 w Cleveland) – amerykańska filozofka feministyczna, profesor literatury porównawczej i retoryki University of California w amerykańskim Berkeley, zajmuje się teoriami władzy, tożsamości i płci.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.