• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Filozofia chińska



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Księga Dokumentów (Shujing) – zbiór historycznych dokumentów chińskich z VI w. p.n.e., zaliczany do pięcioksięgu konfucjańskiego. Jest to blisko 30 utworów, zawierających krótkie przemówienia i umoralniające wskazania, przypisywane mądrym i cnotliwym władcom starożytności z czasów od XXII do VII wieku p.n.e. Stanowią one najwcześniejsze pisane źródło chińskiej historii.Wu xing (chiń.: 五行; pinyin: wǔ xíng) – w tradycyjnej filozofii chińskiej pięć elementów budujących wszechświat.

    Filozofia chińskadoktryny powstałe w starożytnych Chinach, których głównym tematem były zagadnienia etyczne i polityczne. W klasycznej filozofii chińskiej dominowały dwie szkoły: konfucjanizm i taoizm. Ważne znaczenie miały także inne prądy: legizm, motizm, sofizm chiński oraz szkoła yinyang.

    Paradoksy Zenona z Elei – zbiór kilku paradoksów pochodzących od greckiego filozofa, Zenona z Elei. Są to paradoksy, które łączy ukazanie trudności w rozumieniu czasu i przestrzeni jako wielkości ciągłych, które można w związku z tym dzielić w nieskończoność. Oprócz znaczenia czysto filozoficznego, paradoksy te mają też znaczenie matematyczne i fizyczne.Yu (Yǔ, 禹), urodzony jako Si Wenming (Sì Wénmìng, 姒文命), popularnie nazywany Wielki Yu (大禹 Dà Yǔ) był legendarnym założycielem dynastii Xia.

    Spis treści

  • 1 Konfucjanizm (rujia)
  • 2 Legizm (fajia)
  • 3 Taoizm
  • 3.1 Yin i yang
  • 4 Motizm
  • 5 Logizm
  • 6 Filozofia buddyjska
  • 6.1 Szkoły buddyzmu chińskiego
  • 6.1.1 Siedem szkół (Qizong)
  • 6.1.2 Kumaradżiwa
  • 6.1.3 Weishi - jogaczara chińska
  • 6.1.4 Tiantai - Interpretacja Sutry Lotosu
  • 6.1.5 Huayan (Huayan zong)
  • 6.1.6 Szkoła madhjamika w Chinach
  • 6.1.7 Chan
  • 7 Bibliografia
  • Kumaradżiwa (skt Kumārajīva कुमारजीव) (ur. 344, zm. 413) (chin. Jiumaluoshi (鳩摩羅什); kor. Kumarasŭp 구마라습 lub Kumarasip 구마라십); jap. Kumarashitsu | wiet. Cưu-ma-la-thập) – mnich buddyjski, tłumacz i propagator buddyzmu.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Konfucjanizm (rujia)[]

     Osobny artykuł: konfucjanizm.

    Konfucjanizm to doktryna stworzona przez Konfucjusza (551-479 p.n.e.), która odwoływała się do nauczania starożytnych królów-mędrców (wen), takich jak: Yao, Shun, Yu, Zhou i Wen oraz do starochińskiego, klasycznego Sześcioksięgu (Liujing), obejmującego: Księgę pieśni (Shijing), Księgę dokumentów (Shujing), Księgę przemian (Yijing), Zapiski o etykiecie (Liji), zaginioną Księgę muzyki (Yuejing) oraz - przypisywane samemu Konfucjuszowi, jako redaktorowi, Kronika Wiosen i Jesieni (Chunqiu), czyli roczniki albo kroniki państwa Lu (za okres 722 p.n.e.-478 p.n.e.).

    Tan Sitong (ur. 10 marca 1865, zm. 28 września 1898) – chiński publicysta, poeta, pisarz i filozof. Antymandżurski rewolucjonista, zwolennik liberalnych reform i okcydentalizacji Chin.Fatalizm – radykalna forma determinizmu. Pogląd mówiący, że przyszłość i wydarzenia, które jeszcze się mają wydarzyć, są już z góry ustalone i nie mogą być zmienione przez żadne działania pojedynczego człowieka, lub całej ludzkości. Fatalizm w różnych odmianach stanowi część wielu religii. Można go odnaleźć w doktrynie stoików; teorie chrześcijańskie skłaniające się do predestynacji zostały w filozofii scholastycznej określone jako „argument lenia”. Typowym przejawem fatalizmu jest tzw. „stoicki spokój”.

    Nauka jego była rozwijana następnie przez Mencjusza, który skodyfikował jej podstawy filozoficzne, oraz przez Xunzi. Głosiła, że przestrzeganie obowiązków moralnych (na wzór stosunków rodzinnych pomiędzy dziećmi a rodzicami, żoną i mężem, młodszych i starszych braci oraz stosunków między przyjaciółmi) jest podstawą porządku państwa (wzorem dla stosunków pomiędzy ministrami a władcą, urzędnikami a ministrami oraz poddanymi a urzędnikami). Rozwijała teorię obrzędów (obyczajności, li) i kultury (wen) jako źródła kształtowania cnót (de), zwłaszcza człowieczeństwa (humanitarności, ren) oraz prawości (sprawiedliwości, yi). Dla tego okresu najistotniejszy jest spór między Mencjuszem a Xunzi o charakter natury ludzkiej (xin) - pierwszy głosił że natura ludzka jest co do istoty dobra (hao), gdyż zawiera w sobie zalążki (duan) cnót - kultura służy tylko ich pielęgnowaniu; drugi twierdził, że natura ludzka w głębi jest zła (e), gdyż zawiera w sobie emocje (qin), które nie podporządkowują się racjonalnemu (duchowemu) sercu (xin) i muszą być powściągane zewnętrznymi środkami (wei), do jakich zalicza się obrzędy i kulturę. Spór ten odbywał się kontekście dyskusji z przedstawicielami innych szkół - zwłaszcza Mo Di (opatrzonym etykietką "altruisty"), wczesnym taoistą "indywidualistycznym" i "hedonistycznym" Yang Zhu (uznawanym przez konfucjanistów za "egoistę") oraz z taoistą późniejszego okresu, Zhuang Zhou (uznanym przez konfucjanistów za "kwietystę").

    Koncepcja yin i yang pochodzi z antycznej filozofii chińskiej i metafizyki. Opisuje ona dwie pierwotne i przeciwne, lecz uzupełniające się siły, które odnaleźć można w całym wszechświecie.Kang Youwei (ur. 19 marca 1858 w Nanhai w prowincji Guangdong, zm. 31 marca 1927 w Qingdao) – chiński filozof, publicysta, kaligraf i reformator polityczny.

    W okresie po "Wielkim paleniu ksiąg" (213 p.n.e. - za panowania cesarza Qin Shi Huangdi), rozgorzał spór między szkołami "nowych tekstów" (np. Dong Zhongshu, który dokonał synkretyzmu konfucjanizmu z teoriami pięciu elementów) i "starych tekstów" (np. Yang Xiong) o autentyczny przekaz nauki konfucjańskiej. W połączeniu z pewnymi tezami legizmu, konfucjanizm stał się państwową ideologię większości państw chińskich poczynając od 136 r. p.n.e.

    Sengzhao (僧肇; ur. 374, zm. 414; kor. Sŭngjo; jap. Sōjō; wiet. Tăng Triệu) – wczesny chiński buddysta, propagator madhjamiki, uczeń Kumaradżiwy.Chengguan (澄觀 Chéngguān; ur. 738, zm. 23 kwietnia 839) – chiński buddysta, mistrz szkoły huayan i jej czwarty patriarcha. Jego wysiłki spowodowały znaczny rozwój tej szkoły. Znany był także jako Qingliang (清涼) i jako Qingliang Chengguan.

    Neokonfucjanizm rozwijał się poczynając od VIII w.: (Han Yu oraz Li Ao), rozwijał teorię Drogi (Dao) jako przekazu mądrości od starożytnych Królów, przez Konfucjusza po czasy nowożytne - stąd zwany jest nauczaniem o Drodze (daoxue). Neokonfucjaniści szli za naukami Mencjusza i Donga Zhongshu, uznając że Xunzi i jego następcy błędnie interpretowali Konfucjusza, a Yang Xiong niesłusznie odrzucał teksty w "starych znakach". Spór ten powróci w XIII wieku (Chen Liang odrzuci interpretacje Hana Yu i pięciu mędrców i przywróci właściwe miejsce Xunzi) oraz w XVIII wieku (np. Dai Zhen odrzuci neokonfucjanizm i wróci do nauki Yanga Xionga, że "stare teksty" to apokryfy).

    Dao (tao) – podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, kluczowe dla taoizmu, ale używane również przez inne kierunki, m.in. konfucjanizm. W zależności od autora i szkoły terminowi Dao przypisywane są bardzo różne znaczenia, od „uniwersalnej zasady kierującej wszechświatem” po „metodę postępowania [danej osoby]”.Reinkarnacja (również: metempsychoza, transmigracja; łac. re+in+caro, carnis - ponowne wcielenie) – pogląd, według którego dusza (bądź świadomość) po śmierci ciała może wcielić się w nowy byt fizyczny. Np. dusza jednego człowieka może przejść w ciało nowonarodzonego dziecka lub zwierzęcia czy nawet według niektórych poglądów rośliny. Samo słowo reinkarnacja jest zestawieniem dwóch członów: inkarnacja (wcielenie) i przedrostka re (oznaczającego powtórzenie czegoś). Dosłownie więc reinkarnacja oznacza powtórne wcielenie.

    Poczynając od XI w. (Shao Yong, Zhou Dunyi, Zhang Zai, Cheng Hao i Cheng Yi - zwani pięcioma mędrcami neokonfucjanizmu) rozwijał zagadnienia etyczne na podstawi metafizycznej. Stworzył dwie szkoły - realistyczną (pluralistyczną z tendencjami ku dualizmowi), którą reprezentował Zhu Xi (zwaną "nauczaniem o zasadach" (lixue)) i idealistyczną (monistyczną), którą reprezentowali Lu Jiuyuan oraz Wang Yangming (zwaną "nauczaniem o sercu" (xinxue)). Pierwsza z nich stała się od XIV wieku państwową filozofią (i ideologią Chin), a od XV wieku także w Korei, stanowiąc główny nurt jej filozofii konfucjańskiej, i wietnamskiej, druga funkcjonowała od XVI wieku na marginesie głównego nurtu filozofii chińskiej (jako filozofia heretycka) oraz cieszyła się sporym powodzeniem w Japonii.

    Filozofia koreańska - filozofia uprawiana w Korei, pozostająca pod silnym wpływem filozofii chińskiej, wywierająca w pewnych okresach wpływ odwrotny - a także na filozofię japońską. Za jej naczelną zasadę uznaje się irenizm, czyli pokojowe współistnienie doktryn.Lu (chiń. upr.: 鲁国; chiń. trad.: 魯國; pinyin: Lǔ Guó; Wade-Giles: Lu Kuo) – państwo w Chinach starożytnych. Założone w X w.p.n.e. w następstwie ekspansji zachodniej dynastii Zhou, zajmowało środkową i południowo-zachodnią część dzisiejszej prowincji Shandong.

    Główne teksty neokonfucjańskie (obok klasycznego Pięcioksięgu (Wujing), w jaki przekształcił się Sześcioksiąg po zaginięciu Księgi muzyki), to Czteroksiąg (Sishu): Dialogi konfucjańskie (Lunyu), Księga Mencjusza (Mengzi), Wielka Nauka (Daxue) i Doktryna Środka (Zhongyong) - te dwa ostatnie stanowiące w zasadzie rozdziały w obrębie Zapisków o etykiecie (Liji), z komentarzami Zhu Xi. Teksty dodatkowe, składające się na Trzynastoksiąg (Shisanshu), obejmują jeszcze m.in. Księgę miłości synowskiej (Xiaojing), Opowieści rodzinne (Jialu), Komentarz Zuo do Wiosen i jesieni (Zuozhuan), Rosę spadającą z Wiosen i jesieni (Chunqiu fanlu) Donga Zhongshu, Słownik terminów starożytnych (Erya) i in.

    Huiyuan (ur. 344, zm. 18 sierpnia 416) (慧遠; kor. Hyewǒn ( ); jap. Eon (えおん); wiet. Huệ Viễn) – wczesny buddysta chiński, propagator kultu buddy Amitābhy.Dialogi konfucjańskie – dzieło o 20 rozdziałach i 497 wersach, zawierające aforyzmy, maksymy i krótkie przypowieści Konfucjusza, spisane przez jego uczniów, prawdopodobnie przez drugie ich pokolenie. Obecny tytuł (Lunyu) pojawił się w czasie dynastii Han (206 p.n.e.-220 n.e.). Pod koniec panowania Hanów dawniejsze wersje zastąpiła nowa kompilacja. Najważniejszym wydaniem dzieła była krytyczna edycja z 1190 roku, opracowana przez Zhu Xi.

    Konfucjanizm wydał także wybitnych filozofów w XIX i XX wieku, jak Tan Sitong, Kang Youwei, Liang Qichao, Liang Shuming, Feng Youlan. Nowe, współczesne prądy konfucjanizmu, czasami zwane są neo-neokonfucjanizmem czy post-neokonfucjanizmem (np. tzw. konfucjanizm z Bostonu - Tu Wei-ming i in.).

    Cztery Szlachetne Prawdy (pāli. cattari arya sacchani; sanskr. catvari arya satyani) – to podstawa nauk buddyzmu. Pojawiają się one wielokrotnie w buddyjskich tekstach (np. Kanon Pālijski). Powstały one w wyniku doświadczenia przez Buddę Śakjamuniego "Przebudzenia" (pāli. bodhi). Są one postrzegane przez buddyzm jako głęboka analiza psychologiczna rzeczywistości i metodologia postępowania, a nie zwykła filozofia. Dlatego też Budda mówił:Szkoła nazw (logiści, dialektycy, sofiści) – jedna ze starożytnych chińskich szkół filozoficznych, rozwijająca się w Okresie Walczących Królestw. Jej przedstawiciele poświęcali się badaniom nad znaczeniami pojęć, ich systematyką i dociekaniem sposobów poprawnego rozumowania. Mimo iż szkoła nazw była niewielka i nie wywarła dużego wpływu na późniejsze systemy filozoficzne Państwa Środka jest warta uwagi ze względu na fakt, iż była jedyną chińską szkołą myślową zajmującą się logiką i problemami epistemologicznymi. Za twórcę szkoły uchodzi żyjący w VI wieku p.n.e. prawnik Deng Xi.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dong Zhongshu (ur. ok. 179 p.n.e., zm. 104 p.n.e.) – uczony z czasów dynastii Han, tradycyjnie uważany za promotora konfucjanizmu jako oficjalnej ideologii państwowej w Chinach.
    Doktryna (z łac. doctrina - nauczanie, wiedza) oznacza zespół twierdzeń, założeń i dogmatów religijnych, filozoficznych, politycznych lub wojskowych. System działania, myślenia.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Utylitaryzm (łacińskie utilis – użyteczny) – postawa zwana też filozofią zdrowego rozsądku, kierunek etyki zapoczątkowany w XVIII wieku, według którego najwyższym dobrem jest pożytek jednostki lub społeczeństwa, a celem wszelkiego działania powinno być „największe szczęście największej liczby ludzi".
    Księga Pieśni jest kompilacją chińskiej poezji pochodzącej z okresu między XI a VII wiekiem p.n.e. Zaliczana jest do Pięcioksięgu konfucjańskiego.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Bodhidharma (skt बोधिधर्म; chiń Putidamo 菩提达摩; kor. Pori Dalma; jap. Bodai Daruma; wiet. Bồ-đề-đạt-ma) – na wpół legendarna postać buddyzmu mahajany. Był 28. patriarchą buddyzmu indyjskiego i pierwszym patriarchą buddyzmu chan). Za pierwszego patriarchę uważa go także buddyzm zen, będący kontynuacją chan. Tradycja mówi, że przybył z Indii do Chin, by przynieść przekaz Dharmy Buddy. Mimo że istnieją dokumenty chińskie, które wspominają mnicha buddyjskiego o takim imieniu, są też głosy negujące prawdziwość legendy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.