• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Filodemos z Gadary



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Krystyna Bartol (ur. 6 listopada 1961 w Poznaniu) – polska filolog klasyczna, literaturoznawczyni-hellenistka, tłumaczka literatury greckiej, prof. dr hab. o specjalności filologia klasyczna, hellenistyka.
    Dzieła[ | edytuj kod]

    W latach 1752-1754 w Herkulanum, zniszczonym przez wybuch Wezuwiusza w 79 n.e., odnaleziono ruiny tzw. Willi Papirusów (Villa dei Papiri), należącej do Pizona, gdzie natrafiono wśród wielu zwęglonych papirusowych zwojów, stanowiących jego bibliotekę, także na prace jego duchowego mistrza i przewodnika – Filodemosa. Znajdowało się ich tam ok. 30 i przybliżały one nauki Epikura. Zwoje, które zostały bardzo zniszczone, są obecnie żmudnie rekonstruowane i tłumaczone w ramach Philodemus Project. W 2001 roku ukazał się w języku angielskim pierwszy tom w tłumaczeniu Richarda Janko. W przygotowaniu są kolejne tomy.

    Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.Sztuka – dziedzina działalności ludzkiej uprawiana przez artystów. Nie istnieje jedna spójna, ogólnie przyjęta definicja sztuki, gdyż jej granice są redefiniowane w sposób ciągły, w każdej chwili może pojawić się dzieło, które w arbitralnie przyjętej, domkniętej definicji się nie mieści. Sztuka spełnia rozmaite funkcje, m.in. estetyczne, społeczne, dydaktyczne, terapeutyczne, jednak nie stanowią one o jej istocie.

    Logika[ | edytuj kod]

    Problematyce logicznej poświęcone było dzieło O sposobach znakowania (Περὶ σημείων καὶ σημειώσεων Perí semeíon kaí semeióseon), które omawiało kolejne stadia postępowania zmierzające do poznania rzeczy niejawnych, czyli niepodpadających pod zmysły, poprzez poznanie rzeczy jawnych, które są zmysłom dostępne.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Herkulanum albo Herkulaneum, (łac. Herculaneum, gr. Heraklejon, wł. Ercolano) – miasto w Kampanii położone w sąsiedztwie Wezuwiusza i zniszczone wraz z Pompejami i Stabiami podczas jego wybuchu 24 sierpnia 79 roku.

    Teologia[ | edytuj kod]

    Kwestie kosmologiczne Filodemos poruszył w dziełach teologicznych, m.in. O bogach (Περὶ θεῶν Perí theón) i O pobożności (Περὶ εὐσεβείας Perí eusebeías). W pierwszym z nich zwalczał stoickie wyobrażenie bóstwa jako wszechogarniającej mocy przenikającej świat, przeciwstawiając mu epikurejską koncepcję bogów nieingerujących w ziemskie sprawy, nieczułych na losy człowieka i jego stosunek do nich. W drugim natomiast krytykował tradycyjne wyobrażenia bogów spotykane w mitologii i poezji i przedstawiał epikurejski punkt widzenia, który mimo że zaprzeczał istnieniu bezpośredniego związku między światem bogów a światem ludzi, to jednak zalecał oddawanie czci bogom, ze względu na podziw dla cech boskich, szczególnie wewnętrznego spokoju (ataraksji).

    Stoicyzm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w III wieku przed n.e. w Atenach przez Zenona z Kition, doprowadzony do ostatecznej formy przez Chryzypa i kontynuowany przez całą starożytność. Wywarł znaczny wpływ na rozwój chrześcijaństwa, w pewnym stopniu oddziaływał na myśl średniowieczną, odżył w nowej formie w filozofii nowożytnej, np. u Justusa Lipsiusa. Modelem człowieka był mędrzec, który żył w zgodzie z naturą, kierujący się rozumem.Zenon z Sydonu, gr. Ζήνων ο Σιδώνιος (ur. ok. 150 p.n.e. w Sydonie, zm. ok. 70 p.n.e. w Atenach) − grecki matematyk, logik i filozof ze szkoły epikurejskiej.

    Etyka i moralność[ | edytuj kod]

    Jego dzieła, wykorzystujące diatryby, były wykładem przedstawiającym epikurejskie zasady życia szczęśliwego. Zachowały się urywki pism etycznych Filodemosa: O gniewie (Περὶ ὀργῆς Perí orgés), O zazdrości (Περὶ φθόνου Perí phthónu), O szaleństwie (Περὶ μανίας Perí manías), O miłości (Περὶ ἔρωτος Perí érotos), O wolności słowa (Περὶ παρρησίας Perí parresías), O pochlebstwie (Περὶ κολακείας Perí kolakeías), O dobrym władcy według Homera (Περὶ τοῦ καθ' Ὅμηρον ἀγαθοῦ βασιλέως Perí tú kath' Hómeron agathú basiléos), O zuchwalstwie (Περὶ ὑπερηφανίας Perí hyperephanías), O chciwości (Περὶ φιλαργυρίας Perí philargyrías), O gospodarowaniu (Περὶ οἰκονομίας Perí oikonomías), O bogactwie (Περὶ πλούτου Perí plútu), O śmierci (Περὶ θανάτου Perí thanátu), O radości z cudzego nieszczęścia (Περὶ ἐπιχαιρεκακίας Perí epichairekakías) a także fragmenty dialogów O małżeństwie (Περὶ γάμου Perí gámu).

    Palatynat, Palatynat Reński (niem. Pfalzgrafschaft, łac. palatium – pałac) – kraina historyczna w zachodnich Niemczech na zachód od Renu. Obecnie wchodzi w skład kraju związkowego Nadrenia-Palatynat i części Badenii-Wirtembergii (Heidelberg).Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Historia filozofii[ | edytuj kod]

    Dzieje filozofii przedstawił Filodemos w Historii filozofii (Τῶν φιλοσόφων σύνταξις Tón philosóphon sýntaksis), poświęconej poszczególnym szkołom filozoficznym i ich przedstawicielom. Napisał biografię Epikura – O Epikurze (Περὶ Ἐπικούρου Perí Epikúru), a także pracę O poglądach stoików (Περὶ τῶν στωϊκῶν Perí tón stoikón), w której dyskutował z sądami stoickimi.

    Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Historia filozofii (nauka) - inaczej historiografia filozofii - opisuje rozwój filozoficznych prądów od samego początku w starożytnej Grecji (VI w. p.n.e.) do chwili obecnej. Jest nauką filozoficzną badającą i analizującą rozwój problemów filozoficznych, metod uprawiania filozofii, poglądów filozoficznych, nurtów (prądów), szkół, systemów i kierunków filozoficznych na przestrzeni wieków.

    Sztuka[ | edytuj kod]

    Sztuce poświęcił Filodemos traktaty O muzyce (Περὶ μουσικῆς Perí musikés), O utworach poetyckich (Περὶ ποιημάτων Perí poiemáton) i O sztuce wymowy (Περὶ ῥητορικῆς Perí rhetorikés), gdzie skupił swą uwagę na rozważaniu wywoływania przeżyć estetycznych u odbiorców, natomiast nie zajmował się funkcjami utylitarno-dydaktycznymi sztuki.

    Willa Papirusów - podmiejska willa w Herkulanum, zasypana podczas wybuchu Wezuwiusza (79 r. n.e.); odsłonięta podczas badań archeologicznych 1711 i po 1738. Przy okazji odnaleziono bibliotekę konsula Lucjusza Kalpurniusza Pizona Cezoninusa, liczącą ponad 2 tys. papirusowych zwojów oraz rzeźby z marmuru i brązu. W 1974 willę zrekonstruowano w Malibu (Kalifornia).Diogenes z Babilonu (Διογένης) - stoicki filozof z Seleucji nad Tygrysem, w 156/155 p.n.e. przybył z Karneadesem i Kritolaosem jako poseł ateński do Rzymu, gdzie wygłaszał filozoficzne odczyty.

    Muzyka[ | edytuj kod]

    Dzieło O muzyce składa się z księgi I, przedstawiającej poglądy innych filozofów (platońską, perypatetycką i stoicką koncepcję sztuki muzycznej) i ksiąg II-IV, w których Filodemos polemizował z nimi. Dzieło nie zachowało się w całości do naszych czasów i na podstawie oznaczeń zostawionych przez skrybę przypuszcza się, że liczyło 152 kolumny (całość lub tylko sama księga IV, tu zdania badaczy są podzielone).

    Heidelberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Rhein-Neckar, nad Neckarem. Siedziba powiatu Rhein-Neckar, jednak do niego nie należy. Liczba mieszkańców wynosi 147 312 (31 grudnia 2010), a powierzchnia miasta 108,83 km².International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Filodemos poprzez termin muzyka (μουσική musiké) rozumiał jedynie warstwę muzyczną, a nie, jak krytykowani przezeń filozofowie, sztukę poetycko-muzyczną, a za muzyków uważał jedynie kompozytorów melodii przeznaczonych do wykonania na instrumencie i nie zaliczał do nich poetów, układających słowa. Jego zdaniem muzyka miała dostarczać przyjemnych wrażeń słuchowych, nie zaś wychowywać i przyczyniać do doskonałości (ἀρετή areté) w każdej sferze życia. Filodemos odrzucał możliwość intelektualnego pojmowania muzyki oraz teorię ethosu (według której muzyka ma znaczący wpływ na sferę emocjonalną i etyczną człowieka).

    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Poetyka[ | edytuj kod]

    Traktat O utworach poetyckich jest wciąż odtwarzany przez badaczy, jako że zachował się w wielu bardzo zniszczonych fragmentach. Dzieło składało się prawdopodobnie z pięciu ksiąg (niewykluczona jest ich większa ilość). Filodemos stosował powszechnie znany wówczas podział na trzy sfery zainteresowań badacza poetyki: ποίημα poíema (badanie składników wypowiedzi poetyckiej oraz techniki artystycznego ukształtowania różnych jej odmian), ποίησις poíesis (badanie warstwy treściowej utworu jako nośnika informacji, idei i emocji) i ποιητής poietés (analiza natury i zakresu kompetencji autora-poety).

    Himera (gr. Ιμέρα) - kolonia Zankle na północy Sycylii. Założona w roku 649 p.n.e. ze względu na otaczające je żyzne ziemie. Tu w bitwie w 480 p.n.e. wojska Terona z Akragas i Gelona z Syrakuz zwyciężyły Kartagińczyków (w tym samym czasie Grecy zwyciężyli Persów pod Salaminą). W 408 p.n.e. Kartagińczycy z zemsty za poniesioną tu klęskę zniszczyli miasto.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Filodemos, podobnie jak w przypadku muzyki, sprzeciwiał się powszechnemu wówczas przekonaniu o dominacji funkcji dydaktyczno-etycznych poezji nad funkcją estetyczną. Jego zdaniem dzieło poetyckie powinno zachwycać czytelnika, przedstawiać treści w sposób możliwie atrakcyjny i harmonijny, nie musi być użyteczne, ale ma być piękne. Uważał, że należy łącznie traktować treści i formę jako nawzajem uzupełniające się składniki dzieła.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Pireus, Piraeus, Peiraeus (nowogrecki: Πειραιάς Peiraiás lub Pireás, starogrecki / katharewusa: Πειραιεύς Pireéfs) – miasto portowe w Grecji, w Attyce, wchodzące w skład Wielkich Aten.

    Znaczne fragmenty pracy były polemiką z poglądami innych filozofów. Zachowane szczątki zwojów przedstawiają krytykę stoickiej teorii eufonii, wedle której utwory winne być przede wszystkim oceniane pod względem brzmienia układu głosek, słów i wyrażeń. Zajmował się prawdopodobnie także genologicznymi poglądami stoików odnośnie do gatunków literackich. Zwalczał przedstawiciela szkoły platońskiej Heraklejdesa z Pontu, oceniającego utwory pod względem użyteczności oraz przedstawicieli szkoły perypatetyckiej: Praksyfanesa z Miletu i Demetriosa z Bizancjum, których kryteria oceny utworu poetyckiego można było zastosować także dla wypowiedzi zapisanych prozą. Neoptolemosa z Parion skrytykował zaś za oddzielanie stylistycznych składników utworu od treści i uznanie twórcy-poety za odrębną kategorię badawczą (jego zdaniem wszystkie trzy kategorie są nierozdzielne). Rozważał też pojęcie dobrego utworu i dobrego poety.

    Logika (gr. λόγος, logos – rozum, słowo, myśl) – wedle klasycznej definicji – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń. Jako taka wraz z retoryką logika stanowiła część filozofii. Współczesna logika wykorzystując metodę formalną znacznie rozszerzyła pole badań włączając w to badania nad matematyką (metamatematyka, logika matematyczna), konstruowanie nowych systemów logicznych (np. logiki wielowartościowe), czysto teoretyczne badania o matematycznym charakterze (np. teoria modeli), zastosowania logiki w informatyce i sztucznej inteligencji (logic for computer science).Półwysep Apeniński – półwysep w Europie Południowej, otoczony przez akweny Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie i Tyrreńskie od zachodu, Jońskie od południa oraz Adriatyckie od wschodu.

    Epigramy[ | edytuj kod]

    Filodemos znany był z twórczości epigramatycznej – V księga Antologii Palatyńskiej przedstawia 37 utworów jego autorstwa.

    Tematyka epigramów bywa niekiedy śmiała, nie brak w nich zmysłowości, a nawet scen uznawanych za lubieżne. Widoczna jest duża znajomość kultury hellenistycznej oraz gustu odbiorców. Są one bardzo dopracowane pod względem treści, kompozycji i stylu i wysoko cenione zarówno w starożytności, jak i obecnie.

    Marcello Gigante wyróżnił w życiu Filodemosa 3 okresy: gadareński, ateński i italski, przypisując im poszczególne utwory epigramatyczne. Do pierwszego, kiedy Filodemos nie był jeszcze epikurejczykiem, zaliczył większość erotyków oraz wiersze, w których poeta deklarował chęć zakończenia swawolnego żywota i zamierzał się zająć ważniejszymi sprawami, do drugiego utwór-modlitwę o pomyślne wiatry dla autora podróżującego do Pireusu drogą morską, do trzeciego pozostałe utwory, w których widoczne jest piętno epikureizmu, niektóre utwory o tematyce miłosnej, jak i drobne epigramy pisane dla zabawy. Większość badaczy odrzuca jednak klucz autobiograficzny, uważając utwory Filodemosa za zbiór opowieści człowieka dzielącego się swymi przeżyciami i refleksjami literackimi zdobytymi w różnych okresach życia.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Italia – kraina historyczna i geograficzna położona na Półwyspie Apenińskim, której obszar zmieniał się na przestrzeni dziejów.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • epikureizm


  • Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.
    Strabon (gr. Στράβων, ur. ok. 63 p.n.e. w Amasei w Poncie, dziś Turcja, zm. ok. 24 n.e.) – grecki geograf, historyk i podróżnik.
    Baje (wł. Baia, łac. Baiae) – miasto nad Zatoką Neapolitańską w rzymskiej Kampanii, modne uzdrowisko ze wspaniałymi willami, m.in. Cezara i Nerona. Miejsce śmierci cesarza Hadriana. Większa część starożytnego miasta znalazła się w wyniku aktywności wulkanicznej pod wodami Zatoki Neapolitańskiej.
    Epikureizm – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w starożytności przez Epikura, w ok. 306 r. p.n.e. kontynuowany także w czasach nowożytnych. Podobnie jak w większości kierunków filozoficznych hellenizmu dla epikurejczyków najważniejszą dziedziną filozofii była etyka – uważali oni, że podstawowym zagadnieniem filozoficznym jest szczęście, które upatrywali w przyjemności.
    Gadara (arab. أم قيس, Umm Qais, hebr. גדרה, gad´a-ra, gr. Γάδαρα, Gádara bądź Αντιόχεια της Σεμίραμης, Antiochia Semiramis; niekiedy też Seleucja) – stanowisko archeologiczne w północnej Jordanii. Na części terenu starożytnego miasta znajduje się dzisiaj arabska osada Umm Qais. W czasie rzymskiego panowania Gadara była jednym z miast Dekapolu.
    Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Haszymidzkie Królestwo Jordanii, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie.
    Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.068 sek.