• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Filmoznawstwo

    Przeczytaj także...
    Filologia polska, in. polonistyka – filologia, której przedmiotem jest język polski, literatura polska i kultura polska.Nowa fala (fr. la Nouvelle Vague) - nurt awangardy w kinie francuskim istniejący w latach 1959-1965, gdy czynniki historyczne, ekonomiczne i technologiczne pozwoliły młodym twórcom na zasadnicze zmiany we francuskim kinie. Po niespodziewanym sukcesie niskobudżetowego I Bóg stworzył kobietę francuski przemysł filmowy otworzył furtkę dla innych, niskobudżetowych produkcji. W tym samym czasie nowinki techniczne pozwoliły na eksperymenty i redukcję kosztów produkcji filmowej.
    Psychologia poznawcza, nazywana niekiedy kognitywną (ang. cognitive psychology) – dziedzina psychologii zajmująca się problematyką poznawania przez człowieka otoczenia - tworzenia wiedzy o otoczeniu, która może być następnie wykorzystana w zachowaniu. Wiedzę przedstawia się jako struktury (reprezentacje umysłowe), a mechanizmy jej tworzenia jako procesy (procesy poznawcze), a całość zagadnienia - jako tworzenie i przekształcanie struktur poprzez procesy. Stąd też można stwierdzić, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem struktur i procesów poznawczych. Aktywność poznawczą opisuje się także jako przetwarzanie informacji przez system poznawczy (umysł) i stąd też można powiedzieć, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem organizacji i funkcjonowania umysłu. Zagadnieniami podstawowymi dla psychologii poznawczej zajmuje się również kognitywistyka (ang. cognitive science).
    Hugo Münsterberg (1863-1917)

    Filmoznawstwo (również: wiedza o filmie lub filmologia) jest dyscypliną humanistyczną, zajmującą się naukową refleksją nad filmem. Obejmuje trzy zasadnicze dziedziny: teorię filmu (z historią myśli filmowej), historię filmu oraz krytykę filmową. W kręgu zainteresowań filmoznawców znajduje się także wiele innych przenikających się dyscyplin, np. antropologia filmu, teoria nowych mediów i audiowizualności.

    Jacek Ostaszewski (ur. 1944 w Krakowie) – polski muzyk (kontrabasista i flecista), kompozytor, reżyser teatralny. Współzałożyciel (wraz z Markiem Jackowskim) i lider powstałej na początku lat 70. XX wieku grupy Osjan określanej mianem prekursora world music.Małgorzata Hendrykowska – polska historyk filmu, wykładowczyni, badaczka kultury filmowej, autorka publikacji z zakresu filmoznawstwa, współodkrywczyni jednego z najstarszych znanych polskich filmów fabularnych Pruska kultura (1908). Tytuł profesora zwyczajnego uzyskała 31 października 2000 roku. Członek redakcji pisma "Images. The Internatonal Journal od European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication". Od 2009 roku pełni funkcję przewodniczącej Rady Naukowej Filmoteki Narodowej w Warszawie. Jej mężem jest profesor Marek Hendrykowski, również filmoznawca.

    Dziedziny filmoznawstwa, jako nauki młodej (rozwój od początku XX wieku, na początku z koniecznością oddzielenia się od dziennikarstwa filmowego i luźnych refleksji na temat kina), wciąż się zmieniają: przybywają nowe (często w związku z wykorzystaniem języków innych nauk, jak choćby kognitywizmu lub hermeneutyki), kończy się zainteresowanie starymi (np. poetyka historyczna filmu, gramatyka filmu). Współcześnie mamy do czynienia z tendencją do łączenia (lub przynajmniej współpracy) różnych dziedzin w obrębie filmoznawstwa (np. teoria filmu i teoria nowych mediów).

    Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.Karol Irzykowski (ur. 23 stycznia 1873 w Błażkowej pod Jasłem, zm. 2 listopada 1944 w Żyrardowie) – polski krytyk literacki i filmowy, poeta, prozaik, dramaturg, teoretyk filmu, tłumacz, szachista.

    Refleksja nad filmem jest wspólnym dorobkiem bardzo różnych osób: naukowców i myślicieli (m.in. Hugo Münsterberg, Jan Mukařovsky, Siegfried Kracauer, Roland Barthes, Jurij Cywjan, Roman Ingarden, formaliści rosyjscy), dziennikarzy i krytyków (np. Louis Delluc, André Bazin, francuska nowa fala, Georges Sadoul), jak i samych artystów (Karol Irzykowski, Siergiej Eisenstein, Andriej Tarkowski, Robert Bresson, Wsiewołod Meyerhold). Pionierem refleksji nad filmem na świecie jest polski fotograf, Bolesław Matuszewski. Pisał na przełomie wieku XIX i XX.

    Roland Barthes fr: ʀɔlɑ̃: baʀt, (ur. 12 listopada 1915 w Cherbourg, Normandia, zm. 25 marca 1980 w Paryżu) – francuski krytyk literacki, pisarz, czołowy przedstawiciel strukturalizmu i poststrukturalizmu francuskiego, teoretyk semiologii.Bolesław Włodzimierz Lewicki (ur. 28 sierpnia 1908 we Lwowie – zm. 23 lipca 1981 w Łodzi), polski teoretyk filmu, krytyk i pedagog, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej w Łodzi w latach 1968-1969.

    Filmoznawstwo jest przedmiotem studiów uniwersyteckich. W Polsce: na Uniwersytecie Łódzkim (Katedra Mediów i Kultury Audiowizualnej), Uniwersytecie Jagiellońskim (oddzielny Instytut Sztuk Audiowizualnych), Uniwersytecie Śląskim (Zakład Filmoznawstwa i Wiedzy o Mediach z Pracownią Audiowizualną i Pracownią Badań nad Kulturą Cybernetyczną w Instytucie Nauk o Kulturze) i Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Katedra Filmu, Telewizji i Nowych Mediów UAM). Na większości uczelni filmoznawstwo jest nauczane jako specjalizacja np. polonistyki lub kulturoznawstwa. Jako osobny kierunek, wraz ze specjalnościami, filmoznawstwo istnieje na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

    Rosyjska szkoła formalna zwana również formalizmem rosyjskim – metodologia badań literackich, powstała przed I wojną światową w Rosji, przeżywająca rozkwit w latach 20., stłumiona w okresie stalinizmu (choć jej ślady przetrwały w literaturoznawstwie rosyjskim także później). Wywarła znaczny wpływ na zachodnie nurty teoretycznoliterackie, zwłaszcza na nową krytykę, a także strukturalizm. Formalizm był reakcją na literaturoznawstwo pozytywistyczne i obecną w nim metodologię genetyczno-historyczną – naczelny cel badań literackich upatrywała nie w społecznych, historycznych, psychologicznych i genetycznych uwarunkowaniach literatury, ale w badaniu literackości, tj. wewnętrznych i swoistych właściwości utworu literackiego.Historia filmu – dziedzina filmoznawstwa, której przedmiotem są dzieje sztuki filmowej. Historia filmu zajmuje się periodyzacją dziejów kinematografii, opisywaniem związków łączących poszczególne dzieła lub nurty filmowe oraz charakteryzowaniem etapów ewolucji sztuki filmowej, w powiązaniu z uwarunkowaniami społecznymi, kulturownymi i politycznymi. Korzystając z metodologii badań historycznych, historia filmu gromadzi i porządkuje na podstawie materiału źródłowego dane faktograficzne, a następnie dokonuje ich synetetycznego opisu.

    Niektórzy polscy filmoznawcy: prof. Bolesław Lewicki (założyciel pierwszego w Polsce ośrodka filmoznawczego, na Uniwersytecie Łódzkim), prof. Jerzy Toeplitz (autor sześciotomowej Historii sztuki filmowej, jeden z założycieli szkoły filmowej w Sydney), prof. Alicja Helman (założycielka wielu ośrodków filmoznawczych: na UŚ, na UJ, w Instytucie Sztuki PAN, wypromowała ok. 40 doktorów w zakresie wiedzy o filmie), prof. Marek Hendrykowski - założyciel ośrodka filmoznawczego na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz prof. Małgorzata Hendrykowska.

    Siegfried Kracauer (ur. w 1889, zm. w 1966) – niemiecki socjolog, historyk i teoretyk filmowy, publicysta, pisarz, eseista. Autor m.in. Od Caligariego do Hitlera (1947) i Teorii filmu (1960). Jeden z najwybitniejszych nowoczesnych filmoznawców.Piotr Bolesław Matuszewski (używał tylko drugiego imienia, we Francji Boleslas lub Boleslaus Matuszewski) (ur. 19 sierpnia 1856 w Pińczowie, zm. 1943) – polski fotograf, teoretyk sztuki filmowej, operator filmowy, prekursor reportażu, filmu dokumentalnego i naukowego oraz pionier światowej i polskiej kinematografii.

    Przypisy

    1. Alicja Helman: Początki refleksji nad filmem. W: Historia myśli filmowej. Podręcznik. Gdańsk: wydawnictwo słowo/obraz terytoria, 2007. ISBN 9788374538206.

    Bibliografia[]

  • Alicja Helman, Przedmiot i metody filmoznawstwa (1985) i Co to jest kino? (1992).
  • Alicja Helman, Jacek Ostaszewski: Historia myśli filmowej. Podręcznik (2007).
  • Dudley J. Andrew, Główne teorie filmu, Łódź (1995).
  • Zbigniew Czeczot-Gawrak, Zarys dziejów teorii filmu pierwszego pięćdziesięciolecia 1895-1945, Wrocław (1977).
  • Jadwiga Bocheńska, Polska myśl filmowa do roku 1939, Wrocław (1974).
  • Andrew Tudor, Theories of Film, London (1974).
  • Linki zewnętrzne[]

  • filmoznawcy.pl – strona studentów filmoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • strona Katedry Filmu, Telewizji i Nowych Mediów UAM w Poznaniu
  • Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.Hugo Münsterberg (ur. 1 czerwca 1863 w Gdańsku, zm. 16 grudnia 1916 w Cambridge w Massachusetts) - filozof niemiecki, przedstawiciel neokantowskiej szkoły badeńskiej. Zajmował się także zastosowaniem psychologii do prawa, biznesu, przemysłu, medycyny, nauczania, socjologii oraz oddziaływania filmu na widza.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wsiewołod Emilewicz Meyerhold, Mejerchold (ur. 9 lutego 1874 w Penzie, zm. 2 lutego 1940 w Moskwie) - rosyjski reżyser, aktor teatralny, twórca nowatorskiego współczesnego teatru sowieckiego.
    Marek Hendrykowski (ur. 18 stycznia 1948 w Jeleniej Górze) – polski filmoznawca, wykładowca akademicki, badacz historii i kultury filmowej, medioznawca, teoretyk filmu, autor publikacji z zakresu filmoznawstwa. Współodkrywca najstarszego polskiego filmu fabularnego Pruska kultura (1908). Założyciel filmoznawstwa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Były członek Członek Komitetu Nauk o Sztuce PAN. Tytuł profesora zwyczajnego uzyskał 18 czerwca 1996 roku. Od 2003 redaktor naczelny czasopisma "Images". Jego żoną jest profesor Małgorzata Hendrykowska, również filmoznawczyni.
    Hermeneutyka (z gr. ἑρμηνεύειν [Hermeneuein] – objaśniać, interpretować; od Hermesa jako posłańca bogów) – zapoczątkowana w starożytnej Grecji sztuka interpretacji tekstów literackich.
    Teoria filmu – dyscyplina humanistyczna z obszaru filmoznawstwa, koncentrująca się wokół rozważań na temat filmu i jego funkcjonowania w obrębie kultury. Teoretycy filmu zajmują się między innymi refleksją na temat estetyki filmu, właściwości procesu komunikacji filmowej, psychologicznych uwarunkowań odbioru dzieła i emocjonalnego zaangażowania widza w film. Teoria filmu jest interdyscyplinarna, gdyż zaangażowani w nią badacze odwołują się do metod wypracowanych na gruncie innych dyscyplin, takich jak: literaturoznawstwo, językoznawstwo, psychologia, czy antropologia.
    Zbigniew Czeczot-Gawrak (pseud. wojenny Nowina, ur. 5 października 1911 w Czernichowie, zm. 22 stycznia 2009 w Warszawie) – polski filmoznawca, historyk i teoretyk filmu, publicysta i wykładowca uniwersytecki.
    Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – powstały w 1919 państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 393. pośród wszystkich typów uczelni.
    Uniwersytet Śląski w Katowicach – polski uniwersytet w Katowicach; powstał 8 czerwca 1968 roku jako dziewiąta tego typu placówka w kraju.

    Reklama