• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Film sztuk walki

    Przeczytaj także...
    Harakiri (jap. 切腹, Seppuku) – japoński film samurajski z 1962 roku w reżyserii Masakiego Kobayashiego. Akcja filmu rozgrywa się pomiędzy 1619 a 1630 rokiem, w epoce Edo, podczas rządów shōgunów z rodu Tokugawa. Film opowiada historię rōnina imieniem Hanshirō Tsugumo, który po utracie pana nie popełnia seppuku, jak nakazuje obyczaj, ale opiekuje się córką i wnukiem – rodziną swojego zięcia, który został zmuszony do popełnienia rytualnego samobójstwa. Film w negatywny sposób przedstawia obowiązujący w Japonii na początku XVII wieku system feudalny, jak również hipokryzję daimyō i próżność innych wysoko postawionych obywateli. W owym czasie popełnienie seppuku uważane było za jedyny sposób na ocalenie splamionego honoru, lepszy nawet od sprawowania dobrych uczynków.Napij się ze mną (oryg. tytuł Da zui xia) – hongkoński film akcji z elementami sztuk walki z 1966 roku w reżyserii King Hu.
    Wściekłe pięści lub Chiński łącznik, Wściekła pięść (chin. upr. 精武门; chin. trad. 精武門; pinyin Jīng Wǔ Mén; tytuł angielski: Fist of Fury, wcześniejsze w USA The Iron Hand, The Chinese Connection, przy czym trzeba pamiętać, że Fist of Fury to pierwotny amerykański tytuł filmu Wielki szef – The Big Boss) – film produkcji Hongkongu z nurtu sztuk walki, w reżyserii Lo Wei z 1972 roku.

    Film sztuk walki − typowy dla kinematografii azjatyckiej gatunek kina akcji i przygody z elementami sztuk walki. Rodzaje sztuk walki, jakie w takich filmach są pokazywane, przynależą zazwyczaj od kręgu kulturowego do jakiego należy konkretna krajowa kinematografia.

    Przykładowo:

    Kyūdō (jap. 弓道, kyūdō, dosł.: droga łuku, łucznictwo) - dawne japońskie łucznictwo ceremonialne, wywodzące się z tradycji samurajskich i łączące w sobie elementy równowagi walki i opanowania w filozofii zen.Sonny Chiba, Shinichi Chiba (千葉真一) właściwie Sadao Maeda (ur. 23 stycznia 1939 w Fukuoka, na wyspie Kiusiu) – japoński aktor.
  • w chińskich filmach sztuk walki bohaterowie pokonują swych przeciwników, używając kung-fu lub innych technik, walcząc wręcz lub używając broni białej. W wielu filmach tego gatunku wystąpili prawdziwi mistrzowie sztuk walki, jak np. Bruce Lee czy Jet Li, dla których aktorstwo stało się praktykowanym zawodem.
  • w japońskich filmach sztuk walki bohaterowie walczą używając broni białej (np. miecze samurajskie, naginata), rzadziej jest to walka wręcz (np. karate, jujutsu). W japońskich filmach tego typu często występują aktorzy, którzy uprawiają różne sztuki walki (np. Shinichi "Sonny" Chiba, Hiroyuki Sanada, Tomisaburō Wakayama).
  • Historia[ | edytuj kod]

    Filmy sztuk walki mają długą tradycję w kinematografii dalekowschodniej.

    Robert Clouse (ur. 6 marca 1928, zm. 4 lutego 1997) – amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Reżyser filmów akcji, m.in. Wejścia smoka, w którym główną rolę zagrał Bruce Lee.Sztuki walki (niekiedy błędnie utożsamiane ze sportami walki i systemami walki) są sposobami walki wręcz, czasami z użyciem broni białej. Podstawą nauki wszelkich sztuk walki jest trening, który zazwyczaj uczy umiejętności samokontroli wybuchów agresji, samoobrony, poprawia wydolność organizmu oraz redukuje poziom strachu.

    Chiny[ | edytuj kod]

    Oparte na chińskich legendach filmy akcji z elementami sztuk walki, w szczególności szermierki mieczem, tworzono w epoce filmu niemego; przykładem mogą być filmy z lat 20. XX wieku takich reżyserów jak Ren Pengnian czy Shao Zuiweng. Filmem, który wyznaczył kanon gatunku i doczekał się 17 kontynuacji było Spalenie Świątyni Czerwonego Lotosu (chiń. upr. 火烧红莲寺; pinyin Huǒshāo Hóngliánsì) Zhang Shichuana z 1928 roku. Pierwsza fala filmów walki, licząca ponad 250 tytułów z przełomu lat 20. i 30., charakteryzowała się wykorzystaniem mitologicznych i legendarnych, jasno podzielonych na czarne i białe charaktery i dramatycznymi konfliktami, rozstrzyganymi drogą pojedynków. Krytykowane za brak realizmu społecznego i eskapizm, filmy te jednak odpowiadały gustom plebejskiej publiczności i wyznawanemu przez nią systemowi wartości.

    Jian (chiń. upr.: 剑; chiń. trad.: 劍; pinyin: jiàn) to długi, jednoręczny, obosieczny miecz chiński używany od przeszło 2500 lat. Najstarsze źródła opisujące miecz pochodzą z VII w. p.n.e. z Okresu Wiosen i Jesieni (tzw. miecz Goujiana, władcy królestwa Yue). Historyczne miecze miały od 45 do 80 cm długości. Obecne modele mają około 70 cm, a ich waga to ok. 700-900 gramów. Dla lepszego wyważenia do głowicy doczepiano podwójny pompon.Ang Lee (chiń.: 李安; pinyin: Lǐ Ān) (ur. 23 października 1954 w Pingdong, Tajwan) - amerykański reżyser filmowy pochodzenia chińskiego. Laureat Oscara w kategorii "Najlepszy Film Nieanglojęzyczny" za film "Przyczajony Tygrys, Ukryty Smok" (2000) oraz dwóch Oscarów za reżyserię filmów: "Tajemnica Brokeback Mountain" (2005) i "Życie Pi" (2012).

    Po 1949 znaczna grupa reżyserów z Szanghaju uciekła do Hongkongu i przyczyniła się do rozwoju gatunku w tamtejszej kinematografii. Wykształcił się tam specyficzny podgatunek kantońskich filmów sztuk walki, dla których typowy był większy realizm scen walki. Jednym z głównych przedstawicieli był reżyser Wu Pang, który nakręcił liczącą 80 filmów serię o przygodach Wu Feihonga, którego grał Kwan Tak-hing.

    Standardowy język mandaryński, nazywany często językiem mandaryńskim lub standardowym językiem chińskim jest oficjalnym standardem mówionego języka chińskiego, używanym jako język urzędowy w Chińskiej Republice Ludowej, Republice Chińskiej, jednym z czterech oficjalnych języków Singapuru, a także jednym z sześciu oficjalnych języków Organizacji Narodów Zjednoczonych. Faktycznie jest tylko jednym z języków mandaryńskich. Oparty jest na dialekcie pekińskim, ale nie jest z nim tożsamy. W poszczególnych państwach język ten nosi różne nazwy: w ChRL jest nazywany putonghua (chin. trad. 普通話, chin. upr. 普通话, pinyin: pǔtōnghuà – "mowa powszechna"), na Tajwanie – guoyu (chin. trad. 國語, uproszcz. 国语, pinyin: guóyǔ – "język państwowy"), w Singapurze – huayu (chiń. trad. 標準華語, uproszcz. 标准华语, biāozhǔn huáyǔ – "język chiński").Broń biała – rodzaj broni służących do walki wręcz, a nie do miotania pocisków za pomocą energii chemicznej (broń palna) lub zakumulowanej energii mechanicznej (broń miotająca).

    W latach 1960. kino w języku kantońskim zaczęło przegrywać konkurencję z filmami kręconymi w języku mandaryńskim. Najważniejszą wytwórnią tego okresu było Shaw Brothers Studio (jednym z braci był Run Run Shaw), którego jednym z reżyserów był King Hu. Hu przeniósł się następnie na Tajwan, gdzie nakręcił swoje najwybitniejsze dzieła, osadzone w konwencji historycznej Karczma Smoczych Wrót (chiń. upr. 龙门客栈; pinyin Lóngmén Kèzhàn) i Dotyk Zen (chiń. upr. 侠女; pinyin Xiá Nǚ). Bracia Shaw kontynuowali produkcję fantastycznych i bardzo gwałtownych filmów; ich najznaczniejszym reżyserem był Chang Cheh (w 1974 także przeniósł się na Tajwan, gdzie tworzył filmy głównie o klasztorze Shaolin).

    Sir Run Run Shaw (chiń.: 邵逸夫; pinyin: Shào Yìfū; jyutping: siu6 jat6 fu1; ur. 23 listopada 1907 w prowincji Zhejiang), chiński (hongkoński) producent filmowy, filantrop, fundator Nagrody Shawa (przyznawanej od 2004).Masaki Kobayashi (jap. 小林正樹, Kobayashi Masaki, ur. 14 lutego 1916, zm. 4 października 1996) – japoński reżyser filmowy.

    Bruce Lee, najważniejsza gwiazda lat 1970. powrócił do bardziej realistycznej konwencji, odrzucając elementy fantastyczne i efekty specjalne. Jego Wściekłe pięści czy Wejście smoka były wielkimi hitami, ale po śmierci Lee gatunek podupadł. Odrodzenie nastąpiło w końcu dekady, dzięki połączeniu filmów walki z komedią np. w filmach z Jackie Chanem. W latach 80. nastąpił też kolejny renesans filmów fantastycznych (głównie w reżyserii Tsui Harka). Wtedy też rozpoczął karierę gwiazdor następnej dekady – Jet Li.

    Bruce Lee, właściwie Lee Hsiao Lung (李小龍 pinyin Lǐ Xiăolóng), urodz. Lee Jun-fan (李振藩 pinyin Lǐ Zhènfān); (ur. 27 listopada 1940 w San Francisco, zm. 20 lipca 1973 w Hongkongu) – amerykański aktor i mistrz sztuk walk pochodzenia chińskiego. Ikona kina akcji oraz znana postać najnowszej kultury. Był synem Lee Hoi-chuena, aktora opery chińskiej i śpiewaczki Grace.Zemsta − szkodliwe działanie wymierzone przeciwko osobie lub grupie, w odpowiedzi na działanie (rzeczywiście, bądź postrzegane jako) szkodliwe. Motywem zemsty nie jest dobro społeczeństwa, lecz osobista żądza odegrania się na przeciwniku.

    W lata 90. zaznaczyła się coraz większa współpraca między kinem Hongkongu i Chińskiej Republiki Ludowej. Filmy kung-fu, początkowo podejrzliwie przyjmowane w ChRL, zyskały duże powodzenie, a twórcy zwracali uwagę na realizm scen walki, odniesienia patriotyczne i nacjonalistyczne; równocześnie w Hongkongu wciąż powstawały kontynuujące tradycje rozmaitych podgatunków, jak np. film wuxia Popioły czasu Wong Kar-Waia.

    Przyczajony tygrys, ukryty smok (卧虎藏龙, Wòhǔ Cánglóng) – film kostiumowy produkcji chińskiej z 2000 roku, w reżyserii Anga Lee.Zhang Yimou (wym. [tʂɑ́ŋ îmɤ̌ʊ̯], ur. 14 listopada 1951 w Xi’an) – chiński reżyser, scenarzysta, producent i operator filmowy.

    Typologia[ | edytuj kod]

    Rozróżniając technikę walki i umiejscowienie fabuły można wyróżnić następujące typy filmów sztuk walki:

  • filmy kungfu − bohater szuka zemsty, używa gołych dłoni lub białej broni, brak elementu fantasy znanego z typu wuxia
  • filmy wuxia − typowo chiński z błędnymi rycerzami i latającymi szermierzami, przede wszystkim broń tnąca
  • filmy ninja − mniejsza ilość filmów, bohaterowie używają ninjutsu
  • Przykłady filmów z chińskimi sztukami walki
  • Napij się ze mną (reż. King Hu, 1966)
  • Dotyk Zen (reż. King Hu, 1971)
  • Jednoręki szermierz (reż. Chang Cheh, 1971)
  • Wejście smoka (reż. Robert Clouse, 1973)
  • Ręka śmierci (reż. John Woo, 1976)
  • 36 komnata Shaolin (reż. Liu Chia-Liang, 1978)
  • Pijany mistrz (reż. Woo-ping Yuen, 1978)
  • Klasztor Shaolin (reż. Hsin-yan Chang, 1982)
  • Śmiertelny pojedynek (reż. Siu-Tung Ching, 1983)
  • Przyczajony tygrys, ukryty smok (reż. Ang Lee, 2000)
  • Dom latających sztyletów (reż. Zhang Yimou, 2004)
  • Przykłady filmów z japońskimi sztukami walki[ | edytuj kod]

  • Saga o dżudo (reż. Akira Kurosawa, 1943) - dżudo i jujutsu
  • Saga o dżudo II (reż. Akira Kurosawa, 1945) - dżudo, jujutsu i karate
  • Siedmiu samurajów (reż. Akira Kurosawa, 1954) - kenjutsu, kyudo
  • Straż przyboczna (reż. Akira Kurosawa, 1961) kenjutsu
  • Sanjuro, samuraj znikąd (reż. Akira Kurosawa, 1962) - kenjutsu
  • Harakiri (reż. Masaki Kobayashi, 1962) - kenjutsu
  • Rudobrody (reż. Akira Kurosawa, 1965) - jujutsu
  • Po deszczu (reż. Takashi Koizumi, 1999) - iaijutsu, kenjutsu, yari-jutsu
  • Samuraj - Zmierzch (reż. Yoji Yamada, 2002) - kenjutsu
  • Ostatni samuraj (reż. Edward Zwick, 2003) - kenjutsu, kyudo
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Bill Palmer, Karen Palmer, Richard Meyers: The Encyclopedia of martial arts movies. Lanham: Scarecrow Press, 1995, s. XI-XIII. ISBN 978-0-8108-4160-4. (ang.)
    2. Shinichi "Sonny" Chiba: A Real Man Bastard! (ang.) w Henshin Online [dostęp 2015-02-12]
    3. Tomisaburo Wakayama (ang.) w Newsfinder [dostęp 2015-02-12]
    4. Martial arts film. W: Yingjin Zhang, Zhiwei Xiao: Encyclopedia of Chinese film. London: Routledge, 1998, s. 237-239. ISBN 0-203-19555-8.
    5. Kung-Fu-Filme (niem.). filmlexikon.uni-kiel.de, 2012-10-13. [dostęp 2014-12-25].
    6. Wuxia Fiction (ang.). www.heroic-cinema.com. [dostęp 2014-12-25].
    7. Ninja-Film (niem.). filmlexikon.uni-kiel.de, 2012-10-13. [dostęp 2014-12-25].
    8. Napij się ze mną (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    9. Dotyk Zen (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    10. Jednoręki szermierz (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    11. Wejście smoka (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    12. Ręka śmierci (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    13. 36 komnata Shaolin (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    14. Pijany mistrz (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    15. Klasztor Shaolin (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    16. Śmiertelny pojedynek (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    17. Przyczajony tygrys, ukryty smok (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].
    18. Dom latających sztyletów (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2014-12-25].

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Kategoria:Filmy wuxia
  • Takashi Koizumi (jap. 小泉堯史, Koizumi Takashi, ur. 6 listopada 1944 w Mito, w prefekturze Ibaraki) – japoński reżyser, wieloletni asystent Akiry Kurosawy.Czarny charakter – przewrotny i zły bohater utworu literackiego, komiksowego, scenicznego lub filmowego, często będący kołem zamachowym intrygi.




    Warto wiedzieć że... beta

    Hanyu pinyin – oficjalna transkrypcja standardowego języka mandaryńskiego (putonghua) – urzędowego języka Chin – na alfabet łaciński.
    Wuxia (chiń.: 武侠; pinyin: Wǔxiá) – termin oznaczający bohaterów chińskiej literatury popularnej (武侠文学), a od XX wieku - także wywodzącego się z tej literatury: kina, komiksu i gier komputerowych.
    Dom latających sztyletów (ang. House of Flying Daggers, chiń. 十面埋伏, shí miàn mái fú) – przygodowo-kostiumowy film fabularny z 2004 roku, który został wyprodukowany w kooperacji Chin i Hongkongu, w reżyserii Zhang Yimou.
    Samuraj – Zmierzch (jap. たそがれ清兵衛, Tasogare Seibei) – japoński film z 2002 roku w reżyserii Yōji Yamada, który opowiada historię biednego samuraja sprzedającego swój miecz, aby opłacić pochówek żony.
    Film akcji (ang. action movie) − film sensacyjny, którego głównym zadaniem jest dostarczanie rozrywki widzom poprzez pokazywanie pościgów samochodowych, strzelanin, bijatyk i innych scen kaskaderskich o dużym ładunku napięcia i emocji. Najsłynniejszymi producentami filmów akcji są Amerykanie. Film akcji jest często łączony z innymi gatunkami takimi jak: fantastyka naukowa (Terminator), horror (Blade: Wieczny łowca) czy komedia (Zabójcza broń).
    Yōji Yamada (jap. 山田洋次, Yamada Yōji, ur. 13 września 1931 w Osace) - japoński reżyser filmowy, znany między innymi jako twórca serii filmów Otoko wa tsurai yo. Pierwszy scenariusz napisał w 1958 r., a jako reżyser zadebiutował w 1961.
    Ninjutsu (jap. 忍術, ninjutsu, także: 忍び術 shinobi-jutsu, 忍法 ninpō) – sztuka walki, maskowania się, strategii oraz niekonwencjonalnych działań zbrojnych oraz walki partyzanckiej, praktykowana przez shinobi (poza Japonią powszechnie znanych jako ninja). Obecnie na świecie występuje kilka rodzajów nowoczesnego ninjutsu, jednak nie każdy z nich wykazuje związek z prawdziwą praktyką ninjutsu w Japonii. Uważa się, że ninjutsu łączy się wyłącznie ze skrytością i działaniem z ukrycia. Jednakże osoby ćwiczące ninjutsu wykorzystują tę technikę także do samodoskonalenia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.063 sek.