• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Film fabularny



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Radziecka szkoła montażu (również awangarda radziecka) – nurt kinematografii i teorii filmu, który ukształtował się w Związku Radzieckim w drugiej połowie lat 20. XX wieku. Rozwijał się on od momentu założenia państwowej wytwórni Sowkino w roku 1925, do ostatecznego podporządkowania kinematografii radzieckiej doktrynie socrealizmu około roku 1933. Michael Curtiz, także Mihály Kertész, właśc. Manó Kertész Kaminer (ur. 24 grudnia 1886 w Budapeszcie, zm. 10 kwietnia 1962 w Hollywood, Kalifornia) – reżyser amerykański pochodzenia węgierskiego.
    Historia[ | edytuj kod]

    Kino wczesne i premodernizm[ | edytuj kod]

    Kadr z obrazu Polewacz polany, uważanego za pierwowzór filmu fabularnego

    Choć powszechnie początek filmu fabularnego przypisuje się braciom Lumière i ich dziełu Polewacz polany (1895), za ojca fantazji filmowej uznawany jest Georges Méliès, który za pośrednictwem montażu oraz efektów specjalnych uzyskiwał efekt porównywalny z jego „żywymi” występami iluzjonistycznymi. W filmach takich jak Podróż na Księżyc (1903) Mélièsa, ale także eksperymentatorskich dziełach szkoły z Brighton, fabuła ograniczała się do jednego wątku, a głównym celem tychże filmów było demonstrowanie możliwości kina. Wprawdzie pojawiały się próby uszlachetnienia kina za pośrednictwem adaptacji sztuk teatralnych (np. autorstwa Film d’Art), jednakże filmy te wciąż miały charakter krótkometrażowy i posługiwały się niezbyt skomplikowanymi fabułami.

    Film – utwór audiowizualny, składający się ze scen, które z kolei składają się z jednego lub więcej (do kilkudziesięciu) ujęć. Pierwotnie filmy wyświetlano w kinach, współcześnie również w telewizji i za pomocą innych urządzeń, takich jak magnetowidy, odtwarzacz DVD, Blu-ray i komputery.Jean-Luc Godard (ur. 3 grudnia 1930 w Paryżu) – francuski reżyser filmowy, scenarzysta i krytyk. Jest często utożsamiany z grupą filmowców określanych jako przedstawicieli francuskiej Nowej Fali (fr. Nouvelle Vague).

    Począwszy od pierwszego amerykańskiego filmu pełnometrażowego Życia Mojżesza (1909), można dostrzec tendencję znaczącego zwiększenia długości filmów. We Włoszech okresu I wojny światowej powstawały operowe włoskie monumenty takie jak Cabiria (1913) Giovanniego Pastrone, natomiast w Stanach Zjednoczonych – pozbawionych tradycji teatralnej i operowej – wykształcił się styl klasyczny niezależny od innych sztuk. Tradycja narracji melodramatycznej w kinie amerykańskim utrwaliła się za sprawą takich filmów, jak Narodziny narodu (1915) oraz Nietolerancja (1916) Davida Warka Griffitha, w których reżyser stopniował napięcie, prowadził narrację równoległą oraz stosował strategię „ocalenia w ostatniej chwili”. Lata 20. XX wieku przyniosły w Stanach Zjednoczonych konwencjonalizację gatunków filmowych, kręconych odtąd seryjnie i przyciągających widzów przede wszystkim aktorstwem. Zwartą strukturę narracji, opartą na montażu, zaadaptowała również w latach 20. radziecka szkoła montażu, której teoretykami i praktykami byli tacy reżyserzy, jak Siergiej Eisenstein (Pancernik Potiomkin, 1925), Wsiewołod Pudowkin (Matka, 1926) oraz Ołeksandr Dowżenko (Ziemia, 1930). Narracja melodramatyczna cechowała także inspirowane malarstwem i teatrem niemieckie kino ekspresjonistyczne, stanowione między innymi przez Fritza Langa (Metropolis, 1926) oraz Friedricha Wilhelma Murnaua (Nosferatu – symfonia grozy, 1922)

    Kadr (lub klatka filmowa) − pojedyncza klatka błony filmowej bądź fotograficznej, objętej ramami pola naświetlanego przez aparat fotograficzny lub kamerę filmową, dzięki zwolnieniu migawki. Pojedynczy kadr jest uznawany za najmniejszą (statyczną) jednostkę budulca filmowego.Alfred Joseph Hitchcock (ur. 13 sierpnia 1899 w Londynie, zm. 29 kwietnia 1980 w Los Angeles) – brytyjski reżyser i producent filmowy odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego, pionier suspensu i thrillera psychologicznego. Po zrealizowaniu wielu udanych filmów w Wielkiej Brytanii przeniósł się do Hollywood. W 1956 otrzymał obywatelstwo amerykańskie. Często uważany jest za najlepszego brytyjskiego reżysera wszech czasów i jednego z najlepszych i najbardziej wpływowych reżyserów w historii kina. Do jego najważniejszych filmów należą: Okno na podwórze, Zawrót głowy, Psychoza, Północ, północny zachód, Ptaki, Rebeka.

    Kino klasyczne[ | edytuj kod]

    Fotos z westernu Dyliżans (1939)

    Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku kinematografie światowe zaadaptowały dźwięk, co miało szereg konsekwencji dla kina fabularnego. Kino dźwiękowe stało się bardziej mimetyczne od niemego, bardziej realistyczne, uspójnione, zdominowane przez dialog oraz przestrzeń pozakadrową. Napięcie poszczególnych scen budowała ponadto muzyka ilustracyjna o charakterze melodramatycznym, wzmacniająca emocje wobec sytuacji fabularnej filmów. Właśnie wówczas w pełni ukształtowały się gatunki takie jak western (Dyliżans Johna Forda, 1939), melodramat kierowany do kobiecej widowni (Ludzie w hotelu Edmunda Gouldinga, 1931), film gangsterski (Człowiek z blizną Howarda Hawksa, 1932), horror (Dziwolągi Toda Browninga, 1932) oraz film marynistyczny (Kapitan Blood Michaela Curtiza, 1935). Rozwijała się również komedia w odmianie kabaretowej (Kacza zupa Leo McCareya, 1932), screwball comedy (Dziewczyna Piętaszek Hawksa, 1940; Ich noce Franka Capry, 1934). Kontrapunktem dla hollywodzkich filmów był francuski „czarny realizm poetycki”, znamionowany przez melancholijny nastrój, literackie dialogi oraz manieryczną formę zapowiadającą zjawisko filmu noir (Pépé le Moko Juliena Duviviera, 1937; Ludzie za mgłą Marcela Carné, 1938).

    Urzeczona (tytuł oryg. Spellbound) – amerykański psychologiczny dreszczowiec noir z 1945 w reżyserii Alfreda Hitchcocka i według scenariusza Bena Hechta, będącego adaptacją powieści The House of Dr. Edwardes autorstwa Johna Palmera i Hilary’ego St. George’a Sandersa z 1927. W rolach głównych wystąpili Ingrid Bergman i Gregory Peck. Akcja filmu rozgrywa się w fikcyjnej klinice psychiatrycznej Green Manors. Po odejściu na emeryturę przez doktora Murchisona (Leo G. Carroll), nowym dyrektorem placówki zostaje uznany i szanowany w środowisku medycznym Anthony Edwardes (Peck). Jego sympatyczna natura oraz urok osobisty wzbudza zainteresowanie chłodnej doktor Constance Petersen (Bergman). Wkrótce lekarka odkrywa, że Edwardes cierpi na psychozę powiązaną z amnezją i nie pamięta, kim jest naprawdę. Umberto D. – włoski dramat z 1952 w reżyserii Vittoria De Siki. Jeden z najwybitniejszych filmów schyłkowego neorealizmu.

    Przełomem zwiastującym nowoczesny styl opowiadania okazał się Obywatel Kane (1941) Orsona Wellesa. Padające w nim na początku słowo „Różyczka” wypowiadane przez umierającego magnata dziennikarskiego nie znajdowało bezpośredniego uzasadnienia w samych dialogach; ponadto biografia Kane’a była konfrontowana z różnymi wersjami zdarzeń opowiadanymi przez jego bliskich, co podkreślało subiektywność narracji filmowej, poczytywanej przedtem w kategoriach „stylu zerowego”. Wprowadzone w Obywatelu Kanie retrospekcje były wielokrotnie wdrażane w następujących po nim filmach noir, na przykład Żegnaj, laleczko (1944) Edwarda Dmytryka, Podwójnym ubezpieczeniu (1944) Billy’ego Wildera, Topielicy (1947) Roberta Montgomery’ego, Człowieku z przeszłością (1947) Jacques’a Tournera oraz Bulwarze Zachodzącego Słońca (1951) Wildera. Filmy noir, w których przeważały nieszczęśliwe zakończenia, niekiedy poparte premodernistycznymi sekwencjami marzeń sennych (Kobieta w oknie Langa, 1944; Urzeczona Alfreda Hitchcocka, 1945), odzwierciedlały chaotyczny porządek świata zdominowanego przez zbrodnię.

    Melodramat (gr.) – gatunek literacki lub filmowy o sensacyjnej fabule, zwykle miłosnej, nasyconej patetyczno-sentymentalnymi efektami i kończącej się z reguły pomyślnie dla bohaterów szlachetnych, a źle dla tzw. "czarnych charakterów". Początki melodramatu sięgają XVIII wieku, kiedy był to utwór dramatyczny opatrzony muzyką. Schemat miłości w melodramacie: miłość + przeszkoda nie do pokonania = cierpienie. Melodramat zatem to film o miłości trudnej lub niemożliwej do zrealizowania.Dzień Niepodległości – fantastycznonaukowy film produkcji amerykańskiej, wyreżyserowany przez Rolanda Emmericha, zdobywca Oscara za efekty wizualne.

    Modernizm drugiej fali[ | edytuj kod]

    Kadr z filmu Paisà (1946)

    Alternatywny sposób opowiadania, w którym rozwój akcji nie zależy od bohatera, lecz od uwarunkowań społecznych, reprezentował modernizm drugiej fali. Jego zapowiedzią stały się filmy neorealistyczne, które wprowadziły budowę nowelową (Paisà Roberta Rosselliniego, 1946) oraz kolistą konstrukcję dramaturgiczną, powodującą powrót bohatera do stanu wyjściowego (Ziemia drży Luchina Viscontiego, 1948; Umberto D. Vittoria De Siki, 1952). W narracji modernistycznej drugiej fali bohaterowie tracą zdolność do działania, zmagając się z wewnętrznymi problemami natury egzystencjalnej, przeżywając alienację oraz bunt wobec świata. Wśród przykładów takiej alienacji można wskazać bohaterów filmów Michelangela Antonioniego (np. Przygoda, 1960; Powiększenie, 1966) oraz późnych dzieł Ingmara Bergmana (Milczenie, 1963; Persona, 1966). Na znaczeniu w modernizmie drugiej fali zyskały chwyty subiektywizujące, jak w Tam, gdzie rosną poziomki (1958) Bergmana, autotematycznym (1963) Federica Felliniego oraz w podporządkowanym strumieniowi świadomości Zeszłego roku w Marienbadzie (1959) Alaina Resnais’go. Bohaterowie modernizmu drugiej fali nie mają motywacji psychologicznej i działają impulsywnie, jak bohater Do utraty tchu (1959) Jeana-Luca Godarda; często są podporządkowani przypadkowi, jak postacie w Pali się moja panno (1966) Miloša Formana.

    Przypadek (ang. Blind Chance, niem. Der Zufall möglicherweise) – dramat psychologiczno-polityczny produkcji polskiej z 1981 roku, w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego.Henry Montgomery Jr (ur. 21 maja 1904 w Beacon, zm. 27 września 1981 w Nowym Jorku) − amerykański aktor, dwukrotnie nominowany do Oscara.

    Postmodernizm[ | edytuj kod]

    W latach 80. XX wieku wykrystalizował się styl filmu fabularnego zwany postmodernizmem. Postmodernizm jest reakcją na wyczerpanie się form drugiej fali modernizmu i przejawia się w zniesieniu tradycyjnego podziału na kulturę wysoką i niską, nostalgicznym przywoływaniu przeszłości oraz silnie akcentowanej intertekstualności, współgrającej z zasadą podwójnego kodowania. Tropy postmodernistyczne pojawiają się w filmach takich jak Nietykalni (1987) Briana De Palmy ze sceną strzelaniny na schodach przywołującą Pancernik Potiomkin czy też mieszającym styl niski i wysoki Pulp Fiction (1994) Quentina Tarantino. Ten ostatni film upowszechnił w kinie fabularnym zabieg polegający na przestawieniu kolejności poszczególnych rozdziałów, nadający strukturze narracyjnej Pulp Fiction wymiar cykliczny. Filmy postmodernistyczne cechuje również figura niewiarygodnego narratora, powszechna w takich dziełach jak Podziemny krąg (1999) Davida Finchera, Szósty zmysł (2000) M. Night Shyamalana, Mulholland Drive (2001) Davida Lyncha, a także metoda „rozpraszania uwagi” poprzez wprowadzanie równoległych wątków akcji w ramach jednego obrazu (Timecode Mike’a Figgisa, 2000), łączenie różnych porządków czasowych (Godziny Stephena Daldry’ego, 2002), prezentowanie różnych wersji losów bohatera (Przypadek Krzysztofa Kieślowskiego, 1981) lub epizodyczną konstrukcję rozłożoną na szereg różnych bohaterów (Na skróty Roberta Altmana, 1983). Do chwytów postmodernistycznych można zaliczyć również inwersję czasową, obecną np. w Memento (2000) Christophera Nolana oraz Nieodwracalnych (2002) Gaspara Noé.

    Film krótkometrażowy – film, którego czas projekcji nie przekracza 30-60 minut. Granica ta nie jest ściśle określona. Niegdyś za filmy krótkometrażowe uznawano filmy o długości do 20-30 minut, co było związane z tym, że prezentowano je głównie jako dodatki do filmów długometrażowych w kinach. Obecnie filmy te są zazwyczaj prezentowane przez stacje telewizyjne, które preferują metraż zbliżony do pełnej godziny.Milczenie (szw. Tystnaden) – szwedzki film fabularny z 1963 roku. Trzecia część "trylogii pionowej" Ingmara Bergmana.

    Slow cinema[ | edytuj kod]

    Równocześnie z postmodernizmem wykrystalizowała się odmiana modernizmu, która w zachodniej historiografii określana jest mianem slow cinema, podczas gdy w Polsce figuruje pod nazwą neomodernizmu. Kino neomodernistyczne, w przeciwieństwie do postmodernizmu filmowego, cechuje powolny postęp akcji, minimalizm pod względem użytych środków wyrazu oraz kontemplacja rzeczywistości. Spośród kanonicznych dzieł slow cinema wymienia się kino Tsai Ming-lianga (Niech żyje miłość, 1991), Béli Tarra (Szatańskie tango, 1994), Gusa Van Santa (Słoń, 2003), Jeana-Pierre’a i Luca Dardenne’ów (Rosetta, 1999), Bruno Dumonta (Ludzkość, 1999) oraz Aleksandra Sokurowa (Moloch, 1999).

    Jacques Tourneur (ur. 12 listopada 1904 w Paryżu, zm. 19 grudnia 1977 w Bergerac) – amerykańsko-francuski reżyser filmowy i telewizyjny, twórca horrorów, m.in. Ludzie-koty, Noc demona.Persona – szwedzki film fabularny z 1966 roku, dramat w reżyserii i na podstawie scenariusza Ingmara Bergmana. Film uznawany przez krytyków za jedno z najbardziej enigmatycznych, zarazem największych, dzieł w historii kina.

    Kino postklasyczne[ | edytuj kod]

    Po 1975 roku obok nurtu postmodernistycznego wyłoniła się postklasyczna odmiana kina fabularnego. Ciągłość pomiędzy kinem klasycznym a postklasycznym polega na znacznie częstszym wykorzystywaniu technik subiektywizacyjnych; ponadto filmy postklasyczne kosztem dramaturgicznej logiki przebiegu zdarzeń na ekranie wykorzystują ponownie zdobycze kina atrakcji, tzn. intensywne efekty specjalne oraz chwyty melodramatyczne. Do przykładów takich filmów zaliczane są np. Szklana pułapka Johna McTiernana (1988), Twierdza Michaela Baya (1996) oraz Dzień Niepodległości Rolanda Emmericha (1996).

    Nietolerancja (ang. Intolerance) – amerykański film niemy z 1916 roku w reżyserii Davida Warka Griffitha. Nietolerancja, nakręcona przez Griffitha w odpowiedzi na burzliwe przyjęcie Narodzin narodu, stanowi opowieść o nietolerancji dotykającej człowieka. Film jest podzielony na cztery części, które opisują upadek Babilonu, męczeństwo Jezusa Chrystusa, wydarzenia nocy św. Bartłomieja oraz czasy współczesne filmowi. Nietolerancja kończy się alegorią sugerującą wyzwolenie wszystkich ludzi z niewoli.Vittorio De Sica (ur. 7 lipca 1901 w Sore we Włoszech; zm. 13 listopada 1974 w Paryżu) – włoski reżyser i aktor, przedstawiciel włoskiego neorealizmu.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Bruno Dumont (ur. 14 marca 1958 w Bailleul) – francuski reżyser i scenarzysta filmowy. Jego twórczość balansuje na granicy realizmu i awangardy. Dwa jego filmy, Ludzkość (1999) i Flandrię (2006), wyróżniono drugą pod względem znaczenia nagrodą na MFF w Cannes - Grand Prix. Edmund Goulding (ur. 20 marca 1891 w Feltham w hrabstwie Middlesex – zm. 24 grudnia 1959 w Los Angeles) – amerykański reżyser i scenarzysta filmowy pochodzenia brytyjskiego.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Motyw – najmniejsza elementarna jednostka świata przedstawionego dzieła: zdarzenie, przedmiot, cecha, sytuacja, przeżycie. Powtarzające się na przestrzeni wieków motywy to toposy.
    Charles Albert Browning, Jr. (ur. 12 lipca 1880 w Louisville - zm. 6 października 1962 w Malibu), znany jako Tod Browning, był amerykańskim reżyserem filmowym oraz aktorem, którego kariera przypadła na czasy kina niemego i udźwiękowionego.
    Pépé le Moko – francuski film kryminalny z 1937 roku w reżyserii Juliena Duviviera. Głównym bohaterem filmu jest tytułowy kryminalista (Jean Gabin), który ukrywa się w Algierze przed policją z metropolii. Gangstera dręczy jednak tęsknota za ojczyzną, a także miłość do poznanej w Algierze tancerki kabaretowej Gaby (Mireille Balin). Polujący na Pépé inspektor Slimane (Lucas Gridoux), wykorzystując tęsknotę kryminalisty do ojczyzny, zastawia na niego pułapkę.
    Człowiek z blizną (org. Scarface) – film gangsterski wyreżyserowany przez Howarda Hawksa w 1932. Ze względu na wysoką jakość artystyczną uważany za jeden z najważniejszych w historii gatunku.
    D.W. Griffith, właściwie David Llewelyn Wark Griffith, również: David Wark Griffith, Dawid W. Griffith (ur. 22 stycznia 1875 w LaGrange w stanie Kentucky w USA, zm. 23 lipca 1948 w Los Angeles w stanie Kalifornia w USA) – amerykański reżyser i producent filmowy z okresu kina niemego.
    Manoj Night Shyamalan, właśc. Manoj Nelliyattu Shyamalan (ur. 6 sierpnia 1970 w Mahé w Puducherry, Indie), hinduski reżyser filmowy, scenarzysta, producent i aktor. Wychowywał się w USA w stanie Pensylwania, obecnie pracuje w Hollywood.
    Michelangelo Antonioni (ur. 29 września 1912 w Ferrarze, zm. 30 lipca 2007 w Rzymie) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.222 sek.