• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Filip IV Habsburg



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Małgorzata Habsburg, Małgorzata Austriacka lub Małgorzata Styryjska (ur. 25 grudnia 1584 w Grazu; zm. 3 października 1611 w Eskurial), królowa Hiszpanii i Portugalii. Pokój westfalski – wielostronny układ kończący wojnę trzydziestoletnią 1618-1648, zawarty 24 października 1648 między Rzeszą Niemiecką a Francją (w której małoletniego Ludwika XIV zastępował w rządach pierwszy minister, kardynał Jules Mazarin) i jej sojusznikami w Münsterze oraz między Habsburgami a Szwecją w Osnabrück. Jeden z najbardziej znaczących traktatów międzynarodowych w historii nowożytnej Europy.
    „Dekadencja Hiszpanii”[ | edytuj kod]
    Portret Filipa IV pędzla Velázqueza

    W 1624 r. minister przedstawił królowi tajne memorandum, w którym zaleca przyspieszoną unifikację Hiszpanii. Jednym z pomysłów Olivaresa, które miały ową unifikację przyspieszyć było wprowadzenie w całym królestwie jednolitych podatków na 140-tysięczną armię (tzw. „Unia broni”). Napotkano tutaj jednak na opór poszczególnych prowincji. Stany katalońskie odmówiły nawet uchwalenia podatku. Królestwo tymczasem stanęło w obliczu kolejnego kryzysu ekonomicznego. Olivares próbował temu przeciwdziałać poprzez zawieszenie emisji miedzianych monet i ogłoszenie niespłacania długów państwowych. Na niewiele to się zdało i w 1627 r. Hiszpania musiała ogłosić bankructwo (kolejne bankructwa ogłaszano w 1647, 1652 i 1662 r.). Za panowania Filipa pogłębiał się kryzys ekonomiczny Hiszpanii. Już w poprzednich dziesięcioleciach kraj został zalany srebrem i złotem z amerykańskich kolonii co jednak nie przyczyniło się do ekonomicznego rozwoju kraju. Przyniosło za to ze sobą stagnację ekonomiczną i liczne kryzysy. Nastąpił upadek handlu i rzemiosła. Zanikła również drobna własność ziemska. Większość ziemi w Hiszpanii znalazła się w rękach bogatych grandów. Nastąpił upadek miast, w efekcie czego nie wykształciła się w Hiszpanii silna burżuazja, która stanowiła motor przemian w Europie. Dominacja szlachty i arystokracji wpędzała kraj w stagnację.

    Lotaryngia (fr. Lorraine, niem. Lothringen, lotar. Louréne) – kraina historyczna i region administracyjny w północno-wschodniej Francji. Graniczy z Belgią, Luksemburgiem i Niemcami oraz z regionami: Alzacja, Franche-Comté i Szampania-Ardeny.Stworzenie zestawienia władców Francji może nastręczać problemy ze względu na wątpliwości w ustaleniu początku państwa francuskiego. Zwykle przyjmuje się, iż był nim początek dynastii Kapetyngów w 987 roku.

    W 1630 r. kraj dotknęła klęska głodu. W Katalonii wybuchła natomiast epidemia. Kryzys finansowy nie ustępował, a koszty prowadzenia wojny ciągle rosły – oprócz przeciągającej się kampanii w Niderlandach, Hiszpania uwikłała się w wojnę o sukcesję w księstwie Mantui. Szukając funduszy Olivares nałożył w Kraju Basków podatek solny. Wywołało to rozruchy w tej prowincji, który przekształcił się w bunt, stłumiony dopiero w 1634 r., kiedy wojska królewskie zdobyły Bilbao. W tym trudnym dla imperium okresie król Filip, nazywany również „Królem Planetą” (El Rey Planeta), zajmował się głównie ozdabianiem swego wspaniałego pałacu Buen Retiro oraz wystawianiem tam hucznych i niezwykle bogatych widowisk.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Chronologiczna lista władców i prezydentów Hiszpanii po zjednoczeniu królestw Kastylii i Aragonii pod berłem jednego monarchy 1516 roku.

    Był to jednak dopiero początek nieszczęść. W 1635 r. do wojny trzydziestoletniej przystąpiła Francja i zaatakowała posiadłości hiszpańskie. Uporczywe walki w Katalonii zakończyły się sukcesem Hiszpanów. W 1636 r. ofensywa hiszpańska z Niderlandów zdobyła Amiens i Corbie, i zagroziła Paryżowi. To był jednak koniec hiszpańskich sukcesów. Francuzi odnieśli sukcesy w Lotaryngii, a 19 maja 1643 r. armia hiszpańska poniosła klęskę pod Rocroi. Było to nie tylko klęska militarna, ale również polityczna. Pod Rocroi załamała się mocarstwowa pozycja Arcykatolickiej monarchii i rozpoczął się jej powolny upadek, zwany „dekadencją Hiszpanii”. Podjęte przez Filipa IV próby wciągnięcia do wojny Rzeczpospolitej nie powiodły się.

    Joanna I Kastylijska zwana Joanną Szaloną, lub Joanną Obłąkaną (hiszp. Juana I de Castilla zw. Juana la Loca) (ur. 6 listopada 1479 w Toledo, zm. 12 kwietnia 1555 w Tordesillas) – nominalna królowa Kastylii (od 1504) i Aragonii (od 1516). Córka Ferdynanda Aragońskiego i Izabeli I Kastylijskiej. Żona Filipa I Pięknego (dzięki temu małżeństwu Habsburgowie uzyskali dziedziczne prawa do korony Hiszpanii).Burgos – miasto w północnej Hiszpanii, położone na skraju Mesety Iberyjskiej nad rzeką Arlanzón, w regionie Kastylia i León, ośrodek administracyjny prowincji Burgos. Z liczbą 178 966 mieszkańców jest 37. miastem Hiszpanii i drugim (po Valladolid) miastem regionu Kastylia i León pod względem ludności.

    Wraz z klęskami na froncie pojawiały się również niepokoje wewnętrzne. Po wyparciu Francuzów z Katalonii Olivares chciał wprowadzić tam hiszpańskie wojska, ale mieszkańcy odmówili ich utrzymywania. Olivares nie przyjął jednak tego do wiadomości. W 1640 r. wybuchł w Katalonii bunt. Podczas rozruchów w dzień Bożego Ciała zginął wicekról Katalonii. Buntownicy zawarli ugodę z Francją. Król Ludwik XIII Burbon otrzymał tytuł hrabiego Barcelony. Wojna trwała do 1652 r., kiedy to wojska hiszpańskie zdobyły Barcelonę. Francuzi zatrzymali jednak pograniczne Roussillon. Wojna z Francją trwała nadal. Wrogowie odnosili liczne sukcesy w Niderlandach. Dodatkowo do wojny przyłączyła się również Anglia. W takiej sytuacji 5 listopada 1659 r. podpisano Pokój pirenejski. Hiszpania oddawała Francji Roussillon i Artois.

    Novara – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemontu, w prowincji Novara, położone w północno-zachodniej części kraju, na zachód od Mediolanu. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkiwało 101 921 osób, a gęstość wynosiła 989,5 os./km.Filip IV w brązie i srebrze (hiszp. Felipe IV, en castaño y plata) – portret olejny Diega Velázqueza z 1631/1632 lub 1635, przedstawiający króla Hiszpanii Filipa IV. Obecnie przechowywany w National Gallery w Londynie.
    Portret Filipa IV pędzla Velazqueza

    Największą klęską za panowania Filipa IV była utrata Portugalii. W 1640 r. w Lizbonie wybuchło powstanie, które obaliło władzę Habsburgów i oddało portugalską koronę księciu de Braganza jako Janowi IV.W latach 1641-1644 doszło do kilku kampanii, w których Portugalczycy skutecznie bronili niezależności swojego kraju. Wkrótce od obu stron zażądano dyplomatycznego rozwiązania konfliktu. Francja nakazała Hiszpanii uznanie niepodległości Portugalii. Po śmierci króla Jana IV Portugalczykom zagroził kolejny atak hiszpański. W celu jego zapobieżenia Portugalia podpisała układy z Anglią, Francją i Szwecją. Hiszpanie uderzyli w roku 1657. Szybko wypędzili siły przeciwnika z Olivenzy po czym odparli portugalską ofensywę pod Badajoz. Gdy w roku 1662 siły hiszpańskie pod wodzą Don Juana d’Austria Młodszego pokonały Portugalczyków dowodzonych przez księcia Fryderyka Hermanna von Schomberga, los tych ostatnich wydawał się być przesądzony. Losy wojny odwróciły się jednak po zwycięstwach Portugalczyków pod Ameixal 8 czerwca1663, Valencia de Alcantara, Villavicioza (1665) i Montes Claros. Po tych zwycięstwach Portugalczycy wkroczyli do Andaluzji. W roku 1668 w wyniku wstawiennictwa króla Anglii obie strony zawarły pokój w Lizbonie (13 lutego 1668 r.). W wyniku układu Hiszpania uznała niepodległość Portugalii a obie strony wycofały się z zajętych terenów. W 1655 r. Hiszpania utraciła na rzecz Anglii Jamajkę.

    Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

    W 1647 r. nadmierne obciążenia finansowe wywołały bunt w Neapolu. Na jego czele stanął prosty rybak Tommaso Aniello, znany jako Masaniello. Masaniello doszedł rychło do porozumienia z wicekrólem Don Rodrigiem Ponce de Leon, ale 10 dni później został zamordowany na jego rozkaz. Wówczas, korzystając z francuskiej pomocy, Neapolitańczycy obalili rządy hiszpańskie i wprowadzili republikę. Rok później Hiszpanie odzyskali jednak kontrolę nad miastem.

    Jan IV Szczęśliwy lub Odnowiciel (port. João IV o Restaurador (ur. 18 marca 1604, zm. 6 listopada 1656) - pierwszy król Portugalii z rodzimej dynastii Bragança po odzyskaniu niepodległości w 1640. Był wnukiem Katarzyny, księżnej Bragança, która w 1580 próbowała zasiąść na tronie kraju po wygaśnięciu dynastii Avis.Karol II (ur. 6 listopada 1661, zm. 1 listopada 1700) – król Hiszpanii w latach 1665 - 1700. Syn Filipa IV i jego drugiej żony (i siostrzenicy) Marianny Habsburg, córki cesarza Ferdynanda III Habsburga. Na jego cześć nazwano założone w 1666 r. w Belgii miasto Charleroi i w 1686 r. archipelag Karoliny w zachodniej części Oceanu Spokojnego
    Posąg Filipa w bazylice Santa Maria Maggiore

    W 1648 r. w pokoju westfalskim Hiszpania uznała ostatecznie niepodległość Republiki Zjednoczonych Prowincji.

    Kolejne niepowodzenia w polityce wewnętrznej i zewnętrznej pociągnęły za sobą upadek Olivaresa, który został zdymisjonowany przez króla w 1643 r. Nowym valido został Luis de Haro. Sam król znalazł się pod przemożnym wpływem franciszkańskiej mistyczki Marii de Agreda, która listownie udzielała porad królowi.

    Na korzyść Filipowi można zapisać to, że był wybitnym mecenasem kultury. Na jego dworze tworzyli malarz Diego Velazquez i pisarze (Lope de Vega, czy Pedro Calderón de la Barca). Przyczynił się również do wybudowania pałacu Buen Retiro, zaś do dekoracji jego Salonu Królestw zatrudnił najlepszych hiszpańskich artystów.

    Marianna Habsburg, Marianna Austriacka zwana też Marią Anną (hiszp. Mariana de Austria), (ur. 23 grudnia 1634, w Wiedniu - zm. 1696) – córka cesarza niemieckiego Ferdynand III Habsburga i jego żony Marii Anny Hiszpańskiej, królowa Hiszpanii jako druga żona Filipa IV.Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.

    Filip IV zmarł w 1665 r. Jego następcą został jego jedyny pozostały przy życiu syn, Karol II. Umierając król miał nadzieję, że panowanie jego syna będzie pomyślniejsze dla Hiszpanii niż jego rządy. Został pochowany w Eskurialu.

    Rodzina[ | edytuj kod]

    18 października 1615 r. w Burgos ożenił się z Elżbietą Burbon (22 listopada 1602 – 6 października 1644), córką króla Francji Henryka IV Burbona i Marii Medycejskiej, córki Franciszka I Medyceusza, wielkiego księcia Toskanii. Filip i Elżbieta mieli razem dwóch synów i sześć córek:

  • Maria Małgorzata (14–15 sierpnia 1621),
  • Małgorzata Maria Katarzyna (25 listopada – 22 grudnia 1623),
  • Maria Eugenia (21 listopada 1625 – 21 lipca 1627),
  • Elżbieta Maria Teresa (31 października – 1 listopada 1627),
  • Baltazar Karol (17 października 1629 – 9 marca 1646), książę Asturii,
  • Franciszek Ferdynand (ur. i zm. 12 marca 1634),
  • Maria Anna Antonia (17 stycznia – 5 grudnia 1636),
  • Maria Teresa (10 września 1638 – 30 lipca 1683) – żonę Ludwika XIV Burbona, króla Francji.
  • Karol II – spadkobierca i jedyny syn, który przeżył Filipa. Chory na ciele i umyśle, był prawdopodobnie ofiarą praktykowanego od pokoleń wśród hiszpańskich Habsburgów kazirodztwa – m.in. jego ojciec był jednocześnie wujem swojej drugiej żony, matki Karola.

    Drugą małżonką Filipa była jego siostrzenica, Marianna Habsburg (lub Maria Anna, 23 grudnia 1634 – 16 maja 1696), córka cesarza Ferdynanda III Habsburga i Marii Anny, córki króla Hiszpanii Filipa III. Związek został zawarty 8 listopada 1649 r. w Madrycie i jest dzisiaj oceniany jako reakcja na śmierć jedynego syna i następcy tronu – Baltazara Karola (zmarł on krótko po umowie z cesarzem Ferdynandem, w której ustanowiono jego małżeństwo z Marianną). W tym czasie 42-letni Filip postanowił sam obrać narzeczoną zmarłego syna jako przyszłą żonę. Marianna przybyła do Madrytu jesienią 1649, w wieku 15 lat. Filip i Marianna mieli razem trzech synów i dwie córki:

    Ambrosio Spinola Doria, markiz de los Balbases (ur. 1569, zm. 25 września 1630) – hiszpański wódz pochodzenia włoskiego.Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
  • Małgorzata Teresa (12 lipca 1651 – 12 marca 1673), żona cesarza Leopolda I Habsburga,
  • Maria Ambrozja (7–21 grudnia 1655),
  • Filip Prospero (28 grudnia 1657 – 1 listopada 1661),
  • Tomasz Karol (23 grudnia 1658 – 22 października 1659),
  • Karol II (6 listopada 1661 – 1 listopada 1700), król Hiszpanii. Następca króla Filipa IV od początku był chorym i słabym dzieckiem. Na nim pokazał się rezultat wielokrotnych małżeństw w gronie rodzin królewskich. W normalnych warunkach każdy człowiek ma w piątej generacji 32 różnych przodków, Karol II miał tylko dziesięciu (siedmiu jego pradziadków było bezpośrednimi potomkami Joanny Szalonej).
  • Mimo że Filip spłodził zdrowe potomstwo ze swymi metresami, jego żona poroniła kilkakrotnie lub narodzone noworodki zmarły krótko po porodzie.

    Corbie – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Pikardia, w departamencie Somma. Słynie z wczesnośredniowiecznego opactwa benedyktyńskiego, którego rozkwit nastąpił w czasach Karolingów.Fryderyk Hermann, książę Schomberg, franc. Frédéric-Armand (ur. grudzień 1615, zm. 11 lipca 1690) – marszałek Francji i angielski generał.

    Filip IV miał również kilkoro nieślubnych dzieci:

  • Ferdynand Franciszek (1626 – 12 marca 1634), pochowany w Eskurialu,
  • Juan José de Austria (7 kwietnia 1629 – 17 września 1679), ze związku z aktorką Maríą Calderón,
  • Karol,
  • Fernando Valdes (zm. 1702), gubernator Novary,
  • Juan Cossio, augustianin,
  • Alonso Enriquez de San Thoma (zm. 30 lipca 1692), biskup Osmy i Malagi,
  • Anna Margerida.
  • Królestwo Neapolu – nieformalna nazwa państwa istniejącego w latach 1282-1816 na obszarze dzisiejszych południowych Włoch; oficjalnie jego władcy posługiwali się tytułem królów Sycylii. Przed 1282 r. była to kontynentalna część Królestwa Sycylii; jednak w wyniku powstania ludności wyspy Sycylii władza króla Karola Andegaweńskiego została ograniczona do kontynentalnej części królestwa, podczas gdy wyspa Sycylia przeszła pod panowanie króla Aragonii Piotra III.Breda – miasto w południowo-zachodniej Holandii, w prowincji Brabancja Północna, ok. 40 km na pd.-wsch. od Rotterdamu, w pobliżu granicy z Belgią.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Henryk IV Wielki (ur. 13 grudnia 1553 w Pau w Nawarze, zm. 14 maja 1610 w Paryżu) – król Nawarry od 1572 (jako Henryk III) i Francji od 1589 r., pierwszy z dynastii Burbonów, najmłodszej gałęzi Kapetyngów.
    Pałac Buen Retiro (hiszp. Palacio del Buen Retiro) – nieistniejący obecnie XVII-wieczny kompleks pałacowy w Madrycie, którego pozostałościami są Casón del Buen Retiro, mieszczący oddział Muzeum Prado oraz siedziba Muzeum Wojska, a także częściowo ogród i 118-hektarowy Park Retiro (Parque del Buen Retiro), największy park Madrytu.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Barcelona (katal. [bərsəˈɫonə], hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, około 110 km na południe od grzbietu Pirenejów i granicy hiszpańsko-francuskiej. Stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii, z liczbą mieszkańców wynoszącą 1 620 809 wewnątrz centrum administracyjnego. Zespół miejski Barcelony wykracza poza centrum administracyjne, z liczbą ludności wynoszącą 4 588 000, jest piątym co do wielkości zespołem miejskim w Unii Europejskiej. Cała metropolia ma około 5 milionów mieszkańców.
    Książę Asturii – główny, oficjalny tytuł hiszpańskiego następcy tronu. Oprócz tytułu księcia Asturii następca tronu nosi dodatkowo tytuły księcia Girony jako dziedzic Królestwa Aragonii, Księcia Viany jako dziedzic Królestwa Nawarry oraz Pana na Balaguer jako dziedzic Katalonii.
    Bitwa pod Rocroi – starcie zbrojne, które miało miejsce 19 maja 1643 roku podczas wojny wojny francusko-hiszpańskiej 1635-1659 r. (wojna trzydziestoletnia).
    Badajoz, miasto w zachodniej Hiszpanii, w regionie Estremadura, stolica prowincji Badajoz. Położone nad rzeką Gwadiana, w pobliżu granicy z Portugalią. Ośrodek usługowy, handlowy i przemysłowy rolniczego regionu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.182 sek.