• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fidel Castro



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.Moskiewski Uniwersytet Państwowy im. M.W. Łomonosowa, Uniwersytet im. M. Łomonosowa w Moskwie (ros. Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова, w skrócie МГУ, MGU) – największy i najbardziej znany uniwersytet w Rosji, otwarty 25 stycznia 1755, założony przez cesarzową Elżbietę Piotrowną, dzięki pomysłowi Michaiła Łomonosowa i aktywnym zabiegom Iwana Szuwałowa.

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Życiorys[edytuj kod]

    Młodość i edukacja[edytuj kod]

    Dzieciństwo i edukacja[edytuj kod]

    Castro urodził się jako syn Ángela Castro y Argiza (1875-1956), zamożnego plantatora trzciny cukrowej w okolicach Birán w prowincji Oriente, który przybył na Kubę z hiszpańskiej Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii. Ángel urodził się w ubogiej rodzinie chłopskiej, ten pozostając robotnikiem rolnym w 1895 w trakcie kubańskiej wojny o niepodległość został wcielony do armii hiszpańskiej i brał udział w wojnie amerykańsko-hiszpańskiej z 1898 roku. W wyniku wojen Stany Zjednoczone przejęły kontrolę nad Kubą. W 1902 roku ogłoszone zostało powstanie Republiki Kuby. Nowe państwo pod względem gospodarczym i politycznym zostało dominowane przez USA. Gdy przez pewien czas Kuba cieszyła się wzrostem gospodarczym, pozostający weteranem wojennym Ángel przeniósł się na wyspę w poszukiwaniu pracy. Po pracy w wielu miejscach założył firmę eksploatująca trzcinę cukrową w Birán w pobliżu Mayarí, w Prowincji Oriente. W 1911 roku ożenił się z Marią Luisą Argotą Reyes, z którą miał pięcioro dzieci. Następny związek zawarł z Liną Ruz González (1903-1963), służącą pochodzącą z Wysp Kanaryjskich. Lina urodziła mu trzech synów i cztery córki. Ángel ożenił się z Liną w 1943 roku. Fidel Castro był trzecim dzieckiem Liny (pozamałżeńskim). Urodził się 13 sierpnia 1926. Z powodu bycia nieślubnym dzieckiem, otrzymał pierwotnie nazwisko matki. Fidel dorastał u boku dzieci pracowników z gospodarstwa, z których dużą część stanowili potomkowie imigrantów zarobkowych pochodzenia afrykańskiego z Haiti. Doświadczenie to uniemożliwiało mu pochłanianie w młodym wieku tzw. „kultury burżuazyjnej”. W wieku sześciu lat, Fidel wraz ze starszymi braćmi: Ramonem i Angelem, został wysłany do szkoły w Santiago de Cuba. Młody Fidel mieszkał w ciasnocie i względnym ubóstwie, często ze względu na złą sytuację swojego opiekuna nie miał co jeść. Ochrzczono go, gdy miał ok. 6 lat, a ojcem chrzestnym został Luis Hibbert, konsul haitański. Według innych źródeł ochrzczony został w wieku ośmiu lat. Niemniej jednak później został ateistą. Młody Castro otrzymał jednak imię po niedoszłym ojcu chrzestnym, Fidelu Pino Santosie, przyjacielu ojca Fidela, milionerze i polityku, członkowi Izby reprezentantów z ramienia Partii Liberalnej. Jako dziecko pracował przy uprawie trzciny. W wieku 6 lat udało mu się przekonać rodziców, by wysłali go do szkoły. Dzięki ochrzczeniu, od 1942 roku mógł uczęszczać do szkoły z internatem w Santiago La Salle. Dwa lata później zdobył tytuł najlepszego sportowca szkoły. Młody Castro szczególnie upodobał sobie baseball. Według popularnej na Kubie opowieści przebywał nawet na testach w drużynie Washington Senators, lecz nie zdecydowano się na podpisanie z nim kontraktu. Ze względu na naganne zachowanie został odesłany do prywatnej, prowadzonej przez jezuitów szkoły w Santiago Dolores. W 1945 przeniósł się do bardziej prestiżowej szkoły jezuickiej – El Colegio de Belén w stolicy kraju, Hawanie. Chociaż interesował się historią, geografią i często uczestniczył w debatach w Belén, nie zrobił kariery akademickiej i poświęcił się zamiast tego karierze sportowej. W szkole jezuickiej kładziono nacisk na historię walki o wyzwolenie Kuby z niewoli hiszpańskiej, zakończonej zwycięstwem, a więc panowaniem amerykańskim.

    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Węgierska Republika Ludowa (WRL, węg. Magyar Népköztársaság) - nazwa państwa węgierskiego w latach 1949-1989. Członek Układu Warszawskiego, RWPG, jedno z państw członków tzw. bloku wschodniego. Państwo satelitarne, uzależnione od ZSRR.

    Edukacja uniwersytecka i wczesna działalność polityczna[edytuj kod]

    Pod koniec 1945 roku rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie w Hawanie. Był wówczas „politycznym analfabetą”, jednakże został uwikłany w ruch studenckiego protestu. Na ówczesnej Kubie rządzonej przez reżimy prezydentów Gerardo Machado y Moralesa, Fulgencio Batisty i Ramóna Grau San Martínaa, protesty były dławione, a przywódcy studenccy zabijani lub terroryzowani przez gangi. Doprowadziło to do wytworzenia na kubańskich uniwersytetach kultury gangsterismo. Uniwersytety zdominowane były przez uzbrojone grupy studenckie, które dużą część czasu spędzały na walkach i działalności kryminalnej. Będący zwolennikiem antyimperializmu i przeciwnikiem amerykańskich interwencji na Karaibach, Castro został członkiem Komitetu Uniwersyteckiego na rzecz niepodległości Portoryko i Komitetu na rzecz Demokracji w Republice Dominikańskiej. Bezskutecznie starał się o fotel przewodniczącego Federacji Studentów (Federación Estudiantil Universitaria – FEU). Startował posługując się hasłami „uczciwości, przyzwoitości i sprawiedliwości”, podkreślał swój sprzeciw wobec korupcji i opowiadał się przeciw zaangażowaniu USA w sprawy Kuby. Stał się krytyczny wobec korupcji i przemocy reżimu Grau’a. W listopadzie 1946 roku jego działalność została opisana na pierwszych stronach kilku gazet. Pozostawał w kontakcie z członkami studenckich grup lewicowych – w tym Partii Socjalistycznej (Partido Popular Popularne Socialista – PSP), Ruchu Rewolucyjno-Socjalistycznego (Movimiento Socialista Revolucionaria – MSR) i Powstańczego Związku Rewolucyjnego (Unión Insurrecional Revolucionaria – ÚIR). Sam miał przystąpić do ÚIR jednakże biografowie nie mają pełnej pewności, czy był członkiem grupy. W 1947 dołączył do nowej grupy socjalistycznej, Partii Narodu Kubańskiego (Partido Ortodoxo), założonej przez doświadczonego polityka, Eduarda Chibása (1907-51). Chibás opowiadał się za sprawiedliwością społeczną, utworzeniem uczciwego rządu i zagwarantowaniem wolności politycznej. Partia Narodu krytykowała powszechną korupcję i żądała reform politycznych. Choć Chibás przegrał wybory, Castro nadal angażował się w działania w jego imieniu. Po eskalacji przemocy na uniwersytetach z udziałem studentów zatrudnianych przez reżim Grau’a, Castro otrzymał pogróżki w których grożono mu śmiercią i żądano od niego opuszczenia uniwersytetu. Castro odrzucił pogróżki, zaczął nosić przy sobie broń i otaczał się uzbrojonymi przyjaciółmi. W późniejszych latach był oskarżany o próby zabójstwa gangsterów, w tym Lionela Gómeza z UIR, lidera MSR, Manolo Castro i uniwersyteckiego policjanta Oscara Fernandeza, informacje te jednak pozostają niesprawdzone.

    Palestyńczycy – część arabskich mieszkańców byłego brytyjskiego terytorium mandatowego Palestyny, obecnie skupionych na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy - tworzących Autonomię Palestyńską. Pozostała część - to tzw Arabowie izraelscy, zamieszkujący w Izraelu. Nazwa Palestyńczycy/ Filastyni pochodzi od indoeuropejskich Filistynów, zasiedlających w starożytności wąski, nadmorski pas ziemi, obejmujący Strefę Gazy i jej północne przyległości z miastami Aszdod i Aszkelon. Poza nazwą semiccy Palestyńczycy i niesemiccy Filistyni nie mają jednak ze sobą nic wspólnego.Trockizm – nazwa koncepcji ideologiczno-politycznej głoszonej przez Lwa Trockiego, powstała w ZSRR w toku sporu o taktykę partii bolszewickiej i światowego ruchu komunistycznego po śmierci Włodzimierza Lenina.

    Polityczne początki[edytuj kod]

    Rebelie w Ameryce Łacińskiej (1947-48)[edytuj kod]

    W czerwcu 1947 roku Castro dowiedział się o planowanej inwazji na Dominikanę w celu obaleniu jej prawicowego dyktatora Rafaela Leónidasa Trujillo pozostającego sprzymierzeńcem USA. Trujillo wykorzystywał w swoich działaniach tajną policję która rutynowo mordowała i torturowała jego przeciwników. Jako Przewodniczący Komitetu na rzecz Demokracji w Republice Dominikańskiej, zdecydował się dołączyć do wyprawy poprowadzonej przez pozostającego na wygnaniu Dominikańczyka, generała Juana Rodrígueza. Rozpoczęta na Kubie inwazja ruszyła 29 lipca 1947. Siły rewolucyjne składały się z około 1200 ludzi w większości Domikańczyków na wygnaniu bądź Kubańczyków. Rządy Dominikany i USA przygotowały się do odparcia inwazji. Reżim Grau aresztował wiele osób zaangażowanych w spisek zanim wypłynęły one do Dominikany. Castro uciekł przed aresztowaniem skacząc w środku nocy z fregaty do morza. Sam Castro przygotowując się do inwazji zabrał z miejscowego komisariatu strzelbę. Według jego samego bunt miał niewiele wspólnego z ideologią marksistowską a był buntem opartym o idee prodemokratyczne, antyimperialistyczne i antykolonialne. Nieudana misja na Dominikanę, wzmogła w Castro sprzeciw wobec administracji Grau. Rewolucjonista powrócił do Hawany gdzie wziął udział w protestach studenckich przeciwko mordowaniu przez reżim działaczy studenckich. Protestom towarzyszyły nałożone przez USA represje na osoby uznane za komunistów. W lutym 1948 doszło do starć między protestującymi a policją w wyniku których Fidel Castro został pobity. Po tych wydarzeniach jego wystąpienia publiczne miały wyraźnie lewicowy odcień. Potępiał on nierówności społeczne i gospodarcze na Kubie, co było zwrotem w jego karierze politycznej, dotychczas bowiem skupiał się wokół potępienia korupcji i imperializmu Stanów Zjednoczonych. Po krótkiej wizycie w Wenezueli i Panamie w kwietniu 1948 udał się do Bogoty w Kolumbii gdzie spotkał się z grupą kubańskich studentów sponsorowanych przez argentyński rząd prezydenta Juana Peróna którego antyimperialistyczna polityka znalazła poparcie u samego Castro. Zabójstwo lewicowego lidera kolumbijskiego, Jorge Eliécer Gaitána doprowadziło do zamieszek znanych szerzej jako Bogotazo. W wyniku walk zginęło 3000 osób a zamieszki przerodziły się w starcia rządzących konserwatystów z lewicowymi liberałami przy wsparciu socjalistów. Wraz z kubańskimi znajomymi, Castro przyłączył się do liberałów i ukradł broń z posterunku policji. Dochodzenia policji kolumbijskiej potwierdziły że ani Castro ani żaden inny z Kubańczyków nie był zaangażowany w żadne z zabójstw.

    Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.Migracja, emigracja, imigracja – wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

    Małżeństwo i marksizm[edytuj kod]

    Po powrocie na Kubę stał się znaczącą postacią w protestach przeciwko rządowym próbom podniesienia cen biletów autobusowych wykorzystywanych głównie przez studentów i pracowników. W tym samym roku, poślubił Mirtę Díaz Balart, studentkę z zamożnej rodziny. Związek został odrzucony przez obie rodziny. Ojciec Mirty niemniej jednak powierzył młodym dziesiątki tysięcy dolarów a Fidel wraz z Mirtą spędził w Nowym Jorku trzymiesięczną podróż poślubną. Para otrzymała także 1000 dolarów prezentu ślubnego od generała i byłego prezydenta Fulgencio Basisty, prywatnie przyjaciela rodziny Mirty. W tym samym roku, Grau postanowił nie ubiegać się o reelekcję, wybory prezydenckie wygrał kandydat centrowej Partido Auténtico, Carlos Prío Socarrás. Rząd Socarrása stanął w obliczu powszechnych protestów gdy członkowie lewicowej MSR która wówczas sprzymierzyła się z rządem, dokonała zamachu i zabójstwa Justo Fuentesa, jednego z czarnoskórych liderów, UIR, a zarazem bliskiego przyjaciela Castro. W odpowiedzi Socarrás próbował rozbić studenckie gangi jednakże uznał je za zbyt silne aby poddać je kontroli. Pod wpływem pism marksistowskich autorstwa teoretyków tj. Karol Marks, Fryderyk Engels i Włodzimierz Lenin, Castro jeszcze bardziej przesunął się w kierunku lewej strony sceny politycznej. Castro zaczął interpretować problemy Kuby jako integralną część społeczeństwa kapitalistycznego czy „dyktatury burżuazji”, przestając upatrywać się głównej przyczyny porażek Kuby w działaniach skorumpowanych polityków. Przyjmując marksistowskie idee, uznał że do znaczącej zmiany może dojść jedynie przez rewolucję proletariatu. Odwiedzał wówczas najbiedniejsze dzielnice Hawany gdzie był świadkiem nierówności społecznych i rasowych. Stał się aktywnym członkiem Komitetu Uniwersyteckiego do walki z Dyskryminacją Rasową. Jak sam uważa dzięki marksizmowi poznał historię walki klasowej i zrozumiał że świat jest podzielony między bogatych którzy chcą podporządkowań sobie innych ludzi a biednych. We wrześniu 1949 roku, Mirta urodziła syna Fidelito a para przeniosła się do większego mieszkania w stolicy. Castro dalej pozostawał aktywny w podziemnym działaniu przeciwko reżimowi, przystąpił do Ruchu 30 Września do którego należeli zarówno komuniści, jak i członkowie Partido Ortodoxo. Celem grupy była walka z wpływami brutalnych gangów na uniwersytetach. Wbrew obietnicom Socarrása, rządowi nie udało się objąć kontroli nad sytuacją a wielu starszych członków gangów objęło pracę w ministerstwach. 13 listopada wygłosił przemówienie w którym ujawnił tajne umowy rządu z gangami i poddał identyfikacji kluczowych członków takich grup. Przez to przyciągnął uwagę krajowej prasy i rozgniewał gangi przez co musiał się ukrywać, najpierw na wsi, a następnie w Stanach Zjednoczonych. Po powrocie do Hawany kilka tygodni później, skoncentrował się na studiach uniwersyteckich, we wrześniu 1950 uzyskał dyplom doktora prawa.

    Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.William King Harvey (ur. 1915 - zm. 1976), agent specjalny Federalnego Biura Śledczego FBI, następnie wyższy oficer Centralnej Agencji Wywiadowczej CIA.

    Kariera prawna i polityczna (1950-52)[edytuj kod]

    Ogromny wpływ na poglądy Castro miały pisma José Martiego. Po ukończeniu studiów, wraz z dwoma lewicowymi partnerami, Jorge Azpiazu i Rafaelem Resende, założył kancelarię prawną. Castro jest doktorem prawa cywilnego i magistrem prawa dyplomatycznego. Jako prawnik poświęcił się obronie praw biedoty. Głównym klientem kancelarii stał się kupiec drzewny który zapłacił prawnikom drewnem potrzebnym do budowy kancelarii. Ze względu na problemy finansowe nie opłacał swoich rachunków za co odcięto mu prąd i zarekwirowano meble. Sytuacja ta bardzo zaniepokoiła jego żonę. Wziął udział w proteście w liceum w Cienfuegos w listopadzie 1950 roku. Protest przerodził się w czterogodzinne walki z policją. Protest skierowany był przeciwko zakazowi zakładania stowarzyszeń studenckich nałożonemu przez ministerstwo edukacji. Został aresztowany i oskarżony o udział w proteście o gwałtownym przebiegu, sędzia oddalił jednak oskarżenie. Stał się również aktywnym członkiem Kubańskiego Komitetu Pokojowego – kampanii skierowanej przeciwko zachodniemu udziałowi w wojnie koreańskiej. Jego nadzieja związana z reformami wiązała się z postacią Eduardo Chibása i Partido Ortodoxo. Chibás został jednak skompromitowany gdy oskarżył ministra edukacji Aureliano Sáncheza o zakup rancza w Gwatemali z rzekomo przywłaszczonych środków. Polityk nie był w stanie uzasadnić swoich zarzutów a rząd oskarżył go o bycie kłamcą. W 1951 roku Chibás zastrzelił się w trakcie audycji radiowej gdzie wygłosił swoje ostatnie przemówienie. Castro towarzyszył politykowi w trakcie jego pobytu w szpitalu gdzie Chibás zmarł. Castro uważał się za spadkobiercę Chibása. Chciał wystartować w wyborach parlamentarnych w czerwcu 1952 roku, jednak generał Fulgencio Batista obalił rząd prezydenta Socarrása (który uciekł do Meksyku) i odwołał wybory. Ponadto starsi członkowie Partido Ortodoxo obawiali się jego radykalnych poglądów i nie chcieli go mianować na kandydata, w rezultacie był on kandydatem w najbiedniejszej dzielnicy Hawany a sama partia zyskała wysoki poziom poparcia i dobrze wypadła w wyborach. Castro po odwołaniu wyborów zaskarżył przed sądem dyktatora o złamanie konstytucji. Sąd odrzucił oskarżenie. Jeszcze w trakcie kampanii Castro spotkał się osobiście z Bastistą który stanął na czele Partii Zjednoczonej Akcji a spotkanie obu polityków miało przebiec w uprzejmym tonie. Batista opisywał nowy system jako „zdyscyplinowaną demokrację”, Castro, jak i wielu innych opozycjonistów uznało nowy reżim za dyktaturę jednego człowieka. Batista przeniósł się w kierunku prawej strony sceny politycznej i utrwalił swoje więzi zarówno z zamożnymi elitami, jak i Stanami Zjednoczonymi. Zerwał również stosunki dyplomatyczne z ZSRR, tłumił i prześladował związki zawodowe i rozbijał kubańskie grupy socjalistyczne. Początkowo próbował walczyć z Batistą na drodze sądowej, skierował przeciwko dyktatorowi i jego ministrom kilka pozwów o naruszenie prawa pracy. Pozwy były odrzucane przez sądy przez co Castro zaczął myśleć nad alternatywnymi sposobami obalenia rządu.

    Korupcja (łac. corruptio – zepsucie) – nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, do kleptokracji (rządów złodziei), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości.Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.

    Walka z dyktaturą Batisty[edytuj kod]

    Utworzenie Ruchu i atak na koszary Moncada[edytuj kod]

    Batista wraz z amerykańskim wojskowym

    Niezadowolony z działań opozycji nie stosującej walki zbrojnej utworzył wewnątrz Partido Ortodoxo „Ruch” obejmujący zarówno osoby cywilne, jak i wojskowe. Organem grupy była podziemna gazeta El Acusador (Oskarżyciel). Castro będący liderem grupy oparł jej działanie na strukturze komórek konspiracyjnych. Każda komórka liczyła dziesięciu członków. Kilkanaście osób tworzyło jądro tego ruchu, wśród nich znalazło się wielu niezadowolonych członków partii Ortodoxo. Od lipca 1952 grupa ruszyła z falą rekrutacji dzięki czemu w ciągu roku udało się jej zgrupować 1200 członków zorganizowanych w ponad stu komórkach. Większość opozycjonistów pochodziła z biedniejszych dzielnic Hawany. Choć Castro był blisko związany z socjalizmem rewolucyjnym, unikał sojuszu z komunizującym PSP, obawiając się, że będzie to odstraszało zwolenników umiarkowanych opcji politycznych, mimo to utrzymywał kontakt z kilkoma członkami PSP. Do partii należał brat Fidela, Raúl. W późniejszych relacjach sam Fidel uznał Ruch za mający charakter zwyczajnie antybatistowski, według niego niewielu członków miało poglądy antyimperialistyczne lub socjalistyczne. Miało na to według niego wpływ działanie Amerykanów którzy tłumi świadomość klasową wśród klasy robotniczej Kuby. Do działalności rewolucyjnej w dużej mierze skłoniły go pisma Josipa Broz Tity, przywódcy ruchu narodowowyzwoleńczego Jugosławii z okresu II wojny światowej.

    Armia Wyzwolenia Narodowego (hiszp. Unión Camilista - Ejército de Liberación Nacional, ELN lub UC-ELN) - organizacja partyzancka działająca w Kolumbii. Politycznie związana z marksizmem, fidelizmem i teologią wyzwolenia. Jest uczestnikiem kolumbijskiej wojny domowej od czasu jej powstania w 1964 roku. Na jej czele stoi Dowództwo Główne, składające się z pięciu członków, w tym z szefa organizacji, Nicolasa Rodrigueza Bautisty alias "Gabino".Inwazja Stanów Zjednoczonych na Panamę, kryptonim Operacja Just Cause (pol. W Słusznej Sprawie) – inwazja wojsk USA na Panamę przeprowadzona w grudniu 1989 roku. Inwazję przeprowadzono za prezydentury George H. W. Busha, na dziesięć lat przed przekazaniem jurysdykcji nad Kanałem Panamskim Republice Panamy. Podczas trwania operacji, po zajęciu przez wojska USA kluczowych pozycji, Panamskie Siły Zbrojne złożyły broń. Jednym z głównych celów inwazji było przywrócenie status quo w rejonie kanału oraz pochwycenie gen. Manuela Noriegi, de facto dyktatora Panamy.

    Osobiście składował broń do planowanego ataku na koszary Moncada w prowincji Oriente. Bojownicy przebrani w mundury mieli przybyć do bazy wojskowej 25 lipca w trakcie trwającego tam festiwalu, kiedy to wielu oficerów miało być poza bazą. Rebelianci chcieli przejąć kontrolę nad zbrojownią, a po przybyciu wojskowych posiłków bojownicy mieli wycofać się. Nową broń przeznaczyć miano na uzbrojenie opozycji chcącej wywołania rewolucji wśród zubożałych rolników pracujących przy ścinaniu trzciny. Kolejnym krokiem była próba przejęcia kontroli nad stacją radiową Santiago co umożliwić miało nadanie manifestu Ruchu a tym samym wezwanie do kolejnych powstań. Castro i jego ruch wzorował się na pochodzących z XIX wieku kubańskich działaczach ruchu niepodległościowego którzy czynnie atakowali hiszpańskie koszary. Sam Fidel widział w sobie spadkobiercę przywódcy ruchu niepodległościowego i bohatera narodowego – José Martíego. Na wyprawę na koszary zgromadził 165 rewolucjonistów, 138 stacjonowało w Santiago a 27 w Bayamo. Byli to w większości młodzi ludzie z Hawany i Pinar del Río, jak zapewniał Castro żaden z nich nie miał dzieci (za wyjątkiem jego samego). Rebeliantów wezwał do braku użycia przemocy na którą zezwolił jedynie w przypadku zbrojnego oporu. Atak mimo planów odbył się 26 lipca. Mimo długich przygotowań trzem z 16 samochodów jadącym z Santiago nie udało się dostać na miejsce akcji. Rebelianci ruszyli do walki z okrzykiem Wolność albo śmierć. Po dotarciu na miejsce planowanej akcji żołnierze wznieśli alarm a większość rebeliantów znalazła się w ogniu karabinów maszynowych. Po utracie czterech ludzi, Castro zarządził opór. W bitwie śmierć poniosło sześciu opozycjonistów a 15 zostało rannych, po stronie rządowej zginęło 19 żołnierzy a 27 zostało rannych. Tymczasem niektórzy rebelianci przejęli cywilny szpital do którego wtargnęli rządowi żołnierze. Rebelianci zostali pojmani i poddani torturom, 22 z nich stracono bez procesu. Rebelianci którzy wycofali się z pola bitwy, w tym Fidel i Raul spotkali się ponownie, część z nich dyskutowało nad kapitulacją, ci którzy byli przeciwni tej opcji postulowali z kolei ucieczkę do Hawany. W towarzystwie 19 rebeliantów, Fidel Castro wyruszył kilka kilometrów na północ do Gran Piedra w górach Sierra Maestra gdzie postanowiono założyć bazę partyzancką. W odpowiedzi na ataki na cele wojskowe, rząd Batisty ogłosił stan wojenny. Reżim brutalnie zdławił protesty opozycji, a na media nałożył ścisłą cenzurę. Propaganda nadawała na temat Ruchu informacje dezinformacyjne, błędnie twierdzono że rebelianci byli oddziałem komunistycznym którzy zabił pacjentów szpitala. Pomimo cenzury i propagandy, szybko na światło dzienne wyszły przypadki tortur i zbiorowych egzekucji dokonywanych przez rząd w Oriente co spowodowało publiczną dezaprobatę względem rządu.

    Komunistyczna Partia Kuby (Partido Comunista de Cuba PCC) – powstała w latach dwudziestych XX wieku partia komunistyczna działająca na Kubie. Do czerwca 1961 roku nosiła nazwę Zjednoczona Partia Reformy Socjalistycznej. Swoją nazwę zmieniła po rewolucji socjalistycznej.Standard Oil (Esso) – jedna z największych firm na świecie, która zdominowała amerykański rynek paliw w dziedzinie produkcji, wydobycia i przetwórstwa ropy naftowej. Z jej powstaniem wiąże się powstanie monopolu. Założona w roku 1870 jako Standard Oil Company, a następnie podzielona w roku 1911.

    Proces[edytuj kod]

    Castro po aresztowaniu

    W ciągu kolejnych dni wielu rebeliantów zostało aresztowanych. Sam Castro został przetransportowany do więzienia na północ od Santiago. Nie wierząc samemu Castro który zeznał że samodzielnie przygotował atak, reżim oskarżył o jego zaangażowanie partię Ortodoxo i PSP. 21 września w Pałacu Sprawiedliwosci w Santiago na rozprawie postawiono 122 oskarżonych. Mimo cenzury pozwolono uczestniczyć w procesie dziennikarzom. Co prawda ich relacje były ocenzurowane, decyzja ta stała się jednak klapą dla administracji Batisty. Castro wystąpił jako własny obrońca, przekonał trójkę sędziów aby uchylili oni decyzję wojska które w sądzie skuło wszystkich oskarżonych kajdankami. Działacz odrzucił oskarżenie „organizacji powstania przeciwko konstytucyjnemu rządowi”, jego zdaniem nie popełnił on tego przestępstwa, gdyż reżim Batisty przejął władzę w niekonstytucyjny sposób. Na pytanie sądu, kto był ideologicznym inicjatorem ataku, Castro stwierdził że był nim od dawna zmarły bohater narodowy, José Martí którego zresztą pracę dotyczące usprawiedliwiania powstań zbrojnych w trakcie rozprawy cytował. Dochodzenie wykazało że wojsko torturowało podejrzanych, wojskowi dopuścili się m.in. przymusowej kastracji i wydłubania oczu. Armia bezskutecznie próbowała zapobiec dalszym obciążającym zeznaiom Castro, wojskowi twierdzili więc że oskarżony jest zbyt chory aby opuścić areszt. Proces zakończył się w dniu 5 października, większość oskarżonych zostało uniewinnionych, 55 skazanych zostało na kary więzienia od 7 miesięcy do 13 lat. Castro został skazany na oddzielnej rozprawie z 16 października na której wygłosił przemówienie które zostało wydrukowane potem pod tytułem Historia mnie uniewinni. Mimo że maksymalna kara za przeprowadzenie rebelii wynosiła 20 lat więzienia, Castro skazany został na 15 lat. Ze względu na chorobę trafił do skrzydła szpitalnego w stosunkowo nowoczesnym więzieniu Presidio Modelo na Isla de Pino, mil od południowo-zachodniego wybrzeża Kuby.

    Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.

    Pobyt w więzieniu i Ruch 26 Lipca[edytuj kod]

     Osobny artykuł: Ruch 26 Lipca.

    Uwięziony wraz z 25 innymi spiskowcami przeformował „Ruch” w grupę o nazwie „Ruch 26 Lipca” (MR-26-7). Grupa nosiła tę nazwę na pamiątkę daty ataku na koszary. Zorganizował szkołę dla więźniów noszącą nazwę Ideologicznej Akademii Abela Santamarí. Sam organizował trwające pięć godzin dziennie nauczanie historii, filozofii i języka angielskiego. W trakcie pobytu w więzienia poznawał dzieła Karola Marksa, Włodzimierza Lenina i Martí, czytał również książki Zygmunta Freuda, Immanuela Kanta, Szekspira, Fiodora Dostojewskiego, Axela Munthe i Williama Somerseta Maughama i analizował je w marksistowskim rozumieniu. Czytał o polityce nowego ładu (New Deal) wdrażanej przez amerykańskiego prezydenta Franklina Delano Roosevelta, uważał że podobna polityka gospodarcza powinna zostać wprowadzona w życie na wyspie. Odpowiadał na listy zwolenników spoza więzienia, utrzymywał kontrolę nad Ruchem i zorganizował publikację przemowy Historia mnie uniewinni z początkowym nakładem 27.500 egzemplarzy. Początkowo w porównaniu do innych więźniów cieszył się większą dozą wolności. Po wizycie prezydenta w lutym 1954 został zamknięty w izolatce po tym gdy jego towarzysze wykonywali piosenki antybatistowskie. Tymczasem żona Fidela, Mirta, znalazła zatrudnienie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, do pracy tam zachęcił ją jej brat będący bliskim przyjacielem i sojusznikiem Batisty. Zataiła ona ten fakt przed mężem który dowiedział się o tym z radia. Na wieść o tym Castro wściekł się i stwierdził że wolałbym umrzeć „tysiąc razy” niż „cierpieć bezsilność z powodu takiej zniewagi”. Zarówno Fidel i Mirta rozpoczęli działania rozwodowe. Mirta przejęła kontrolę nad ich synem Fidelito, wywołało to gniew Castro, który nie chciał aby jego syn dorastał w burżuazyjnym środowisku. W 1954 roku rząd Batisty przeprowadził wybory prezydenckie, ale żaden polityk nie ryzykował konkurencji wyborczej z dyktatorem, a w rezultacie Batista odniósł w nich zwycięstwo. Wybory te powszechnie uznano za oszustwo. Nieuczciwe wybory rozgniewały opozycję, zwolennicy Castro zaczęli domagać się wówczas amnestii dla sprawców incydentu w Moncada. Niektórzy politycy z kręgów reżimu zasugerowali że amnestia będzie dobrą reklamą dla rządu, w rezultacie Batista i Kongres zgodzili się na wprowadzenie jej w życie. Wspierany przez amerykańskie korporacje Batista wierzył że Castro nie będzie stanowił żadnego zagrożenia politycznego. Na mocy amnestii Castro wraz z innymi więźniami opuścił zakład karny 15 maja 1955 roku. Po powrocie do Hawany, został przywitany przez tłumy kibiców, przeprowadził on konferencje prasowe i udzielał wywiadów prasowych. Rząd uważnie monitorował jego działania i ograniczał jego swobodę jego pracy. Po rozwodzie związał się z kolejno z dwiema kobietami (będącymi również działaczkami opozycji), Nata Revueltą i Marią Laborde, każda z nich poczęła mu dziecko. Ruch 26 Lipca powołał 11-osobową Dyrekcję Krajową, pomimo tych zmian strukturalnych Castro zachował w Ruchu najważniejszą rolę, nie pojawiła się wówczas niezgoda na przywództwo które niektórzy jego rywale określali jako autokratyczne. On sam odrzucił apel o demokratyzacje przywództwa, twierdząc przy tym, że sukces rewolucji nie zostanie osiągnięty jeśli organizacja będzie prowadzona przez komisję. Niektórzy rywale wewnątrz Ruchu porzucili organizację nazywając Castro mianem caudillo (dyktatora), większość działaczy pozostała jednak wierna dotychczasowemu liderowi.

    Bayamo — miasto we wschodniej Kubie, przy drodze Carretera Central; stolica prowincji Granma i gminy Bayamo. Około 122 tys. mieszkańców. Przemysł spożywczy, włókienniczy, materiałów budowlanych; ośrodek handlowy regionu hodowli bydła i uprawy tytoniu.Dyktatura wojskowa – system sprawowania władzy państwowej, w którym profesjonalni wojskowi łączą funkcje dowódcze z głównymi funkcjami w aparacie państwowym, rządzą opierając się na armii i z wykorzystaniem wojskowych metod działania.

    Pobyt w Meksyku i trening partyzancki[edytuj kod]

    Brat Fidela, Raúl wraz z Che Guevarą

    Przez sześć następnych tygodni Castro walczył z dyktaturą Batisty pokojowymi środkami. W 1955 doszło do gwałtownych demonstracji i zamachów organizowanych przez opozycje. Rząd stłumił protesty. Zanim wraz z Raúlem uciekł z kraju, był chroniony przez uzbrojonych zwolenników. Pozostali na Kubie członkowie Ruchu 26 Lipca w oczekiwaniu na powrót Castro przygotowywali działalność komórek rewolucyjnych. Przed wyjazdem wysłał do prasy list w którym zadeklarował że wszystkie drzwi walki pokojowej zostały zamknięte i zostaje on zmuszony do wyjazdu z kraju. Wraz z kilkoma towarzyszami udał się do Meksyku który przez długi okres czasu oferował azyl lewicowym opozycjonistom z innych państw. W trakcie pobytu w Meksyku, Raúl zaprzyjaźnił się z Ernesto „Che” Guevarą, argentyńskim lekarzem i zwolennikiem wojny partyzanckiej, który dołączył do kubańskiej opozycji. Również Fidel polubił pochodzącego z Argentyny działacza. Według późniejszych wspomnień Fidela, Guevara był „bardziej zaawansowanym rewolucjonisty, niż ja”. Na miejscu nawiązał też współpracę z Hiszpanem Alberto Bayo, będącym republikańskim weteranem hiszpańskiej wojny domowej. Bayo zgodził się aby uczyć opozycjonistów niezbędnych umiejętności potrzebnych w walkach partyzanckie, potajemnie spotykał się z opozycjonistami w Chapultepec gdzie wraz z nimi organizował szkolenia.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Gang – wieloczłonowa, hierarchiczna struktura, której celem jest prowadzenie ciągłej działalności przestępczej i czerpanie z niej zysków.

    W celu zbierania funduszy udał się do USA w celu poszukiwania bogatych sympatyków. Obalony przez Batistę prezydent Carlos Prío Socarrás przekazał opozycjoniście 100 tysięcy dolarów. Zdaniem Castro był on wówczas monitorowany przez szpiegów reżimu. Rząd Batisty przekupił funkcjonariuszy meksykańskiej policji a ci aresztowali opozycjonistów. Wkrótce działacze zostali wypuszczeni po tym gdy wsparło się za nimi kilku meksykańskich polityków sympatyzujących z ruchem. Utrzymywał kontakty z Ruchem 16 Lipca na wyspie. Ruch zdobył duże poparcie szczególnie w regionie Oriente. Inne grupy walczące z reżimem wyrosły głównie z ruchu studenckiego. Najbardziej znana była organizacja Directorio Revolucionario Estudantil, założona przez studentów zrzeszonych w Federacji Uniwersyteckiej z przewodniczącym José Antonio Echevarríą. Antonio udał się nawet do Meksyku gdzie spotkał się z Castro. Antonio będąc zwolennikiem bardziej radykalnych rozwiązań zgodnych zgodził się na taktykę postulowaną przez Castro (Antonio legitymizował zabicie każdej osoby związanej z rządem). Zakupił pozostający w kiepskim stanie jacht „Granma”. 25 listopada wraz z 81 rewolucjonistami uzbrojonymi w 90 karabinów, trzy karabiny maszynowe, 40 pistoletów i dwa działka przeciwpancerne, wypłynął w stronę Kuby z Tuxpan w Veracruz. Morski dystans między Meksykiem a Kubą wynosił 1200 mil co było trudne do pokonania szczególnie ze względu na przepełnienie jachtu. W trakcie drogi wielu rewolucjonistów cierpiało na chorobę morską a zapasy żywności uległy wyczerpaniu. Podróż opóźniały wycieki wody, a także wypadek w trakcie którego jeden z mężczyzn wypadł za burtę. Castro planował pierwotnie przypłynięcie na wyspę w ciągu pięciu dni zgodnie z tym planem, 30 listopada członkowie Ruchu 26 Lipca na czele z Frankiem Paisą przeprowadzili ataki na budynki rządowe w Santiago, Manzanillo i kilku innych miastach. Podróż opóźniła się jednak do 7 dni a Castro i jego ludzie nie byli w stanie zapewnić wsparcia atakującym rebeliantom. W rezultacie po dwóch dniach bojownicy Paisa przerwali ataki.

    Wskaźnik rozwoju społecznego (ang. Human Development Index, HDI; czasem tłumaczony jako „wskaźnik rozwoju ludzkiego”) – syntetyczny miernik opisujący efekty w zakresie społeczno-ekonomicznego rozwoju poszczególnych krajów (stąd czasem nazywany wskaźnikiem rozwoju społeczno-ekonomicznego). System ten wprowadzony został przez ONZ dla celów porównań międzynarodowych. Wskaźnik został opracowany w roku 1990 przez pakistańskiego ekonomistę Mahbuba ul Haqa. Od 1993 wykorzystuje go w swoich corocznych raportach oenzetowska agenda ds. rozwoju (UNDP).Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

    Rewolucja kubańska[edytuj kod]

    Wojna partyzancka w Sierra Maestra (1956–58)[edytuj kod]

    Dżungla w górach Sierra Maestra gdzie partyzanci znaleźli schronienie

    Granma dotarła do Playa Los Colorados w pobliżu Los Cayuelos w dniu 2 grudnia 1956. W ciągu kilku godzin okręt został zbombardowany przez siły rządowe a dysydenci wycofali się w głąb lądu, wzdłuż zalesionego pasma górskiego Sierra Maestra w Oriente. O świcie w dniu 5 grudnia rebelianci zaatakowani zostali przez oddział Batistowskiej Straży Wiejskiej. Rebelianci zostali rozproszeni i podróż kontynuowali w małych grupach. Po przybyciu Castro zauważył że na miejscu 19 z 82 rebeliantów nie dotarło na miejsce spotkanie, zostali oni zabici przez wojsko lub wzięci do niewoli. Opozycjoniści którzy przeżyli, w tym bracia Castro, Che Guevara i Camilo Cienfuegos rozpoczęli tworzenie w dżungli obozu. W celu uzyskania broni partyzanci dokonywali nalotów na małe posterunki wojskowe. W styczniu 1957 zajęli placówkę w pobliżu plaży w La Placie. Zgodnie z zaleceniem Guevary nie dokonywano egzekucji na żołnierzach służących we wrogiej armii, mimo tego rewolucjoniści dokonali egzekucji na znienawidzonym przez miejscowych chłopów, nadzorcy spółki gruntowej, a zarazem burmistrzu, Chicho Osorio. Osorio na parę tygodni wcześniej chwalił się, że zabił jednego z żołnierzy Ruchu 26 Lipca. Zabicie Osorio pomogło rebeliantom w zdobyciu zaufania mieszkańców którzy nienawidzili bogatych właścicieli ziemskich, choć pozostawali w stosunku do powstańców bez entuzjazmu i traktowali ich podejrzliwie. Zaufanie wzrosło z czasem gdy niektórzy miejscowi dołączyli do oddziałów rebelianckich (większość nowych rekrutów mimo to pochodziła z obszarów miejskich). W lipcu 1957 wojska Ruchu 26 Lipca liczyły już 200 osób, Castro podzielił je na trzy kolumny. Kontrolę nad jedną z nią objął sam Fidel, drugą dowodził jego brat a trzecią Guevara. Ruch w dalszym ciągu działał na obszarach miejskich skąd wysyłał materiały siłom partyzanckim. 16 lutego 1957 Fidel spotkał się ze starszymi członkami grupy w celu przedyskutowania taktyki grupy, na spotkaniu poznał Celię Sanchez z którą się zaprzyjaźnił.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Wietkong, (ang. Vietcong, wiet. Việt Cộng) – nazwa ukuta przez południowowietnamskich polityków i przyjęta przez żołnierzy amerykańskich, a potem przez światowe media, na określenie partyzantów należących w czasie wojny wietnamskiej do Narodowego Frontu Wyzwolenia Wietnamu Południowego (ang. National Front for the Liberation of South Vietnam, wiet. Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam).

    Na całej Kubie powstawały grupy bojowe organizujące akty sabotażu i przeprowadzające antybatistowskie zamachy. Policja dokonywała masowych aresztowań, tortur i egzekucji pozasądowych. Wieszane na drzwiach zwłoki miały zastraszać dysydentów. W marcu 1957 roku Antonio przeprowadził nieudany atak na pałac prezydencki w trakcie którego zginął. Jego śmierć spowodowała ostateczny triumf Fidela Castro jako przywódcy rewolucji. Z rąk sił rządowych zginął również Frank Pais co uczyniło Castro niekwestionowanym liderem MR-26-7. Fidel w odróżnieniu od brata i Guevary ukrywał swoje marksistowsko-leninowskie przekonania. W ten sposób miał nadzieje na przyciągnięciu wokół siebie osób mniej radykalnych. W 1957 spotkał się z czołowymi działaczami Partido Ortodoxo. Castro i przywódcy Ortodoxo, Raúl Chibás i Felipe Pazos sporządzili i podpisali w Sierra Maestra, manifest. W manifeście opisano plany budowy społeczeństwa postbatistowskiego. Wezwano w nim do likwidacji junty wojskowej, utworzenie „wspieranego przez wszystkich” tymczasowego rządu cywilnego, przeprowadzenie umiarkowanej reformy rolnej, industrializacji i kampanii alfabetyzacji, a następnie przeprowadzenie „prawdziwie uczciwych, demokratycznych, bezstronnych wyborów” Rząd Batisty cenzurował kubańską prasę więc Castro skontaktował się z mediami zagranicznymi które wykorzystał do rozpowszechniania jego przesłania. Dziennikarz The New York Times, Herbert Matthews przeprowadził z nim wywiad który przyniósł buntownikowi międzynarodowe zainteresowanie i sławę. W ślad za nim poszli kolejni reporterzy wysyłani przez takie agencje informacyjne jak CBS. Reporter z francuskiego tygodnika Paris Match pozostawał z rebeliantami przez cztery miesiące, a w trakcie swojej wizyty dokumentował ich działanie. W tym czasie partyzanci zwiększyli ataki na posterunki wojskowe i zmusili rząd do wycofania się z regionu Sierra Maestra. Na wiosnę 1958 partyzanci kontrolowali szpital, szkoły, drukarnię, rzeźnie, fabrykę cygar i kopalnie. W okresie walki partyzanckiej Castro wraz z innymi rewolucjonistami zapuścili brodę, było to spowodowane brakiem żyletek. Po triumfie rewolucji część jej liderów zachowało je jako symbol triumfu rewolucji.

    Veracruz – główny port i jedno z najważniejszych miast stanu Veracruz, położona nad meksykańskim wybrzeżem Zatoki Meksykańskiej, w odległości około 90 km od stolicy stanu Xalapa. Miasto liczy 444 tys. a gmina miejska 512 tys. mieszkańców.Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

    Upadek reżimu Batisty i junta Cantillo[edytuj kod]

    Batista po porażkach militarnych z 1958 znalazł się pod coraz większą presją. Zwalczanie opozycji połączone z prasową cenzurą, wykorzystywaniem tortur i egzekucji pozasądowych było coraz bardziej krytykowane w kraju i za granicą. Pod wpływem nastrojów antybatistowskich wśród swoich obywateli, rząd USA zaprzestał dostarczania mu broni, przez co Batista był zmuszony kupować broń z Wielkiej Brytanii. Opozycja korzystając z tego wezwała do strajku generalnego. Strajkowi towarzyszyła seria ataków zbrojnych przeprowadzanych przez MR-26-7. Ruch począwszy od 9 kwietnia otrzymywał silne wsparcie w środkowej i wschodniej Kubie a trochę słabsze w innych miejscach.

    Wojna domowa w Gwatemali – konflikt trwający od 1960 do 1996 w Gwatemali pomiędzy rządem tego kraju a lewicowymi rebeliantami. Konflikt rozpoczął się od nieudanej próby wojskowego zamachu stanu z 1960 roku. Zakończył się w 1996 roku porozumieniem pokojowym między rządem a zbrojnymi grupami pod auspicjom misji ONZ. W trakcie trwania wojny domowej w kraju doszło do licznych problemów ekonomicznych, konfliktów politycznych i etnicznych. W wojnie zginęło od 100 do 200 tysięcy osób a dziesiątki tysięcy zaginęło.Huragan Katrina – jeden z trzydziestu najbardziej morderczych huraganów, jakie kiedykolwiek nawiedziły Stany Zjednoczone. Wśród zarejestrowanych atlantyckich cyklonów był to szósty pod względem siły wiatru. Huragan uformował się 23 sierpnia 2005 roku na Bahamach. Wkrótce potem przeszedł przez południową Florydę, powodując pierwsze ofiary śmiertelne, jeszcze jako huragan trzeciej kategorii w Skali Saffira Simpsona. Po przejściu nad Zatoką Meksykańską siła wiatru wzrosła do ponad 250 km/h. Katrina stała się wtedy huraganem piątej kategorii. Największe zniszczenia cyklon ten spowodował w Nowym Orleanie, w stanie Luizjana. System przeciwpowodziowy w mieście okazał się nieszczelny w ponad pięćdziesięciu miejscach – prawie każdy wał przeciwpowodziowy w mieście został ostatecznie zniszczony przez burzę. Zalane zostało 80% miasta. W wyniku huraganu zginęło 1836 osób, a 705 zostało uznane za zaginione. Ten bilans uczynił Katrinę najbardziej morderczym huraganem od czasu Huraganu Okeechobee, który nawiedził miasto w 1928 roku. Zniszczenia w samym Nowym Orleanie wyniosły ponad 81 miliardów dolarów. Tym samym był to jeden z cyklonów, które przyniosły w Stanach Zjednoczonych największe straty materialne.
    Fidel Castro wraz z Camilo Cienfuegosem wkraczają do Hawany w 1959 roku

    Batista odpowiedział na kampanie partyzantów organizacją Operacji Verano (28 czerwca-8 sierpnia 1958). Artyleria zbombardowała obszary zalesione i wioski podejrzanie o pomaganie bojownikom. 10 tysięcy żołnierzy pod dowództwem generała Eulogio Cantillo otoczyło Sierra Maestra kierując się przy tym w kierunku północy gdzie znajdowały się obozy rebeliantów. Pomimo liczebnej i technologicznej wyższości, armia nie miała doświadczenia w walkach z rebeliantami czy też w walkach w górzystym regionie. 300 ludzi na polecenie Castro unikało otwartej konfrontacji a walkę w celu potrzymania ofensywy wroga prowadzono za pomocą min i zasadzek. Armia poniosła ciężkie straty, w czerwcu 1958 poddał się jeden z batalionów, broń została skonfiskowana przez rebeliantów a żołnierzy przekazano do Czerwonego Krzyża. Wielu żołnierzy Batisty przerażonych łamaniem praw człowieka przez stronę rządową, zdezerterowało i zaciągnęło się do wojsk Ruchu 26 Lipca cieszącego się znacznym poparciem na kontrolowanych przez siebie obszarach. W lecie, rebelianci przeszli do ofensywy i zepchnęli wojska z gór na niziny. Castro korzystając ze swojej kolumny okrążyć główną koncentrację armii w Santiago. W listopadzie, siły Castro kontrolowały większość prowincji Oriente i Las Villas oraz otoczyły Santa Clara i Santiago. Dzięki zdobyciu Las Villas, rebelianci podzielili Kubę na dwie części i zamknęli główne drogi i linie kolejowe co przyniosło siłom Batisty poważne straty. Gdy Amerykanie zdali sobie sprawę że Batista przegra wojnę, obawiając się, że poprzez socjalistyczne reformy, Castro wyprze z wyspy interesy amerykańskie, postanowili oni usunąć Batistę poprzez wprowadzenie nowej prawicowej junty wojskowej. Amerykanie na nowego dyktatora obrali Cantillo, komendata większości sił zbrojnych w kraju. Cantillo spotkał się potajemnie z Castro, a obydwoje zgodzili się na zawieszenie broni po którym Batista został zatrzymany i osądzony jako zbrodniarz wojenny. Pragnąc uniknąć trybunału, Batisty zrezygnował z urzędu w dniu 31 grudnia 1958. Z rodziną i najbliższymi doradcami uciekł na wygnanie do Republiki Dominikańskiej ówcześnie zabierając ze sobą ponad 300.000.000 dolarów amerykańskich. Cantillo wkroczył do pałacu prezydenckiego w Hawanie a sędzie Sądu Najwyższego, Carlosa Piedra wyznaczył na nowego prezydenta. Wraz z tym rozpoczął proces powoływania nowych członków rządu.

    Miami – miasto na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, w południowo-wschodniej Florydzie, w Stanach Zjednoczonych. Siedziba hrabstwa Miami-Dade, najludniejszego hrabstwa Florydy, a zarazem ósmego najbardziej zaludnionego hrabstwa Stanów Zjednoczonych za sprawą populacji liczącej 2 500 625 mieszkańców. Samo miasto zamieszkiwane jest przez 399 457 osób, co czyni je 42. największym amerykańskim miastem; Miami stanowi centralne i najludniejsze miasto obszaru metropolitalnego South Florida. Według danych US Census Bureau, obszar metropolitalny Miami liczy ok. 5,5 milionów mieszkańców, dzięki czemu jest 7. najludniejszym i 5. największym obszarem miejskim Stanów Zjednoczonych.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Pozostający w w Oriente, Castro był rozwścieczony utworzeniem nowego rządu który uznał za juntę wojskową. Zakończył więc zawieszenie broni i przeszedł do ofensywy. Ruch 26 Lipca utworzył plan obalenia junty Cantillo-Piedra. Członkowie ruchu uwolnili z więzienia na wyspie Pines (gdzie przetrzymywany był sam Fidel) wysokiego rangą oficera, pułkownika Ramóna Barquína. Pułkownik poleciał do Hawany z zadaniem aresztowania Cantillo. 1 stycznia 1959 w kraju odbyły się uroczystości w których uczczono obalenie reżimu. Castro nakazał MR-26-7 wzięcia odpowiedzialności jako służba policyjna w celu zapobieżenia grabieżom i wandalizmom. Cienfuegos i Guevara wprowadzili swoje kolumny do Hawany w dniu 2 stycznia. Castro wkroczył natomiast do Santiago gdzie przyjął kapitulację koszar Moncada i wygłosił przemowę o wojnach o niepodległość. Wypowiedział się przeciwko juncie Cantillo-Piedra, zapowiedział kary dla tych którzy łamali praw człowieka i ogłosił lepszą erę dla praw kobiet. Zmierzając w stronę Hawany poznał matę José Antonio Echevarria. Wszędzie gdzie się pojawiał witały go tłumy zwolenników a on sam udzielał wywiadów i organizował konferencje prasowe. Zagraniczni dziennikarze komentowali bezprecedensowy poziom poparcia dla Castro i opisywali go jako „bohaterską postać podobną do Chrystusa”. Jeszcze wówczas Castro miał na sobie medalion z Matką Boską (później jego poglądy religijne były sprawą kontrowersyjną). W trakcie trwania wojny partyzanckiej po tym gdy dostarczona reżimowi przez Amerykanów rakieta uderzyła w jeden z domów, w prywatnej korespondencji do przyjaciółki Celii Sánchez, obiecał że Amerykanie będą płacić za wsparcie które dali reżimowi oraz zapowiedział wojnę przeciwko nim. Stwierdził że antyamerykańska kampania jest jego prawdziwym przeznaczeniem.

    Josip Broz Tito (serb. Јосип Броз Тито; ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry – 25 maja według oficjalnego aktu urodzenia, zm. 4 maja 1980 w Lublanie) – przywódca Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski - ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się radzieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów Ruchu Państw Niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 roku w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan wojenny może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.

    Rząd tymczasowy[edytuj kod]

    Zgodnie z jego opinią, prezydentem został umiarkowany prawnik i liberał, Manuel Urrutia Lleó, a w miejsce junty utworzono tymczasowy rząd cywilny. Urrutia w trakcie istnienia reżimu Batisty, bronił rewolucjonistów MR-26-7 w trakcie procesu o atak na koszary Moncada, według niego atak na koszary był według kubańskiej konstytucji legalny. Castro wierzył że Urrutia będzie dobrym liderem. Większość członków gabinetu Urrutii była członkami MR-26-7. 8 stycznia wraz ze swoimi wojskami wkroczył do Hawany. Ogłosił się przedstawicielem i dowódcą nowych sił zbrojnych. Wraz z bliskimi współpracownikami i członkami rodziny zamieszkał w apartamencie hotelu Hilton w Hawanie gdzie utworzył własne biuro. Tam spotykał się z dziennikarzami, ministrami i zagranicznymi gośćmi. Mimo że oficjalnie nie otrzymał w rządzie tymczasowym żadnej funkcji, ze względu na jego popularność i kontrolę nad nową armią wywierał w praktyce wielki wpływ na sprawy rządowe. Rząd prowadził kampanię ukrócenia korupcji i walki z analfabetyzmem. Początkowo nie forsowano radykalnych propozycji. Próbując pozbyć się z rządu Kuby zwolenników Batisty, Kongres zatwierdził oddalenie od polityki wszystkich tych którzy zostali wybrani w sfałszowanych wyborach w 1954 i 1958. Prezydent rządził na mocy dekretów, Urrutia wydał tymczasowy zakaz funkcjonowania partii politycznych jednocześnie zapowiedział organizację pluralistycznych wyborów które jednak się nie odbyły. Sam Fidel rozpoczął spotkania z członkami Socjalistycznej Partii Ludowej, wierzył on że mają oni intelektualne predyspozycje do utworzenia socjalistycznego rządu. Mimo bardzo silnie lewicowych przekonań jego współpracowników, sam wielokrotnie odmawiał uznania się za komunistę.

    Władysław Gomułka, ps. Wiesław, Feliks Duniak, (ur. 6 lutego 1905 w Białobrzegach Franciszkańskich, zm. 1 września 1982 w Konstancinie) – polski polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC PPR (1943-1948), I sekretarz KC PZPR (1956-1970), poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji.Lee Harvey Oswald (ur. 18 października 1939 w Nowym Orleanie w Luizjanie, zm. 24 listopada 1963 w Dallas w Teksasie) – domniemany zabójca prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki Johna Fitzgeralda Kennedy’ego w zamachu 22 listopada 1963, według wniosków dwóch amerykańskich komisji rządowych ds. tego zabójstwa.

    Pierwszy poważny kryzys polityczny po rewolucji nasilił się wobec sporu o karanie urzędników Batisty, którzy dopuścili się represji wobec cywili. Podczas rewolucji wprowadzono prawo karne powszechnie znane jako Ley de la Sierra (ustawa z Sierra). W tłumieniu rewolucji, rząd Batisty masowo łamał prawa człowieka. Liczbę ofiar reżimu ocenia się zwykle na około 20 000 osób. Ludność wyspy domagała się ukarania osób odpowiedzialnych za tortury i zabijanie cywilów. W kraju doszło do wielu samosądów, sytuację próbował załagodzić Castro i pomógł wielu byłym funkcjonariuszom reżimu którym groziło widmo śmierci z rąk zwolenników radykalnej rozprawy z dawnym reżimem. Chociaż działania rządu zmierzające do ukarania sprawców zbrodni były powszechnie popieranie w kraju, poza granicą, a w szczególności w prasie amerykańskiej działania te spotkały się ze wzmożoną krytyką. Według amerykańskich gazet wiele procesów było nieuczciwych a nowy rząd Kuby był bardziej zainteresowany zemstą niż sprawiedliwością. W odpowiedzi na zarzuty Castro ogłosił że „rewolucyjna sprawiedliwość nie opiera się na zasadach prawnych, lecz na przekonaniu moralnym”. Rząd zorganizował pierwszy proces na stadionie Pałacu Sportu w Hawanie. Proces oglądała publiczność w liczbie 17 tysięcy osób. Castro niekiedy interweniował w procesy sądowe, gdy grupa lotników oskarżonych o zbombardowanie wioski została uniewinniona przez sąd w w Santiago de Cuba, przywódca rewolucji nakazał ponownie rozpoznanie sprawy, a w ponownym procesie lotnicy zostali uznani za winnych i skazani na dożywocie. Sam Fidel deklarował że celem rządu nie jest walka z niewinnymi ludźmi czy przeciwnikami politycznymi, lecz ukaranie zbrodniarzy. Historycy potwierdzają że w styczniu 1959 roku kubańska opinia publiczna był w „nastroju linczu”, i wskazują badania według których 93% społeczeństwa akceptowała wyroki trybunału. W 1959 roku kubańscy rewolucjoniści wsparli haitańskich opozycjonistów walczących z reżimem Françoisa Duvaliera. Rebelianci wylądowali na wyspie jednakże przegrali walki ze względu na poparcie Duvaliera przez Amerykanów.

    Gwatemalska Jedność Narodowo-Rewolucyjna (hsz. Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca) – gwatemalska lewicowa partia polityczna.Komitet „Fair Play” wobec Kuby (Fair Play for Cuba Committee - FPCC)- była to grupa aktywistyczna utworzona w Nowym Jorku w kwietniu 1960 roku. Celem FPCC było zwiększenie poparcia wśród obywateli dla rewolucji kubańskiej, w czasie gdy Fidel Castro zaczął otwarcie przyznawać się do marksizmu, rozpoczynając wywłaszczenie oraz nacjonalizacje kubańskich aktywów należących do korporacji amerykańskich. Komitet protestował przeciwko inwazji w Zatoce Świń w 1961 roku, nałożeniu embarga przez USA na Kubę oraz popierał stanowisko Kuby podczas kryzysu kubańskiego w 1962 roku.

    Cieszący się uznaniem w całej Ameryce Łacińskiej, udał się do Wenezueli gdzie wziął udział w pierwszej rocznicy obalenia dyktatora Marcosa Péreza Jiméneza. Spotkał się wówczas z prezydentem elektem Rómulo Betancourtem. Castro zaproponował nawiązanie bardziej kompleksowych relacji między dwoma narodami, bezskutecznie próbował zdobyć pożyczkę w wysokości 300.000.000 dolarów i uzyskać nowy kontrakt na wenezuelską ropę naftową. Po powrocie do domu wybuchł spór między Castro a starszymi członkami rządu. Rząd tymczasowy zakazał działania Loterii Narodowej, zamknął kasyna i domy publiczne, w wyniku czego tysiące kelnerów, krupierów i prostytutek stało się bezrobotnymi. Decyzja ta zirytowała Castro a premier José Miró Cardona zrezygnował i udał się na emigrację do USA organizując tam ruch antykastrowski.

    Pucz moskiewski, Pucz sierpniowy lub Pucz Janajewa to nieudana próba przejęcia władzy w ZSRR przez "twardogłowych" liderów KPZR w sierpniu 1991.Antigua i Barbuda (ang. Antigua and Barbuda) – wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim, w archipelagu Małych Antyli (Ameryka Środkowa). Głową państwa jest królowa brytyjska, reprezentowana na wyspach przez gubernatora generalnego. Podstawą gospodarki jest turystyka. Do lat 70. XX wieku w gospodarce dominowało rolnictwo przemysłowe. Podział administracyjny jest nietypowy. Antigua, zamieszkana przez 98% ludności, jest podzielona na 6 okręgów, natomiast pozostałe wyspy są dependencjami.

    Jako premier[edytuj kod]

    Konsolidacja przywództwa[edytuj kod]

    Castro w Waszyngtonie w 1959

    Pierwszym krajem na świecie, który uznał nowy rząd (7 stycznia 1959) były Stany Zjednoczone. Castro, który został premierem 16 lutego tego samego roku, cieszył się również poparciem Kościoła katolickiego. Jednocześnie zwiększeniu uległy uprawnienia tego urzędu. 15 i 26 kwietnia Castro odwiedził USA. Prezydent USA Dwight Eisenhower unikając spotkania z Castro wyręczył się wiceprezydentem, Richardem Nixonem którego Castro natychmiast znielubił. Następnie odwiedził Trynidad, Urugwaj, Argentynę, Brazylię i Kanadę. W Buenos Aires wziął udział w konferencji ekonomicznej, bezskutecznie zaproponował stworzenie nowego „planu Marshalla dla Ameryki Łacińskiej na który to USA przeznaczyć miało hipotetycznie trzydzieści miliardów dolarów. 17 maja mianowany został prezesem Krajowego Instytutu Reformy Rolnej (Instituto Nacional de Reforma Agraria – INRA). Podpisał ustawę reformy rolnej, ograniczającą połacie ziemi na 993 akrów (4,02 km²) na właściciela i zabraniając wykupu gruntów przez zagraniczne przedsiębiorstwa. Duże udziały lądowe zostały rozbite i podzielone; szacunkowo 200.000 chłopów otrzymało tytuł własności ziemi. Część ziemi trafiała do komun prowadzonych przez samorządy. Dla Castro był to ważny krok który przerwał kontrolę klasy ziemiańskiej nad rolnictwem. Reforma ta przysporzyła mu wielu zwolenników wśród klasy robotniczej, wyobcowała go natomiast w oczach wielu zwolenników z klasy średniej. Sam był zwolennikiem bardziej ograniczonej reformy i pragmatyzmu przez co popadł w czasowy konflikt ze swoim radykalniejszym bratem, Raulem, który wraz z Che Guevarą rozdysponowywali ziemię chłopom bez ówczesnej zgody Fidela.

    Leninizm, czasem określany jako marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) lub bolszewizm, to doktryna polityczna i ekonomiczna, powstała na bazie wcześniej istniejącego marksizmu, którego filozoficznym źródłem był materializm dialektyczny opracowany przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.Plac Czerwony w Moskwie (ros. Красная площадь) – najbardziej znany plac Moskwy, położony w centrum miasta opodal Kremla – oficjalnej siedziby prezydenta Rosji.

    Mianowany został też prezesem Narodowej Branży Turystycznej, podjął nieudaną próbę zachęcania turystów wywodzących się ze społeczności afroamerykańskiej, reklamując wyspę jako tropikalny raj wolny od dyskryminacji rasowej. Wdrożono zmiany wynagrodzeń państwowych; sędziowie i politycy spotkali się z obniżkami wynagrodzeń podczas gdy pensje urzędników zostały podniesione. W marcu zlikwidował czynsze dla osób które zarabiały mniej niż 100 dolarów miesięcznie. 12 czerwca 1959 roku wysłał Che na trzymiesięczne tournée po 14 krajach (Maroko, Sudan, Egipt, Syria, Pakistan, Indie, Sri Lanka, Birma, Tajlandia, Indonezja, Japonia, Jugosławia, Grecja) i miastach (Singapur oraz Hongkong). Guevara spędził 12 dni w Japonii (15-27 lipca), prowadząc negocjacje mające na celu zwiększenie stosunków handlowych tego kraju z Kubą. Chociaż nie chciał kategoryzować swojego rządu jako socjalistyczny i wielokrotnie dementował jakoby był komunista, w swoim rządzie i w armii mianował wielu marksistów – szefem Banku Centralnego, a następnie ministrem przemysłu mianował Che Guevarę. Niezadowolony z takiego obrotu sytuacji, dowódca Sił Powietrznych Pedro Luis Díaz Lanz uciekł do USA. Choć prezydent Urrutia potępił dezercję Díaza, publicznie wyraził zaniepokojenie rosnącym wpływem marksizmu. W rezultacie Castro ogłosił swoją rezygnację z funkcji premiera i oskarżył Urrutia o „gorączkowy antykomunizm”. Ponad 500 tysięcy zwolenników Castro żądając rezygnacji Urrutia otoczyło Pałac Prezydencki. Prezydent podał się do dymisji, a 23 lipca Castro powrócił na swój urząd. Nowym prezydentem mianował marksistę Osvaldo Dorticós Torrado.

    Ahmad Ben Bella, Ahmad ibn Billa (arab. أحمد بن بلّة, (ur. 25 grudnia 1918 w Maghnii, zm. 11 kwietnia 2012 w Algierze) – pierwszy prezydent Algierii, przez wielu uważany za ojca państwa, urodzony w małym miasteczku Maghnia w zachodniej Algierii w sufickiej rodzinie; współtworzyciel Frontu Wyzwolenia Narodowego. W latach 1962–1965 był premierem Algierii, a od 1963 do 1965 prezydentem.Langston Hughes (ur. 1 lutego 1902 w Joplin, USA, zm. 22 maja 1967 w Nowym Jorku) – amerykański poeta, powieściopisarz, autor sztuk scenicznych, nowelista i felietonista.

    Do rozwoju „dialogu z ludźmi” używał radia i telewizji, zadawał pytania i podejmował prowokacyjne wypowiedzi. Jego rząd pozostał popularny wśród robotników, chłopów i studentów, którzy stanowili większość ludności kraju, opozycjoniści chodzili głównie z klasy średniej; tysiące lekarzy, inżynierów i innych specjalistów wyemigrowała na Florydę w USA, powodując gospodarczy drenaż mózgów. Emigracja z Kuby, głównie do Miami oraz Meksyku, przebiegała falowo, tj. w pierwszym okresie jego rządów, z Kuby uciekali głównie amerykańscy kapitaliści, urzędnicy, wojskowi i inne osoby powiązane z reżimem Batisty. Następne fale emigracji tworzyły osoby, które rzeczywiście uciekały z Kuby z przyczyn represji, lub innych restrykcji politycznych, a także z przyczyn ekonomicznych. Rząd rozbił przeciwników i aresztował setki kontrrewolucjonistów. Zbrojne grupy antykastrowskie, finansowane przez wygnańców, Centralną Agencję Wywiadowczą (CIA) i dominikański rząd Trujilo, podjęły się ataków zbrojnych i skonfigurowały partyzantkę w górskich regionach Kuby. Doprowadziło to do trwającej sześć lat rebelii w górach Escambray. Konserwatywni redaktorzy i dziennikarze wyrażali wrogość wobec rządu i zakłóciły drukowanie prokastrowskich materiałów związków zawodowych w rezultacie Castro zdecydował na druk wyjaśnień związkowych, był to pierwszy krok na zaprowadzenie cenzuryy prasowej.

    Prawa człowieka – koncepcja, według której każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, których źródłem obowiązywania jest przyrodzona godność ludzka. Prawa te mają charakter:José Julián Martí y Pérez (ur. 28 stycznia 1853, zm. 19 maja 1895) – kubański poeta, pisarz oraz przywódca ruchu niepodległościowego – uważany za bohatera narodowego.

    Wsparcie ze strony Związku Radzieckiego i reformy[edytuj kod]

    W latach 60. rozgorzała zimna wojna. Konflikt toczył się pomiędzy dwoma mocarstwami – USA wspieranym przez kraje kapitalistyczne i marksistowsko-leninowski Związek Radziecki. Pogardliwy wobec USA, Castro podzielał ideologiczne poglądy ZSRR i nawiązał stosunki z kilkoma marksistowsko-leninowskich państwami. Spotkał się z radzieckim premierem Anastasem Mikojanem, zgodził się eksportować do ZSRR cukier, owoce i włókna w zamian za ropę naftową nawozy, towary przemysłowe i wynoszącą 100 milionów dolarów pożyczkę. Nakazał kontrolowanej przez amerykańskie korporacje Shell, Esso i Standard Oil, rafinerii kraju, przetwarzać olej radziecki, rafineria odrzuciła ten pomysł pod presją rządu USA. Na odmowę ze strony przedsiębiorstwa, Castro odpowiedział wywłaszczeniem i nacjonalizację rafinerii. W odwecie USA odwołały import cukru kubańskiego i sprowokowały nacjonalizację większości należących do USA aktywów na wyspie, w tym banków i cukrowni. Nacjonalizacja odbyła się za zbyt małym, zdaniem Amerykanów, odszkodowaniem. Jej celem była poprawa tragicznych w owych czasach warunków życia miejscowej ludności. Jak pisał w „Fidel: Portret krytyczny” Tad Schultz: Castro miał obsesję poprawy społecznych i ekonomicznych warunków życia na Kubie. Zaniepokojony reformami dyktator Dominikany Trujillo rozpoczął formowanie międzynarodowego „Antykomunistycznego Legionu Karaibskiego”, który składał się głównie ze zwolenników faszyzującej skrajnej prawicy z Niemiec, Chorwacji i Grecji.

    Republika bananowa – pejoratywne określenie słabego, politycznie niestabilnego państwa zaliczanego do krajów Trzeciego Świata, rzadziej innych, gospodarczo zależnego od eksportu jednego surowca i rządzonego w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy.Juan Evo Morales Ayma (ur. 26 października 1959 w Orinoca, Oruro) – boliwijski polityk. 18 grudnia 2005 wygrał wybory prezydenckie w Boliwii, zdobywając 53,7% głosów. Objął urząd 22 stycznia 2006. Jest Indianinem z ludu Ajmarów, który stanowi ok. 30% ludności kraju, a razem z Indianami Keczua ponad 60%.

    Stosunki między Kubą i USA były dalej napięte po eksplozji francuskiego statku, Le Coubre, w Hawanie w marcu 1960 roku. Statek przewoził broń zakupioną od Belgii. Przyczyna zamachu nie została ustalona, Fidel Castro natychmiast oskarżył CIA o „akt terroryzmu”, pogrzeb ofiar wybuchu odbył się następnego dnia W wybuchu zginęło co najmniej 76 osób, a rannych zostało kolejnych kilkaset. Swoje przemówienie zakończył okrzykiem „¡Patria o Muerte!” („Ojczyzna albo śmierć”) które było często wykorzystywane w kolejnych latach. Terroryzm zamiast doprowadzić do zaniechania reformy rolnej, przyśpieszył ją. Aby wdrożyć ten plan, powstała nowa agencja rządowa, Narodowy Instytut Reform Rolnych (INRA). INRA szybko stał się najważniejszym organem zarządzającym w kraju, z Guevarą w charakterze ministra przemysłu. Pod prezesurą Guevary INRA utworzyła liczącą 100 tys. osób milicję mającą pomagać rządowi przy dystrybucji gruntów i przy zakładaniu spółdzielni produkcyjnych. Skonfiskowano 480 tys. akrów należących do korporacji amerykańskich.

    Operacja Northwoods lub Northwoods – był to kryptonim tajnej operacji pod fałszywą flagą, zaproponowany przez rząd Stanów Zjednoczonych w 1962 roku. Zakładał przeprowadzenie przez CIA lub inne agencje rządowe ataków terrorystycznych w miastach USA; ataki te miały zwiększyć publiczne poparcie dla planowanej wojny przeciwko Fidelowi Castro na Kubie. Jeden z wariantów planu proponował rozpętanie kampanii terroru kubańskiego na obszarze Miami, innych miast Florydy, a nawet w samym Waszyngtonie.Eurazja (błędnie Euroazja) – największy kontynent na kuli ziemskiej o powierzchni 54,9 mln km², zamieszkany przez 4,918 mld ludzi,co stanowi 70,65% ludności świata (2012) (z czego 60,25% zamieszkuje Azję). Dzielony umownie na Europę i Azję. Termin Eurazja wprowadzono w XIX wieku dla podkreślenia ścisłego połączenia Azji z Europą.

    Przed 1959 oficjalny wskaźnik alfabetyzacji dla Kuby wahał się między 60-76%. W rezultacie, rząd kubański na żądanie Guevary obwołał 1961 „rokiem edukacji” i zmobilizował ponad 100 tys. wolontariuszy „brygad czytania i pisania”, które były wysyłane do wsi do budowy szkół, szkolenia nowych nauczycieli oraz nauczania ubogich chłopów czytania i pisania. W wyniku kampanii 707 212 dorosłych nauczono czytać i pisać, podnosząc krajowy wskaźnik alfabetyzacji do 96%. Dążono także do ustanowienia powszechnego dostępu do szkolnictwa wyższego. Rozpoczęto też program budowy tanich mieszkań, powszechnego zatrudnienia dla wszystkich Kubańczyków i rozbudowano opiekę zdrowotną. Kubański system edukacji zaoferował program studiów z pracy, z połową czasu spędzoną w szkole a drugą połowę w działalności produkcyjnej. Ochrona zdrowia została upaństwowiona i rozszerzona, na całej wyspie otworzono szereg wiejskich i miejskich przychodni oferujących bezpłatną pomoc medyczną. Wdrożono powszechne szczepienia przeciwko chorobom wieku dziecięcego, śmiertelność niemowląt została drastycznie zmniejszona. Trzecim aspektem programów społecznych była budowa infrastruktury; w ciągu pierwszych sześciu miesięcy rządów Castro, na całej wyspie wybudowano 600 mil dróg a 300.000.000 dolarów wydano na systemy wodne i sanitarne. Co miesiąc w przeciągu pierwszych lat administracji budowano ponad 800 nowych domów. Udało się zlikwidować bezrobocie i bezdomność, a dla dzieci otwarte zostały przedszkola i ośrodki opieki dziennej. Otworzono też szereg ośrodków dla osób niepełnosprawnych i starszych.

    New Deal (z ang. nowy ład) – program reform ekonomiczno-społecznych wprowadzonych w Stanach Zjednoczonych przez prezydenta Franklina Delano Roosevelta w latach 1933-1939, którego celem było przeciwdziałanie skutkom wielkiego kryzysu lat 1929–1933.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Konflikt z USA[edytuj kod]

    Castro i Guevara w marszu zorganizowanym po wybuchu belgijskiego statku wiozącego broń dla Kuby

    Zainspirowani wcześniejszym sukcesem z zamachu stanu w Gwatemali z 1954 roku, Amerykanie rozpoczęli akcje przeciwko kubańskiemu rządowi. 17 marca Eisenhower potajemnie upoważnił do obalenia rządu Castro. Prezydent zapewnił na ten cel budżet 13.000.000 dolarów i pozwolił na ten cel sprzymierzyć się z mafią która odniosła poważne straty na skutek zamknięcia mafijnych działalności na Kubie. 13 października USA wstrzymała większość eksportu do Kuby i zainicjowała embargo ekonomiczne. W odwecie, 14 października INRA przejęła kontrolę nad 383 prywatnymi firmami a 25 października zajęła kolejne 166 amerykańskich firm działających na Kubie. 16 grudnia Amerykanie zlikwidowali kontyngent przewożący do USA kubański cukier, stanowiący podstawowy towar eksportowy tego kraju. We wrześniu 1960 Castro poleciał do Nowego Jorku na Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych. Urażony postawą Hotelu Shelburne goszczącego światową elitę, wraz z otoczeniem zamieszkał w tanim i zaniedbanym Hotelu Theresa w zubożałej dzielnicy miasta, Harlemie. Tam spotkał się z dziennikarzami i działaczami antyestablishmentu takimi jak Malcolm X. Spotkał się również z radzieckim przywódcą Nikitą Chruszczowem. Przywódcy w rozmowach wspólnie podkreślali ubóstwo obywateli USA w obszarach tj. Harlem. Castro opisał jako miasto w którym miejsce ma prześladowanie czarnych czy też ubogich Amerykanów. Relacje między Castro i Chruszczowem były przyjazne. Obydwoje w trakcie swoich przemówień na Zgromadzeniu wyprowadzili sobie oklaski. Chociaż Castro publicznie zaprzeczył że jest socjalistą, Chruszczow poinformował swoje otoczenie, że Kubańczyk stanie się „światłem socjalizmu w Ameryce Łacińskiej”. Castro spotkał się z czterema innymi politykami, polskim I sekretarzem Władysławem Gomułką oraz przywódcą Bułgarii Todorem Żiwkowa i dwoma socjalistycznymi przywódcami – Gamalem Abdelem Nasseru z Egiptu i premierem Indii Jawaharlalem Nehru. W trakcie wieczornego spotkania powołał Komitet „Fair Play” wobec Kuby. Na spotkaniu założycielskim Komitetu obecni byli m.in. Allen Ginsberg, Langston Hughes, Charles Wright Mills i Isidor Feinstein Stone. Lokalne komitety „Fair Play” zostały założone na terytorium Stanów Zjednoczonych oraz Kanady. Wśród pierwszych zwolenników Komitetu znalazły się znane osoby: William Appleman Williams, Norman Mailer, Allen Ginsberg i Lawrence Ferlinghetti, a także Amerykanie latynoskiego pochodzenia – Waldo Frank oraz Carleton Beals.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Fidel Castro w budynku Narodów Zjednoczonych w 1960

    Na Kubę powrócił w dniu 28 września. Bojąc się zorganizowanego przez Amerykanów przewrotu (który miał już miejsce w 1959), wydał milionów dolarów na broń belgijską, radziecką i francuską. W ten sposób wybudował jedną z największych armii w Ameryce Łacińskiej. Na początku 1960 roku rząd podwoił wielkość kubańskich sił zbrojnych (planowano ustanowić armię największą w świecie latynoamerykańskim). W obawie przed elementami kontrrewolucyjnymi w armii, rząd stworzył milicję ludową i uzbrajał obywateli sprzyjających rewolucji. W technikach bojowych przeszkolonych zostało co najmniej 50.000 zwolenników rewolucji. We wrześniu 1960 roku utworzył Komitety Obrony Rewolucji (CDR), ogólnokubańską organizację cywilną która miała pozbyć się działalności kontrrewolucyjnej, a w razie inwazji mogłaby wspierać armię. CDR organizowała również kampanie zdrowotne i edukacje oraz organizowała skargi publiczne. W działalność CDR zaangażowana była 80% mieszkańców kraju. Castro ogłosił nową administrację rządem realizującym zasady demokracji bezpośredniej. Jego zdaniem ludność w tym ustroju może uczestniczyć w masowych demonstracjach i wyrażać swoją demokratyczną wolę. W rezultacie, odrzucił potrzebę wyborów, twierdząc, że reprezentatywne systemy demokratyczne służą interesom elit społeczno-ekonomicznych. Krytycy potępili nowy system jako niedemokratyczny. Amerykański sekretarz stanu Christian Herter ogłosił że Kuba przyjęła radziecki model rządów komunistycznych, z jednopartyjnym państwem, rządową kontrolą nad związkami zawodowymi, ograniczaniem swobód obywatelskich oraz brakiem wolności słowa i prasy.

    Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    W obliczu utraty komercyjnych połączeń z państwami zachodnimi, próbowano zastąpić je bliższymi stosunkami handlowymi z państwami bloku wschodniego, odwiedzając szereg państw socjalistycznych i podpisując umowy handlowe. Pod koniec 1960 roku Guevara odwiedził Czechosłowację, ZSRR, Koreańską Republikę Ludowo-Demokratyczną, Węgry i Niemiecką Republikę Demokratyczną. W dniu 17 grudnia 1960 roku podpisał kluczową umowę w Berlinie Wschodnim.

    Twitter – darmowy serwis społecznościowy udostępniający usługę mikroblogowania umożliwiającą użytkownikom wysyłanie oraz odczytywanie tak zwanych tweetów. Tweet to krótka, nieprzekraczająca 140 znaków wiadomość tekstowa wyświetlana na stronie użytkownika oraz dostarczana pozostałym użytkownikom, którzy obserwują dany profil. Serwis umożliwia również tagowanie (znak # przed słowem stanowiącym treść wpisu czyni je tagiem) oraz odpowiadanie użytkownikom (@nazwa_użytkownika: odpowiedź). Użytkownicy mogą dodawać krótkie wiadomości do swojego profilu z poziomu strony głównej serwisu, wysyłając SMS-y lub korzystając z zewnętrznych aplikacji.Santa Clara – miasto w środkowej Kubie, przy drodze samochodowej Carretera Central, stolica prowincji Villa Clara. Około 205,8 tys. mieszkańców. Znajduje się w nim Mauzoleum Ernesto "Che" Guevary, wystawione w miejscu, w którym stoczyła się w w dniach między 28 grudnia 1958 a 1 stycznia 1959 bitwa decydująca o losach rewolucji kubańskiej.

    Inwazja w Zatoce Świń[edytuj kod]

     Zapoznaj się również z: Inwazja w Zatoce Świń.
    Plany inwazji[edytuj kod]
    Che Guevara oraz Fidel Castro w 1961 roku

    Rząd USA uważał że rządy w stylu kastrowskim są największym zagrożeniem dla państw Ameryki Łacińskiej. Kraje te zmagały się wówczas z korupcją, plutokracją, biedą i feudalizmem przez co narażone były na wzmożone wpływy rewolucyjne. Konflikt pomiędzy rządem Castro a Stanami Zjednoczonymi wywarł silny wpływ na kraje regionu. Jednym z celów dyplomacji USA było izolowanie Kuby na kontynencie oraz niedopuszczenie do podobnej rewolucji w innych częściach Ameryki Łacińskiej. Drugorzędnym celem była chęć zaangażowania Organizacji Państw Amerykańskich (OPA) w działania mające doprowadzić do upadku Castro. Państwa członkowskie OPA miały solidarnie zerwać stosunki dyplomatyczne i gospodarcze z Kubą. Działania te miały również na celu silniejsze zaangażowane OPA w zwalczanie komunizmu na półkuli zachodniej. Jednak brak wystarczającego poparcia ze strony OPA, która starała się nie zaogniać konfliktu (będąca pod presją Kuba mogłaby jeszcze bardziej zbliżyć się do ZSRR) oraz pogarszające się stosunki z Kubą wymusiło na Stanach Zjednoczonych podjęcie innych, bardziej radykalnych działań. W marcu 1961 roku CIA pomogła kubańskim imigrantom w Miami stworzyć Kubańską Radę Rewolucyjną (CRC), pod przewodnictwem José Miró Cardona, byłego premiera Kuby. Cardon został de facto przywódcą planowanego po obaleniu rządu Castro rządu tymczasowego. W kwietniu 1960 roku CIA zaczęła werbować kubańskich imigrantów w Miami. Do lipca 1960 roku treningi oraz szkolenie były prowadzone na wyspie Useppa oraz w różnych innych obiektach leżących w południowej Florydzie. Specjalistyczne szkolenia odbywały się w Panamie. Przed inwazją, CIA wspierała i dostarczała broń różnorakim grupom partyzanckim w górach Escambray. Rebelianci nie zostali uwzględnieni w planach inwazji ze względu na obawy związane z bezpieczeństwem informacji. 3 kwietnia 1961 roku przeprowadzono zamach bombowy na koszary milicji w Bayamo, zginęło czterech milicjantów, a rannych zostało ośmiu; 6 kwietnia cukrownia Hershey w Matanzas została zniszczona w wyniku sabotażu. 14 kwietnia 1961 roku partyzanci walczyli z kubańskimi siłami rządowymi w pobliżu Las Cruces, kilku żołnierzy ze strony rządowej zginęło, a część została ranna.

    Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.Kokaina (metylobenzoiloekgonina) – substancja pobudzająca pochodzenia roślinnego. Odznacza się dużym potencjałem uzależniającym psychicznie. Jest to alkaloid tropanowy, otrzymywany z liści krasnodrzewu pospolitego (koki) (Erythroxylon coca), który pierwotnie porastał tereny Andów w Ameryce Południowej.
    Przygotowania przed odporem inwazji[edytuj kod]

    W styczniu 1961 roku Castro nakazał ambasadorowi USA w Hawanie zmniejszenie liczby pracowników (która wynosiła 300), podejrzewając że wielu prowadzi działalność szpiegowską. USA w odpowiedzi zakończyło stosunki dyplomatyczne z Kubą i zwiększyło finansowanie dla dysydentów antykastrowskich. Finansowani przez CIA bojownicy zaczęli atakować statki handlujące z Kubą i dokonały ataków bombowych na fabryki, sklepy i cukrownie. Zarówno Eisenhower i jego następca John Fitzgerald Kennedy wdrażali plan pomocy CIA dla dysydenckiej milicji, Kubańskiego Demokratycznego Frontu Rewolucyjnego. Prezydenci namawiali milicję do inwazji na Kubę i obalenia Castro. Plan spowodował organizację inwazji w Zatoce Świń w kwietniu 1961 roku. Rebelianci zbombardowali trzy kubańskie lotniska dzięki dostarczonym przez CIA B-26. USA ogłosiły, że sprawcy to kubańscy piloci sił powietrznych armii którzy uciekli z kraju, Castro uznał to za dezinformację. Obawiając się inwazji rząd nakazał aresztowanie osób podejrzanych o działania kontrrewolucyjne. Publicznie stwierdził „imperialiści nie mogą nam wybaczyć, że zrobiliśmy rewolucję socjalistyczną pod nosem”. Była to pierwsza zapowiedź ze strony Castro jakoby jego rząd był socjalistyczny.

    Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, Bogurodzica a. Bogarodzica – jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych (cs. Boharodzica). W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.Margaret Hilda Thatcher LG (z domu Roberts, ur. 13 października 1925 w Grantham, zm. 8 kwietnia 2013 w Londynie) – brytyjska polityk, premier Wielkiej Brytanii w latach 1979–1990, chemiczka, prawniczka. Stanowczość w stosunku do strajkujących górników oraz do państw komunistycznych spowodowała nadanie jej przydomku Żelaznej Damy (Iron Lady). Liberalną politykę gospodarczą jej gabinetu ochrzczono mianem thatcheryzmu. Jedna z czołowych „eurosceptyczek”, zwolenniczka ograniczonej integracji europejskiej.

    Kubański aparat bezpieczeństwa wiedział o nadchodzącej inwazji, dzięki swoim tajnym sieciom wywiadowczym, rozmowom z członkami brygady oraz doniesieniom z amerykańskich i zagranicznych gazet. Rząd kubański został ostrzeżony przez dwóch starszych oficerów KGB, Osvaldo Cabrera Sáncheza i „Aragona”; pierwszy z nich zmarł gwałtownie przed, a drugi po inwazji. Ogół kubańskiego społeczeństwa nie był dobrze poinformowany o planowanym „powstaniu”, jedynym źródłem informacji dla Kubańczyków było finansowane przez CIA i nadające z wysepek Hondurasu Radio Swan. W maju 1960 roku prawie wszystkie środki komunikacji publicznej na Kubie były w rękach rządu.

    Camilo Cienfuegos Gorriaran (ur. 6 lutego 1932 w Hawanie, zm. 28 października 1959 na Oceanie Atlantyckim) – rewolucjonista kubański.Sierra Maestra - największe pasmo górskie Kuby, położone w południowej części kraju, w prowincji Granma. Najwyższym jego szczytem jest Pico Turquino (1974 m n.p.m.).

    Faktyczne kierownictwo nad obroną wyspy stało się przedmiotem sporu, choć większość źródeł powszechnie wskazuje Fidela jako zarządzającego centralnie z odległej Hawany. W ramach przygotowań do inwazji wyspę podzielono na trzy części, siłami na wschodzie wyspy dowodził Raul, na zachodzie Che Guevara, a w centrum mjr Juan Almeida. Sergio del Valle Jiménez był dyrektorem ds. Operacji w Kwaterze Głównej w Hawanie. Orlando Rodriguez Puerta, poprzedni dowódca osobistej straży Fidela Castro, został jednym z dowódców kubańskich sił rządowych w prowincji Matanzas, działających bezpośrednio na północ od strefy walki. Doradcy wojskowi, wyszkoleni w ZSRR i przywiezieni na Kubę, pochodzili z krajów bloku wschodniego. Część z nich piastowała wysokie stanowiska w wojskach sowieckich w czasie II wojny światowej. Wśród radzieckiej misji wojskowej byli również weterani hiszpańskiej wojny domowej, tak zwani „Hiszpańscy sowieci”, którzy zamieszkiwali ZSRR przez długi czas. Wśród weteranów hiszpańskiej wojny domowej przebywających na Kubie, najwyżsi rangą byli hiszpańscy komuniści Francisco Ciutat de Miguel, Enrique Lister i urodzony na Kubie Alberto Bayo. Ciutat de Miguel był znaczącym doradcą kubańskich sił w rejonach centralnych.

    Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.Guantánamo − miasto w południowo-wschodniej części Kuby, stolica prowincji Guantánamo. Zamieszkuje je 244.603 ludzi, z których większość zatrudniona jest przy uprawie trzciny cukrowej i bawełny.
    Przebieg inwazji i jej skutki[edytuj kod]

    Oddziały CIA-Demokratycznego Frontu Rewolucyjnego liczyły 1400 osób i zgrupowane były w Brygadzie 2506 w Nikaragui. W nocy brygada wylądowała w Zatoce Świń i wdała się w strzelaninę z lokalnym oddziałem milicji rewolucyjnej. Castro nakazał kapitanowi José Ramónowi Fernándezowi rozpoczęcie kontrofensywy. Po zbombardowaniu statków sił inwazyjnych i szybkiemu wzniesieniu umocnień, Castro zmusił brygadę do kapitulacji już w dniu 20 kwietnia. 1189 uchwyconych rebeliantów było przesłuchiwanych przez zespół dziennikarzy, wydarzenie to było transmitowane na żywo przez telewizję. Castro osobiście przesłuchiwał ich w dniu 25 kwietnia. 14 z nich zostało osądzonych za zbrodnie popełnione przez rewolucję, reszta natomiast w zamian za żywność i produkty medyczne o wartości 25 milionów dolarów powróciło bezpiecznie do USA. Zwycięstwo Castro było potężnym symbolem w całej Ameryce Łacińskiej, ale również zwiększyło wewnętrzną opozycję przede wszystkim klasy średniej Kubańczyków, której wielu przedstawicieli zostało zatrzymanych w okresie przygotowań do inwazji. Chociaż większość z nich została zwolniona w ciągu kilku dni, wielu uciekło do USA, by zamieszkać później na Florydzie. Niemniej jednak popularność Castro po inwazji była największa od czasu rewolucji.

    Norman Kingsley Mailer, właśc. Nachum Molech Mailer (ur. 31 stycznia 1923 w Long Branch, zm. 10 listopada 2007 w Nowym Jorku) – amerykański powieściopisarz, eseista, dziennikarz, scenarzysta i reżyser filmowy, dwukrotny laureat Nagrody Pulitzera.Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja AJAX).

    W ramach konsolidacji „socjalistycznej Kuby” Castro zjednoczył MR-26-7, Ludową Partię Socjalistyczną i Rewolucyjną w Dyrekcję w jedną partię rządzącą działającą na zasadzie leninowskiego centralizmu demokratycznego. Nowa organizacja nosiła nazwę Organizacji Integracji Rewolucyjnej (Organizaciones Revolucionarias Integradas – ORI), a w 1962 przemianowana została na Zjednoczoną Partię Rewolucji Socjalistycznej Kuby (PURSC). Mimo że ZSRR było niezdecydowane co do uznania socjalizmu Castro, pogłębiał on relacje z tym krajem. Wysłał do nauki na Uniwersytecie Łomonosowa w Moskwie swojego syna, Fidelito a duża liczba radzieckich techników przybyła na wyspę. Castro otrzymał Międzynarodową Leninowską Nagrodę Pokoju przyznawaną przez radziecki rząd. W grudniu 1961 roku Castro przyznał że od lat pozostaje marksistą-leninista, a w swojej drugiej deklaracji którą wygłosił w Hawanie wezwał narody Ameryki Łacińskiej do wywoływania rewolucji. W odpowiedzi na to USA z powodzeniem namówiło Organizację Państw Amerykańskich do wydalenia z niej Kuby, w rezultacie czego Sowieci udzielili Castro prywatnej reprymendy za lekkomyślność, postawę Castro wsparli natomiast Chińczycy. Mimo ideologicznego pokrewieństwa Chinami, w trakcie rozłamu sowiecko-chińskiego, Kuba sprzymierzyła się z bogatszym ZSRR który zaoferował wyspie pomoc gospodarczą i wojskową.

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).José Manuel „Mel” Zelaya Rosales (ur. 20 września 1952 w Catacamas) – honduraski polityk, prezydent Hondurasu od 27 stycznia 2006 do 28 czerwca 2009. Odsunięty od władzy w wyniku wojskowego zamachu stanu.

    Partia rozpoczęła proces kształtowania Kuby wedle modelu radzieckiego, jako dewiantów społecznych uznano osoby tj. prostytutki i homoseksualiści (a Castro uznał tą drugą grupę za burżuazyjną). Przedstawiciele rządu opowiedzieli się jednak przeciwko jego homofobii a wielu gejów służyło w Jednostkach Wojskowych do Pomocy Produkcyjnej (Unidades Militares de Ayuda la Productión – UMAP). Castro wziął odpowiedzialność za politykę częściowo nieprzychylną homoseksualistom i nazwał ją „wielką niesprawiedliwością” za którą przeprosił w 2010 roku. Niemniej jednak kontakty homoseksualne zostały zalegalizowane na Kubie już w 1979 roku. W 1993 roku zrównano ze sobą wiek osób legalnie dopuszczających się kontaktów homo- i heteroseksualnych – wynosi on 16 lat. Od 1993 roku osoby deklarujące się jako homoseksualne mogły wstępować do Komunistycznej Partii Kuby. Gospodarka Kuby ucierpiała na skutek inwazji i embarga handlowego. Po protestach w Cárdenas rząd zmuszony został do racjonowania części produktów. Raporty rządowe wykazały że lojalni wobec Moskwy „starzy komuniści”, tj. Aníbal Escalante i Blas Roca Calderio z PSP nie są przez Kubańczyków cieszeni większym poparcie, w marcu 1962 Castro usunął więc z rządu najwybitniejszych „starych komunistów” oskarżając ich o „sekciarstwo”. Na poziomie osobistym, Castro pozostawał coraz bardziej samotny, a jego stosunki z Guevarą stały się napięte gdy Che stawał się z czasem coraz bardziej antyradziecki i prochiński.

    Ruch alterglobalistyczny – ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie. Za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych, ekologicznych i społecznych, poprzez m.in. budowanie globalnego społeczeństwa obywatelskiego.Rafael Leónidas Trujillo Molina (ur. 24 października 1891 w San Cristóbal, zm. 30 maja 1961 w Ciudad Trujillo) – generał, dyktator rządzący Republiką Dominikany od 1930 do 1961 (w tym jako prezydent w latach 1930-1938 i 1942-1952).

    Dalsze próby odsunięcia Castro od władzy[edytuj kod]

    Pierwsza strona z raportu spotkania Operacji Mongoose
     Zapoznaj się również z: Projekt Kubazamachy na Fidela Castro.

    W efekcie operacji Castro umocnił swoją władzę, a USA skompromitowały się na arenie międzynarodowej. Od tamtej pory Stany Zjednoczone nie przeprowadziły operacji wojskowej przeciwko Kubie na podobną skalę. Amerykanie skupili się na próbach zamachów na życie Castro. Zorganizowano ich już kilkadziesiąt, przeprowadzano również akcje terrorystyczne przeciwko ludności cywilnej (operacja „Mangusta”). Program był kierowany przez Edwarda Lansdale z Departamentu Obrony i Williama King Harveya z CIA. Lansdale został wybrany ze względu na jego sukcesy w zwalczaniu bojówek komunistycznych na Filipinach oraz doświadczenie w utrzymaniu reżimu Ngô Đình Diệm w Wietnamie. Samuel Halpern był organizatorem oraz koordynatorem działań CIA, Armii amerykańskiej, Departamentu Handlu, Skarbu oraz wielu innych instytucji rządowych.

    Premier (z fr. premier - pierwszy, od łac. primus - pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: prezydent ministrów oraz prezes ministrów). W innych krajach nazywany: pierwszy minister (Wielka Brytania - Prime Minister), kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), prezydent ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, minister stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    W 1962 r. powstała Operacja Northwoods, została zaaprobowana przez przewodniczącego Kolegium Połączonych Szefów Sztabów i przedstawiona sekretarzowi obrony Robertowi McNamarze do zatwierdzenia. Plan zakładał przeprowadzenie tajnych operacji pod fałszywą flagą w celu uzasadnienia interwencji na Kubie. Wśród działań mających zapewnić poparcie dla interwencji były prawdziwe, jak i symulowane ataki, rzekomo przeprowadzone przez rząd kubański. Prawdziwe lub pozorowane zamachy wymierzone w kubańskich uchodźców, amerykańskie cele militarne, samolot cywilny. Jeden z wariantów planu proponował rozpętanie kampanii terroru kubańskiego na obszarze Miami, innych miast Florydy, a nawet w samym Waszyngtonie. Operacja CIA miała bazę w Miami (JMWAVE), wśród innych działań, prowadziła również współpracę z lokalną mafią podczas przygotowań do zamachu; William Harvey był jednym z funkcjonariuszy, którzy bezpośrednio zajmowali się sprawą Johna Roselliego (byłego adiutanta Ala Capone).

    Augusto José Ramón Pinochet Ugarte (ur. 25 listopada 1915 w Valparaíso, zm. 10 grudnia 2006 w Santiago) – chilijski dyktator i generał, przywódca junty wojskowej w Chile od 1973. W latach 1974 do 1990 pełnił urząd prezydenta. Doszedł do władzy w wyniku wojskowego puczu, odsuwając od władzy Salvadora Allende i zawieszając konstytucję. Po przegranym plebiscycie w 1988, nie kandydował w wynikających z tego plebiscytu wyborach, przekazał w 1990 pokojowo władzę zwycięzcy wolnych wyborów prezydenckich z 1989.Chile (Republika Chile, hiszp. República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.

    Powstało wiele indywidualnych planów zamachu na Castro opracowanych przez CIA. Wśród nich była m.in. dyskredytacja w oczach opinii publicznej poprzez skażenie odzieży talem, który spowodowałby wyłysienie dyktatora i utratę słynnej brody; spryskanie studia telewizyjnego środkiem halucynogennym przed wystąpieniem telewizyjnym; nasączenie palonych przez niego cygar substancją powodującą czasowe rozkojarzenie i podanie ich przed wystąpieniem publicznym; zabójstwo poprzez zatrucie jadem kiełbasianym ulubionych cygar Castro, umieszczenie ładunków wybuchowych w butlach służących do nurkowania oraz wiele innych.

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.

    Wobec słabości amerykańskiej agentury na Kubie, CIA zwróciło się o pomoc do mafii. W październiku 1961 r. ogólnikowo przedstawiony plan zabicia Castro przy pomocy mafii zaaprobował dyrektor CIA. Sprawy zamachu nie konsultowano jednak w obrębie Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego lub Grupy Specjalnej. Realizacją planu zajął się James O’Connell, szef Biura Zaopatrzenia CIA i były współpracownik FBI. Wynajął on prywatnego detektywa i również byłego pracownika FBI Roberta A. Maheu, który skontaktował się z Johnym Rosellim, dawnym właścicielem kasyna w Hawanie. Roselli nawiązał za pośrednictwem szefa mafii w Chicago – Momo Salvatore Giancana kontakt z byłym szefem syndykatu w Hawanie – Santosem Trafficante. Ludzie ci zgodzili się na zaproponowaną im zapłatę w wysokości 150 tys. dol. i w styczniu 1962 r. spreparowane przez CIA pigułki, zawierające jad kiełbasiany, zostały wysłane do zamachowca mającego otruć Fidela Castro. Nie zdołano jednak tego zrobić, ponieważ według wyjaśnień Roselliego pierwszy z zabójców stracił pracę i tym samym dostęp do Castro, a w drugim przypadku w kwietniu 1962 r. przywódca kubański przestał odwiedzać restaurację w której planowano go otruć. Cała sprawa zaczęła się kojarzyć O’Conellemu z komedią, gdy FBI doniosła, że Giacanta opowiadał przyjaciołom o swoim zleceniu, a ryzyko dalszych przecieków oraz możliwość szantażu stały się całkiem realne. Później pojawiły się podejrzenia, że ludzie mafii mogli oszukać CIA. Sugerowano nawet, iż Trafficante był informatorem opłacanym przez rząd kubański.

    Carlos Lage Dávila (ur. 15 października 1951 w Hawanie), kubański polityk, wiceprzewodniczący Rady Państwa Kuby od 1993 do 2009, sekretarz Rady Ministrów od 1986 do 2009.Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).

    Kryzys kubański[edytuj kod]

     Zapoznaj się również z: Kryzys kubański.
    Zdjęcie urządzeń rakietowych na Kubie, wykonane z pokładu U-2 14 października 1962

    W obliczu militarnej przewagi NATO, Chruszczow chciał zainstalować na Kubie radzieckie rakiety jądrowe R-12 MRBM. Castro zgodził się to wierząc że zagwarantuje to bezpieczeństwo Kuby i przysłuży się sprawie socjalizmu. Decyzję tą podjęto w tajemnicy, wiedzieli o niej tylko bracia Castro, Guevara, Dorticós i szef ochrony Ramiro Valdes. W październiku 1962 roku doszło do kryzysu kubańskiego, związanego z odkryciem przez CIA konstrukcji, które mogły służyć Rosjanom do rozmieszczenia na Kubie rakiet balistycznych. Castro stwierdził że pociski były potrzebne tylko i wyłącznie do obrony kraju. Castro wezwał ZSRR do ataku nuklearnego na USA na wypadek ataku na Kubę, Chruszczow w desperacki sposób unikał jednak wojny atomowej. Castro opuścił negocjacje w trakcie których Chruszczow zgodził się na usunięcie rakiet w zamian za zobowiązanie USA, że nie dokonają one więcej ataku na Kubę a rząd tego kraju swoje MRBM z Turcji i Włoch. Castro czuł się zdradzony przez Chruszczowa i wkrótce zachorował. Stworzył pięciopunktowy plan w którym zażądał od USA zakończenie embarga, wycofanie się z bazy marynarki wojennej w Guantanamo, zaprzestanie wspierania dysydentów i rezygnację z naruszeń kubańskiej przestrzeni powietrznej i wód terytorialnych. Swoje żądania przedstawił pochodzącemu z Birmy, sekretarzowi generalnemu ONZ U Thantowi, USA zignorowała ja a sam Castro odmówił wprowadzenia na Kubę zespołu inspekcyjnego ONZ.

    Wojna domowa w Salwadorze – konflikt trwający od 1979 do 1992 w Salwadorze pomiędzy rządem tego kraju a lewicowymi rebeliantami skupionymi od 1980 roku w organizacji Front Wyzwolenia Narodowego im. Farabunda Martíego. Przyczyną konfliktu był zamach stanu z 1979 roku i dokonana przez armię masakra cywili protestujących przeciwko juncie. Strona rządowa była aktywnie wspierana przez Stany Zjednoczone rządzone przez Jimmy’ego Cartera a następnie Ronalda Reagana co pozwoliło stronie rządowej na kontynuowanie walk aż do początku lat 90. Konflikt charakteryzował się licznymi nadużyciami praw człowieka, celowym terroryzowaniem ludności cywilnej przez szwadrony śmierci oraz aktywnym uczestnictwem dzieci żołnierzy. W latach 90. pod kierownictwem ONZ rozpoczęto rozmowy pokojowe między partyzantami a rządem które zakończyły się w 1992 roku podpisaniem układu pokojowego.Gerardo Machado y Morales (ur. 28 września 1871, zm. 29 marca 1939) – kubański polityk, bohater wojny o niepodległość z Hiszpanią, później dyktator i prezydent Kuby.

    W kwietniu 1963 odwiedził ZSRR na osobiste zaproszenie Chruszczowa. Odwiedził tam 14 miast, a na Placu Czerwonym w Moskwie podziwiał paradę z okazji Święta Pracy. W trakcie wizyty przyznano mu Order Lenina i doktorat honorowy Uniwersytetu Moskiewskiego. Na Kubę powrócił z nowymi pomysłami. Zainspirowany sukcesem radzieckiej gazety Prawda, połączył dzienniki pisma Hoy i Revolucion tworząc nowy dziennik, Granma. Nadzorował duże inwestycje w dziedzinie sportu które doprowadziły do zwiększenia międzynarodowej reputacji sportowej Kuby. Rząd tymczasowo zezwolił na emigrację (poza mężczyznami w wieku od 15 do 26 lat), tym samym pozbywając się tysięcy przeciwników. W 1963 zmarła matka Castro. Był to ostatni raz gdy jego życie prywatne było opisywane w prasie kubańskiej. W 1964 przyjechał do Moskwy, oficjalnie w celu podpisania nowej pięcioletniej umowy handlu cukrem, ale także, aby omówić konsekwencje zamachu na Johna F. Kennedy’ego. W październiku 1956 partia została oficjalnie przemianowana na Kubańską Partię Komunistyczną z Komitetem Centralnym na czele.

    Trynidad – wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej; położona w państwie Trynidad i Tobago, największa i najbardziej zaludniona z 23 wysp tego państwa; 4,8 tys. km², 1 mln mieszk. (1980). Leżące w Trynidadzie miasto Toco przez kilka lat było kolonią lenną Księstwa Kurlandii i Semigalii.Alphonse Gabriel Capone (znany jako Al Capone, Scarface) (ur. 17 stycznia 1899 w Nowym Jorku, zm. 25 stycznia 1947 w Palm Island, Miami) – amerykański gangster pochodzenia włoskiego.

    Po zamachu na Kennedy’ego światowy rozgłos zyskał Komitet Fair Play wobec Kuby. Było to spowodowane działalnością w jego szeregach Lee Harvey Oswalda w Nowym Orleanie, który został oskarżony o zabójstwo prezydenta. Jak prawie wszystko, co jest związane z zabójstwem Kennedy’ego, Komitet „Fair Play” wobec Kuby stał się przedmiotem wielu spekulacji. Komitet był podejrzany o współpracę z ZSRR, mając na celu wsparcie dla amerykańskich komunistów. Paradoksalnie, był blisko związany z trockistowską Socjalistyczną Partią Robotniczą USA. Pod koniec działalności, Komitet był podejrzewany o znaczną lub całkowitą kontrole ze strony FBI lub innych amerykańskich agencji rządowych. Marionetkowa organizacja miała służyć identyfikacji komunistów oraz ich sympatyków (Część ulotek FPCC Oswalda miało nadruki z adresem „544 Camp Street”. Był to ten sam budynek, w którym swoje biuro miał Guy Banister, ex-agent FBI, zaangażowany w działalność kontrwywiadowczą). W 2002 roku, w swojej książce The Kennedy Conspiracy (2002), Anthony Summers stwierdził, że dokumenty wskazują że CIA, jak i FBI przeniknęli do FPCC. Zacytował oficera CIA: „Zrobiliśmy wszystko co mogliśmy by to się nie udało – wymazać... spenetrować, myślę ze Oswald mógł brać udział w próbie penetracji”.

    Radziecka interwencja w Afganistanie (wojna domowa w Afganistanie, wojna afgańska) – dziewięcioletnia wojna Związku Radzieckiego wspierającego afgański reżim komunistyczny przeciw partyzantce mudżahedinów wspieranej przez USA na terytorium Afganistanu. ZSRR chciał umocnić i utrzymać u władzy rządy komunistyczne w Afganistanie. Trwała od 25 grudnia 1979 do 15 lutego 1989 roku. Jest zaliczana do pośredniej formy „wojen zastępczych”.Dom publiczny, potocznie: burdel, zwane dawniej także zamtuzem lub lupanarem – budynek służący jako miejsce świadczenia usług seksualnych za pieniądze.

    Wzmożona współpraca zagraniczna i finansowanie ruchów wyzwoleńczych (1962-68)[edytuj kod]

    Mimo sowieckich obaw, Castro nadal wzywał do globalnej rewolucji i finansował lewicowych bojowników. Poparł „projekt andyjski” Che Guevary, nieudany plan budowy ruchów partyzanckich w górach Boliwii, Peru i Argentyny, i pozwalał na trenowanie grup rewolucyjnych z całego świata na treningi na Kubie. W tej liczbie znalazł się m.in. Wietkong i Czarne Pantery. Uznał że zachodnia Afryka dojrzała do przeprowadzenia rewolucji. W trakcie wojny marokańsko-algierskiej (wojna piaskowa), wysłał żołnierzy i medyków na pomoc socjalistycznemu rządowi Algierii na czele z Ahmedem Ben Bellą. Zawiązał sojusz z rządem Alphonse Massamba-Débata w Kongo-Brazzaville, a w 1965 zezwolił na podróż do Kongo-Kinszasy, Che Guevary który trenował tam rewolucjonistów walczących z prozachodnim reżimem. Z Kubańczykami współpracę nawiązali też przedstawiciele ruchu niepodległościowego Mozambiku, FRELIMO w zamian za co uzyskali oni wsparcie ze strony Castro. Castro udzielił wsparcia szeregowi innych organizacji narodowowyzwoleńczych m.in. Frontowi Wyzwolenia Erytrei (do czasu puczu z 1974), Ludowemu Ruchowi Wyzwolenia Angoli czy PAIGC.

    Kult jednostki − kult w imperialnym, autorytarnym lub totalitarnym systemie władzy, prowadzący niejednokrotnie do deifikacji, władcy lub przywódcy.Homofobia – silna niechęć, nieufność, nienawiść, wrogość lub dyskryminacja homoseksualizmu lub homoseksualistów, definiowane także jako "irracjonalny strach, awersja lub dyskryminacja" ich. Termin "homofobia" został wprowadzony do dyskursu naukowego przez psychologa i aktywistę gejowskiego George’a Weinberga w 1972 w książce Society and the Healthy Homosexual, stając się ważnym narzędziem dla działaczy LG, ich zwolenników i sojuszników. W 1969 roku został użyty przez amerykański tygodnik "Time". W rozumieniu Weinberga, homofobia to irracjonalny lęk o podłożu socjalnym i religijnym.
    Fidel Castro i Wojciech Jaruzelski

    W 1966 zorganizował w Hawanie Konferencję Trójkontynentalną Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej. Działania te pozwoliły zostać Castro znaczącym graczem światowej sceny politycznej. Konferencja dała też początek Organizacji Solidarności Ameryki Łacińskiej (OLAS) której liderem pozostawała Hawana. Celem organizacji było wspieranie ruchów rewolucyjnych w Ameryce Łacińskiej. Rosnąca rola Castro na światowej scenie spowodowała jego napięte relacje z Sowietami znajdującymi się pod kierownictwem Leonida Breżniewa. Castro odmówił podpisania traktatu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, twierdząc że motywuje to chęcią utrzymania niepodległości Kuby i oświadczył że USA i ZSRR próbują zdominować Trzeci Świat. Zwolennik współpracy z ZSRR, Aníbal Escalante rozpoczął organizowanie sieci opozycji antyrządowej, w styczniu 1968 on i jego zwolennicy zostali aresztowani za przekazywanie tajemnic państwowych do Moskwy. Castro ostatecznie ustąpił presji Breżniewa i w sierpniu 1968 roku potępił Praską Wiosnę i pochwalił inwazję bloku wschodniego na Czechosłowację. Fidel, jak i minister spraw zagranicznych, Raul Roa, osobiście było zwolennikami demokratyzacji Czechosłowacji. Decyzja ta została podyktowana radziecką groźbą odcięcia ropy naftowej dla Kuby. Dalej potajemne prowadzono na Kubie rozmowy z Chińczykami na temat utworzenia opozycyjnego względem ZSRR bloku. Pod wpływem chińskiej kampanii Wielkiego skoku naprzód, Castro ogłosił Wielką Ofensywę Rewolucyjną w wyniku której zamknięto pozostałe w rękach prywatnych sklepy i firmy oraz potępił ich właścicieli jako kapitalistycznych kontrrewolucjonistów. W maju 1967 roku doszło do pogorszenia stosunków z Wenezuelą. Doszło wówczas do incydentu w Machurucuto gdzie wenezuelska Gwardia Narodowa i wojsko starły się z 12-osobowym oddziałem Kubańczyków i przeszkolonymi przez nich wenezuelskimi rebeliantami.

    Huey Percy Newton (ur. 17 lutego 1942 w Monroe, Luizjana, zm. 22 sierpnia 1989) – afroamerykański działacz społeczny, razem z Bobby Seale założył Partie Czarnych Panter, organizację walczącą z segregacją rasową w Stanach Zjednoczonych.Przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów (ang. Chairman of the Joint Chiefs of Staff) – najwyższe stanowisko wojskowe w Siłach Zbrojnych Stanów Zjednoczonych. Przewodniczący JCS jest jednocześnie doradcą prezydenta USA do spraw wojskowych.

    Sytuacja po 10-leciu rewolucji[edytuj kod]

    Castro i członkowie wschodnioniemieckiego biura politycznego

    W styczniu 1969 roku, na Placu Rewolucji Castro publicznie świętował dziesiątą rocznicę rewolucji. Zwrócił się do zgromadzonych tłumów, czy będą tolerować zmniejszone racje cukru, co odzwierciedlało problemy gospodarcze kraju. Większość upraw cukru było wysłane do ZSRR, ale w 1969 uprawy zostały poważnie uszkodzone przez huragan. Rząd przełożył czas wolny od pracy z okazji Nowego Roku 1969-70 na inny termin. Miało to na celu wydłużenia zbiorów. Castro publicznie zaoferował swoją dymisję jednak zgromadzony tłum odrzucił ten pomysł. Pomimo problemów gospodarczych Kuby, wiele reform społecznych Castro nadal było popularne. Szczególnie cenione były „osiągnięcia rewolucji” w dziedzinie edukacji, opieki medycznej i budowy dróg, jak również polityka rządu zmierzająca do ustanowienia „demokracji bezpośredniej”. Kuba zwróciła się o pomoc gospodarczą do Sowietów. W latach 1970–1972 do kraju przybywali ekonomiści z ZSRR którzy pomogli zaplanować i zorganizować kubańską gospodarkę. Na potrzeby współpracy założono Kubańsko-Radziecką Komisję Współpracy Gospodarczej, Naukowej i Technologicznej, a w 1971 roku wyspę odwiedził radziecki premier Aleksiej Kosygin. W lipcu 1972 roku, Kuba dołączyła do Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – organizacji gospodarczej państw socjalistycznej. Mimo poprawy sytuacji gospodarczej dalej ograniczona była produkcja rolna kraju.

    Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.Alianza PAIS (Patria Altiva I Soberana) (hiszpański) – ekwadorska lewicowa partia polityczna założona w 2006 przez Rafaela Correę przed kampanią prezydencką w tym samym roku. W pierwszej turze uzyskał 22,84 procent, przegrywając z bananowym magnatem Álvaro Noboa, druga tura jednak zakończyła się dla niego spektakularnym zwycięstwem (56,67 procent poparcia).

    W maju 1970 roku, terroryści z grupy Alpha 66 operujący z Florydy, zatopili dwie kubańskie łodzie rybackie i pojmali ich załogi. W zamian zażądali oni uwolnienia więzionych na Kubie członków Alpha 66. Pod naciskiem USA, zakładnicy zostali uwolnieni a Castro powitał ich jako bohaterów. W kwietniu 1971 został potępiony przez wiele światowych mediów za aresztowanie dysydenckiego poety Herberto Padilla. Gdy poeta zachorował, został odwiedzony w szpitalu przez Castro, a następnie zwolniony po tym gdy przyznał się do stawianych mu zarzutów. Wkrótce potem rząd utworzył Krajową Radę Kultury w ramach której intelektualiści i artyści wspierali administrację rządową. W 1971 roku odwiedził rządzone przez centrolewicową koalicję Chile. W kraju spędził trzy tygodnie. Castro popierał socjalistyczne reformy prezydenta Salvadora Allende. W trakcie pobytu w Chile wygłaszał przemówienia i udzielał konferencji prasowych. Podejrzewając istnienie w chilijskiej armii silnych elementów prawicowych, radził Allende aby oczyścił struktury armii zanim dokonają one zamachu stanu. Castro miał rację a Allende który nie posłuchał się jego rad został obalony w wyniku wojskowego puczu z 1973 roku. Mimo że sam Allende zaprosił do kraju Castro a oni sami wcześniej utrzymywali przyjazne kontakty, Castro prywatnie wyrażał jednak niezadowolenie i sceptycyzm wobec pokojowych rządów Allende, niemniej jednak Kuba i Chile nawiązały szerszą współpracę. Po 1973 roku wojskowa prawica wsparta przez CIA zakazała organizacji wyborów, zabiła tysiące przeciwników politycznych i ustanowiła juntę wojskową prowadzoną przez komendanta głównego Augusto Pinocheta. Udał się też do Afryki Zachodniej gdzie spotkał się z socjalistycznym prezydentem Gwinei, Ahmedem Sékou Touré. W trakcie swojego przemówienia poinformował tłum Gwinejczyków o tym że Touré jest największym z przywódców Afryki. Następnie udał się na trwającą siedem tygodni trasę w trakcie której odwiedził swoich sojuszników w Afryce i Eurazji. Odwiedził on Algierię, Bułgarię, Węgry, Polskę, NRD, Czechosłowację i Związek Radziecki. W każdej z podróży chętnie spotykał się ze zwykłymi ludźmi, odwiedzał fabryki i gospodarstwa czy rozmawiał i żartował z obywatelami. Choć publicznie bardzo popierał te rządy, prywatnie, wzywał je aby zrobiły więcej aby pomóc ruchom rewolucyjnym w innych częściach świata, zwłaszcza w czasie wojny wietnamskiej.

    Birán – niewielkie miasto w prowincji Holguín na Kubie, leżące we wschodniej części wyspy. Miejsce urodzenia braci Castro: Fidela (1926) i Raúla (1931).Heteroseksualizm – trwały erotyczny pociąg do osób odmiennej płci. Najczęściej występująca orientacja seksualna. Termin ten bywa też używany w badaniach gender studies. Może być również stosowany jako określenie zachowań seksualnych pomiędzy ludźmi lub zwierzętami o odmiennej płci.

    We wrześniu 1973 roku, trafił do Algieru gdzie wziął udział w czwartym szczycie Ruchu Państw Niezaangażowanych. Różni członkowie Ruchu byli krytyczni wobec obecności Castro, twierdząc, że jako że Kuba jest członkiem Układu Warszawskiego powinna być nie dopuszczona do udziału w tej konferencji. Kontrowersje wzbudziło również to że w swoim przemówienie pochwalił ZSRR i stwierdził że kraj ten nie jest imperialistyczny. Gdy w październiku 1973 między Izraelem a koalicją arabską kierowaną przez Egipt i Syrię wybuchła wojna Jom Kippur, jego rząd wysłał 4000 żołnierzy mających nie dopuścić do wtargnięcia sił izraelskich na terytorium Syrii. W 1974, Kuba zerwała stosunki z Izraelem ze względu na coraz bliższe stosunki tego kraju ze Stanami Zjednoczonymi i złe traktowanie Palestyńczyków w trakcie ciągłego konfliktu izraelsko-palestyńskiego. Decyzja ta przyniosła mu szacunek liderów całego świata arabskiego, a w szczególności przywódcy Libii, Mu’ammara al-Kaddafiego który stał się jego przyjacielem i sojusznikiem. Castro udzielił też pomocy tworzącym się w Iraku służbą specjalnym a osobiście zaprzyjaźnił się z przywódcą tego kraju, Saddamem Husajnem. W 1974 roku, Kuba doświadczyła boomu gospodarczego, było to przede wszystkim związane z wysokimi cenami cukru na światowych rynkach, ale także pod wpływem ustalenia nowych punktów handlowych Kuby z Kanadą, Argentyną i w części państw Europy Zachodniej. Wiele państw Ameryki Łacińskiej zaczęło działać na rzecz ponownego dopuszczenia Kuby do Organizacji Państw Amerykańskich, pomysły te jednak zarzucono w 1975 roku na skutek opinii amerykańskiego polityka Henry’ego Kissingera. W trakcie pierwszego Kongresu Narodowego Komunistycznej Partii Kuby oficjalnie ogłoszono Kubę państwem socjalistycznym. Kongres przyjął nową konstytucję opartą na modelu radzieckim, zniesiono stanowisko prezydenta i premiera. Castro objął przewodnictwo nowo utworzonej Radzie Państwa i Radzie Ministrów co uczyniło go jednocześnie głową państwa i szefem rządu. Od końca lat 60., a w szczególności w latach 70. do początków 80. udzielał azylu politycznego Afroamerykańskim działaczom ruchu praw obywatelskich. Wśród nich znaleźli się m.in. Nehanda Abiodu, William Lee Brent, Eldridge Cleaver, Lorenzo Kom’boa Ervin, Huey P. Newton i Assata Shakur.

    Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – organizacja międzynarodowa krajów bloku wschodniego koordynująca procesy ich integracji gospodarczej. Działała w okresie od 25 stycznia 1949 do 28 czerwca 1991.

    Jako przewodniczący Rady Państwa[edytuj kod]

    Zagraniczne wojny i prezesura w Radzie Państwa[edytuj kod]

    Castro w 1978 r.

    Afrykę uważał za „najsłabsze ogniwo w imperialistycznym łańcuchu”. W listopadzie 1975 roku wysłał do Afryki Południowej 230 doradców wojskowych którzy wspomogli lewicowy Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli – Partię Pracy w trwającej w Angoli wojnie domowej. Gdy USA i Republika Południowej Afryki zwiększyły swoje poparcie dla opozycyjnych angolskich organizacji; Narodowy Front Wyzwolenia Angoli i UNITA, Castro wysłał do tego kraju 18 tysięcy żołnierzy którzy odegrali ważną rolę w konflikcie i zmusili wojska RPA do odwrotu. Castro osobiście odwiedził Angolę gdzie spotkał się z prezydentem Agostinho Neto, a także z prezydentem Gwinei Sékou Touré i prezydentem Luísem Cabralem z Gwinei Bissau. W trakcie spotkanie zobowiązał się wspierać lewicowy rząd Mozambiku w wojnie domowej przeciwko rebeliantom z RENAMO. W lutym odwiedził Algierię i Libię, w Libii spędził z Kadafim dziesięć dni. Następnie rozpoczął rozmowy z marksistowskim rządem Południowego Jemenu (Ludowo-Demokratyczna Republika Jemenu). Następnie udał się do Somalii, Tanzanii, Mozambiku i Angoli, gdzie przez tłumy witany był jako bohater w walce z panującym w RPA rasistowskim ustrojem zwanym jako apartheid.

    Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).José Eduardo dos Santos (ur. 28 sierpnia 1942 w Luandzie) – polityk angolski, od 1979 sprawuje urząd prezydenta Angoli i Przewodniczącego Rady Rewolucyjnej.

    Gdy w 1977 roku wybuchła wojna w Ogadenie (atak Somalii na Etiopię), choć somalijski prezydent Mohammed Siad Barre był dotychczasowym sojusznikiem Kuby, Castro ostrzegł go przed takimi ekspansjonistycznymi działaniami i w rezultacie poparł marksistowski rząd Etiopii na czele z Mengystu Hajle Marjamem. Castro wysłał do Etiopii wojska pod dowództwem generała Arnaldo Ochoa. Gdy Mengistu zmusił Somalijczyków do odwrotu, następnie przystąpił do tłumienia wystąpień Erytreiskiego Ludowego Frontu Wyzwolenia, Castro wycofał wówczas poparcie dla Etiopii i odmówił wsparcia w tłumieniu rebelii wywołanej przez te narodowowyzwoleńcze ugrupowanie. Rozszerzył też wsparcie dla ruchów rewolucyjnych w Ameryce Łacińskiej. Udzielił wsparcia sandinistom walczącym z prawicowym i proameryklańskim reżimem Anastasio Somoza Debayle. Rewolucja okazała się sukcesem, a w lipcu 1979 sandiniści obalili Somozę. Po udaremnionym w 1978 roku zamachu stanu na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej, posłał do tego kraju doradców politycznych, wojskowych i gospodarczych. Krytycy Castro oskarżają rząd że poprzez udział w przedsięwzięciach wojskowych przyczynił się do śmierci szacunkowo 14 tysięcy Kubańczyków którzy zginęli w misjach zagranicznych (według danych antykastrowskiej Carthage Foundation założonej przez Centrum dla Wolnej Kuby).

    Zbrodnie wojenne – według traktatu wersalskiego, wszelkie działania, które naruszają prawa i zwyczaje wojenne (artykuł 228), a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów (artykuł 227).II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    W 1979 roku w Hawanie odbyła się Konferencja Ruchu Państw Niezaangażowanej na której został on wybrany przewodniczącym Ruchu. Na stanowisku pozostał nieprzerwanie aż do roku 1982. W charakterze zarówno przywódcy Kuby, jak i przewodniczącego Ruchu pojawił się na Zgromadzeniu Ogólnym Narodów Zjednoczonych w październiku 1979 roku i wygłosił przemówienie na temat różnic pomiędzy światem bogatych i biednych. Jego przemówienie zostało powitane z wielkim aplauzem ze strony innych światowych przywódców. Castro znalazł się jednak w kłopotliwej sytuacji po tym gdy Zgromadzenie Ogólne ONZ potępiły radziecką interwencję w Afganistanie. Relacje Kuby z całą Ameryką Północną poprawiły się za rządów prezydenta Meksyku Luisa Echevvería, premiera Kanady, Pierre Trudeau i prezydenta USA, Jimmy’ego Cartera. Carter nadal krytykował nadużycia praw człowieka na Kubie, ale traktował Kubę z lepszym podejściem dzięki czemu zyskał on sobie szacunek Castro. Biorąc pod uwagę szczerość Cartera, Castro uwolnił niektórych więźniów politycznych i pozwolił kubańskim wygnańcom na odwiedzanie krewnych na wyspie. Castro miał nadziei że Carter odpowie na te zmiany zniesieniem embarga gospodarczego i zatrzyma wsparcie CIA dla bojowników dysydenckich.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Raúl Modesto Castro Ruz (ur. 3 czerwca 1931 w Biránie) – kubański polityk i rewolucjonista, młodszy brat Fidela Castro. Od 1959 pierwszy wiceprezydent i wicepremier, minister rewolucyjnych sił zbrojnych, od 1965 II Sekretarz Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Kuby, od 31 lipca 2006 p.o. Przewodniczącego Rady Państwa w zastępstwie ciężko chorego Fidela Castro, od 24 lutego 2008 Przewodniczący Rady Państwa Republiki Kuby wybrany przez parlament po ustąpieniu Fidela Castro.

    Reagan i Gorbaczow (1980–1989)[edytuj kod]

    W latach 80. gospodarka Kuby ponownie znalazła się w tarapatach, miało to miejsce po spadkach rynkowych cen cukru i zdziesiątkowaniu zbiorów w 1979 roku. Potrzebując pieniędzy Kuba rozpoczęła nieoficjalny handel sprzętem elektronicznym z USA prowadzony poprzez Panamę. Relacje z USA nie poprawiały się a rząd wykorzystał emigrację do USA w celu pozbycia się z kraju kryminalistów czy osób zaburzonych psychicznie. W 1980 roku prezydentem USA został Ronald Reagan który przyjął wobec Castro mocno agresywną politykę. W 1981 roku Castro oskarżył USA o prowadzenie wojny biologicznej przeciwko Kubie. W 1982 roku rząd amerykański wpisał Kubę na listę państw sponsorujących terroryzm. Amerykanie decyzję o wpisaniu Kuby na listę argumentowali rzekomym wsparciem rządu kubańskiego dla baskijskiej organizacji separatystycznej ETA i kolumbijskiej partyzantki FARC.

    Joseph Jacques Jean Chrétien (ur. 11 stycznia 1934 w Shawinigan) – premier Kanady z ramienia Partii Liberalnej od 3 listopada 1993 do 12 grudnia 2003.Minnesota Twins – drużyna baseballowa grająca w centralnej dywizji American League, ma siedzibę w Minneapolis w stanie Minnesota. Zespół gra na stadionie Target Field.

    Mimo pogardy względem prawicowej junty wojskowej Argentyny, Castro wsparł ją w trakcie wojny o Falklandy którą ten kraj stoczył z Wielką Brytanią w 1982 roku, Kuba zaoferowała też Argentyńczykom pomoc wojskową. Poparł lewicowy New Jewel Movement, który przejął władzę w Grenadzie w 1979 roku, wysłał do tego kraju lekarzy, nauczycieli oraz techników pracujących przy pomocy w rozwoju kraju. Osobiście zaprzyjaźnił się z prezydentem Grenady, Mauricem Bishopem. Gdy Bishop został zamordowany w wyniku zamachu stanu przeprowadzonego przez twardogłowego i proradzieckiego, Bernarda Coarda, Castro potępił jego zabójstwo, jednak w bardziej ostrożny sposób kontynuował wspieranie rządu Grenady. USA wykorzystało zamach jako podstawę do inwazji na wyspę. Castro wysłał Grenadzie na pomoc własnych żołnierzy, potępił inwazję i porównał USA do nazistowskich Niemiec. Obawiając się inwazji USA na Nikaraguę wysłał Ochoę do trenowania wojsk sandinistów w taktyce partyzanckiej, ale otrzymał w tym niewielkie wsparcie ze strony ZSRR. W latach 80. wspierał salwadorski Front Wyzwolenia Narodowego im. Farabunda Martíego toczący wojnę domową z rządzącą juntą oraz Jedność Narodowo-Rewolucyjną toczącą wojnę z rządem w Gwatemali.

    W 1985 roku sekretarzem generalnym KPZR został Michaił Gorbaczow. Gorbaczow realizował reformy zmierzające do zwiększenia wolności prasy (głasnost) i decentralizacji gospodarczej (pierestrojka) w celu wzmocnienia socjalizmu. Podobnie jak wielu ortodoksyjnych krytyków marksistowskich Castro obawiał się, że reformy osłabią państwo socjalistyczne i pozwolą nad odzyskaniem nad nim kontroli przez elementy kapitalistyczne. Gorbaczow przyznał później że spełnił wymagania USA aby zmniejszyć wsparcie dla Kuby co było przyczyną pogarszających się relacji radziecko-kubańskich. Kiedy Gorbaczow odwiedził Kubę w kwietniu 1989 roku, poinformował Castro, że pierestrojka oznacza kres dotacji dla wyspy. Castro zignorował zaproszenia do liberalizacji według wzorcu radzieckiego. W 1989 roku sąd pomimo wezwań o złagodzenie kary skazał na śmierć kilku wyższych oficerów wojskowych w tym Ochoę i Tony’ego de la Guardię którzy oskarżeni byli o współudział w korupcji i przemyt kokainy. W październiku 1985 roku za namową lekarza zrezygnował z palenia cygar, decyzja ta uznana była za przykład do naśladowania przez część Kubańczyków.

    Z pasją zainteresował się problemem zadłużenia Trzeciego Świata, zauważał że Trzeci Świat nigdy nie ucieknie od długów zaciągniętych w bankach światowych i w rządach Pierwszego Świata. W roku 1985, Hawana była gospodarzem pięciu międzynarodowych konferencji poświęconych problemowi długów na świecie. W listopadzie 1987 roku, spędzał dużo więcej czasu w pochłoniętej wojną domową Angoli. Wojska lewicowego rządu były zmuszane do odwrotu. Prezydent tego kraju José Eduardo dos Santos z powodzeniem zaapelował o przysłanie do kraju większej liczby kubańskich żołnierzy. Sam Castro przyznał później, że poświecił wówczas więcej czasu Angoli niż Kubie, gdyż wierzył że zwycięstwo Santosa doprowadzi do upadku apartheidu. Gorbaczow wezwał do wynegocjowania zakończenia konfliktu, a w 1988 roku zorganizował rozmowy czterostronne między ZSRR, USA, Kubą i RPA; mocarstwa zgodziły się aby wszystkie obce wojska wycofały się z Angoli. Castro był rozgniewany podejściem Gorbaczowa, wierząc, że na rzecz odprężenia relacji z USA odstępuje on od wspierania ubogich narodów świata.

    W Europie Wschodniej rządy komunistyczne upadły w wyniku kapitalistycznych reform w latach 1989–1991. Wielu zachodnich obserwatorów oczekiwało podobnego przebiegu sytuacji na Kubie. Coraz bardziej odizolowana Kuba pomimo osobistej niechęci Castro do przywódcy tego kraju, nawiązała lepsze relacje z prawicowym rządem Panamy na czele z Manuelem Noriegą (będącym wcześniej sojusznikiem USA). Noriega został jednak obalony w wyniku amerykańskiej inwazji z grudnia 1989 roku. W lutym 1990 roku, sojusznicy Castro w Nikaragui, prezydent Daniel Ortega Saavedra i sandiniści zostali pokonani w wyborach przez finansowaną przez USA Narodową Unię Opozycyjną. Wraz z upadkiem bloku wschodniego, USA zdobyła większość głosów w Komisji Praw Człowieka ONZ w Genewie, w Szwajcarii do uchwalenia rezolucji potępiającej łamanie praw człowieka na Kubie. Kuba stwierdziła że jest to przejaw hegemonii USA na świecie i odmówiła delegacji śledczej ONZ wyjazdu do kraju.

    Okres specjalny[edytuj kod]

    Podobizna Castro w Angoli

    Upadek ZSRR zakończył etap korzystnego handlu z blokiem wschodnim, Castro publicznie oświadczył, że Kuba weszła w „specjalny okres w czasie pokoju.” Racje benzynowe zostały znacznie zmniejszone a wiele fabryk wykonujących mniej istotne zadania zamknięto. Castro planował odwołać się do hodowli na wyłącznie własne potrzeby. Przewodniczący miał nadzieję na przywrócenie w ZSRR marksizmu-leninizmu na co szansą był pucz moskiewski z grudnia 1991 roku. Związek Radziecki oficjalnie rozpadł się gdy Borys Jelcyn zniósł Komunistyczną Partię Związku Radzieckiego u wprowadził w kraju kapitalistyczną demokrację wielopartyjną. Jelcyn pogardzał Castro i rozwinął z bazującą w Miami Narodową Kubańską Fundacją Narodową. W obliczu rozpadu ZSRR, próbował polepszyć stosunki z krajami kapitalistycznymi. Witał na wyspie zachodnich polityków i inwestorów, zaprzyjaźnił się z hiszpańskim politykiem prawicy Manuelem Fraga Iribarne i zainteresował się polityką Margaret Thatcher w Wielkiej Brytanii, uważał że kubański socjalizm mógłby nauczyć się od thatcheryzmu inicjatywy osobistej i spowodować wprowadzenie niskich podatków. Rząd Kuby zaprzestał wspierania zagranicznych bojowników, a sam Fidel Castro powstrzymał się od chwalenia FARC. W trakcie wizyty w Kolumbii w 1994 roku wezwał do wynegocjowania pokoju, a w 1995 roku opowiedział się za rozmowach między meksykańskim rządem a zapatystami. Od początku lat 90. na scenie światowej przedstawiał się jako polityk umiarkowany.

    W 1991 roku Hawana została gospodarzem Igrzysk panamerykańskich. Przed igrzyskami, rząd zaangażował się w budowę stadionów i zakwaterowań dla sportowców. Castro przyznał że igrzyska były drogie w organizacji jednakże były dużym sukcesem Kuby. Zagraniczni dziennikarze spotykali się regularnie z tłumami skandującymi „Fidel! Fidel!”. Kuba jako pierwszy kraj Ameryki Łacińskiej był w stanie pokonać USA jeśli chodzi o szczyt tabeli złotych medali. Wsparcie dla Castro pozostało silne jednakże wybuchały małe demonstracje antyrządowe opozycji. Jednocześnie opozycja odrzuciła postulaty zbrojnego powstania antyrządowego które były wysuwane zza granicy. W sierpniu 1994 roku doszło do najpoważniej demonstracji Castro w historii, od 200 do 300 młodych mężczyzn zaczęło rzucać kamieniami w policję, domagając się możliwości wyjazdu do Miami. Grupa została stłamszona przez większy tłum zwolenników Castro. Do zwolenników dołączył sam Castro który poinformował media, że mężczyźni byli osobami nastawionymi antyspołecznie i zostali wprowadzeni w błąd przez amerykańskie media. Protesty zostały rozproszone bez odnotowania obrażeń. W obawie, że grupy opozycyjne zaatakują rząd, zorganizował strategię obrony o nazwie „wojna wszystkich ludzki” w której zaplanował zakrojoną kampanię wojny partyzanckiej a bezrobotni otrzymali zadanie budowy sieci bunkrów i tuneli.

    Uznał potrzebę reform które miały pozwolić kubańskiemu socjalizmowi przetrwać w świecie zdominowanym przez kapitalistyczny wolny rynek. W październiku 1991 w Santiago odbył się IV Zjazd Komunistycznej Partii. Na Zjeździe ogłoszono szereg istotnych zmian w rządzie. Ustąpił ze stanowiska szefa rządu i został zastąpiony przez znacznie młodszego Carloas Lage Dávila, sam pozostał szefem partii komunistycznej i dowódcą naczelnym sił zbrojnych. Wielu starszych członków rządu znalazło się na emeryturze, zostali oni zastąpieni przez młodszych kolegów. Zaproponowano dużą liczbę zmian gospodarczych które następnie zostały poddane referendum. Zalegalizowano część działalności prywatnej w tym drobne przedsiębiorstwa i rynki rolnicze czym starano się pobudzić wzrost gospodarczy, prawnym środkiem płatniczym został także i dolar. Pewne ograniczenia emigracji zostały złagodzone, dzięki czemu najbardziej niezadowoleni obywatele przenieśli się do Stanów Zjednoczonych. Dalsza demokratyzacja została zaproponowana poprzez członków Zgromadzenia Narodowego wybieranych bezpośrednio przez obywateli, a nie jak dotychczas za pośrednictwem zespołów miejskich i wojewódzkich. Castro wdał się w debatę pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami reform, z czasem zaczął coraz bardziej sympatyzować z ich przeciwnikami argumentując to tym że takie reformy muszą by przeprowadzane w wolniejszym tempie. Po 1994 roku inwestorzy z Europy, Kanady, Meksyki i Chin, a nawet z USA obchodzili zakazy nakładane przez rząd USA i robiły interesy na Kubie za pośrednictwem firm z Izraela.

    Rząd postawił na turystykę i biotechnologię. W 1995 roku turystyka jako podstawowe źródło dochodów wyprzedziła dominujący w kraju przemysł cukrownicy. Do kraju przyjeżdżało tysiące meksykańskich i hiszpańskich turystów, doprowadziło to do pewnego zwiększenia prostytucji która w ramach liberalizacji politycznej nie była już zwalczana choć oficjalnie pozostała nielegalna. Trudności gospodarcze z początku dziesięciolecia skłoniły wielu Kubańczyków do zwrócenia się w stronę religii, zarówno katolicyzmu, jak i synkretycznego wyznania Santeria. Mimo że Castro od dawno uważał wiarę za przejaw wstecznictwa, złagodził podejście do Kościoła i instytucji religijnych. Przeprowadził liberalizację w tej dziedzinie i po raz pierwszy dopuścił do przyłączenia się wiernych różnych kościołów do partii komunistycznej. Chociaż uważał Kościół katolicki za instytucję zacofaną i prokapitalistyczną, w styczniu 1998 roku zezwolił na wizytę na Kubie papieża Jana Pawła II. Wizyta doprowadziła do jednoczesnego umocnienia pozycji zarówno Kościoła na Kubie, jak i rządu Castro.

    Na początku lat 90. prowadził ekologiczną kampanię skierowaną przeciwko marnotrawieniu zasobów naturalnych oraz globalnemu ociepleniu. O bycie podstawowym zagrożeniem dla światowej ekologii oskarżał USA. Ekologiczna polityka jego rządu była bardzo skuteczna. Do 2006 roku Kuba była jedynym krajem krajem na świecie którego ślad ekologiczny wynosił mniej niż 1,8 a wskaźnik rozwoju społecznego w 2007 roku wynosił 0,8. Równocześnie stał się zwolennikiem ruchu antyglobalistycznego. Krytykował globalną hegemonię USA i nadmierną kontrolą międzynarodowych korporacji. Utrzymywał poglądy antyapartheidowskie, na uroczystościach 26 lipca 1991 roku spotkał się z działaczem demokratycznym z RPA, Nelsonem Mandelą który niedawno został zwolniony z więzienia. Mandela pochwalił zaangażowanie Kuby w zwalczaniu wpływów apartheidowskiego RPA w Angoli i osobiście podziękował Castro. W 1994 roku uczestniczył w inauguracji Mandeli na prezydenta RPA. W 2001 roku uczestniczył w Konferencji Przeciwko Rasizmowi w RPA na którym wykładał na temat globalnego rozprzestrzenia stereotypów rasowych poprzez amerykańskie filmy. Osobiście uważał że reformy okresu specjalnego nie mają nic wspólnego z neoliberalizmem i kapitalizmem. Według niego w świecie rządzonym przez te ideologie Kuba pozostała socjalistyczna a zasad i celów tej ideologii będzie bronić do ostatniego atomu.

    Różowa fala (2000-2006)[edytuj kod]

    Fidel Castro w tłumie zwolenników 1 maja 2005 roku

    Powszechne sukcesy latynoskich kandydatów lewicy w XXI wieku zyskały miano „różowej fali”. Wewnątrz lewicy Ameryki Południowej i Środkowej istniały wewnętrzne podziały i trendy. Współpracownikami Kuby stali się Evo Morales z Boliwii i jego Ruch na rzecz Socjalizmu (Morales wygrał w 2005 roku wybory prezydenckie) oraz Rafael Correa z Ekwadoru i jego Sojusz PAIS (wygrał wybory w 2006 roku). Evo Morales nazwał go „dziadkiem wszystkich rewolucjonistów w Ameryce Łacińskiej”. W 2007 roku wybory w Nikaragui wygrał socjalista Daniel Ortega i jego Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego. W 2008 roku Kubańska Partia Komunistyczna poparła wenezuelskie plany utworzenia V Międzynarodówki. 21 listopada 2009 roku w Caracas odbyło się Pierwsze Międzynarodowe Spotkanie Partii Lewicowych.

    Poszerzył współpracę z prawicowymi rządami regionu. Kuba od lat 90. uczestniczyła w roli mediatora między lewicową partyzantką a rządem Kolumbii. W grudniu 2005 roku, Ejército de Liberación Nacional i kolumbijski rozpoczął rundę rozmów w Hawanie. W rozmowach uczestniczyli dowódcy militarni ELN; Antonio García, jak również Francisco Galán i Ramiro Vargas. Rozmowy były efektem trzech miesięcy wcześniejszych konsultacji z różnymi sektorami społeczeństwa kolumbijskiego poprzez „Dom Pokoju” (Casa de Paz). W charakterze obserwatorów do rozmów dołączyli reprezentanci Norwegii, Hiszpanii i Szwajcarii. Rozmowy zakończyły się 22 grudnia i obie strony zgodziły się na ponownie spotkanie w styczniu 2006 roku. Jedynym krajem regionu z którym relacje zostały pogorszone była rządzona przez centroprawicową Mireyę Moscoso Panama. W 2000 roku Kuba zerwała z Panamą stosunki dyplomatyczne po tym gdy prezydent ułaskawił czterech dysydentów oskarżonych o próbę zamachu na Castro. Stosunku ponownie nawiązano w 2005 roku po wyborczym zwycięstwie centrolewicowego Martína Torrijosa.

    Kubę w problemach gospodarczych wsparł demokratyczno-socjalistyczny i antyimperialistyczny prezydent Wenezueli, Hugo Chávez wybrany na ten urząd w 1999 roku. W 2002 roku rząd Castro potępił zamach stanu skierowany przeciwko lewicowemu rządowi Wenezueli. W 2000 roku Castro i Chávez podpisali umowę, w wyniku której Kuba wysłała do Wenezueli 20000 medyków, w zamian Wenezuela wysyłała do Kuby pięćdziesiąt trzy tysiące baryłek ropy dziennie o preferencyjnym oprocentowaniu. Transakcja została wzmocniona w 2004 roku w wyniku zmian, Kuba wysłała do Wenezueli 40000 medyków a Wenezuela zapewniła Kubie 90.000 baryłek dziennie. W tym samym roku, Castro zainicjował projekt medyczny Mision Milagro, który miał na celu zapewnienie darmowych operacji oczu 300 000 osób z obydwóch państw. Sojusz zwiększył możliwości kubańskiej gospodarki i w maju 2005 roku Castro podwoił płacę minimalną dla 1,6 miliona pracowników, podniósł emerytury i dostarczył nowe urządzenia kuchenne dla najbiedniejszych mieszkańców kraju. W ramach programu „misja Miracle” Wenezuela i Kuba zapewniły bezpłatną opiekę zdrowotną ponad 1.139.798 osobom (od lipca 2010 średnio 5000 operacji na tydzień w 74 ośrodkach medycznych w całej Wenezueli). Z programu skorzystało też kilka tysięcy osób z innych krajów Ameryki Łacińskiej w tym z Argentyny, Boliwii, Brazylii, Kostaryki, Chile, Dominikany, Ekwadoru, Gwatemali, Nikaragui, Paragwaju, Peru i Urugwaju.

    W 2006 roku współtworzył wraz z prezydentami Boliwii i Wenezueli sojusz gospodarczy Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América. Organizacja powstała jako przeciwwaga dla Strefy Wolnego Handlu Obu Ameryk zaproponowanej przez USA. Do ALBA dołączyły też Nikaragua, Honduras i Dominikana. W ramach działalności grupy Kuba w zamian za zniżki na wenezuelską ropę dostarczyły do kraju tysiące wykwalifikowanych lekarzy i nauczycieli. W tym samym roku po raz drugi został przewodniczącym Ruchu państw niezaangażowanych. Rolę tą pełnił do 2008 roku, a następnie został zastąpiony przez brata który pełnił ten urząd do 2009 roku. Przywódcy tych krajów zawiązali też „Traktat o Handlu Narodów”. Ponadto w 1999 roku Kuba dołączyła do Stowarzyszenie Integracji Latynoamerykańskiej której celem jest integracja handlowa i gospodarcza zrzeszonych krajów. Kuba zaczęła też aktywnie śledzić poczynania wspólnego rynku amerykańskiego Mercosur przed którym w 2006 roku osobiście występował sam Castro.

    Poprawie stosunków Kuby z państwami w całej Ameryce Łacińskiej towarzyszyła niechęć do USA. Jednak po ogromnych szkodach które spowodował huragan Michelle w 2001 roku, z powodzeniem zaproponował USA jednorazowy zakup żywności, jednakże USA odrzuciło jego ofertę pomocy humanitarnej. Wyraził solidarność z USA po atakach z 11 września 2001 roku i potępił Al-Ka’idę oraz zaoferował kubańskie lotniska do dyspozycji amerykańskich samolotów w ramach lądowania awaryjnego. Później uznał że ataki stały się przyczyną bardziej agresywnej polityki zagranicznej USA którą uznał za szkodliwą. W 2002 roku wykładał na ramach International Conference on Financing for Development. Kuba ma najwięcej lekarzy-misjonarzy, którzy są wysyłani z pomocą humanitarną na cały świat, głównie do państw Afryki oraz Południowej Ameryki. Po huraganie Katrina, Fidel Castro ponownie zaoferował swą pomoc humanitarną USA, lecz prezydent George W. Bush odmówił przyjęcia jej. Co jakiś czas dochodzi do napięć pomiędzy dwoma wrogimi krajami. Głośnymi sprawami były: zestrzelenie przez kubańskie myśliwce dwóch amerykańskich awionetek, które naruszyły przestrzeń powietrzną wyspy oraz sądowa walka o chłopca (Elián González), którego matka utonęła, próbując uciec na Florydę.

    Na szczycie szesnastu krajów karaibskich w 1998 roku, Castro wezwał do jedności regionu. Na szczycie mówił o tym że współpraca między krajami Karaibów jest w stanie zapobiec uchronienie się ich przed dominacją krajów bogatych w sferze gospodarczej. Kraje karaibskie nawiązały relacje handlowe z Kubą tym samym łamały one obietnice handlowe względem Stanów Zjednoczonych. Kuba będą dotychczas regionalnym wyrzutkiem zapewniła sobie nowe kontrakty gospodarcze i stypendia w krajach karaibskich. Ze względu na współpracę państw karaibskich z Kubą, USA w przeciągu pięciu lat obniżyło swoją pomoc dla regionu o 25%. Kuba otworzyła cztery nowe ambasady w krajach CARICOM (Wspólnoty Karaibskie). Nowe ambasady uruchomione zostały na Dominice, w Surinamie, Antigui i Barbudzie, na Saint Vincent i Grenadynach. Kuba stała się jedynym krajem świata, który posiadał ambasady we wszystkich niezależnych krajach Wspólnoty Karaibskiej. Był znanym przyjacielem byłego premiera Kanady Pierre Trudeau i honorowym gościem na pogrzebie polityka w październiku 2000 roku. Obydwoje przyjaźnili się także i po tym jak Trudeau opuścił urząd a przyjaźń utrzymywała się do czasu śmierci premiera. Kanada stała się jednym z pierwszych amerykańskich państw które pozwoliło sobie na otwarty handel z Kubą. Do tej pory obydwa kraje utrzymują ze sobą dobre stosunki. W 1998 roku, liberalny premier Kanady Jean Chrétien przybył na wyspę gdzie spotkał się z Castro i podkreślił bliskie związki Kanady z Kubą. Chrétien był pierwszym przywódcą Kanady od czasu Trudeau który odwiedził Hawanę (Trudeau odwiedził Kubę w 1976 roku).

    Rezygnacja z urzędów[edytuj kod]

    Ogłoszenie ze stolicy Kolumbii, wzywające do uczestnictwa w mszy świętej za zdrowie Fidela Castro

    31 lipca 2006 roku przekazał wszystkie swoje obowiązki bratu. Transfer ten został wówczas opisany jako środek tymczasowy na czas choroby Fidela. W lutym 2007 roku, Raúl ogłosił poprawę zdrowia Fidela i jego udział w spotkaniach rządowych. Jeszcze w tym samym miesiącu Fidel wystąpił w audycji Aló Presidente prowadzonej przez Hugo Cháveza. W kwietniu Chávez oświadczył prasie, że Castro „prawie całkowicie” powrócił do zdrowia. 21 kwietnia Fidel spotkał się z Wu Guanzhengiem z Politbiura Komunistycznej Partii Chin. W sierpniu spotkał się z odwiedzającym kraj Chávezem, a we wrześniu z Moralesem.

    W podeszłym wieku angażował się w sprawy międzynarodowe

    19 lutego 2008 Fidel Castro ogłosił swoją formalną rezygnację z funkcji przewodniczącego Rady Państwa po 49 latach rządów. Pobił rekord świata w długości rządzenia wśród dyktatorów. Rządził Kubą od 1 stycznia 1959 roku do 24 lutego 2008 roku. Pobił rekord przywódcy KRLD, Kim Ir Sena, który rządził w latach 1948–1994. 24 lutego 2008 roku brat Fidela, Raúl Castro, został oficjalnie przywódcą Kuby. Po przejściu na emeryturę, zdrowie Castro uległo pogorszeniu. Międzynarodowa prasa spekulowała, że miał zapalenie uchyłków, jednak rząd Kuby nie potwierdził tej informacji. Kontynuował współpracę z Kubańczykami, w piśmie Granma odpowiadał za kolumnę „Refleksje”, używał konta na Twitterze i wygłaszał okolicznościowe wykłady. W styczniu 2009 roku poprosił Kubańczyków, by nie martwili się o brak informacji o nim w mediach, a także aby nie niepokoili się jego złym stanem zdrowia i spodziewaną śmiercią. W dalszym ciągu spotykał się z zagranicznymi dygnitarzami i przywódcami, w 2009 roku spotkał się z prezydent Argentyny Cristiną Fernández de Kirchner.

    W 2009 roku nastąpił zamach stanu w Hondurasie. Castro ogłosił solidarność z obalonym prezydentem Manuelem Zelayą. Porównał wydarzenia w Hondurasie do puczu generała Pinocheta w Chile w 1973. 22 lutego 2012 ogłosił, że rewolucja w Libii jest próbą zbrojnego zajęcia tego kraju przez imperialistów z USA oraz zanegował doniesienia o zbrodniach Kaddafiego, nazywając je manipulacją wrogich mediów. W 2010 roku wygłosił swoje pierwsze publiczne wystąpienie od czasu choroby. Pozdrowił pracowników Centrum Nauki i udzielił wywiadu telewizyjnego kubańskiemu programowi Mesa Redonda Internacional, w wywiadzie omówił napięcia na linii USA-Korea Północna i Iran. 7 sierpnia 2010, wygłosił swoje pierwsze od czterech lat przemówienie do Zgromadzenia Narodowego, w którym wezwał USA aby nie podejmowało działań wojskowych przeciwko tym narodom i ostrzegł przed nuklearną zagładą. Na pytanie czy Castro może ponownie wejść do rządu, minister kultury Abel Prieto odpowiedział BBC, że zawsze będzie on obecny w życiu politycznym, ale najprawdopodobniej już nigdy jako członek rządu – jego nowym zajęciem jest polityka międzynarodowa.

    Był pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Kuby (PCC), jedynej partii na Kubie, od 1965 roku. Drugim sekretarzem był natomiast jego brat – Raúl Castro. 19 kwietnia 2011 roku Fidel Castro zrezygnował z funkcji pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Kuby na rzecz Raula Castro. Od tamtego czasu pozostaje bez oficjalnej roli w państwie a pełni raczej funkcję męża stanu. W marcu 2012 roku wyspę odwiedził papież Benedykt XVI który osobiście spotkał się z Castro. Benedykt XVI choć krytyczny wobec kubańskiego rządu, potępił amerykańskie embargo nałożone na ten kraj. W tym samym roku wraz z prezydentem Hugo Chavezem, Castro odegrał znaczącą rolę w koordynowaniu rozmów pokojowych między prawicowym rządem Kolumbii a lewicową organizacją partyzancką FARC, rozmowy zmierzały do zakończenia trwającego od 1964 roku konfliktu. W czasie kryzysu koreańskiego z 2013 roku, wezwał zarówno KRLD, jak i USA do większej powściągliwości. Napięcie na półwyspie nazwał „niewiarygodnym i absurdalnym” oraz stwierdził że wojna nie jest korzystna dla żadnej ze stron. Kryzys nazwany został przez niego „jednym z najpoważniejszych zagrożeń wojny jądrowej” od czasu kryzysu kubańskiego.

    Życie prywatne[edytuj kod]

    Biograf Leycester Coltman opisał Castro jako „ciężko pracującego, poświęcającego się, lojalnego, hojnego i wspaniałomyślnego i wielkodusznego”, zaznaczył że może on też być „mściwy i pamiętliwy”. Biograf zapewniał że Castro „zawsze miał głębokie poczucie humoru i potrafił śmiać się z samego siebie”, ale również działał z „dziką wściekłość, gdy pomyślał że został upokorzony”. Według Petera Bourne już w młodości był nietolerancyjny dla tych którzy nie podzielali jego poglądów. Według Bourne, przywódca często spotykał się ze zwykłymi obywatelami zarówno w kraju, jak i w czasie zagranicznych wizyt. Wobec własnego narodu przyjął postawę ojcowską a jego przedstawicieli traktował tak jakby „byli częścią jego własnej gigantycznej rodziny”. Brytyjski historyk Alex Von Tunzelmann stwierdził że „choć był bezwzględny, [Castro] był patriotą, człowiekiem którego głęboką misją było ocalenie narodu kubańskiego”. Znany był z dużej liczby godzin pracy, często spał jedynie między 3 a 4 rano. Po oficjalnych spotkaniach z zagranicznymi dyplomatami często spotykał się z nimi w wolnym czasie. Posiadał „cudowną” pamięć, podczas przemówień chętnie powoływał się na doniesienia i książki które przeczytał, tym samym przedstawiał się jako ekspert. Jako swojego ulubionego pisarza opisał Ernesta Hemingwaya, który zresztą przez pewien czas mieszkał na Kubie i poparł obalenie reżimu wojskowego przez siły Castro oraz pozostawał z rządem Kuby w dobrych relacjach. Był wielkim fanem czytania, nie interesował się natomiast muzyką. Jako fan sportu, spędził wiele czasu na regularnych ćwiczeniach. Wykazywał wielkie zainteresowania gastronomią, a także winami i whisky. Castro znany był z wizyt w kuchni w trakcie której omawiał sprawy kuchenne z własnymi kucharzami. Od dzieciństwa wykorzystywał też zamiłowanie do broni, w szczególności do pistoletów. Z większym zachwytem wyrażał się na temat życia na wsi aniżeli w mieście. Według jego byłego ochroniarza a obecnie jego przeciwnika politycznego, Juana Reinaldo Sáncheza pomimo oszczędności, Castro żyje w luksusowych warunkach.

    Rodzina i przyjaciele[edytuj kod]

    Fidel Castro

    Był dwukrotnie żonaty – z Mirtą Díaz-Balart Gutierrez (1948-1955) oraz Dalią Soto del Valle (od 1980 r.). Ma dziewięcioro dzieci:

  • Fidel Ángel Castro Diaz-Balart
  • Alina Fernandez-Revuelta
  • Alexis Castro Soto
  • Alejandro Castro Soto
  • Antonio Castro Soto
  • Angel Castro Soto
  • Alain Castro Soto
  • Jorge Angel Castro
  • Francisca Pupo
  • Wiele szczegółów z życia prywatnego Castro, szczególnie z udziałem członków jego rodziny jest rzadko przedstawiana w kubańskich mediach. Biograf Robert E. Quirk zauważył że przez całe swoje życie, kubański przywódca był „w stanie tworzyć trwałe stosunki seksualne z każdą kobietą”. Pierwszą żonę Mirtę Díaz-Balart, poślubił w dniu 11 października 1948. Miał z nią syna Fidela Ángela „Fidelito” Castro Díaz-Balarta, urodzonego 1 września 1949 roku. Díaz-Balart i Castro rozwiedli się w 1955 roku, a ona wyszła ponownie za mąż za Emilio Núñez Blanco. Po pobycie w Madrycie Díaz-Balart podobno wróciła do Hawany by zamieszkać z Fidelito i jego rodziną. Fidelito dorastał na Kubie; przez pewien czas prowadził komisję energii atomowej Kuby, został jednak usunięty z tego stanowiska przez ojca. Fidel ze swoją drugą żoną, Dalią Soto del Valle, ma pięciu synów: Antonia, Alejandra, Alexisa, Aleksandra „Alex” i Ángela Castro Soto del Valle. Podczas gdy Fidel był żonaty z Mirtą, miał romans z urodzoną w Hawanie w 1925 roku, Natalią „Naty” Revueltą Clews. Owocem romansu była córka Fidela, Alina Fernández Revuelta. Natalia wyszła następnie za mąż za Orlando Fernándeza. Alina opuściła Kubę w 1993 roku. Z nieznaną mediom kobietą miał syna Jorge Ángela Castro, a także córkę Francisco Pupo (urodzoną w 1953), która była owocem romansu. Pupo wraz z mężem mieszkają obecnie w Miami. Jego siostra Juanita Castro będąca przeciwnikiem jego rządów od początku lat 60. mieszka w Stanach Zjednoczonych. W czasie gdy był u władzy, jego rządy wspierali jego dwaj najbliżsi koledzy, były burmistrz Hawany Pepin Naranjo i osobisty lekarz Fidela, René Vallejo. Od 1980 roku aż do śmierci w 1995 roku, Naranjo stał na czele zespołu doradców Castro. Głęboka przyjaźń łączyła go z towarzyszką z okresu rewolucji, Celią Sanchez, która w latach 60. towarzyszyła mu niemal wszędzie. W połowie lat 60. jego najbliższymi towarzyszami stali się Vallejo i Sanchez. Vallejo od 1958 roku pozostawał jego osobistym lekarzem, zmarł w 1969 roku, Celia Sanchez zmarła natomiast w 1982 roku. Castro był również dobrym przyjacielem kolumbijskiego pisarza Gabriela García Márqueza.

    Wizerunek publiczny[edytuj kod]

    Kubański plakat przedstawiający Castro

    W przeciwieństwie do wielu innych przywódców komunistycznych czasów sowieckich, rząd Castro nie prowadził celowych działań w kierunku budowy wokół niego kult jednostki. Wbrew woli Castro popularność przywódcy wśród segmentów kubańskiej ludności w pierwszych latach jego administracji doprowadziła do powstania nieformalnego kultu. W roku 2006, BBC informowało że wizerunek Castro jest często spotykany w kubańskich sklepach, salach lekcyjnych, taksówkach i telewizji. Przez 37 lat przywódca nie nosił publicznie nic poza oliwkowym mundurem wojskowym który miał podkreślać wieczystą działalność rewolucyjną. W 1994 roku zaskoczył dygnitarzy wizytujących Konferencję Iberoamerykańską w Cartagenie, zamiast stroju wojskowego wygłosił swoje przemówienie ubrany w ludową koszulę guayabera. Kilka miesięcy później pojawił się w Paryżu ubrany w ciemny garnitur cywilny. Zmiana stroju lidera w późniejszym życiu podyktowana została wpływami jego osobistego krawca, Merela Van’t Wouta. W trakcie jego rządów płomienne przemówienia które trwały zazwyczaj przez całe godziny (Castro nie używał nawet pisemnych notatek) były dopingowane przez duże tłumy zwolenników. Na Kubie często określany jest jako „El Caballo”, co oznacza „koń”, etykieta ta została mu nadana przez kubańskiego artystę Benny’ego Moré. Przydomek odnosił się do tego że w latach 50. i 60. Castro uważany był za kobieciarza i symbol seksu. Reputacja ta osłabła po nadaniu materiału filmowego na którym pokazano chude nogi przywódcy, chude nogi były bowiem na Kubie uważane za cechę nieatrakcyjną.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.3 sek.