• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ferdynand I Wielki

    Przeczytaj także...
    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Sobrarbe (kat. Sobrarb) to comarca w Hiszpanii, w Aragonii, w prowincji Huesca. Stolicami są Boltaña i Aínsa. Comarca ma powierzchnię 2.202,7 km². Mieszka w niej 6 854 obywateli.
    Sancho II Mocny (Dzielny, Odważny), jęz. hiszp. Sancho II el Castilla y León, el Fuerte o el Valiente, (ur. ok. 1037, zm. 5/7 października 1072) – król Kastylii 1065-1072, Galicji 1071-1072 i Leonu 1072.

    Ferdynand I Wielki (jęz. hiszp. Fernando I de León y Castilla, el Magno, el Grande, ur. 1016/1018, zm. 1065) – hrabia Kastylii od 1029, król Kastylii i Leónu od 1037/1038 do 1065.

    Syn króla Nawarry Sancha III Wielkiego i Muñi Mayor Sanchez, córki hrabiego Sancho I z Kastylii.

    Za panowania Sancho III Wielkiego hrabstwo Kastylii popadło w lenną zależność od Nawarry. Po śmierci ostatniego z przedstawicieli dynastii Lara, hrabiego Kastylii Garcii Sancheza (brata Muñi Mayor, matki Ferdynanda), Sancho III w 1029 oddał kastylijskie hrabstwo swemu młodszemu synowi Ferdynandowi. Po śmierci Sancho III Wielkiego w 1035 nastąpił podział jego władztwa pomiędzy czwórkę synów: najstarszy Garcia III objął we władanie królestwo Nawarry, Ferdynand początkowo zadowolił się hrabstwem Kastylii, Gonzalo, podporządkowany Garcii, miał władać w Sobrarbe i Ribargozie, a nieślubny Ramiro otrzymał hrabstwo Aragonii. Ambicje potomków Sancha III doprowadziły do walk o królewskie dziedzictwo.

    Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.Opactwo w Cluny – założone w 910 roku benedyktyńskie opactwo w Cluny stanowiące dom macierzysty kongregacji Cluny (czasem nazywanej zakonem kluniackim). Był to największy klasztor, jaki kiedykolwiek zbudowano w Europie Zachodniej. Stanowił centrum myśli politycznej, oparcie dla idei wypraw krzyżowych i hiszpańskiej rekonkwisty.

    W pierwszym okresie swego panowania Ferdynand sprzymierzył się z bratem Garcią III, władającym Nawarrą, by wspólnie zaatakować króla Leónu Bermudo III, z którego siostrą Sanchą Ferdynand wziął ślub w 1032 roku. Przyczyną najazdu były roszczenia do ziem, które w posagu miała wnieść żona Ferdynanda, co miało związek z wcześniejszym zajęciem części terytorium Leónu przez ojca Ferdynanda, które jednak Bermudo po śmierci Sancho III odzyskał. Walki zakończyły się sukcesem Ferdynanda, gdyż Bermudo III 4 września 1037 zginął w bitwie pod Tamaron. Opustoszały tron królestwa Leónu zajął Ferdynand i w 1037 roku (lub 1038) przybrał tytuł króla Kastylii i Leónu. Ceną, jaką musiał zapłacić Ferdynand za pomoc i zgodę na koronację, było przekazanie części ziem kastylijskich Garcii III

    Królestwo Nawarry zostało związane z Francją unią personalną w 1589, zaś w 1620 r. zostało formalnie włączona do Francji. Tytuł króla Nawarry zachował się jednak w tytulaturze francuskich władców, aż do obalenia monarchii w 1791. Został też przywrócony w okresie restauracji 1814-1830.Badajoz, miasto w zachodniej Hiszpanii, w regionie Estremadura, stolica prowincji Badajoz. Położone nad rzeką Gwadiana, w pobliżu granicy z Portugalią. Ośrodek usługowy, handlowy i przemysłowy rolniczego regionu.

    Po objęciu władzy w Leónie Ferdynand dążył do narzucenia swej zwierzchności także innym, pomniejszym chrześcijańskim władcom, którzy rządzili różnymi terytoriami bądź z nadania królewskiego, bądź dlatego, że je samodzielnie zdobyli lub zajęli. Wzmocnieniu Ferdynanda zdecydowanie sprzeciwił się Garcia III nawarski, który sam pragnął zająć pierwsze miejsce wśród iberyjskich władców. W 1053 roku doszło do przegranej przez Garcię bitwy, po której król Nawarry dostał się do niewoli. Do kolejnego starcia pomiędzy braćmi doszło już w następnym roku, tym razem Ferdynand zapewnił sobie poparcie przyrodniego brata Ramiro I, który przybrał tytuł (pierwszego) króla Aragonii. Ta konfrontacja zakończyła się tragicznie dla Garcii III, który zginął w bitwie pod Atapuerca (1054).

    Święty Cesarz Rzymski (łac. Sancti Imperator Romanus, niem. Heiliger Römischer Kaiser) – termin używany przez historyków na określenie średniowiecznego władcy, który otrzymał tytuł cesarza rzymskiego od papieża. W historiografii używane jest również określenie cesarz rzymski narodu niemieckiego odnoszące się do tych władców królestwa niemieckiego, którzy mieli prawo do używania tytułu cesarza rzymskiego.Język hiszpański (hiszp. idioma español, castellano) – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

    Gdy większość ziem północnej części Półwyspu Iberyjskiego została podporządkowana Ferdynandowi, postanowił on przyjąć tytuł cesarski, co jednak spotkało się ze sprzeciwem papieża i cesarza, którzy w działaniach Ferdynanda widzieli zagrożenie dla jedności chrześcijańskiej Europy.

    Sancho IV Garcés nazywany Szlachetnym albo z Peñalén (jęz. hiszp. Sancho IV Garcés el de Peñalén/el Noble, ur. ok. 1038 – zm. 4 czerwca 1076 w Peñalén) – król Nawarry w latach 1054-1076.Kalifat Kordoby - nazwa państwa rządzącego islamską Hiszpanią (Al-Andalus) i północną Afryką w latach 929-1031. Tytuł kalifa przypisał sobie 16 stycznia 929 Abd ar-Rahman III, wcześniej emir Kordoby. Wszyscy kalifowie Kordoby byli członkami dynastii Umajjadów, która rządziła emiratem utworzonym na podbitych przez muzułmanów terenach od 756.

    Śmierć Garcii III nie oznaczała końca rywalizacji Kastylii i Nawarry, bowiem Ferdynand wykorzystując słabość kolejnego nawarskiego władcy (Sancho IV) w następnych latach odzyskał kastylijskie ziemie (m.in. Alava i Rioja) zajęte przez Garcię III, co usankcjonowano zawierając pokój w 1062 roku.

    Alfons VI Mężny (Dzielny, Odważny), jęz. hiszp. Alfonso VI el Bravo (ur. w 1040, zm. 1 lipca 1109) – król Leonu 1065-1109, król Kastylii i Galicji 1072-1109.Saragossa (hiszp. Zaragoza) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, przy ujściu rzeki Huerva i Gallego do Ebro, 700 tysięcy mieszkańców (2010), piąte co do wielkości miasto Hiszpanii. Stolica regionu Aragonia i prowincji Saragossa. Ośrodek przemysłowy, handlowy, naukowy, kulturalny i turystyczny.

    Ferdynand walczył także z Maurami rozszerzając zakres rekonkwisty: zajął m.in. Viseo, Lamego, Coimbrę (którą zdobył po długotrwałym oblężeniu z pomocą byłego wezyra Sewilli) oraz inne ziemie, które w przyszłości dały początek hrabstwu Portugalii oraz podporządkował sobie muzułmańskich władców niewielkich królestw (Taifa), jakie powstały po upadku kalifatu kordobańskiego: Saragossy, Toledo, Sewilli i Badajoz. Za czasów Ferdynanda I królestwa Leónu i Kastylii zacieśniły kontakty z pozostałą częścią Europy, co zaowocowało przyjęciem w klasztorach reguły benedyktyńskiej i zapoczątkowaniem cluniackiej reformy.

    Królestwo Kastylii – było jednym ze średniowiecznych królestw położonych na Półwyspie Iberyjskim. Jako autonomiczny byt polityczny wyłoniło się w IX wieku w postaci hrabstwa, zależnego od Królestwa Leónu. Przypuszcza się że nazwa Kastylia pochodzi od licznych zamków budowanych w tym rejonie.Sancho III z Nawarry, zwany Wielkim (ur. ok. 985, zm. 18 października 1035) był królem Nawarry od ok. 1000 oraz hrabią Aragonii

    Jak wyżej wspomniano, Ferdynand I Wielki był żonaty z Sanczą (Sanchą, zm. 1067), córką Alfonsa V, króla Leónu. Po śmierci Ferdynanda (27 grudnia 1065) jego królestwo uległo podziałowi: najstarszy syn Sancho został królem Kastylii, Alfons królem Leónu, a najmłodszy Garcia królem Galicji. Ferdynand miał również córki: Urrakę (zm. 1101) i Elwirę (zm. 1101).

    Toledo (łac.: Toletum, arab.: طليطلة Ṭulayṭulah) – miasto w środkowej Hiszpanii (ok. 70 km na południe od Madrytu), ok. 83 tys. mieszk. (2011) i pow. 232,1 km². Leży na wzgórzu w zakolu rzeki Tag. Stolica wspólnoty autonomicznej Kastylia-La Mancha i prowincji Toledo. Ośrodek przemysłu lekkiego, spożywczego i rzemiosła artystycznego. Znany ośrodek turystyczny, kultu religijnego – siedziba prymasów Hiszpanii. Jeden z najcenniejszych klejnotów hiszpańskiej architektury. Wielu znanych ludzi i artystów urodziło się lub mieszkało w Toledo, m.in. Al-Zarqali, Garcilaso de la Vega, Eleanor z Toledo, Alfons X Mądry i El Greco.Królestwo Galicji – królestwo Galicji wydzielone zostało z królestwa Asturii w 910. Od 929 przyłączone do Leónu. Wydzielone na krótko w latach 982-984.

    Bibliografia[edytuj kod]

  • M. Hertmanowicz-Brzoza, K. Stepan, Słownik władców świata, Kraków 2005, s. 211, ISBN 83-7435-077-6
  • J. Rajman, Encyklopedia średniowiecza, Kraków 2006, s. 280, ISBN 83-7435-263-9
  • M. Tunón de Lara, J. Valdeón Baruque, A. Domínguez Ortiz, Historia Hiszpanii, Kraków 2007, s. 97, 113-114, 126, ISBN 83-242-0664-7
  • J. H. Saraiva, Krótka historia Portugalii, Kraków 2000, s. 40, ISBN 83-7052-672-1
  • Genealogia (ang.)
  • Rekonkwista (hiszp., port. reconquista - ponowne zdobycie) – walka chrześcijan o wyparcie Maurów z Półwyspu Iberyjskiego, trwająca od VIII do XV wieku.Królestwo Leónu – królestwo chrześcijańskie, które w latach 913-1033 panowało samodzielnie w centralnej i północno-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego, a w 1034-1520 (z przerwami) było związane unią personalną z Kastylią.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Alfons V (ur. w 994 w Viseu, zm. 5 lipca 1028) – król Galicji i Leónu od roku 999 aż do swojej śmierci, syn Bermudo II.
    Król (łac. rex) – tytuł osoby sprawującej najwyższą władzę w państwie o ustroju monarchicznym; władca przeważnie koronowany w specjalnym obrzędzie; najpowszechniej występujący tytuł monarszy. Słowo „król” w języku polskim i innych językach pochodzi od imienia Karola Wielkiego, np. czeski král, litewski karalius, rosyjski король.
    Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje, od zachodu i częściowo północy otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południa Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 583 254 km².
    Bermudo III Alfónsez, zapisywany też Vermudo III (ur. ok. 1017, zm. 4 września 1037 pod Tamarón) – ostatni król Leónu w latach 1028-1037, ostatni męski przedstawiciel dynastii asturyjsko-leońskiej (nazywanej też Perez). W 1035 roku ogłoszony został imperatorem Galicji.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    García II (ur. ok. 1042, zm. 22 marca 1090) – król Galicji i hrabia Portugalii, najmłodszy z trzech synów króla Kastylii i Leónu oraz cesarza Hiszpanów, Ferdynanda I Wielkiego.
    Araba (hiszp. Álava, bask. Araba) – prowincja w północnej Hiszpanii, współtworząca wspólnotę autonomiczną Kraju Basków, ze stolicą w Vitorii-Gasteiz. Liczba mieszkańców wynosi 309 635 (INE, 2008), powierzchnia 2963 km². Graniczy z prowincjami: Gipuzkoa/Guipúzcoa, Nawarra, La Rioja, Burgos, Bizkaia/Vizcaya.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.