• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fatymidzi



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Wezyr (arab. وزير) – od czasów Abbasydów najważniejszy urząd na dworze kalifów. Wzrost znaczenia wezyra miał związek z przyjęciem przez Abbasydów ceremoniału orientalnego, który uniemożliwiał władcy bezpośrednie komunikowanie się z poddanymi, co spowodowało, że wezyr stał się wyrazicielem woli kalifa. Wezyr już od czasów Omajadów, stał na czele kancelarii państwa, przez którą przechodziły dekrety kalifów.Kutama, Kutâma, Kotama, Ketama – plemiona berberyjskie z grupy plemion Sanhadża wywodzące się najprawdopodobniej z obszaru pomiędzy obecnymi miastami Dżidżili oraz Mila w rejonie gór Małej Kabylii. Na początku X w. obejmowały swoim zasięgiem znaczny obszar Afryki północnej.

    Fatymidzi, arab. الفاطميون – ismailicka dynastia kalifów panująca w Północnej Afryce w latach 909–1171.

    Fatymidzi wywodzili swoje pochodzenie od Fatimy i Alego, jednak przedstawiana przez nich genealogia była powszechnie kwestionowana. W źródłach pojawiają się po raz pierwszy w IX wieku jako przywódcy ismailickiego ruchu, działający w imieniu ukrytego imama Muhammada ibn Isma’ila, którego przyjście jako mahdiego mieli przygotować. Abd Allah al-Mahdi (909–934), właściwy założyciel dynastii Fatymidów, przypisał sobie samemu tytuł mahdiego i założył konkurencyjny w stosunku do abbasydzkiego kalifat na terenie Ifrikijji. Ubocznym skutkiem tej zmiany ideologicznej było wyodrębnienie się w ramach ruchu ismailickiego karmatów, którzy nie uznawali mesjanistycznych pretensji Fatymidów. Następcom Abd Allaha udało się zdominować Maghreb, a w roku 969 Al-Mu’izz (953–975) zdobył także Egipt, co doprowadziło do przeniesienia tam siedziby dynastii i stopniowego zerwania więzów z Maghrebem. Szczyt powodzenia Fatymidzi osiągnęli w roku 1059, kiedy przez krótki czas ich władza była uznawana w samym Bagdadzie. Abbasydów uratowali jednak sunniccy Turcy Seldżuccy, którzy odbili Bagdad, a następnie zagarnęli posiadłości Fatymidów w Syrii i Palestynie. Za panowania Al-Mustansira (1036–1094) Fatymidzi pogrążyli się w kryzysie wewnętrznym, który doprowadził do przejścia rzeczywistej władzy w państwie w ręce kolejnych wezyrów. Jednocześnie kolejne kryzysy dynastyczne doprowadziły do wyodrębnienia się wśród ismailitów nieuznających władzy Fatymidów nizarytów i tajjibitów. Zagrożeni przez krzyżowców ostatni Fatymidzi zwrócili się o wsparcie do sunnickiego władcy Syrii Nur ad-Dina (1146–1174). Jednak przysłany przez niego dowódca, Saladyn, wykorzystał słabość dynastii do jej obalenia i przywrócenia panowania sunnizmu w Egipcie w roku 1171.

    Sufryci (Sufri) – odłam charydżytów istniejący w VII i VIII wieku, założony przez Zijāda ibn al-Asfara. Potępiali oni zabójstwa polityczne oraz zabójstwa dzieci. Stosowali w praktyce takijję (ukrywanie własnej wiary i podawanie się za wyznawców innej grupy w islamie). Uważali, że Sura 12 nie jest częścią Koranu. Utworzyli w 757 roku niezależne państwo Midrarid w centralnej części zachodniego Maghrebu.Królestwo Jerozolimskie – państwo założone przez krzyżowców podczas I wyprawy krzyżowej (1096-1099) na terenie Syrii i Palestyny. Było ono lennem Stolicy Apostolskiej.

    Nazwa i pochodzenie[ | edytuj kod]

    Dynastia wywodziła swoje pochodzenie od Fatimy, córki Mahometa, a konkretnie od jej syna z Alim Husajna i tym samym uważała się za Alidów. Dlatego przyjęła się dla niej nazwa Fatymidzi (Fatimijjun), chociaż zwolennicy dynastii nazywali ją też po prostu Alidami (ad-Daula al-Alawijja). Generalnie sunnici kwestionowali alidzkie pochodzenie Fatymidów i nazywali ich Ubajdydami (Banu Ubajd), od sunnickiej wersji imienia właściwego założyciela dynastii, Ubajd Allaha al-Mahdiego (909–934).

    Basra (arab. Al-Basra, także Busra, Busrah) jest drugim co do wielkości miastem Iraku, ludność około 2.600.000 (szacunek z 2003). Położona nad szlaku wodnym Shatt al-Arab w pobliżu Zatoki Perskiej (55 km od ujścia), jest głównym portem kraju i stolicą prowincji Basra. Miasto leży nad rzeką Szatt al-Arab. Główny ośrodek gospodarczy na południu Iraku. Rafineria w Basrze przetwarza ropę z okolicznych bogatych złóż - możliwości przetwórcze 140 tys. baryłek dziennie (22,3 tys. m). Uniwersytet w Basrze, założony w 1964. Międzynarodowy port lotniczy.Roger II de Hauteville (ur. 22 grudnia 1095, zm. 26 lutego 1154) – syn Rogera I i Adelajdy del Vasto, brat Szymona. W latach 1105-1130 hrabia, a od 1130 pierwszy król Sycylii (ukoronowany przez antypapieża Anakleta II). W trakcie swego panowania dbał o rozwój nauki, sprowadził na Sycylię wielu uczonych arabskich.

    Kwestia genealogii Fatymidów jest nierozerwalnie związana z początkami ruchu ismailickiego i wyjątkowo zawikłana, a także do dzisiaj całkowicie nie rozstrzygnięta. Źródła zarówno isma’ilickie, jak i sunnickie są zgodne co do tego, że pradziadkiem założyciela dynastii Fatymidów był niejaki Abd Allah (zm. po 874), właściwy twórca ismailickiej misji (da'wa), któremu późniejsza ismailicka tradycja nadała przydomek al-Akbar. Kwestią sporną pozostaje natomiast pochodzenie samego Abd Allaha al-Akbara. On sam i jego pierwsi potomkowie, kolejni przywódcy ismailickiej misji, początkowo występowali jako hudżdża (dosłownie: dowód, wskazówka), czyli przedstawiciele ukrytego imama Muhammada ibn Isma’ila (wnuka szóstego imama Dżafara as-Sadika), którego przyjście jako mahdiego mieli przygotować. Pierwszy fatymidzki kalif, Abd Allah al-Mahdi, przypisał sobie samemu tytuł mahdiego, twierdząc iż przedstawianie się przez jego poprzedników jako jedynie przedstawiciele Muhammada ibn Isma’ila było formą takijji. Imię Muhammada ibn Isma’ila z kolei miało być raczej symbolem oznaczającym każdego prawdziwego imama spośród potomstwa Dżafara as-Sadika, a nie jego konkretnego wnuka, który faktycznie tak się nazywał. Sami Fatymidzi mieli przy tym wywodzić się od Abd Allaha al-Aftaha, jednego z synów Dżafara as-Sadika. Z kolei późniejszy kalif Al-Mu’izz (953–975), w ostatecznej wersji oficjalnej fatymidzkiej genealogii, przedstawiał Abd Allaha al-Akbara jako syna Muhammada ibn Isma’ila, tym samym nawiązując bliżej do tradycyjnej doktryny isma’ilitów, skoncentrowanej wokół osoby tego ostatniego imama.

    Fatima Zahra zwana też Fatemeh Al Zahraa lub Fatima Az-Zahra (arab.: فاطمة الزهراء) (ur. 605, zm. 632) była najmłodszą i ukochaną córką proroka Mahometa i jego żony Chadidży. W roku 625 poślubiła kuzyna swego ojca, Alego – późniejszego kalifa. Została matką Husajna i Hasana. Wywodzą się od nich potomkowie Mahometa.Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:

    Zarówno sunnici, jak i nieismailiccy szyici, a nawet ismailiccy karmaci, którzy nie uznali roszczeń Fatymidów do imamatu i nadal oczekiwali przyjścia Muhammada ibn Isma’ila jako mahdiego, negowali alidzkie pochodzenie Fatymidów. Zgodnie z najbardziej rozpowszechnioną wersją antyfatymidzkiej propagandy, która ma swoje źródło u piszącego w połowie X w. Ibn Razima, Abd Allah al-Akbar był w rzeczywistości synem Majmuna al-Kaddaha, bardesanity i zwolennika szyickiego heretyka Abu al-Chattaba. Jak jednak w XX wieku wykazał Władimir Iwanow Majmun al-Kaddah wraz ze swoim synem Abd Allahem byli w rzeczywistości żyjącymi w pierwszej połowie VIII wieku tradycjonistami i zwolennikami imamów Muhammada al-Bakira oraz Dżafara as-Sadika. Nie można zatem identyfikować Abd Allaha al-Akbara z Abd Allahem ibn al-Majmunem al-Kaddahem, jak tego chciałaby antyfatymidzka propaganda. Według innej wersji pochodzenia Fatymidów, wywodzącej się od irackiego kronikarza As-Suliego (zm. 946), Abd Allah al-Akbar miał być synem niejakiego Salima, skazanego za herezję przez kalifa Al-Mahdiego (775–785), zaś protoplastą rodu był niearabski klient (ma’ula) plemienia Bahila, Sindan, który służył jako naczelnik policji pod umajjadzkim namiestnikiem Kufy, Zijadem ibn Abihi. Weryfikacja tej „bahilickiej” wersji pochodzenia Fatymidów jest praktycznie niemożliwa. Heinz Halm zwraca uwagę na to, że według niektórych źródeł przybywając do Basry Abd Allah al-Akbar podawał się za potomka Akila, brata Alego, i został jako taki zaakceptowany przez miejscowych. Ponieważ ponadto nie miał on powodów by legitymizować się poprzez przynależność do Akilidów, wydaje się iż w rzeczywistości to właśnie mogło być jego prawdziwe pochodzenie. Niezależnie od tego jak sprawy miały się w istocie „wątpliwości dotyczące alidzkiego pochodzenia ismailitów [czyli Fatymidów] powinny być traktowane poważnie. Współcześni Fatymidów byli zgodni w kwestionowaniu ich pochodzenia od Dżafara as-Sadika; genealogia Domu Proroka i instytucja alidzkiego nakiba, którego obowiązkiem było strzeżenie alidzkiego drzewa genealogicznego, były w tym czasie tak silnie zakorzenione, że byłoby czymś niemal niemożliwym zrobienie z prawdziwego Alidy oszusta. Co więcej, podczas gdy roszczenia do władzy prawdziwych Alidów, którzy pojawiali się jako pretendenci do tronu lub mahdi, były nader często odrzucane, autentyczność ich genealogii nigdy nie była kwestionowana”.

    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.
    Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).
    Bujidzi (pers. آل بویه) (albo Bujjidzi, Buwajhidzi) – szyicka dynastia pochodzenia irańskiego, rządząca w zachodnim Iranie i Iraku od lat trzydziestych X wieku do połowy wieku XI.
    Ubajd Allah al-Mahdi Billah (ur. 873, zm. 22 lutego 934) – kalif Ifrikiji w latach 909–934 z dynastii Fatymidów, uważany za jej założyciela.
    Al-Kufa (ar. الكوفة translit. al-Kūfah) – miasto we współczesnym Iraku około 170 km na południe od Bagdadu i 10 km na północny wschód od Nadżafu. Leży nad brzegami rzeki Eufrat. Szacunkowa liczba ludności wynosi 110.000 (2003).
    Aghlabidzi - dynastia emirów, członkowie arabskiego plemienia Bani Tamim, rządzili Ifrikiją (północna Afryka), nominalnie w imieniu abbasydzkiego kalifa, przez około stulecie zanim zostali obaleni przez nową potęgę Fatymidów.
    Al-Muizz ibn Badis (arab. المعز بن باديس) (ur. 1008 - zm. 1062) był piątym władcą z dynastii Zirydów w Ifrikiji w latach 1016-1062.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.112 sek.