• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fasola



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Roślina jednoroczna, terofit (gr. theros = lato, phyton = roślina) – jedna z form życiowych roślin. Oznacza roślinę przechodzącą cały cykl rozwojowy (od wykiełkowania z nasiona do wydania własnych nasion) w ciągu jednego okresu wegetacyjnego, później ginąca. Obumierają zarówno nadziemne pędy, jak i części podziemne. Niesprzyjającą wegetacji porę roku przetrwają tylko nasiona. Rośliny jednoroczne należą do roślin monokarpicznych. Są roślinami zielnymi – mają zielne, niezdrewniałe pędy.Fasola półksiężycowata, f. limeńska (Phaseolus lunatus) – gatunek rośliny jednorocznej z rodziny bobowatych. Występuje na terenach tropikalnych Ameryki Środkowej i Ameryki Południowej.
    Strąki fasoli
    Nasiona fasoli

    Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych i bylin należący do rodziny bobowatych. Naturalnie występują w Ameryce Południowej i Północnej, na północy sięgając po Connecticut, ale największe zróżnicowanie osiągają w tropikach. Rodzaj obejmuje co najmniej od ok. 36 do 96 gatunków. Liczne gatunki zostały rozpowszechnione w uprawie na całym świecie po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba, przy czym większość w strefie tropikalnej. W klimacie umiarkowanym, w tym w Europie i Polsce, najważniejsze znaczenie użytkowe mają dwa gatunki – fasola zwykła i wielokwiatowa. Rośliny z tego rodzaju należą do ważniejszych roślin uprawnych w skali świata.

    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.Pnącze, roślina pnąca – forma życiowa roślin o długiej, wiotkiej łodydze, wymagającej podpory, by mogła się wspinać do góry, do światła. W strefie umiarkowanej pnącza występują rzadko, w tropikalnych lasach są częste, w tym liczne o zdrewniałych łodygach – tzw. liany, które wykorzystując drzewa jako podpory oszczędzają konieczność wytwarzania silnych i grubych pni by wydostać się z ciemnego dna lasu tropikalnego ku słońcu. Pnącza dzięki oszczędzaniu na wzroście pędu na grubość bardzo szybko rosną na długość. Niektóre z nich potrafią się przyczepić nawet do gładkiego muru.

    Morfologia[ | edytuj kod]

    Pokrój Pnącza zielne (jednoroczne i wieloletnie) osiągające do 6 m wysokości o wijących się i przeważnie cienkich łodygach. Liście Złożone, z trzema listkami i drobnymi przylistkami. Kwiaty Motylkowe, zebrane w luźne grona. Działki kielicha w liczbie 5 zrośnięte. Płatki korony, także w liczbie 5, nierówne. Górny w formie okazałego żagielka. Boczne tworzą stulone skrzydełka okrywające łódeczkę zawierającą 10 pręcików i słupek. Pręciki zrosłe są w rurkę i tylko jeden, najwyższy, jest wolny. Zalążnia jest górna, powstaje z jednego owocolistka i zawiera kilka zalążków rozwijających się w nasiona. Płatki mają barwę od białej przez pomarańczowo-czerwoną, po czerwoną. Owoce Strąki cylindryczne lub spłaszczone, zawierające nasiona barwy białej, czarnej lub marmurkowe (wielobarwne).

    Systematyka[ | edytuj kod]

    Synonimy

    Alepidocalyx Piper, Minkelersia M. Martens & Galeotti, Rudua F. Maek.

    Fasola złota, fasolka mung (Vigna radiata) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Gatunek ten został ostatnio przesunięty z rodzaju Phaseolus do rodzaju Vigna, ale jest wciąż cytowany jako Phaseolus aureus lub Phaseolus radiatus. Wszystkie te nazwy dotyczą tego samego gatunku. Pochodzi z Indii, jest uprawiana w Azji Południowej, w Malezji, w Chinach.Bobowce, strączkowce, strąkowce (Fabales Bromhead) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad wyróżniany w randze rzędu w różnych systemach klasyfikacyjnych.
    Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

    Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l. W obrębie podrodziny należy do plemienia Phaseoleae, podplemienia Phaseolinae. Pozycja według systemu Revala (1993–1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.), podrodz. Phaseoloideae Burnett, plemię Phaseoleae DC., podplemię Phaseolinae Bronn. rodzaj fasola (Phaseolus L.).

    Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.
    Wykaz gatunków
  • Phaseolus acinaciformis Freytag & Debouck
  • Phaseolus acutifolius A.Gray – fasola ostrolistna
  • Phaseolus albescens McVaugh ex R. Delgad. & A. Delgado
  • Phaseolus albiflorus Freytag & Debouck
  • Phaseolus albinervus Freytag & Debouck
  • Phaseolus albiviolaceus Freytag & Debouck
  • Phaseolus altimontanus Freytag & Debouck
  • Phaseolus amabilis Standl.
  • Phaseolus amblyosepalus (Piper) C.V.Morton
  • Phaseolus angustissimus A.Gray
  • Phaseolus anisophyllus (Piper) Freytag & Debouck
  • Phaseolus anisotrichos Schltdl.
  • Phaseolus atomifer M.E. Jones
  • Phaseolus augustii Harms
  • Phaseolus brevicalyx Micheli
  • Phaseolus campanulatus Freytag & Debouck
  • Phaseolus carteri Freytag & Debouck
  • Phaseolus chacoensis Hassl.
  • Phaseolus chiapasanus Piper
  • Phaseolus cibellii Chiov.
  • Phaseolus coccineus L. – fasola wielokwiatowa
  • Phaseolus cochleatus Bello
  • Phaseolus costaricensis Freytag & Debouck
  • Phaseolus dasycarpus Freytag & Debouck
  • Phaseolus dumosus Macfad.
  • Phaseolus esperanzae Seaton
  • Phaseolus esquincensis Freytag
  • Phaseolus filiformis Benth.
  • Phaseolus galactoides (M.Martens & Galeotti) Marechal
  • Phaseolus glabellus Piper
  • Phaseolus gladiolatus Freytag & Debouck
  • Phaseolus grayanus Wooton & Standl.
  • Phaseolus harmsianus Herter
  • Phaseolus hintonii Delgado
  • Phaseolus jaliscanus Piper
  • Phaseolus juquilensis A. Delgado
  • Phaseolus laxiflorus Piper
  • Phaseolus leptophyllus G. Don
  • Phaseolus leucanthus Piper
  • Phaseolus longiplacentifer Freytag
  • Phaseolus lunatus L. – fasola półksiężycowata
  • Phaseolus macrolepis Piper
  • Phaseolus maculatifolius Freytag & Debouck
  • Phaseolus maculatus Scheele
  • Phaseolus macvaughii Delgado
  • Phaseolus magnilobatus Freytag & Debouck
  • Phaseolus marechalii Delgado
  • Phaseolus massaiensis Taub.
  • Phaseolus micranthus Hook. & Arn.
  • Phaseolus microcarpus Mart.
  • Phaseolus mollis Hook. f.
  • Phaseolus neglectus F.J. Herm.
  • Phaseolus nelsonii Marechal & al.
  • Phaseolus nodosus Freytag & Debouck
  • Phaseolus novoleonensis Debouck
  • Phaseolus oaxacanus Rose
  • Phaseolus oligospermus Piper
  • Phaseolus pachyrrhizoides Harms
  • Phaseolus palmeri Piper
  • Phaseolus parvifolius Freytag
  • Phaseolus parvulus Greene
  • Phaseolus pauciflorus Sessé & Moc. ex G. Don
  • Phaseolus pedicellatus Benth.
  • Phaseolus perplexus A. Delgado
  • Phaseolus persistentus Freytag & Debouck
  • Phaseolus plagiocylix Harms
  • Phaseolus pluriflorus Marechal & al.
  • Phaseolus polymorphus S.Watson
  • Phaseolus polystachios (L.) Britton & al.
  • Phaseolus polytylus Harms
  • Phaseolus pyramidalis Freytag
  • Phaseolus reptans Ducke
  • Phaseolus reticulatus Freytag & Debouck
  • Phaseolus rimbachii Standl.
  • Phaseolus ritensis M.E.Jones
  • Phaseolus robustus Piper
  • Phaseolus rotundatus Freytag & Debouck
  • Phaseolus salicifolius Piper
  • Phaseolus scabrellus Benth. ex S. Watson
  • Phaseolus scrobiculatifolius Freytag
  • Phaseolus sinensis Schur
  • Phaseolus sonorensis Standl.
  • Phaseolus spiralis Piper
  • Phaseolus supinus Wiggins & Rollins
  • Phaseolus talamancensis Debouck & Torres Gonz.
  • Phaseolus tenellus Piper
  • Phaseolus teulensis Freytag
  • Phaseolus trifidus Freytag
  • Phaseolus tuerckheimii Donn.Sm.
  • Phaseolus unilobatus Pittier
  • Phaseolus venosus Piper
  • Phaseolus vulcanicus (Piper) Marechal & al.
  • Phaseolus vulgaris L. – fasola zwykła
  • Phaseolus wrightii A.Gray
  • Phaseolus xanthotrichus Piper
  • Phaseolus xolocotzii Delgado
  • Fasola zwykła, f. zwyczajna (Phaseolus vulgaris L.) – gatunek roślin jednorocznych należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej, jest uprawiany w wielu rejonach świata. W Polsce wyłącznie jako roślina uprawna (bardzo rzadko jako efemerofit).Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Przylistek (łac.stipula, ang. stipule) – organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u grochu Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.
    Fasola ostrolistna (Phaseolus acutifolius) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Pochodzi z północnej i środkowej Ameryki.
    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
    Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
    Kwiat motylkowy, kwiat motylkowaty (ang. papilionaceous, łac. papilionaceua) – rodzaj kwiatu o specyficznej budowie występujący u roślin w rodzinie bobowatych (dawniej zwanych roślinami motylkowymi). Jest to kwiat grzbiecisty, którego kielich składa się z 5 zrośniętych działek, zaś korona z 5 zachodzących na siebie płatków o zróżnicowanej budowie. U większości gatunków są to płatki wolne (niezrośnięte), u nielicznych (np. u koniczyny) płatki są zrośnięte. 2 dolne płatki tworzą tzw. łódeczkę, 2 boczne skrzydełka, a piąty wzniesiony jest do góry tworząc żagielek. Wewnątrz kwiatu jest jeden słupek i zwykle 10 pręcików, z których najczęściej dziewięć zrośniętych jest nitkami tworząc rurkę lub rynienkę, jeden pręcik zaś jest wolny. Do rynienki utworzonej przez zrośnięte nitki pręcików ścieka nektar. Pojedynczy słupek wyrastający wewnątrz rurki lub rynienki utworzonej z nitek pręcików ma przeważnie wydłużoną zalążnię i długą szyjkę. Jest to zwykle słupek jednokrotny i jednokomorowy, często lekko zagięty. Powstaje z niego owoc zwany strąkiem.
    Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.
    Rośliny ozdobne - jednoroczne, dwuletnie lub wieloletnie rośliny, także drzewa i krzewy o dużych walorach dekoracyjnych np. o pięknych i ciekawych kwiatach, owocach, ulistnieniu, zabarwieniu pędów, pokroju, a także interesujących właściwościach.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.