• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Faras - stanowisko archeologiczne

    Przeczytaj także...
    Stanowisko archeologiczne - jest to każdy ślad materialnej działalności ludzkiej w przeszłości. Terminem tym określa się zwarty, oddzielony od innych podobnych wycinek przestrzeni w obrębie którego występują źródła archeologiczne wraz z otaczającym je kontekstem.Uniwersytet Pensylwanii (ang. University of Pennsylvania, potocznie Penn lub UPenn) – prywatny uniwersytet w Stanach Zjednoczonych, działający w Filadelfii, w stanie Pensylwania, należący do tzw. Ligi Bluszczowej (Ivy League).
    UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.

    Faras (stanowisko archeologiczne)stanowisko archeologiczne znajdujące się na terenie starożytnej i średniowiecznej miejscowości Faras w Nubii (w dzisiejszym północnym Sudanie), położone na zachodnim brzegu Nilu. Obecnie zalane wodami Jeziora Nasera. Faras zamieszkane było od okresu Średniego Państwa do 1964, kiedy to obszar ten znalazł się pod wodami sztucznego jeziora. Zajmowało obszar o długości ok. 300 m i szerokości ok. 180 m. Było otoczone murem obronnym. Na szczycie tzw. Wielkiego Komu, sztucznego pagórka usypanego w czasach arabskich, znajdowała się cytadela.

    Kazimierz Józef Marian Michałowski (ur. 14 grudnia 1901 w Tarnopolu, zm. 1 stycznia 1981 w Warszawie) – polski archeolog, egiptolog, historyk sztuki, członek PAN, twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Pierwsze wykopaliska[ | edytuj kod]

    Archeolodzy odsłaniający faraskie malowidło

    Pierwsze badania archeologiczne były prowadzone przez Geoffreya S. Milehama z Uniwersytetu Pensylwanii w latach 1908–1909 – zbadano wtedy zachodnią część miasta (w której znajdowały się m.in kościoły Północny i Południowy). W latach 1909–1912 pod kierownictwem Francisa Ll. Griffitha z Uniwersytetu Oksfordzkiego przeprowadzono kolejne wykopaliska. Znaleziono wówczas nekropole meroickie i chrześcijańskie, świątynie egipskie, mury forteczne i zabudowę wokół centrum.

    Meroe – starożytne miasto w Nubii, znajdujące się pomiędzy VI a V kataraktą na Nilu, 200 km na północny wschód od Chartumu, w północnej części dzisiejszego Sudanu niedaleko współczesnych miast Kabushija i Begrawija.Nil (łac. Nilus, gr. Νεῖλος, arab. النيل) – najdłuższa rzeka na Ziemi (według niektórych źródeł, najdłuższa jest Amazonka i ta wersja pojawia się coraz częściej w nowych opracowaniach) w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

    Wykopaliska w ramach międzynarodowej akcji ratowania zabytków w Nubii[ | edytuj kod]

    Prof. Michałowski podczas wykopalisk w Faras

    Wraz z podjęciem decyzji przez rząd egipski o budowie Wysokiej Tamy Asuańskiej, pojawiła się kwestia ocalenia licznych zabytków archeologicznych na terenie mającym znaleźć się pod wodami przyszłego sztucznego jeziora Nasera. W związku z tym podjęto liczne działania mające doprowadzić do uratowania i zbadania jak największej liczby obiektów. UNESCO rozpoczęło międzynarodową akcję ratowania zabytków w Nubii, w której wzięły udział ekspedycje ze wszystkich państw, które w tamtym czasie przeprowadzały wykopaliska w Egipcie, jak i z krajów, które nigdy wcześniej nie działały archeologicznie w tym rejonie.

    Nowe Państwo - okres w dziejach starożytnego Egiptu, trwający od XVI do XI wieku p.n.e. Był to okres panowania XVIII, XIX i XX dynastii (lata 1570-1070 p.n.e.). Nowe Państwo poprzedzał Drugi Okres Przejściowy, po 1070 p.n.e. nastąpił Trzeci Okres Przejściowy. Nowe Państwo było okresem największego rozkwitu potęgi starożytnego Egiptu.Galeria Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie – galeria stała Muzeum Narodowego w Warszawie, prezentująca głównie zabytki sztuki i kultury nubijskiej okresu chrześcijańskiego.

    W 1960 w ramach przygotowań do tej akcji William Y. Adams przeprowadził w Faras prospekcję archeologiczną.

    Rok później w Faras wykopaliska zaczęła polska ekspedycja pod kierownictwem prof. Kazimierza Michałowskiego. Wybrano to stanowisko spośród kilku innych proponowanych. Wykopy zdecydowano się rozpocząć w miejscu, w którym przerwał je Griffith przed I wojną światową. Pierwsza wyprawa obliczona była na cztery tygodnie - w tym czasie znaleziono wiele bloków świątynnych z okresu Nowego Państwa. Prof. Michałowski postanowił zbadać zawartości komu, uważając go za sztuczny twór. Z racji krótkiego czasu trwania ekspedycji podjął decyzję o wkopaniu się we wzgórze z zachodu, a później od strony wschodniej, w taki sposób, aby osiągnąć jego rdzeń bez odkrywania ruin z wyższych warstw, które należałoby starannie udokumentować, co opóźniałoby dalsze badania. Odnaleziono wtedy ponad 100 bloków z okresu Nowego Państwa, a w samym środku komu chrześcijańską katedrę (o wymiarach 24,5 na 24 m), z której odkryto wtedy okno, stele grobowe kilku biskupów oraz kaplicę grobową biskupa Joannesa, w której znajdowały się dwa malowidła - Archanioła Michała oraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Podczas misji zbadano również kościół przy Bramie Rzecznej, monaster oraz kościół w północnej części cytadeli. Na tym zakończyła się pierwsza kampania. Oprócz prof. Michałowskiego wzięli w niej udział: J. Bielska, Tadeusz Biniewski, Wiesław Koziński, Władysław Kubiak, Marek Marciniak, Antoni Ostrasz oraz Barbara Ruszczyc.

    Średnie Państwo – okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący panowanie XI i XII, a według niektórych również XIII dynastii, w latach od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e. Charakteryzujący się polityczną jednością i odbudową potęgi monarchii zapoczątkowaną przez faraona Mentuhotepa II.Faras (staroż. Pachoras) – miejscowość w północnym Sudanie, na północ od II Katarakty w pobliżu Wadi Halfa, obecnie zalana wodami jeziora Nasera.

    Druga kampania miała miejsce jesienią tego samego roku, skupiała się na rozebraniu ruin cytadeli arabskiej, znajdującej się na szczycie wzgórza oraz na odkopaniu murów katedry z zewnątrz. W tym czasie znaleziono m.in. nekropolę biskupów, stele fundacyjne katedry, pałacu eparchów, kościoła na południowym stoku oraz następne malowidła - Archanioła Michała z mieczem i św. Merkuriosa na koniu przebijającego Juliana Apostatę. Ponownie kierownikiem został prof. Michałowski, a do zespołu dołączył koptolog Stefan Jakobielski oraz architekt T. Mrówka.

    Nubia – kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie. Zajmuje środkowy bieg Nilu pomiędzy Asuanem a Chartumem (między VI a I kataraktą). W starożytności zwana Kusz, zamieszkana była przez lud spokrewniony z Egipcjanami, który w połowie II tysiąclecia p.n.e. uległ wymieszaniu z napływającymi od południa plemionami.Sudan – państwo, położone w północno-wschodniej części Afryki nad Morzem Czerwonym. Do 9 lipca 2011 roku, był największym państwem w Afryce. Po secesji południowej części, spadł na trzecie miejsce ustępując miejsca Algierii i DRK.

    Trzecia kampania, rozpoczęta jesienią 1962, przyniosła odkrycie ponad 120 malowideł w samej katedrze, dwóch monasterów, jednego pod drugim, jak i wielu zabytków ruchomych. Oczyszczono wtedy całkowicie wnętrze katedry.

    Podczas czwartej kampanii, na przełomie lat 1963 i 1964, dokonano demontażu malowideł i murów katedry, w celu przeprowadzenia pod nią wykopów. Wtedy też ewakuowano wszystkie pozostałe zabytki. Część eksponatów trafiła do Muzeum Narodowego w Chartumie. Druga część do Muzeum Narodowego w Warszawie, gdzie jest eksponowana jako do Galeria Faras.

    Wysoka Tama (Wysoka Tama Asuańska, Wielka Tama Asuańska) - jedna z dwóch tam na Nilu, w pobliżu miasta Asuan w Egipcie.Stela – pomnik nagrobny, kamienna, ustawiona pionowo płyta z inskrypcją lub płaskorzeźbioną dekoracją o wysokości od kilkunastu centymetrów do kilku metrów.

    Wykopaliska w Faras zostały nazwane „jednym z najgłośniejszych zwycięstw międzynarodowej akcji ratowania zabytków w Nubii”.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stefan Jakobielski, Faras.
    2. Bożena Mierzejewska, Aleksandra Sulikowska, Galeria Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego, 2014.
    3. Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras, Wyd.Artystyczne i Filmowe, 1974 [dostęp 2016-08-01] (pol.).
    4. Ronald Fenton, Faras: Gallery of 169 frescoes w: UNESCO Courier, 12/1964, 1964.
    Jezioro Nasera (Zbiornik Nasera, Jezioro Nubia, ang. Lake Nasser, arab.: بحيرة ناصر; transliteracja: Buhayrat Nasir) – sztuczny zbiornik zaporowy powstały w wyniku przegrodzenia Nilu Wysoką Tamą Asuańską w 1971 r.Chartum (arab. الخرطوم al-Ḫarṭūm, czyli "trąba słonia") – stolica Sudanu, położona w miejscu, w którym łączą się wody Nilu Białego i Błękitnego. Główny ośrodek polityczny, handlowy i kulturalny kraju, ważny węzeł komunikacyjny. Uniwersytet założony w 1903. Ludność: 2203,9 tys. mieszkańców (2008) - drugie pod względem wielkości miasto kraju. Wraz z sąsiednimi miastami Omdurmanem i Chartumem Północnym tworzy zespół miejski, który zamieszkuje około 4,8 mln mieszkańców.




    Warto wiedzieć że... beta

    Stefan Karol Jakobielski (ur. 11 sierpnia 1937 w Warszawie) – polski historyk, archeolog, filolog, epigrafik. Jeden z pionierów nubiologii. Uczestnik badań archeologicznych w Faras, Tell Atrib, Palmyrze, Deir el-Bahari i Qasr Ibrim, kierownik prac prowadzonych w Starej Dongoli.
    Eparchia (gr. prowincja) – we wschodnim chrześcijaństwie terytorium podległe metropolicie, a od V wieku biskupowi, czyli odpowiednik zachodniej diecezji.
    Nekropola również nekropolia (gr. νεκρόπολις, nekropolis −− miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta, lub też inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.
    Uniwersytet Oksfordzki (ang. University of Oxford, łac. Universitas Oxoniensis) – uniwersytet w Oksfordzie założony przed 1167, najstarszy uniwersytet w Wielkiej Brytanii i krajach anglosaskich.
    Katedra w Faras – wczesnochrześcijańska katedra Kościoła koptyjskiego działająca w okresie VII - XIV w. n.e. w Faras na terenie obecnego Sudanu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.