• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fakt prawny

    Przeczytaj także...
    Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz (ur. 14 lutego 1943 w Poznaniu) – polska profesor nauk prawnych, sędzia Trybunału Konstytucyjnego, była prorektor UAM ds. doktorantów i biblioteki.Pandektystyka – nurt w niemieckiej nauce prawa XIX wieku, skupiający się na analizie recypowanego w Niemczech prawa rzymskiego.
    Delikt (łac. delictum – czyn niedozwolony, błąd, przewinienie) – pojęcie prawnicze, mające swe korzenie w czasach starożytnego Rzymu. W prawie rzymskim wyróżniano:

    Fakt prawny – ogół okoliczności określonych przepisami prawa, które wywołują skutki prawne, czyli powodują powstanie, zmianę lub wygaśnięcie stosunku prawnego. O takich faktach mówi się, że są "doniosłe prawnie".

    O tym, co jest faktem prawnym, decyduje dany system prawny i obowiązująca koncepcja prawa. Dla dogmatyki prawa, działu prawoznawstwa, zajmującego się systematyzacją i interpretacją prawa obowiązującego, o tym, co jest faktem prawnym, decydują normy prawa pozytywnego.

    Pojęcie "faktu prawnego" wywodzi się od zdarzenia prawnego, wysnutego przez pandektystów z analiz prawa rzymskiego i oznaczającego zarówno zdarzenia zależne, jak i niezależne od woli ludzkiej.

    Orzeczenie sądowe – władcza i decyzyjna czynność procesowa dokonywana przez sąd w postępowaniu. Do orzeczeń zaliczane są (zarówno na gruncie procesu karnego, jak i procesu cywilnego):Podmiot prawa – w polskim systemie prawnym ten, kto może posiadać uprawnienia (prawa) lub obowiązki, a więc ma zdolność prawną. Podmiotowość prawną nadaje prawo. Każdy człowiek jest podmiotem prawa od chwili urodzenia aż do śmierci.

    Podział faktów prawnych[]

    Fakty prawne dzieli się na:

  • zdarzenia prawne – zdarzenia niezależne od woli i zachowań podmiotów prawa, wywołujące skutki prawne. Zdarzeniami prawnymi mogą być zarówno wydarzenia (np. burza) jak i sam upływ czasu.
  • zachowania prawne – zdarzenia zależne od woli podmiotów prawa. Zachowania prawne dzieli się na:
  • działania prawne – przejawiające się aktywnością wobec świata zewnętrznego
  • zaniechania prawne – powstrzymanie się od działania (brak aktywności), w sytuacji, gdy jest to nakazane lub oczekiwane.
  • Zachowania prawne można również podzielić na czynności konwencjonalne oraz czyny.

    Wykładnia prawa (także interpretacja prawa (przyjmuje się, że wyrazy wykładnia i interpretacja są synonimami), wykładnia przepisów prawa, wykładnia tekstu prawnego) to pojęcie języka prawnego i języka prawniczego, które oznacza, zależnie od kontekstu:Nauki prawne – zbiór nauk społecznych zawierających elementy nauk humanistycznych i nauk ścisłych, zajmujących się prawem.
  • czynność konwencjonalna to taka czynność, której reguły sensu nakazują przypisać określone sens kulturowy. Reguły sensu czynności konwencjonalnej mogą powstać w sposób spontaniczny lub być efektem zamierzonego działania (uczestników stosunku prawnego lub prawodawcy). Naruszenie reguł dokonywania czynności konwencjonalnej prowadzi do ich nieważności. Wśród doniosłych prawnie czynności konwencjonalnych wyróżnić można:
  • czynności prawodawcze – czynności prawodawcze mają zasadnicze znaczenie dla systemu prawa. Ich reguły nie są wyznaczane wyłącznie przez obowiązujące prawo, lecz również w oparciu o regułę uznania,
  • orzeczenia sądowe,
  • decyzje administracyjne,
  • czynności prawne – czyli świadome i zgodne z prawem zachowanie zmierzające do wywołania skutków prawnych.
  • czyny to zachowania, które nie mają charakteru konwencjonalnego. Można je podzielić na:
  • czyny zgodne z prawem,
  • czyny niezgodne z prawem – mogą to być czyny zakazane (np. przestępstwa) lub czyny niedozwolone (delikty).
  • Przypisy

    1. Janusz Guść: Fakt prawny. W: Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. Jerzy Zajadło (red.). Warszawa: C.H. Beck, 2007, s. 78-80. ISBN 978-83-7483-519-0.
    2. Sławomira Wronkowska: Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa. Poznań: Ars boni et aequi, 2003, s. 12. ISBN 83-87148-52-0.

    Bibliografia[]

  • Sławomira Wronkowska: Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa. Poznań: Ars boni et aequi, 2003, s. 170-174. ISBN 83-87148-52-0.
  • Janusz Guść: Fakt prawny. W: Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. Jerzy Zajadło (red.). Warszawa: C.H. Beck, 2007, s. 78-80. ISBN 978-83-7483-519-0.
  • Zdarzenie prawne – zdarzenie pociągające za sobą powstanie, zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego. Powstanie, zmiana lub rozwiązanie stosunku prawnego są określane jako skutki prawne. Zdarzeniem prawnym jest każde zdarzenie, które wywołuje skutki prawne - zależne lub nie zależne od ludzkiej woli. Zdarzenia zależne od woli człowieka nazywane są działaniami (np. zawarcie związku małżeńskiego, zawarcie umowy o pracę). Zdarzenia prawne niezależne od ludzkiej woli jak np. śmierć, czy zdarzenia wynikające z działania sił przyrody, występują rzadziej niż działania zależne od ludzkiej woli.Norma prawna – najmniejszy, stanowiący sensowną całość, element prawa. Reguła postępowania zewnętrznego stworzona na podstawie przepisów prawnych, ustanowiona przez kompetentny organ władzy w odpowiednim trybie, generalna (nie jest skierowana do jednego, ściśle oznaczonego adresata, ale do grupy podmiotów określonych przy pomocy nazwy rodzajowej) i abstrakcyjna (dotycząca powtarzalnych zachowań, wielokrotnego zastosowania, uniwersalna), ogłoszona i chroniona przez państwo aparatem przymusu.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Stosunek prawny – regulowany normami prawnymi stosunek społeczny tetyczny (zależność społeczna) między co najmniej dwoma podmiotami prawa.
    Dogmatyka prawa - dział nauk prawnych, zajmujący się badaniem prawa obowiązującego, w takiej postaci, w jakiej zostało ono ustanowione przez ustawodawcę. Mianem tym określa się zarówno działalność badawczą osób zajmujących się prawem (aspekt pragmatyczny), jak i wytwory (publikacje i zespół twierdzeń na temat prawa) tych działań (aspekt apragmatyczny).
    Przestępstwo – czyn zabroniony, popełniony z zamiarem, uznany za zasadniczo społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowany i zagrożony karą na mocy prawa karnego.
    Czyn niedozwolony – termin prawniczy oznaczający działanie wyrządzające szkodę innej osobie. Nie zawsze musi to być działanie zawinione. Skutkiem czynu niedozwolonego jest powstanie zobowiązania między sprawcą szkody a poszkodowanym, którego treścią jest przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego bądź zapłacenie odszkodowania (zobowiązanie z czynu niedozwolonego).
    Czynność prawna – czynność konwencjonalna (skonstruowana przez normę prawną) podmiotu prawa cywilnego, zawierająca treść określającą konsekwencje prawne zdarzenia prawnego. Jest to całość zdarzenia prawnego, w skład którego wchodzi co najmniej jedno oświadczenie woli.
    Reguła uznania (ang. rule of recognition) - według myśliciela prawa Herberta Harta prawo to tylko reguły. Reguły te dzielić można na pierwotne oraz wtórne. Jedną z reguł wtórnych (oprócz reguł orzekania i zmiany) jest reguła uznania.
    Czynności konwencjonalne – takie zachowanie człowieka, któremu pewne reguły (tzw. reguły sensu) przypisują jakieś swoiste znaczenie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.013 sek.