• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Fakt

    Przeczytaj także...
    Literatura faktu – kategoria wprowadzona przez krytykę literacką okresu międzywojennego, obejmująca utwory narracyjne pisane prozą, przede wszystkim o charakterze dokumentalnym.Czas – skalarna (w klasycznym ujęciu) wielkość fizyczna określająca kolejność zdarzeń oraz odstępy między zdarzeniami zachodzącymi w tym samym miejscu. Pojęcie to było również przedmiotem rozważań filozoficznych.
    Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:

    Fakt – zaistniały stan rzeczy, a w rozumieniu potocznym wydarzenie, które miało miejsce w określonym miejscu i czasie. W tym sensie faktem nie może być zdarzenie, które nie miało jeszcze miejsca, można jednak mówić o przewidywaniu przyszłych faktów – czyli zdarzeń, które najprawdopodobniej wydarzą się. Zdarzenia te jednak stają się faktami dopiero wówczas, kiedy już wydarzą się.

    Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).Stan rzeczy – w filozofii: korelat semantyczny zdania sensownego (prawdziwego lub fałszywego). Stan rzeczy, który ma miejsce to fakt.

    Fakt w filozofii Wittgensteina[ | edytuj kod]

    Twórcą pierwszego systemu filozoficznego, w którym pojęcie faktu stanowi podstawową kategorię ontologiczną był Ludwig Wittgenstein, który zaprezentował w swym jedynym wydanym za życia dziele Tractatus Logico-Philocopicus. Zwrócił on uwagę na to, że fakty, a nie rzeczy są elementami składowymi świata rzeczywistego. W dyskursie językowym faktom zachodzącym w świecie odpowiadają zdania syntetyczne prawdziwe. Zdaniom syntetycznym fałszywym nie odpowiadają fakty w rzeczywistości. Takie zdania opisują niezaistniałe stany rzeczy. W takim rozumieniu faktu nie jest istotna relacja czasowa pomiędzy zaistnieniem tego faktu a wyartykułowaniem odpowiadającego mu zdania. Zdaniom analitycznym, prawdziwym lub fałszywym na mocy znaczenia zawartych w nich wyrażeń, np. twierdzeniom logiki formalnej czy zaksjomatyzowanych teorii matematycznych nie odpowiadają żadne stany rzeczy w świecie rzeczywistym, pozajęzykowym. Odniesienie tych zdań do rzeczywistości uzyskuje się drogą interpretacji teorii do których należą.

    Rzeczywistość w znaczeniu potocznym to "wszystko co istnieje". Termin rzeczywistość w najszerszym znaczeniu zawiera wszystkie byty, zarówno obserwowalne jak i pojęciowe, wprowadzone przez naukę czy filozofię.Zdanie syntetyczne, zdanie empiryczne (ang. synthetic sentence, niem. synthetische Satz) – uznawane za prawdziwe na podstawie doświadczenia: bezpośrednio, jak zdania obserwacyjne, sprawozdawcze, lub pośrednio, jak prawa i hipotezy, uzasadniane za pomocą zdań obserwacyjnych.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • fakt prasowy (faktoid)
  • fakt społeczny
  • faktografia
  • literatura faktu
  • teatr faktu
  • stan rzeczy
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Ludwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus, Teza 1.
    2. Ludwig Wittgenstein, Tractatus Logico-Philosophicus, Teza 4.25.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Kevin Mulligan, Fabrice Correia, Facts, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy [online], CSLI, Stanford University, 8 listopada 2017, ISSN 1095-5054 [dostęp 2018-08-07] (ang.). (Fakty)
  • Aksjomat (postulat, pewnik) (gr. αξιωμα [aksíoma] – godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej. We współczesnej matematyce definicja aksjomatu jest nieco inna:Faktoid – informacja traktowana jako prawdziwa tylko dlatego, że ukazała się w mediach. Termin ten stosowany jest także w odniesieniu do wydarzenia o wątpliwej autentyczności, przyjmowanego przez ogół jako mające miejsce w rzeczywistości, i upowszechnianego, między innymi, w celu manipulacji opinią publiczną albo utrzymania kogoś (np. polityka) lub czegoś (np. reklamowanego produktu) w obszarze jej zainteresowania. Inną możliwą motywacją jest wykreowanie sztucznego zainteresowania odbiorców w celu zwiększenia oglądalności lub poczytności. Taką techniką posługują się na przykład bulwarówki.




    Warto wiedzieć że... beta

    Fakt społeczny - termin socjologiczny. Faktem społecznym są wszelkie treści pojawiające się w zbiorowościach ludzkich dotyczące norm i reguł zachowania, zasad działania i sposobów myślenia, które obiektywizują się i wywierają wpływ na członków zbiorowości. Przykładem faktu społecznego może być religia, prawo, moralność, obyczaje. W powyższym rozumieniu termin ten wprowadził francuski socjolog Emile Durkheim w pracy Zasady metody socjologicznej (1895). Badanie faktów społecznych powinno, jego zdaniem, stać się podstawą działalności naukowej socjologii.
    Ludwig Josef Johann Wittgenstein (ur. 26 kwietnia 1889 w Wiedniu, zm. 29 kwietnia 1951 w Cambridge) – filozof zajmujący się przede wszystkim kwestiami języka i logiki, poruszał także kwestie kluczowe dla filozofii umysłu i matematyki. Jego wczesne prace uczyniły z niego "ojca chrzestnego" neopozytywizmu, późniejsze natomiast stanowiły kluczowy wkład w badaniach nad pragmatyką.
    Teatr faktu – nurt w teatrze, w którym spektakl oparty jest na scenariuszu, stanowiącym montaż dokumentów (tj. protokołów, listów, rejestracji dźwiękowych i filmowych). Przedstawienie teatru faktu często utrzymane jest w konwencji śledztwa lub rozprawy sądowej. Jego tematem są zazwyczaj wydarzenia społeczne bądź sprawy polityczne o wysokim oddźwięku (najczęściej dotyczących zbrodni wojennych, odpowiedzialności za użycie broni masowej zagłady, itp.). Nierzadko widzowie przedstawienia stawiani są w roli obserwatorów procesu, dylematem inscenizatora i krytyki pozostaje kwestia granicy między zarejestrowaną prawdą, a wystawianą na scenie fikcją. Na potrzeby teatru faktu powstają sztuki teatralne, które tworzą nurt literacki, określany mianem dramatu faktu. Elementy teatru faktu pojawiają się także w innych, niezwiązanych z nim bezpośrednio, utworach i realizacjach scenicznych.
    Logika (gr. λόγος, logos – rozum, słowo, myśl) – wedle klasycznej definicji – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń. Jako taka wraz z retoryką logika stanowiła część filozofii. Współczesna logika wykorzystując metodę formalną znacznie rozszerzyła pole badań włączając w to badania nad matematyką (metamatematyka, logika matematyczna), konstruowanie nowych systemów logicznych (np. logiki wielowartościowe), czysto teoretyczne badania o matematycznym charakterze (np. teoria modeli), zastosowania logiki w informatyce i sztucznej inteligencji (logic for computer science).
    Fałsz – jedna z dwóch podstawowych wartości logicznych. Drugą jest prawda. Fałsz jest niezgodnością treści sądu (zdania) z tym, do czego się odnosi.
    Faktografia to inaczej zbiór faktów lub działania polegające na gromadzeniu, selekcjonowaniu oraz ocenie stanu zachowanych zapisów wykorzystywanych do tworzenia wizerunku przeszłości.
    Tractatus logico-philosophicus (niem. Logisch-philosophische Abhandlung) – jedyna praca Ludwika Wittgensteina wydana za jego życia (poza artykułem poświęconym logice, Some Remarks on Logical Form, „Proceedings of the Aristotelian Society”, Suppl. vol. 9 (1929) 162–171). Jego tytuł zasugerowany został przez George Edward Moore’a, który powoływał się na dzieło Traktat teologiczno-polityczny (1670) Barucha Spinozy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.