• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Facje metamorfizmu



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Ilmenit (żelaziak tytanowy) – minerał zaliczany do gromady tlenków. Nazwa minerału pochodzi od gór Ilmeńskich w pasmie Uralu w Rosji, gdzie występuje.Ksenolit – fragment skały (porwak) różniący się od skały wulkanicznej, w której się znajduje. Najczęściej jest to fragment wyrwany przez magmę ze skał otaczających (porwak wulkaniczny), lub jego pozostałość.

    Facje metamorficzne (facje metamorfizmu) – pod pojęciem facji w sensie geologicznym rozumiemy zespół cech litologicznych charakterystycznych dla danych warunków tworzenia się danej skały lub serii skalnych. Tak więc facją metamorfizmu lub facją metamorficzną będzie szczególny zespół minerałów zwany paragenezą, charakterystyczny tylko dla ściśle określonych warunków przemian w danym interwale ciśnienia i temperatury. Zanik jakiegoś minerału, lub pojawienie się innego wskazuje przejście do innej facji, tym samym jest wskaźnikiem ewolucji metamorficznej konkretnej jednostki. Ma to ogromne znaczenie z ekonomicznego punktu widzenia, gdyż często przemiany metamorficzne dają przesłanki o występowaniu złóż, np węglowodorów (ropa naftowa).

    Cząsteczka (molekuła) – neutralna elektrycznie grupa dwóch lub więcej atomów utrzymywanych razem kowalencyjnym wiązaniem chemicznym. Cząsteczki różnią się od cząstek (np. jonów) brakiem ładunku elektrycznego. Jednakże, w fizyce kwantowej, chemii organicznej i biochemii pojęcie cząsteczka jest zwyczajowo używane do określania jonów wieloatomowych.Pirokseny – grupa bardzo rozpowszechnionych minerałów skałotwórczych o strukturze wewnętrznej odpowiadającej krzemianom łańcuchowym i ogólnym wzorze:

    Termin ten do nomenklatury skał metamorficznych został wprowadzony przez fińskiego petrografa P. Eskolę w 1914 roku. Przechodził z biegiem czasu pewną ewolucję czego skutkiem było przemianowanie go na fację mineralną. Powodem było coraz szersze poznawanie skał i formacji metamorficznych i zbyt prymitywne wcześniejsze klasyfikacje skał metamorficznych. Definicja facji metamorficznej brzmi następująco: Do jednej facji należą takie skały, które przy identycznym składzie chemicznym mają taki sam skład mineralny, zaś zmiany w składzie chemicznym prowadzą do zmian paragenez mineralnych według określonych reguł. W latach 60. podstawową zmiana było przemianowanie facji mineralnej na fację metamorficzną definiowaną następująco: facja metamorficzna oznacza pewien zakres ciśnienia i temperatury, w którym są trwałe określone zespoły mineralne. Znaczy to tyle, że w okresie metamorfizmu w określonych warunkach fizykochemicznych skały o różnych zespołach mineralnych, ale o takim samym składzie chemicznym, utworzą skały metamorficzne charakteryzujące się identycznym składem zarówno chemicznym, jak i mineralnym.

    Oliwiny – grupa minerałów zaliczana do krzemianów. Mają zazwyczaj barwę zieloną w odcieniach, ale też brązową, czarną a wyjątkowo są białe lub bezbarwne.Stilpnomelan – minerał z gromady krzemianów warstwowych. Jest minerałem łupków krystalicznych facji zieleńcowej, kwarcytów i łupków węglanowych. Bywa składnikiem skał facji łupków glaukofanowych, a także słabo zmetamorfizowanych osadowych złóż żelaza. Występuje koło Zlatych Hor i w Hrabiczowie (Czechy), w Krzywym Rogu na Ukrainie. W Polsce stilpnomelan spotkano w pustkach diabazów występujących między Chełmem a Pomocem koło Jawora. Łupki stilpnomelanowe występują w Rudawach Janowickich. W pegmatytach granitowych Żołkiewki koło Strzegomia wyróżniono czarne i ciemnozielone oraz złocistobrunatne odmiany tego minerału.
  • Przykłady (skały (protolity) o takim samym lub bardzo zbliżonym składzie chemicznym i mineralnym i produkty ich przeobrażeń):
  • arkoza / granitgnejs
  • gabro / margiel / tuf zasadowyamfibolit
  • Skały te w przypadku identycznego składu chemicznego należą do jednej facji mineralnej. Jednak do tej samej facji można również zaliczyć skały o innym składzie mineralnym co powoduje powstanie dwóch różnych zespołów skalnych (tzw. skały izofacjalne) np. łupek łyszczykowy i marmur. W tym przypadku zmiany zachodzą według ściśle określonych reguł i są typowe tylko dla jednego zakresu ciśnień i temperatur. Dzięki tym zależnościom można określić w jakich warunkach powstawał dany kompleks skalny i jaka była jego ewolucja metamorficzna.

    Plagioklazy jest to szereg minerałów skałotwórczych o składzie mieszanym z grupy skaleni (skalenie sodowo-wapniowe).Pentti Eelis Eskola (ur. 1883 w Lellainen w Finlandii, zm. 1964) – fiński petrograf, geolog. Studiował chemię na Uniwersytecie Helsińskim, w 1921 wyjechał do Waszyngtonu, gdzie pracował w laboratorium geofizycznym w Carnegie Institution in Washington. W 1924 powrócił na Uniwersytet Helsiński, gdzie przez blisko 30 lat był profesorem. Badał głównie skały metamorficzne. Napisał pierwszy podręcznik dotyczący petrografii skał metamorficznych.

    Spis treści

  • 1 Rozpoznawanie facji metamorficznych
  • 1.1 Wskaźniki ewolucji metamorficznej
  • 2 Podział facji mineralnych P. Eskoli
  • 2.1 Facja sanidynitowa
  • 2.2 Facja piroksenowo-hornfelsowa
  • 2.3 Facja zieleńcowa
  • 2.4 Facja łupków glaukofanowych
  • 2.5 Facja epidotowo-amfibolitowa
  • 2.6 Facja amfibolitowa
  • 2.7 Facja granulitowa
  • 2.8 Facja eklogitowa
  • 3 Podział i charakterystyka facji metamorficznych
  • 3.1 Facje metamorfizmu kontaktowego
  • 3.1.1 Facja albitowo-epidotowo-hornfelsowa
  • 3.1.2 Facja hornblendowo-hornfelsowa
  • 3.1.3 Facja ortoklazowo-kordierytowo-hornfelsowa
  • 3.2 Facje metamorfizmu pogrzebanego (metamorfizm geosynklinalny)
  • 3.2.1 Facja zeolitowa (metamorfizm dna oceanicznego)
  • 3.2.2 Facja lawsonitowo-glaukofanowa
  • 3.3 Facje metamorfizmu dynamotermicznego typu Barrow
  • 3.3.1 Facja zieleńcowa typu Barrow
  • 3.3.2 Facja almandynowo-amfibolitowa typu Barrow
  • 3.4 Facje metamorfizmu dynamotermicznego typu Abukuma
  • 3.4.1 Facja zieleńcowa typu Abukuma
  • 3.4.2 Facja amfibolitowo-kordierytowa typu Abukuma
  • 3.5 Facja granulitowa
  • 3.6 Facja eklogitowa
  • 4 Diagramy facjalne
  • 4.1 Diagram ACF
  • 4.2 Diagram AFM
  • 5 Zobacz też
  • 6 Bibliografia
  • Rozpoznawanie facji metamorficznych[ | edytuj kod]

    Najlepszymi wskaźnikami danej facji metamorficznej są tzw. minerały krytyczne. Pojęcie to również wprowadził Pentti Eelis Eskola i oznacza ono minerał, który może występować tylko w jednej facji mineralnej. Ma to bardzo ważne znaczenie praktyczne, gdyż w wielu przypadkach jednoznacznie znalezienie danego minerału określa stopień przeobrażenia. Np. chloryt może występować w równowadze z innymi minerałami tylko w facji zieleńcowej. W innych przypadkach o podobnych własnościach świadczą całe paragenezy mineralne. Oznacza to że cały zespół mineralny danej skały jest trwały ze sobą tylko w ściśle określonych warunkach termodynamicznych (ciśnienia (P) i temperatury (T)). Jednym z przykładów jest współwystępowanie dolomitu i kwarcu, które razem mogą istnieć obok siebie tylko w bardzo wąskim przedziale ciśnienia i temperatury, a osobno są trwałe niemalże w całym zakresie metamorfizmu. Minerały występujące w danej facji metamorficznej, lecz trwałe również w innych facjach nazywa się minerałami typomorficznymi.

    Mezozona lub mezo – średnia strefa metamorfizmu występująca na głębokości ok. 10–18 km. Charakteryzuje się wysokimi temperaturami od 300 do 500 °C oraz umiarkowanym ciśnieniem hydrostatycznym i silnym ciśnieniem kierunkowym. Stopień przeobrażenia skał jest średni, jednak z silnym zaznaczeniem deformacji tektonicznych jak w strefie epi. W strefie tej przeważają jednak zmiany chemiczne. Do tej strefy włącza się także średniotemperaturowe odmiany metamorfizmu kontaktowego i metasomatycznego.Sanidyn – minerał z grupy krzemianów, rzadki. Jest to jedna z trzech (oprócz ortoklazu i mikroklinu) odmian polimorficznych skalenia potasowego.

    Wskaźniki ewolucji metamorficznej[ | edytuj kod]

    Każda parageneza jest trwała w określonych warunkach ciśnienia i temperatury. Jeśli warunki te ulegną zmianie zostanie zaburzona równowaga między fazami mineralnymi. Minerały te dostosowują się do nowych warunków, lecz nie od razu, ale w pewnym czasie. Minerały są zastępowane nowymi paragenezami: (biotytchloryt, piroksenyamfibole, kordieryt → agregat chlorytowo-łyszczykowy).

    Kaledonidy – łańcuchy górskie, wypiętrzone 0,4 mld lat temu, w okresie dewonu, w wyniku trwających 60 milionów lat ruchów górotwórczych, zwanych orogenezą kaledońską. Szczyty górskie, które wówczas powstały, wznosiły się we wnętrzu superkontynentu Laurosji i prawdopodobnie sięgały 8 tys. m n.p.m..Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Migmatyt – skała ultrametamorficzna powstająca na pograniczu magmatyzmu i metamorfizmu katazonalnego, wykazująca foliację, zbudowana głównie z kwarcu, skaleni i biotytu, z domieszkami innych minerałów. Występuje razem z gnejsami i granitami, w Polsce – w Sudetach oraz w Tatrach Zachodnich.
    Analcym – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów (oraz ze względu na wiele cech wspólnych także do grupy skaleniowców). Jest minerałem bardzo pospolitym, jego prawidłowe kryształy należą jednak do rzadkości.
    Jadeit – minerał z gromady krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów. Minerał należy do grupy minerałów rzadkich.
    Prehnit – nazwa pochodzi od nazwiska holenderskiego pułkownika Hendrika von Prehna (1733–1785), który przywiózł go z Przylądka Dobrej Nadziei do Europy w 1773 r. (A.G. Werner, 1790 r.).
    Grossular – rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy granatów, rozpowszechniony, tylko w niektórych regionach Ziemi.
    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.
    Albit (skaleń sodowy) – minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy zwanej plagioklazami jak i skaleni alkalicznych. Należy do minerałów pospolitych. Nazwa pochodzi od łacińskiego albus – biały.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.177 sek.