• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ewangelia Mateusza



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza, a zarazem najważniejsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu Jezus przekazał swoim uczniom. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.Jean Gaston Maurice Carmignac (ur. 7 sierpnia 1914 w Paryżu, zm. 2 października 1986 w Viroflay) − francuski prezbiter katolicki, biblista, tłumacz manuskryptów wspólnoty qumrańskiej.
    Oryginalny język Ewangelii[]
    Modlitwa Pańska w jęz. aramejskim

    Semicki[]

    Według dawnej egzegezy katolickiej przyjmowano, że Ewangelia Mateusza została napisana po aramejsku lub hebrajsku, a dopiero później przetłumaczona na grekę. Tezę tę potwierdza świadectwo Papiasza z początku II wieku o mowach Jezusa spisanych przez Mateusza w języku hebrajskim. Pogląd ten podzielali Orygenes i Ireneusz. Takie przekonanie istniało w Kościele od początku drugiego wieku . Hebrajski tekst tej Ewangelii miał zabrać do Indii Bartłomiej. Natomiast Hieronim poświadcza, iż tekst ten jeszcze w V wieku znajdował się w bibliotece w Cezarei Palestyńskiej. Hebrajski tekst Mateusza był w posiadaniu Ebionitów, którzy na swoje potrzeby dokonali wielu przeróbek. Ich poprawioną wersję nazywano Ewangelią Hebrajczyków lub Ewangelią Ebionitów. Księga ta była pisana przede wszystkim z myślą o Żydach. Najprawdopodobniej sam tekst modlitwy Ojcze nasz został zapisany w języku hebrajskim, a nie aramejskim, gdyż odmawiane modlitwy podane żydowskim słuchaczom musiały być odmawiane w tym właśnie języku.

    Jan Kalwin, fr. Jean Cauvin albo również Jean Calvin (ur. 10 lipca 1509 w Noyon, zm. 27 maja 1564 w Genewie) – teolog, kaznodzieja, pisarz i organizator życia duchowego w Szwajcarii okresu reformacji. Twórca jednej z doktryn religijnych - ewangelicyzmu reformowanego, przyjętej przez kościoły ewangelicko-reformowane, prezbiteriańskie, a następnie przez część kongregacjonalnych, opierającej się głównie na predestynacji oraz symbolicznej, a nie realnej w odróżnieniu od poglądu powszechnie panującego w Kościele Katolickim, obecności Jezusa Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej. Nazywany "teologiem par excellence"; "Arystotelesem Reformacji"; "Akwinatą Kościoła reformowanego"; "najbardziej chrześcijańskim mężem swej epoki" czy też "drugim patriarchą reformacji".Ewangelia Hebrajczyków – zaginiona apokryficzna ewangelia powstała wśród chrześcijan pochodzenia żydowskiego (ebionitów). Wierzyli oni w mesjanistyczne posłannictwo Jezusa, lecz zakładali, że Duch Święty spoczął na nim podczas chrztu w Jordanie, natomiast odrzucali myśl o poczęciu z Ducha Świętego.

    Opinię o aramejskim oryginale Ewangelii Mateusza podzielali między innymi: Tregelles, F. Spadafora, George M. Lamsa, a także niektórzy polscy uczeni: Tadeusz Sinko, Eugeniusz Dąbrowski.

    Za hebrajskim oryginałem opowiadali się Delitzsch, G. Aichler, H. J. Cladder oraz współcześni: J. Carmignac i J. A. T. Robinson.

    Grecki[]

    Erazm jako pierwszy zakwestionował tradycyjny pogląd twierdząc, że Ewangelia Mateusza została napisana od razu w języku greckim. Stanowisko to zostało zaaprobowane przez wielu nowożytnych egzegetów.

    Papiasz z Hierapolis, cs. Swiaszczennomuczenik Papij Ierapolskij – biskup Hierapolis w Azji Mniejszej, teolog, jeden z Ojców Apostolskich, żyjący prawdopodobnie w latach 70-135, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.

    Język i styl zbyt jednolite, aby tłumacz mógł tego dokonać, a poprawna greka daje wrażenie oryginału. Semityzmy Mateusza nie są liczniejsze od semityzmów Marka i Łukasza. Występują w niej typowo greckie konstrukcje, liczne zdania podrzędne i częste używanie genetivus absolutus. Występują w niej typowo greckie terminy, niemające odpowiedników w języku hebrajskim, takie jak: parousia, palingenesia, kosmos. Cytaty, niemające odpowiedników u synoptyków, mają pewne cechy zarówno Septuaginty, jak i tekstu masoreckiego. Starotestamentowe cytaty, o ile są wspólne z pozostałymi synoptykami, są zgodne z Septuagintą.

    Ewangelia Marka [Mk lub Mar] – druga z kolei, a zarazem najkrótsza i najstarsza Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację Piotra Apostoła. Jest jedną z ewangelii synoptycznych. Święty Marek napisał Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. W przeciwieństwie do Mateusza terminy aramejskie zawsze są objaśniane, podobnie jak zwyczaje żydowskie. Pod względem stylu i języka ustępuje pozostałym Ewangeliom. Niewiele jest mów Jezusa i są one krótkie (poza dwoma, tj. Mk 4,1-34 oraz Mk 13,1-37). Marek koncentruje się na opisie cudów i czynów Jezusa.Idiom, idiomat, idiomatyzm (z łac. idioma – „specyfika języka, osobliwości językowe”; od gr.: idiōma, dop. idiōmatos – „specyficzna cecha; właściwość” od idiousthai – odpowiedni; ídios – „własny; prywatny; swoisty”) — wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia jakie należałoby mu przypisać biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni.

    Inne rozwiązania[]

    Na początku XIX wieku, Robert Townson, uznał że argumenty przemawiające na rzecz semickiego, jak i hebrajskiego oryginału są zbyt silne, by je ignorować i dlatego zaproponował, że Ewangelista skomponował swoją Ewangelię w dwóch językach: hebrajskim i greckim.

    Henry Clarence Thiessen (1883–1947), biblista z Wheaton College, uważał że Mateusz sporządził swą Ewangelię w dwu językach, najpierw w aramejskim, następnie w greckim. Thiessen bazował na świadectwie Papiasza.

    Bartłomiej Apostoł, Bartłomiej Natanael, Święty Bartłomiej, cs. Apostoł Warfołomiej (ur. w I wieku n.e. w Kanie Galilejskiej, zm. ok. 70 w Albanopolis w Armenii) – jeden z dwunastu apostołów dwojga imion, zwany, w Ewangeliach Mateusza, Marka i Łukasza, Bartłomiejem (grecko-aramejskie bar-Tholomaios "syn Tolomaja-Ptolemeusza" lub "syn oracza"), a przez Jana – Natanaelem (hebr. "Bóg dał"). Wbrew apokryfom i stanowisku Augustyna z Hippony i Grzegorza Wielkiego, Kościół rzymskokatolicki przyjął, że to ta sama osoba; męczennik i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.Jakub Sprawiedliwy, cs. Apostoł Iakow, brat Gospodień po płoti (zm. ok. 62) – brat (rodzony, przyrodni, stryjeczny lub cioteczny; żadna z identyfikacji nie jest pewna) Jezusa Chrystusa, najważniejszy z tzw. braci Pańskich stojący na czele Kościoła w Jerozolimie (w tradycji uważany za pierwszego jej biskupa), męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego i wielu innych.

    G. Howard odtworzył tekst Ewangelii Mateusza z żydowskiego traktatu „Szem Toba”, napisanego około 1380 roku. Na podstawie własnych analiz językowych uważa, że hebrajszczyzna tego tekstu ma cechy języka używanego w Księdze Syracha oraz pismach qumrańskich. Howard jednak nie twierdzi, że znaleziony przezeń tekst, to tekst oryginalny Mateusza. Jego zdaniem oba teksty mogły zostać zredagowane oddzielnie w dwóch różnych językach (analogicznie do dzieła Flawiusza, Wojna żydowska).

    Genealogia (z Greki γενεά, genos – "ród" oraz λόγος, logos – "słowo", "wiedza") — jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem więzi rodzinnych między ludźmi na bazie zachodzącego między nimi pokrewieństwa i powinowactwa. W szczególności przedmiotem zainteresowania genealogii są wybrane rodziny i rody, ich pochodzenie, historia oraz wzajemne relacje rodzinne i losy poszczególnych członków rodziny.Ewangelia Ebionitów – jedna z zaginionych apokryficznych ewangelii judeochrześcijańskich; powstała w kręgu wczesnych judeochrześcijan – ebionitów.

    Styl Mateusza[]

    Pierwsza strona Mateusza w minuskule 448 (GA), rok 1478

    Słownictwo[]

    Słownictwo Ewangelii Mateusza obejmuje 1691 słów, z czego 137 to hapax legomena (8,10%). Charakterystyczne dla pierwszego Ewangelisty są paralelizmy. Pojawiają się inkluzje, chiazmy, redakcyjne rozszerzenia i dodatki. Typowe dla judaizmu upodobanie do liczb.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Samuel Prideaux Tregelles (ur. 30 stycznia 1813, zm. 24 kwietnia 1875 roku) – brytyjski biblista, krytyk tekstu i teolog.

    Spójniki greckie μεν… δε występują u Mateusza (20 razy) częściej niż u Łukasza (7 razy). W grece koine często mieszano przyimki εις i εν (εις niejednokrotnie był łączony z dativem), Mateusz tego nie robi. W Mateuszu zawsze wyraża kierunek ruchu, zachowując tym samym klasyczne znaczenie tego słowa. W koine czasowniki zakończone na -μι zamieniane były czasownikami na -ω. Dlatego Łukasz stosuje popularną w owym czasie formę αμφιαζω, Mateusz natomiast stosuje klasyczne αμφιεννυμι.

    Chronologia – nauka o mierzeniu czasu, kolejności następowania po sobie wydarzeń, zjawisk, a także oznaczenie wydarzenia, zjawiska na podstawie przyjętego podziału czasu. Nazwa pochodzi od greckich słów chronos (czas) i logos (słowo, nauka).Paleografia – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem rozwoju pisma w procesie historycznym. Paleografia zajmuje się także badaniem środowiska, w jakim żył i tworzył dany pisarz jak również rozpoznawaniem skrótów (brachygrafia) i "rozszyfrowywaniem" (odczytywaniem) dawnego pisma np. tekstura, bastarda, antykwa. Jest jedną z najwcześniejszych i najważniejszych dziedzin nauk "dających poznawać historię" (Lelewel). Bez znajomości tej nauki badanie źródeł pisanych jest praktycznie niemożliwe. Najważniejsze polskie podręczniki paleografii napisali Władysław Semkowicz oraz Aleksander Gieysztor.

    Semityzmy[]

    Stosowanie arameizmów: mamona (6, 24), hosanna (21, 9. 15), raka (5, 22), Beelzebul (10, 25), korban (27, 6). Większość Mateuszowych semityzmów występuje w Septuagincie, liczba semityzmów niewystępujących w Septuagincie jest niewielka (np. „Królestwo Niebios").

    Wyszczególniono kilka typowych idiomów aramejskich oznaczających: zaprzestanie zazdrości (5, 29), zaprzestanie kradzieży (5, 30), nierozpoczynanie kłótni lub walki (5, 39), zadbanie o ojca (8, 21), podział (10, 34), powstrzymanie wykroczeń (18, 8).

    Daniel Gotthilf Moldenhawer (ur. 11 grudnia 1753, zm. 21 listopada 1823) – niemiecko-duński filolog, teolog, bibliotekarz, bibliofil, paleograf, dyplomata oraz tłumacz Biblii.Stanisław Mędala CM (ur. 5 kwietnia 1935 w Szarwarku) – polski zakonnik, członek Zgromadzenia Misjonarzy św. Wincentego à Paulo, biblista, tłumacz Pisma Świętego.

    Szczególną rolę uzyskują liczby, np. dwa, trzy, siedem: dwóch opętanych (8, 28), dwóch niewidomych (20, 29-34), dwóch fałszywych świadków (26, 60). Następnie – trzy grupy w genealogii (1, 12–17), trzy pojawienia się aniołów (1, 18 – 2, 23), trzy kuszenia (4, 1–11), trzy modlitwy (26, 39–44), trzy zaparcia się Piotra (26, 69–75). A także – siedem dni stworzenia, siedem próśb w modlitwie „Ojcze nasz”, siedem przypowieści w rozdziale 13, siedem chlebów i siedem koszy (15,34–37), siedem demonów (12,45), siedem „biada” przeciwko faryzeuszom (rozdział 23), przebaczać należy nie tylko 7 razy, ale 77 razy.

    Biograf – autor biografii, czyli szczegółowego i kompletnego opisu życia jakiejś znaczącej postaci, który oprócz przedstawienia życiorysu wniósł także istotny wkład poznawczy w opisanie, udokumentowanie lub usystematyzowanie wiedzy o tej postaci.Joachim Jeremias (ur. 20 września 1900 w Dreźnie, zm. 6 września 1979 w Tybindze) – niemiecki teolog luterański, biblista.

    W tekście Ewangelii opisane są zwyczaje żydowskie, których autor nie objaśnia (np. obmycia rytualne – 15,2), również semickie terminy nie zawsze są wyjaśniane (np. raka).

    Septuaginizmy[]

    Ewangelia zaczyna się od słów βιβλος γεγεσεως (Księga Rodowodu), zwrot stosowany jest w Septuagincie (Rdz 2, 4; 5, 1) i jest tłumaczeniem hebrajskiego sēper tôlĕdōt. Przypuszcza się, że może to być nawiązanie do pierwszej księgi Septuaginty.

    Szczególne terminy[]

    Cechą charakterystyczną stylu Mateuszowego jest częste używanie τοτε (ponad 60 razy). Mateusz jako jedyny z Ewangelistów stosuje termin εκκλησια (16,18; 18,17), będący zapewne przełożeniem hebrajskiego kahal – zgromadzenie, wspólnota. W całym Nowym Testamencie tylko u Mateusza pojawia się jedyny raz wyrażenie: Jezus Galilejczyk. Termin „sprawiedliwość” występuje częściej niż we wszystkich pozostałych Ewangeliach, natomiast „sprawiedliwi” są wymieniani obok proroków – co jest typowe dla judaizmu – i charakteryzuje osobę szczególnie wierną wobec Prawa. Stąd wobec Jakuba określenie Sprawiedliwy. Wyrażenie „mały” jest bardzo charakterystycznym określeniem dla członków wspólnoty. Mały u ludzi, wielki u Boga.

    Hapaks legomenon (gr., rzecz raz powiedziana; hapaks – jeden raz, legomenon – rzecz mówiona) – słowo, wyrażenie, forma stylistyczna, która występuje tylko jeden raz w danym dokumencie (czy w całej twórczości pisarza), lub jest poświadczona jednym cytatem.John Mill (ur. ok. 1645 w Shap, zm. 23 czerwca 1707 w Oksfordzie) – angielski teolog protestancki, biblista, autor krytycznego wydania tekstu greckiego Nowego Testamentu.

    Ocenia się, że cztery pierwsze rozdziały pisane są chronologicznie, rozdziały 5-13 tematycznie, rozdziały 14–28 ponownie według porządku chronologicznego. Domeną starożytnych biografów było to, ze ich materiał porządkowany był bardziej tematycznie, niż chronologicznie.

    Teologia[]

    Ewangelia Mateusza 20,16–23 w Kodeksie Efrema

    Myśl przewodnia tej Ewangelii sprowadza się do tezy, że w osobie, czynach, życiu i nauce Jezusa urzeczywistniły się proroctwa mesjańskie Starego Testamentu. Według Mateusza Jezus jest Mesjaszem, potomkiem Abrahama i spadkobiercą króla Dawida. Mateusz referując fakty z życia Jezusa często dołącza do nich teologiczną interpretację. Autor nie przywiązuje zasadniczej wagi ani do chronologii, ani do szczegółów geograficzno-topograficznych. Księga zawiera około 60 cytatów ze Starego Testamentu, tj. więcej niż w pozostałych Ewangeliach.

    Johann Jakob Wettstein (także Wetstein, ur. 5 marca 1693, zm. 23 marca 1754) – szwajcarski teolog, który wyróżnił się na polu krytyki tekstu Nowego Testamentu, był jednym z pierwszych krytyków Textus receptus.Tyr (obecny Sur) – w starożytności miasto fenickie, obecnie miasto i port w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Posiada połączenie kolejowe i drogowe z portem Sajda. Jego nazwa znaczy „skała”. W języku fenickim Ṣur, w akadyjskim Ṣurru, po hebrajsku צור Ṣōr, po grecku Τύρος Týros, po arabsku صور (as)-Ṣūr.

    Jedną z głównych idei teologicznych Mateusza jest „królestwo Niebios” przedstawiane jako rzeczywistość już obecna. Królestwo Niebios oznacza wszechmocną interwencję Boga, który za pośrednictwem swego Syna ukazuje się jako Pan i Król świata. Cuda jakich Jezus dokonuje są manifestacją królestwa. Królestwo wzrasta jednak powoli, początki są skromne (przypowieść o ziarnku gorczycy), lecz w końcu zdominuje cały świat.

    Chiazm (greckie: χιασμός chiasmos, χίασμα chiasma – ułożenie na krzyż, skrzyżowanie), figura retoryczna, odmiana inwersji. Paralelizm składniowy polegający na odwróceniu symetrii dwóch całostek składniowych, z których druga powtarza porządek syntaktyczny składników, ale w odwrotnej kolejności. Szczególnie według schematu: podmiot - orzeczenie, orzeczenie - podmiot, np:Orygenes (gr. Ὠριγένης, Origenes, ok. 185-254) – jeden z najbardziej płodnych komentatorów Pisma Świętego w epoce patrystycznej. Zajmował się, podobnie jak później Hieronim ze Strydonu (330-420), egzegezą krytyczną oraz literalną; egzegezę alegoryczną doprowadził do szczytu rozwoju. W zasadniczy sposób przyczynił się do ukształtowania tradycji teologicznej Szkoły Aleksandryjskiej. Znany jest również jako twórca, odrzuconej później przez Magisterium, teorii preegzystencji dusz. Był wykształcony filozoficznie; razem z Plotynem studiował u Amoniusza Sakkasa. Jest zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich, a także, mimo że niektóre jego teorie uznano za błędne, do Ojców Kościoła.

    Chrystus określany jest przy pomocy tytułów „Syn Dawida” i „Syn Boży”, ponadto przyrównywany jest do „cierpiącego Sługi Jahwe” i „Nowego Mojżesza”. „Syn Dawida” występuje w Ewangelii Mateusza 9 razy i tylko dwa razy u Łukasza (zależny od Mateusza). Syn Dawida jest miłosierny, przynosi pomoc i zbawienie, łączony jest z cudownym uzdrowieniem chorych. Tytuł „Syn Boży” zaczerpnięty został z tradycji Kościoła w Palestynie i oznacza bóstwo Jezusa. Synostwo podkreślane jest również tym, że Jezus nazywa Boga Ojcem. Mateusz stara się wykazać, że Chrystus jest cierpiącym sługą Jahwe i bierze na siebie cierpienia ludzi (Mt 8,17). Chrystus jest również „Nowym Mojżeszem”. Wprawdzie Mateusz nigdzie nie nazywa Jezusa nowym Mojżeszem, ale zestawia Jego życie z życiem Mojżesza (zachodzą nawet zbieżności słowne), co jest szczególnie widoczne podczas kazania na górze (nawiązanie do góry Synaj), które wskazuje, że Jezus jest większy niż Mojżesz (Powiedziano przodkom – A Ja wam powiadam). Chrystus Mateusza w porównaniu z opisem Markowym jest mniej ludzki:

    Dawid (hebr. דָּוִדDāwiḏ; arab. داودDāʾūd) (ur. ok. 1040 p.n.e. – zm. ok. 970 p.n.e.) – postać biblijna, król Izraela od ok. 1010 p.n.e., poeta. Najmłodszy syn Jessego z Betlejem, ojciec Salomona. Ojciec rodu Dawidytów.Wheaton College – prywatna ewangelikalna uczelnia w Wheaton, założona w 1860 przez znanego abolicjonistę i pastora Jonathana Blancharda.
  • nie współczuje (Mt 8,5; por. Mk 1,14)
  • nie gniewa się (Mt 19,14; por. Mk 3,5)
  • nie dziwi się (Mt 23,58; pot. Mk 6,6)
  • krewni nie zarzucają, że odszedł od zmysłów (Mt 12,46; por. Mk 3,21).
  • Wśród współczesnych biblistów dominuje pogląd, że Mateusz pisał w oparciu o Marka i opisy Markowe poddawał retuszom. Zauważalna jest też tendencja do idealizowania ucznia (apostoła) w porównaniu z Markiem. Mateusz chciał w ten sposób wskazać jakich uczniów pragnie mieć Jezus.

    Papirus Oxyrynchus 2, papirus 1 (według numeracji Gregory-Aland), oznaczany symbolem P 1 {displaystyle {mathfrak {P}}^{1}} , ε 01 (von Soden) – papirusowy rękopis greckiego Nowego Testamentu. Zawiera fragment Ewangelii Mateusza 1,1-9.12.14-20. Datowany paleograficznie na początek III wieku. Przechowywany w University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology w Filadelfii. Odkryty w Oksyrynchos w Egipcie.Biblia Paulistów – określenie katolickiego przekładu Pisma Świętego dokonanego przez biblistów z Towarzystwa Świętego Pawła.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hugo Grocjusz, Hugo Grotius, Huig de Groot (ur. 10 kwietnia 1583 w Delft, zm. 28 sierpnia 1645 w Rostocku) – holenderski prawnik, filozof i dyplomata, zwany "ojcem" prawa międzynarodowego.
    Septuaginta (z łac. siedemdziesiąt; oznaczana rzymską liczbą LXX oznaczającą 70, w wydaniach krytycznych przez symbol S {displaystyle {mathfrak {S}}} ) – pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na grekę. Nazwa pochodzi od liczby tłumaczy, którzy mieli brać udział w pracach nad przekładem. Przekład ten powstał pomiędzy 280 a 130 rokiem p.n.e. w Aleksandrii, a jest dziełem wielu tłumaczy.
    Franz Delitzsch, niemiecki hebraista i teolog protestancki, ur. w 1813 r. w Lipsku, zm. tamże w roku 1890. Profesor uniwersytetów w Rostocku, Erlangen, a od 1867 r. w Lipsku. Początkowo zwolennik ortodoksji luterańskiej, w ostatnich latach życia pod wpływem teologii liberalnej.
    Paralelizm (z gr. parallēlismós - zestawienie, porównanie; od parállelos - równoległy) – tożsamość lub podobieństwo treściowe (znaczeniowe) bądź kompozycyjne kilku analogicznych segmentów utworu literackiego (zdań, wersów, strof, scen, wydarzeń, wątków itp.).
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
    Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.
    Ewangelie synoptyczne (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina; συνοψις, synopsis: zestawienie, patrzenie razem, wspólnie) – wspólna nazwa dla ewangelii według św. Mateusza, według św. Marka i według św. Łukasza. Jako pierwszy trzy pierwsze Ewangelie nazwał synoptycznymi J. J. Griesbach (zm. 24 marca 1812).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.