• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Evolved Expendable Launch Vehicle

    Przeczytaj także...
    McDonnell Douglas – amerykańska wytwórnia lotnicza, zajmująca się produkcją samolotów zarówno cywilnych, jak i wojskowych. Siedziba mieści się w St. Louis w stanie Missouri. 1 sierpnia 1997 stała się częścią firmy Boeing.NASA (National Aeronautics and Space Administration) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act, zastępując poprzednika – National Advisory Committee for Aeronautics. Jest wydziałem Departamentu Obrony USA i jest mu bezpośrednio podległa.
    Orbita geostacjonarna to orbita okołoziemska, która zapewnia krążącemu po niej satelicie zachowanie stałej pozycji nad wybranym punktem równika Ziemi. Orbita geostacjonarna jest orbitą kołową zawartą w płaszczyźnie równika. Przebiega na wysokości 35 786 km nad równikiem (42 160 km od środka Ziemi). Prędkość ciała na orbicie geostacjonarnej wynosi około 3,08 km/s, a czas okrążenia przez niego Ziemi jest równy 23 godziny 56 minut i 4 sekundy, czyli dokładnie tyle, ile trwa doba gwiazdowa.

    Evolved Expendable Launch Vehicle (EELV) – program budowy i rozwoju systemów transportu orbitalnego dla United States Air Force (USAF), mający na celu zapewnienie niezawodnego dostępu do kosmosu dla ładunków Ministerstwa Obrony i innych instytucji rządowych USA. Program rozpoczął się w 1994 r. i spowodował zaniechanie stosowania dotychczasowych rakiet Delta II, Atlas II i Titan IV oraz zastąpienie ich i rozwój dwóch nowych systemów rakietowych: Delta IV i Atlas V. Te dwa środki transportu stały się głównym narzędziem umieszczania na orbicie okołoziemskiej satelitów wojskowych. W 2015 r. dopuszczono do programu rakiety Falcon 9. USAF planuje utrzymanie systemu EELV przynajmniej do 2030 r. W dalszej perspektywie jest nowy program, który prawdopodobnie będzie oparty na systemach rakietowych wielokrotnego użytku.

    United Launch Alliance (ULA) – amerykańska spółka zajmująca się wynoszeniem ładunków w przestrzeń kosmiczną. Jest przedsięwzięciem joint venture firm Boeing (z rodziną rakiet Delta) i Lockheed Martin (z rodziną rakiet Atlas). ULA oficjalnie rozpoczęła działalność 1 grudnia 2006. Głównym klientem przedsiębiorstwa ma być rząd i armia USA.Commercial Resupply Services (CRS) – program NASA przyznający kontrakty na dostarczanie sprzętu i zaopatrzenia na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS), przeznaczony dla prywatnych firm. Firmy te mają przeprowadzać loty na ISS za pomocą własnych rakiet nośnych i statków kosmicznych. Bezpośrednim powodem zainicjowania programów zaopatrywania ISS oraz wymiany załóg (Commercial Crew Program), skierowanych do prywatnych firm, było wycofanie ze służby w 2011 r. amerykańskich promów kosmicznych.

    Historia[]

    Początkowo do programu EELV weszły cztery firmy: Boeing, Lockheed Martin, McDonnell Douglas i Alliant Techsystems. Firmy te otrzymały fundusze na prace nad rozwojem nowych systemów rakietowych. W 1997 r. Boeing i McDonnell Douglas (producent rakiet Delta) połączyły się.

    W 1998 r. Boeing i Lockheed Martin otrzymały pierwsze kontrakty na starty swoich rakiet: Boeing na 19 startów za kwotę 1,38 mld USD, Lockheed Martin na 9 startów za 0,65 mld USD. W 2003 r. USAF przesunął, wraz z funduszami, 7 startów Delty IV na Atlasa V.

    Atlas V – najmłodsza rakieta nośna z rodziny Atlas. Konstrukcyjnie zbliżona do rakiet Titan, wykorzystuje jednak technologie zapożyczone z rakiet Atlas II i Atlas III. Dawniej obsługiwana przez firmę Lockheed Martin, obecnie jest eksploatowana przez United Launch Alliance (ULA) – przedsiębiorstwo joint venture firm Lockheed Martin i Boeing. Rakiety typu Atlas V i Atlas III w członie napędowym pierwszego stopnia wykorzystują skonstruowany przez NPO Energomasz silnik rakietowy RD-180.Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, MSK (ang. International Space Station, ISS; ros. Международная Космическая Станция, МКС; trb.: Mieżdunarodnaja Kosmiczeskaja Stancyja, MKS) – pierwsza stacja kosmiczna wybudowana z założenia przy współudziale wielu krajów. Składa się obecnie z 15 głównych modułów (docelowo ma ich liczyć 16) i umożliwia jednoczesne przebywanie sześciu członków stałej załogi (trzech do roku 2009). Pierwsze moduły stacji zostały wyniesione na orbitę i połączone ze sobą w 1998 roku. Pierwsza stała załoga zamieszkała na niej w roku 2000. Źródłem zasilania ISS są baterie słoneczne, transportem ludzi i materiałów do 19 lipca 2011 zajmowały się amerykańskie wahadłowce programu STS (od lutego 2003 do 26 lipca 2005 wstrzymane z powodu katastrofy Columbii) oraz rosyjskie statki kosmiczne Sojuz i Progress.

    W 2012 r. USAF zapowiedział otwarcie programu EELV na rynek producentów rakiet i wprowadzenie począwszy od 2015 r. współzawodnictwa. Przewidywano złożenie następnego całościowego zamówienia, który obejmowałby 36 startów w wykonaniu spółki United Launch Alliance (ULA) (założonej w 2006 r. przez firmy Boeing i Lockheed Martin do obsługi EELV), natomiast 14 w ramach otwartego współzawodnictwa.

    Boeing Company – amerykański koncern lotniczy, zbrojeniowy i kosmiczny z siedzibą w Chicago. Dwa najważniejsze działy stanowią:Delta II - rakieta nośna należąca do rodziny rakiet Delta zaprojektowana i zbudowana przez wytwórnię lotniczą McDonnell Douglas, następnie produkowana przez Integrated Defense Systems - własność Boeinga. Rakiety te są w użyciu od 1989 roku. Za program Delta II od 1 grudnia 2006 roku odpowiedzialny jest United Launch Alliance. Jest dwuczłonowa. Do pierwszego członu doczepia się najczęściej 9 silników pomocniczych na stały materiał pędny. Jest średniej wysokości [około 40 metrów]. Wynosi sondy i satelity na niskie orbity stacjonarne i międzyplanetarne. Jest jednym z podstawowych środków transportu kosmicznego. Na ponad 300 startów 95% było udanych.

    W 2015 r. rakieta Falcon 9 firmy SpaceX otrzymała certyfikat USAF, a w 2016 r. podpisano pierwszy kontrakt.

    Rakiety wchodzące w skład EELV[]

    Atlas V[]

     Osobny artykuł: Atlas V.

    Rakieta produkowana przez firmę Lockheed Martin, operacje startowe przeprowadza spółka ULA. Produkowana jest w kilkunastu wersjach różniących się osiągami. Największa może umieścić 18,8 t na LEO lub 8,9 t na GTO. Pierwszy start odbył się w 2002 r.

    Atlas II – seria rakiet nośnych Atlas, wykorzystywana w latach 1991–2004 na potrzeby zarówno wojska USA, jak i do startów komercyjnych. Uważana była za jedną z najbardziej niezawodnych rakiet nośnych.SpaceX (Space Exploration Technologies Corporation) – amerykańskie przedsiębiorstwo przemysłu kosmicznego, założone w roku 2002. Jego celem jest budowa silników rakietowych i rakiet nośnych oraz statków kosmicznych, w tym także załogowych. Kluczem do osiągnięcia sukcesu ma być znaczne zmniejszenie kosztów wynoszenia ładunku na orbitę. Przede wszystkim, SpaceX projektuje i buduje serie tanich rakiet orbitalnych Falcon.

    Delta IV[]

     Osobny artykuł: Delta IV.

    Rakieta produkowana przez firmę Boeing, operacje startowe przeprowadza spółka ULA. Również produkowana jest w większej liczbie wersji, przy czym najcięższa, Delta IV Heavy (Delta IVH), może umieścić 28,8 t na LEO lub 14,2 t na GTO. Pierwszy start odbył się 2002 r., wersji Heavy w 2004 r.

    Niska orbita okołoziemska (ang. low Earth orbit – LEO) jest orbitą dookoła Ziemi, przebiegającą między powierzchnią Ziemi a Pasami Van Allena, czyli na wysokości od 200 do 2000 kilometrów nad Ziemią. Nad nią znajdują się średnia orbita okołoziemska i orbita geostacjonarna.Departament Obrony Stanów Zjednoczonych (ang. United States Department of Defense, w skrócie: DoD) - urząd federalny Stanów Zjednoczonych, na którym spoczywa obowiązek koordynowania i nadzorowania agencji i funkcji rządu wiążących się z bezpieczeństwem narodowym i siłami zbrojnymi. Sekretarz obrony jest członkiem rządu (cabinet).

    Falcon 9[]

     Osobny artykuł: Falcon 9.

    Rakieta firmy SpaceX, która została certyfikowana do EELV w 2015 r. Pierwotnie była przeznaczona do obsługi programu Commercial Resupply Services finansowanego przez NASA w celu zabezpieczenia zaopatrzenia Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Jest ciągle udoskonalana, w związku z tym jej osiągi zmieniają się, i w 2016 r. mogła ona umieścić na LEO 22,8 t, a na GTO 8,3 t. Pierwszy start w ramach EELV przewidziany jest w 2017 r.

    Lockheed Martin Corporation (NYSE: LMT) – amerykański koncern zbrojeniowy powstały w 1995 z połączenia korporacji Lockheed i Martin Marietta. Jeden z „wielkiej piątki” amerykańskiego przemysłu obronnego. Zatrudnia ponad 140 tysięcy osób na całym świecie. Siedziba koncernu znajduje się w Bethesda w stanie Maryland.Falcon 9 – dwustopniowa rakieta nośna, zaprojektowana i wyprodukowana przez amerykańską firmę SpaceX, przeznaczona do wynoszenia ładunków na orbitę, misji bezzałogowych i załogowych do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Napędzana mieszaniną ciekłego tlenu (LOX) i kerozyny (RP-1). W przyszłości rakieta zostanie przystosowana do odzyskiwania i wielokrotnego użytku poszczególnych stopni. Podobnie jak Falcon 1 rakieta używa silników Merlin 1 początkowo w wersji 1C, a później 1D.

    Zobacz też[]

  • Atlas V
  • Delta IV
  • Falcon 9
  • Przypisy

    1. EELV Evolved Expendable Launch Vehicle (ang.). GlobalSecurity.org. [dostęp 2016-05-09].
    2. ULA. Company history (ang.). ULA. [dostęp 2016-05-09].
    3. Stewart Money: EELV Update: A Split Decision and a New Beginning (ang.). InnerSpace, 2012-12-04. [dostęp 2016-05-09].
    4. Mike Gruss: SpaceX Falcon 9 Certified for Military Launches (ang.). SpaceNews, 2015-05-26. [dostęp 2016-05-09].

    Linki zewnętrzne[]

  • Strona spółki United Launch Alliance (ULA)
  • United States Air Force (USAF) – Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych, jeden z rodzajów Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych, odpowiedzialny za pewną część działań w powietrzu (duża liczba samolotów i śmigłowców bojowych podlega także marynarce wojennej, wojskom lądowym i korpusowi piechoty morskiej). Utworzone zostały jako odrębny rodzaj sił zbrojnych na bazie lotnictwa armii amerykańskiej, 18 września 1947, poprzednikiem USAF były:Delta IV – najnowsza seria rakiet nośnych z rodziny rakiet Delta, jedyna używana obecnie oprócz Delta II. Powstała na potrzeby programu USAF o nazwie Evolved Expendable Launch Vehicle (EELV) do wynoszenia ciężkich satelitów wojskowych, oraz do komercyjnych startów. Jest to największa rakieta na świecie od 2002 roku (wysokością przewyższa nawet promy kosmiczne w konfiguracji startowej).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Titan IV (włączając IVA i IVB) – model rakiety nośnej, która była używana przez US Air Force. Pierwszy start tej rakiety nastąpił 14 czerwca 1989 r., ostatni start odbył się 19 października 2005 r.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.