l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Eurypides



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Telefos (gr.: Τήλεφος, Telefos) – syn Heraklesa i królewny tegejskiej Auge, heros Pergamonu. Postać z mitologii greckiej. Jego mit wiąże się z cyklem Heraklesa i cyklem trojańskim.Hera (gr. Ἥρα Hēra, łac. Hera, Iuno, Juno, Junona) – w mitologii greckiej trzecia córka Kronosa i Rei, żona Zeusa. Według niektórych źródeł była trzecią małżonką władcy bogów, po Metydzie (Metis) i Temidzie. Była również Zeusową siostrą, królową Olimpu, boginią niebios, patronką macierzyństwa, opiekunką małżeństwa i rodziny.

    Eurypides (gr. Εὐριπίδης Euripídēs, ur. około 480 p.n.e., zm. 406 p.n.e.) – jeden z najwybitniejszych dramaturgów starożytnej Grecji. Urodzony na Salaminie syn ateńskiego ziemianina, Mnesarchosa i Klejto. Odebrał staranne wykształcenie atletyczne, muzyczne (obejmowało ono poza muzyką umiejętności poetyckie i choreograficzne) oraz filozoficzne. Próbował również swoich sił w malarstwie. Wiadomo, że był kapłanem Zeusa we Flyi, brał także udział w poselstwie Aten do Syrakuz, pełnił obowiązki proksenosa obywateli Magnezji w Atenach. Eurypides ożenił się dwa razy. Jego pierwszą żoną była Melito, drugą natomiast Chojrine, z którą doczekał się trzech synów. Około 408 roku p.n.e. wyprowadził się z Aten, najpierw skierował się do Magnezji w Tesalii, później do Pelli, gdzie zmarł u króla Macedonii, Archelaosa I śmiercią tragiczną w 406 roku p.n.e. rozszarpany przez królewskie psy gończe.

    Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej - wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.Melodramat (gr.) – gatunek literacki lub filmowy o sensacyjnej fabule, zwykle miłosnej, nasyconej patetyczno-sentymentalnymi efektami i kończącej się z reguły pomyślnie dla bohaterów szlachetnych, a źle dla tzw. "czarnych charakterów". Początki melodramatu sięgają XVIII wieku, kiedy był to utwór dramatyczny opatrzony muzyką. Schemat miłości w melodramacie: miłość + przeszkoda nie do pokonania = cierpienie. Melodramat zatem to film o miłości trudnej lub niemożliwej do zrealizowania.

    W sztukach Eurypidesa Andromacha, Medea i Ifigenia w Taurydzie znalazły odbicie tragiczne dzieje Grecji z okresu wojny peloponeskiej, toczonej między Spartą i Atenami w V w. p.n.e. Eurypides był atakowany za zbytnią nowoczesność swojej twórczości. Jego nowatorstwo objawiało się zarówno w formie (prolog, pieśni chóru i arie nie musiały się łączyć z akcją sztuki – w jej przebieg interweniowali bogowie, pomagając w rozwiązywaniu skomplikowanej intrygi, tzw. deus ex machina), jak i w treści (m.in. bohaterowie byli często prostymi ludźmi, zaś technika monologu pozwalała głębiej sięgnąć do motywów ich działania), występował w obronie kryzysu demokracji ateńskiej, odwołując się do średnich warstw społecznych, głównie wieśniaków. Głosił idee równości wszystkich ludzi, popadając w konflikt ze zwolennikami tradycyjnych stosunków społecznych.

    Salamina (nowogr. Σαλαμίνα, gr. Salamis, Σαλαμίς) – grecka wyspa, największa w archipelagu Wysp Sarońskich. Znajduje się w Zatoce Sarońskiej, na Morzu Egejskim. Administracyjnie jest częścią nomarchii Pireus.Maja Kleczewska (ur. 1973) – polska reżyserka teatralna, absolwentka psychologii na Uniwersytecie Warszawskim oraz reżyserii dramatu w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie.

    Doceniony po śmierci bardziej niż za życia, wywiera wpływ na teatr europejski oraz na twórczość wybitnych pisarzy i humanistów po dziś dzień.

    Spis treści

  • 1 Twórczość
  • 1.1 Podział utworów Eurypidesa
  • 1.2 Konstrukcja
  • 1.3 Formy gnomiczne
  • 1.4 Stosunek do opowieści mitycznych
  • 1.5 Analiza psychologiczna
  • 1.6 Prawo boskie a prawo ludzkie
  • 2 Arystofanejska krytyka Eurypidesa
  • 3 Nowożytna recepcja utworów Eurypidesa
  • 4 Eurypides na współczesnych scenach polskich
  • 5 Wykaz dzieł
  • 6 Zobacz też
  • 7 Przypisy
  • 8 Bibliografia
  • 9 Linki zewnętrzne
  • Irena Zofia Sławińska (ur. 30 sierpnia 1913 w Wilnie, zm. 18 stycznia 2004 w Warszawie) – polska teatrolog, historyk i teoretyk literatury.Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.

    Twórczość[ | edytuj kod]

    Eurypides pierwszy raz wziął udział w agonie tragicznym w 455 roku p.n.e. - bez sukcesu. Zwycięstwo w konkursie odniósł dopiero w 441 roku p.n.e. To, czym dysponujemy z zachowanej twórczości tragika stanowi dzieło dojrzałości oraz starości twórczej, tym bardziej że pierwszy z zachowanych utworów, czyli Alkestis powstał w 438 roku p.n.e., a zatem Eurypides tworzył już od niespełna dwóch dekad.

    Cheironomia (gr. cheir - ręka; cheironomía - gestykulacja) – dyrygowanie czyli sposób prowadzenia zespołu muzycznego (najczęściej chóru) za pomocą ruchów ręki i ramion praktykowane w kulturach starożytnego Egiptu (gdzie cheironomia powstała) i Grecji. Cheironomia służy podawaniu śpiewakom lub muzykom przebiegu melodii oraz niektórych cech rytmiki podczas wykonywania utworu muzycznego. W średniowieczu z cheironomii oraz oznaczeń greckiej prozodii powstały neumy, rodzaj notacji muzycznej. Pierwsze neumy były tzw. neumami cheironomicznymi gdyż oddawały system ruchu rąk przy kierowaniu śpiewem.Proksenos, proksen (gr. dla gości, gospodarz) – w starożytnej Grecji obywatel polis pełniący funkcję opiekuna dla przybyszów z innego polis, którego był proksenosem. Funkcja zbliżona do zadań dzisiejszego konsula. Fakt, że proksenos nie był urzędnikiem (wysłannikiem) państwa, którego obywatelom pomagał, upodabnia go do konsula honorowego. Spełniał również niektóre funkcje przedstawiciela dyplomatycznego.

    Podział utworów Eurypidesa[ | edytuj kod]

    Jerzy Łanowski proponuje wyodrębnić w twórczości Eurypidesa następujące grupy utworów:

  • Grupa pierwsza obejmuje utwory, będące studiami psychologicznymi postaci (zwłaszcza postaci kobiecych), które podporządkowują się własnym namiętnościom. Można tu wskazać na takie utwory, jak Alkestis (438 p.n.e.), Medea (431 p.n.e.), Hippolytos uwieńczony (428 p.n.e.), Hekabe (około 425 p.n.e.), Andromacha (około 419 p.n.e.) oraz utwory znane z fragmentów, to znaczy Telefos (438 p.n.e.), Bellerofont (przed 425 p.n.e.), Ajolos (przed 423 p.n.e.), Melanippe mądra i Melanippe w pętach.
  • Grupę drugą tworzą dzieła, które oscylują wokół spraw politycznych, czyli Heraklidzi (około 429 p.n.e.) i Błagalnice (około 420 p.n.e.), jak również Herakles szalejący (powstał prawdopodobnie około 416 p.n.e.) oraz Trojanki (415 p.n.e.), a także niezachowany Erechteus (przed 411 p.n.e.).
  • Grupa trzecia gromadzi utwory, opierające się na skomplikowanej intrydze i zawikłanej akcji oraz stanowiące punkt wyjścia dla rozwoju dramatu europejskiego. Można tu znaleźć takie dzieła, jak Elektra (pochodzi zapewne z 413 p.n.e.), Helena (412 p.n.e.), Ion, Ifigenia w Taurydzie (powstała między 413 p.n.e. a 409 p.n.e.), Orestes (408 p.n.e.) i Ifigenia w Aulidzie (406 p.n.e.) oraz niezachowane utwory takie, jak Antiope (powstała po 412 p.n.e.), Andromeda, Hypsipyle (między 409 p.n.e. a 407 p.n.e.) i Auge.
  • Granice powyższych grup przekraczają Fenicjanki (między 409 p.n.e. a 407 p.n.e.), Bachantki (407 p.n.e.), Cyklop i wątpliwy autorsko Resos.
  • Konstrukcja[ | edytuj kod]

    Prologi w tragediach Eurypidesa mają formę monologów i precyzyjnie sytuują akcję danego utworu w jego kontekście mitologicznym. Niemal wszystkie dzieła zawierają sekwencję debaty (agonu), w której uczestniczą główne postacie i przekonują do własnych racji, ujawniając swoje zdolności oratorskie. Typową cechą Eurypidejskiej tragedii jest obszerna narracja, z którą występuje posłaniec, opisujący określone zdarzenie. Tragediopisarz ponadto rozwiązywał akcję swych utworów na zasadzie deus ex machina.

    Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (TWB) – teatr w Kaliszu, wojewódzka instytucja kultury, założony w 1801 przez Wojciecha Bogusławskiego, honorowa scena narodowa, trzeci najstarszy teatr dramatyczny w Polsce; od 1936 nosi imię założyciela, od 1961 organizuje Kaliskie Spotkania Teatralne; budynek teatru wzniesiony w latach 1920–1923 według projektu Czesława Przybylskiego został wpisany do rejestru zabytków w 1979.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Postacie Eurypidesa tłumaczą się, usiłują się usprawiedliwiać, eksterioryzują własne myśli i uczucia, dokonują autoanalizy, próbują bronić swoich uczuć, racji i idei. Postacie znalazły się w centrum zainteresowania tragediopisarza. Ich tożsamość jest naznaczona przez cierpienie i odwagę. Najlepszymi przykładami są bohaterki z takich sztuk, jak Alkestis, Medea, Hekabe, Ifigenia w Taurydzie i Ifigenia w Aulidzie.

    Ion (gr. Ἴων Iōn) – klasyczna tragedia grecka napisana przez Eurypidesa pomiędzy 414 i 412 rokiem p.n.e., której bohaterem jest Ion, mityczny przodek plemienia Jonów. Jest to jedno z 18 zachowanych do dzisiaj dzieł tego autora.Trojanki – klasyczna tragedia grecka napisana przez Eurypidesa w V w. p.n.e. Jest to jedno z 18 zachowanych do dzisiaj dzieł tego autora. Stanowi cześć trylogii trojańskiej wraz z niezachowanymi sztukami Aleksander i Palamedes.

    Uznaje się, że Eurypides jest wynalazcą intrygi, dlatego że akcja jego utworów opiera się wybiegach, niespodziankach i rozpoznaniach. Dzięki zwiększeniu liczby i zróżnicowaniu postaci w jego tragediach zróżnicowaniu ulega sama intryga. Za przykład mogą posłużyć Fenicjanki, gdzie cała rodzina Edypa uczestniczy w dramacie, czyli w utworze obecni są Polinejkes i Eteokles, Jokasta, Antygona, w środkowym momencie Fenicjanek Eurypides wprowadza Kreona, na scenie pojawiają się Tejrezjasz i Menojkeus. Wprowadzenie wielu postaci skutkuje akcją opartą na ruchu, przyspieszaniem jej rytmu i grą napięć, z kolei wydarzenia ukazują się w całej różnorodności ludzkich interpretacji.

    Lucius Annaeus Seneca (Minor) (ur. ok. 4 p.n.e. w Kordobie, zm. 65 r.n.e.), Lucjusz Anneusz Seneka (Młodszy) - retor, pisarz, poeta, filozof rzymski, zwany Filozofem, syn Seneki Starszego (Seneca Maior) zwanego Retorem (Seneca Rhetor). Stoik, piewca heroicznej etyki. Jego filozofia wywarła znaczny wpływ na chrześcijaństwo. Wychowywał Nerona. Był konsulem w roku 56 n.e. W 63 roku wycofał się z polityki, a dwa lata później Neron zmusił go do popełnienia samobójstwa, gdy odkryto jego rzekome powiązania ze spiskiem Pizona.Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.

    Eurypides dokonał redukcji roli chóru, co jest konsekwencją rozrostu akcji właściwej i stanowi wynik analizy psychologicznej, na przykład w Fenicjankach chór stanowią dziewczęta fenickie, które znajdują się w drodze do Delf. Dziewczęta te nie mają większego związku z akcją, co najwyżej mogą wzbogacać tragedię o aspekt egzotyczny. Również w Elektrze rola chóru nie jest znacząca, zważywszy na to, że jego wypowiedzi liczą 200 wersów na całkowitą liczbę 1360 wersów tragedii.

    Andromacha – tragedia grecka napisana przez Eurypidesa w V wieku p.n.e. Jest to jedno z 18 jego zachowanych do dzisiaj dzieł. Fabuła koncentruje się wokół losów Andromachy po upadku Troi.Posejdon (gr. Ποσειδῶν Poseidōn, łac. Neptunus) – w mitologii greckiej bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków.

    Ogólnie Eurypides rozwinął akcję, wzmocnił efekty dramatyczne, nadał swobodę muzyce, zwiększył liczbę postaci oraz wprowadził perypetie, na skutek czego niektóre jego dzieła mogą wykazywać podobieństwa z melodramatem.

    Posąg Eurypidesa, Muzea Watykańskie

    Formy gnomiczne[ | edytuj kod]

    To, co charakterystyczne dla twórczości Eurypidesa, to formy gnomiczne, którym została przyporządkowana funkcja moralna, estetyczna i retoryczna. Poeta wprowadza je w strukturę tragedii i za ich pomocą przekazuje pouczenia moralne, kreuje patos i etos postaci bądź wykorzystuje je jako riposty i pointy w sekwencjach agonistycznych. Formy gnomiczne Eurypidesa dotyczą spraw losu, przeznaczenia, sprawiedliwości, wartości życia, przemijalności szczęścia, nieszczęścia, stosunku człowieka do bogów, roli bogów w życiu wspólnoty, miłości, przyjaźni, państwa i prawa, małżeństwa, dzieci, zaś szczególne miejsce zajmują gnomy na temat kobiet. Na przykład w Alkestis występują gnomy dotyczące śmiertelności takie, jak "Wszystkim śmiertelnym umrzeć przeznaczone" albo "Wytrwaj. Bo nigdy nie wskrzesisz przez płacz tych, którzy umarli". Natomiast w Fenicjankach można znaleźć gnomę agonistyczną, która współtworzy wizerunek psychologiczny postaci: "Gdy trzeba krzywdzić, to krzywdzić dla władzy rzecz najpiękniejsza".

    Błagalnice – tragedia grecka napisana przez Eurypidesa w V w. p.n.e. Jest to jedno z 18 jego zachowanych do dzisiaj dzieł.P.O. Enquist (właśc.Per Olov Enquist) (ur. 23 września 1934 w Hjoggböle) – szwedzki pisarz, prozaik, autor sztuk teatralnych, publicysta i scenarzysta filmowy.

    Stosunek do opowieści mitycznych[ | edytuj kod]

    Eurypides zgodnie z konwencją swoich czasów opierał się na fabule mitu, choć w swojej twórczości traktował go bardzo swobodnie. Dokonał deheroizacji opowieści mitycznej, kiedy przedstawiał postacie i wydarzenia mitologiczne jako osoby i wydarzenia z dnia codziennego. Doprowadziło to do załamania się tradycyjnego wizerunku greckich bogów, a także do załamania się formy dotychczasowej tragedii greckiej. Eurypides potraktował mit jako wzorzec bądź szablon, który został wypełniony refleksją o współczesnym mu społeczeństwie i jego moralności. Nie oznacza to, że tragediopisarz rezygnował z motywacji boskiej, przeciwnie - mimo ustawienia na pierwszym planie człowieka jego utwory mają mitologiczny początek i koniec. Eurypides nie akceptował tradycyjnej greckiej religii i tradycyjnych bogów, będących odpowiednikami ludzi. Z tego względu współcześni - zwłaszcza Arystofanes - zarzucali mu bezbożność.

    Dramat satyrowy – starożytna grecka odmiana komedii, przedstawiająca w sposób humorystyczny motywy i postacie mitologiczne (w późniejszym okresie także postacie współczesne, np. filozofów). Za twórcę dramatu satyrowego uważano w starożytności Pratinasa z Fliuntu, który przeniósł do Aten i zaadaptował wykształconą z dytyrambu pieśń chóru satyrów.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    W tragediach Eurypidesa bogowie wpływają na ludzką egzystencję. Przede wszystkim ich ingerencja w porządek ziemski zmienia bieg akcji. Stopień ingerencji bóstw jest odmienny w poszczególnych utworach, na przykład w Medei rola Heliosa została zredukowana do udzielenia pomocy Medei w ucieczce odbywającej się w finałowej scenie tragedii, natomiast w Bachantkach Dionizos jest wprowadzony jako uosobienie siły, która powoduje klęskę Penteusa i jego rodziny. Negatywny aspekt relacji "bóg - człowiek" jest widoczny w takich utworach, jak Hippolytos uwieńczony (działanie Afrodyty), Herakles szalejący (Hera), Trojanki (Atena i Posejdon), Bachantki (Dionizos). W Hippolycie i Bachantkach bogów można potraktować jako symbole, będące reprezentacjami sfer ludzkiej psychiki, tym bardziej że to, jaki stosunek dane postacie mają do określonych bóstw, informuje o tym, jaka jest tożsamość tych postaci, na przykład Hippolytos otacza czcią Artemidę, a kwestionuje Afrodytę. Eurypides operuje alegoryczną interpretacją bóstw mitologicznych i kwestie teologiczne wykorzystuje do celów psychologicznych.

    Hippolytos uwieńczony – tragedia napisana przez Eurypidesa w V w. p.n.e. Jest to jedno z 18 zachowanych do dzisiaj dzieł tego autora.Pella (stgr. Πέλλα) – stolica starożytnej Macedonii, współcześnie stanowisko archeologiczne w Grecji w pobliżu miejscowości Pella, 38 km na północny zachód od Salonik.

    Analiza psychologiczna[ | edytuj kod]

    Eros w ujęciu Eurypidesa jest równoznaczny z brakiem opanowania, jest siłą destrukcyjną i poeta w swojej twórczości wyprowadza tragiczne implikacje takiego rozumienia Erosa. Los człowieka jest zdeterminowany przez psychikę i przeżycia, nie natomiast przez bóstwa. Wątek miłości jest praktycznie nieobecny w twórczości Ajschylosa i Sofoklesa. W twórczości tragicznej miłość występuje na szeroką skalę dopiero dzięki działalności Eurypidesa, co stanowi jedną z podstaw jego dyskusji z tradycją tragedii greckiej. W Medei można zaobserwować dramat wewnętrzny bohaterki, to, jak zmieniają się jej uczucia od bezgranicznej miłości do równie bezgranicznej nienawiści, która znajduje finał w dokonanej przez Medeę zemście. Z kolei w Hippolycie namiętnej miłości poddała się Fedra, która zakochała się we własnym pasierbie, odczuwając bezsilność wobec tej namiętności. Namiętność Fedry przyniosła tragiczne konsekwencje, ponieważ spowodowała śmierci zarówno Fedry, jak i Hippolyta. Eurypides zapewne wątpił w to, że poprawne myślenie, adekwatna ocena sytuacji i kwalifikacja moralna danej czynności uchronią człowieka przed złem i jego konsekwencjami. Tragiczny los człowieka jest zwykle dziełem samego człowieka wtedy, gdy emocje dominują nad rozumem.

    Prolog (stgr. πρόλογος prologos) – wstępna, wyodrębniona część utworu dramatycznego lub narracyjnego, zawierająca relację o faktach poprzedzających zawiązanie akcji; prologiem nazywa się też autorski komentarz poprzedzający utwór.Arystofanes z Aten (gr. Ἀριστοφάνης, Aristophanes) (ok. 446-385 p.n.e.) – grecki komediopisarz, jeden z twórców komedii staroattyckiej, syn średnio zamożnego chłopa o imieniu Filippos. Jego działalność przypadła na schyłkowy okres demokracji ateńskiej, gdy następowały zmiany w życiu politycznym, społecznym i kulturalnym, w sposobie myślenia i metodach kształcenia młodzieży (Sokrates). Zapewne nie do końca porzucił wieś i choć nie mieszkał w Atenach, to bywał w nich często. Arystofanes nie piastował w mieście urzędów i zwykł patrzeć na demokrację ateńską z boku, zachowując zapewne większy obiektywizm.

    W Heraklesie szalejącym uwypuklane przez badaczy rozbicie kompozycyjne tragedii może pozostawać w związku z jej głównym tematem, czyli z szaleństwem. Na przykład pierwsza część utworu jest wypełniona przez procesy typowe dla pozycji paranoidalno-schizoidalnej, co ma związek z prześladowczym obrazem Lykosa. W wypowiedziach postaci (Megary, Amfitriona i Lykosa) można znaleźć cechy psychotyczne, wskazujące na rodzaj utraty kontaktu postaci z rzeczywistością na rzecz fantazji. Z kolei część druga tragedii opiera się na mechanizmach psychotycznych halucynacyjno-urojeniowego epizodu Heraklesa. Ogólnie Heraklesa szalejącego można potraktować jako tragedię, będącą drogą od boskości do człowieczeństwa, od fantazji do realności i od psychozy do większego zdrowia. Także w tym wypadku Eurypides porusza zagadnienia irracjonalnych namiętności człowieka, jego życia psychicznego, dając bogaty materiał do analiz psychologicznych.

    Perypetia (z gr. peripéteia "nagła zmiana") – zdarzenie wikłające lub zdecydowanie zmieniające kierunek akcji dramatycznej lub epickiej, stawiające bohatera utworu wobec nowych okoliczności i wpływające na jego losy. Występowała już w tragedii greckiej.Włodzimierz Staniewski (ur. 1950 w Bardzie Śląskim) – polski reżyser, założyciel i dyrektor Ośrodka Praktyk Teatralnych "Gardzienice". Autor międzynarodowych programów, twórca autorskiej metody treningu aktorskiego, autor esejów teatralnych.

    Prawo boskie a prawo ludzkie[ | edytuj kod]

    Sztukami Eurypidesa, w których na pierwszy plan wysuwa się tematyka państwowa są Heraklidzi oraz Błagalnice. We wcześniejszych Heraklidach tragediopisarz porusza temat przeciwstawienia prawa boskiego i prawa ludzkiego, a także podaje sugestię, że sprawiedliwość jest podstawą wspólnoty państwowej i relacji między obywatelami. Natomiast w Błagalnicach Eurypides ukazuje obraz prawa jako fundamentu funkcjonowania państwa, dążąc do idealizacji tego obrazu. Bohaterowie Błagalnic również przywołują kwestię prawa niepisanego znajdującego zakorzenienie w praktykach religijnych oraz prawa spisanego, będącego podstawą państwa demokratycznego. W tej tragedii - inaczej niż na przykład w Antygonie Sofoklesa - prawo pochówku zmarłych jest zaprezentowane jako prawo boskie, które ma odzwierciedlenie w prawie ludzkim. W obu tragediach Eurypides oscyluje wokół takich zagadnień, jak wiara w bogów uznawanych przez państwo, prawo azylu i gościnności, prawo i tradycja składania ofiar, prawo i obowiązek grzebania zmarłych, lojalność wobec państwa.

    Archelaos I (gr. Άρχέλαος Α) – król Macedonii z rodu Argeadów. Panowanie Archelaosa odznaczało się wzrostem zamożności i siły militarnej państwa. Zapamiętany został przez potomnych jako reformator i mecenas sztuki.Symbolae Philologorum Posnaniensium Graecae et Latinae - rocznik wydawany w Poznaniu od 1973 roku. Wydawcą jest Instytut Filologii Klasycznej UAM.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Edyp (gr. Οἰδίπους Oidipous – według tradycyjnej etymologii "o obrzękłych kostkach u nóg", od οἰδέω oideo "nabrzmiewać, puchnąć" i πούς pus "stopa") – w mitologii greckiej syn Lajosa i Jokasty.
    Monolog – wypowiedź jednego podmiotu, będąca całością znaczeniową i formalną, w przeciwieństwie do dialogu, składającego się z wypowiedzi niesamodzielnych.
    TR Warszawa (Teatr Rozmaitości) − teatr w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 8. Jest jednym z najważniejszych polskich teatrów w ostatniej dekadzie. Jego wysoką pozycję potwierdzają liczne nagrody zdobyte na krajowych i zagranicznych festiwalach. W TR Warszawa wystawiane są sztuki Grzegorza Jarzyny (dyrektor artystyczny od 1998 roku, a od 2006 także dyrektor naczelny), René Pollescha, Krystiana Lupy, Jana Klaty, Krzysztofa Warlikowskiego oraz przedstawicieli młodego pokolenia: m.in. Przemysława Wojcieszka i Michała Borczucha.
    Jokasta (także Epikasta, Jokaste, Epikaste, gr. Ἰοκάστη Iokástē, łac. Iocaste) – w mitologii greckiej królowa Teb.
    Ifigenia w Aulidzie – klasyczna tragedia grecka napisana przez Eurypidesa w V w. p.n.e. Jest to jedno z 18 zachowanych do dzisiaj dzieł dzieł tego autora.
    Elektra – tragedia grecka napisana przez Eurypidesa w V w. p.n.e. Jest to jedno z 18 zachowanych do dzisiaj dzieł tego autora.
    Fenicjanki – tragedia grecka napisana przez Eurypidesa w V w. p.n.e. Jest to jedno z 18 jego zachowanych do dzisiaj dzieł.

    Reklama

    tt