• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Europa Środkowo-Wschodnia

    Przeczytaj także...
    Oskar Halecki (ur. 26 maja 1891 w Wiedniu, zm. 17 września 1973 w White Plains koło Nowego Jorku) – historyk polski, mediewista - bizantynolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i uczelni zagranicznych, członek PAU, działacz emigracyjny, kawaler Wielkiego Krzyża Łaski i Dewocji kawalerów maltańskich od 1955 roku.Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.
    Grupa Wyszehradzka (V4, potocznie także Czworokąt Wyszehradzki) – nieformalne zrzeszenie czterech państw Europy Środkowej – Czech, Polski, Słowacji i Węgier, którego celem jest pogłębianie współpracy między tymi krajami, w początkowej fazie w szczególności w kwestiach przystąpienia do struktur Unii Europejskiej i NATO. Powołane w 1991 roku przez trzy państwa (Polskę, Węgry i Czechosłowację) tworzące tzw. Trójkąt Wyszehradzki. W późniejszym czasie, wskutek rozpadu Czechosłowacji (1 stycznia 1993 r.), członkami grupy stały się Czechy i Słowacja. Jedyną instytucją grupy jest Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki (International Visegrad Fund).

    Europa Środkowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia europejskich państw mających wspólne korzenie kulturowe i historyczne, a także wspólną przeszłość jako buforowe socjalistyczne republiki podlegające ZSRR lub będące jego częścią składową jako republiki radzieckie. Jest to zbitka dwóch określeń tej części Europy – geograficznego (środkowa) i politycznego (Wschodnia).

    Kosowo (alb.: Kosova / Kosovë, serb.: Косово, Kosovo) – terytorium sporne w południowej Europie ze stolicą w Prisztinie.Milan Kundera (ur. 1 kwietnia 1929 w Brnie) – czeski i francuski pisarz i eseista znany przede wszystkim jako autor Nieznośnej lekkości bytu. Od grudnia 2009 honorowy obywatel miasta Brna.
    Europa Środkowo-Wschodnia przed II wojną światową jako Międzymorze

    Jednym ze współtwórców tego określenia był Oskar Halecki. Stało się ono bardziej popularne od lat 80., gdy trzej intelektualiści (Milan Kundera, Czesław Miłosz i István Bibó) użyli go jako przeciwwagi dla terminu Europa Wschodnia.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.István Bibó (ur. 7 sierpnia 1911 w Segedynie, zm. 10 maja 1979 w Budapeszcie) był węgierskim prawnikiem, urzędnikiem państwowym, politykiem i teoretykiem polityki.

    Obecnie do tego regionu zalicza się:

  • państwa Grupy Wyszehradzkiej (Polska, Czechy, Słowacja, Węgry)
  • państwa nadbałtyckie odłączone od ZSRR, będące niegdyś częścią lub dominium Rzeczypospolitej (Litwa, Łotwa, Estonia)
  • państwa ruskie odłączone od ZSRR, będące niegdyś częścią Rzeczypospolitej (Białoruś, Ukraina)
  • państwa powstałe z Jugosławii (Słowenia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Czarnogóra, Macedonia)
  • pozostałe kraje bałkańskie (Albania, Bułgaria i Rumunia).
  • Łącznie do tego regionu zalicza się 18 państw (lub 19, wliczając także Kosowo, uznawane przez część państw świata).

    Czarnogóra (czarnogórski Црна Гора/Crna Gora, języki niesłowiańskie: Montenegro, do października 2007 r. – Republika Czarnogóry) – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.Europa Wschodnia to region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją. Region ten jest różnie definiowany.

    Zobacz też[]

  • Inicjatywa Środkowoeuropejska
  • Instytut Europy Środkowo-Wschodniej
  • Europa Środkowa, Europa Zachodnia, Europa Południowa, Europa Północna
  • Uwagi

    1. Termin ten pojawia się w publikacjach Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, na przykład w Mniejszości narodowe i religijne w Europie Środkowo-Wschodniej P. Krasa i J. Kłoczowskiego, a także innych placówek naukowych. Używany był on także przez krzewicieli idei prometejskich i federalistycznych (Józef Piłsudski, Oskar Halecki i inni).

    Przypisy

    1. J. Kłoczowski, Europa Środkowo-Wschodnia w kręgu cywilizacji chrześcijańskiej średniowiecza, Lublin 1998
    2. Jenő Szűcs, Trzy Europy, Lublin 1995
    3. J. Lewandowski, W. Goleman, Samoidentyfikacja mniejszości narodowych i religijnych w Europie Środkowo-Wschodniej, Lublin 1999
    Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) – polski prawnik i dyplomata, poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz; w latach 1951–1989 na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Neustadt International Prize for Literature (1978) i Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; w 1993 powrócił do kraju, członek Polskiej Akademii Umiejętności, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, kawaler Orderu Orła Białego, wyróżniony tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja Miłosza.Inicjatywa Środkowoeuropejska (ISE) (ang. Central European Initiative (CEI)) - zinstytucjonalizowana forma współpracy subregionalnej państw Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Europa Południowa (Europa Śródziemnomorska) – nazwa stosowana dla określenia państw trzech wielkich półwyspów na południu Europy: Iberyjskiego, Apenińskiego i Bałkańskiego. Są to następujące państwa: Portugalia, Hiszpania, Andora, Włochy, San Marino, Watykan, Malta, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Serbia, Czarnogóra, Kosowo, Macedonia, Albania, Bułgaria, Rumunia, Grecja i niewielka część Turcji, zajmujące powierzchnię około 1,43 mln km², z liczbą ludności sięgająca 163 mln mieszkańców (2001).
    Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów oznacza "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.
    Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.
    Europa Zachodnia – nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową.

    Reklama