Etnolekt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Etnolektodmiana językowa (lekt) właściwa dla wyodrębnionej grupy etnicznej, postrzegana jako wyznacznik jej tożsamości. Stanowi zbiór bardzo zbliżonych do siebie idiolektów. W ścisłej klasyfikacji lingwistycznej etnolekt może odpowiadać takim jednostkom, jak: gwara (poddialekt), dialekt, zespół dialektów, język czy też kompleks językowy.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – powstały w 1919 państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 393. pośród wszystkich typów uczelni.Tomasz Wicherkiewicz (ur. 1967) – polski językoznawca, założyciel i prezes Unii Języków Regionalnych i Mniejszościowych w Polsce , członek zarządu European Bureau for Lesser Used Languages (Dublin-Bruksela). W 1998 roku obronił na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza rozprawę doktorską na temat: "Język, kultura i mieszkańcy Wilamowic w świetle twórczości literackiej Floriana Biesika".

W językoznawstwie polskim termin „etnolekt” znajduje szczególne zastosowanie w przypadkach, gdy dokładne określenie statusu etnicznej formy mowy (jako dialektu lub odrębnego języka) byłoby kwestią sporną.

W innym znaczeniu etnolekt to odmiana języka dominującego charakterystyczna dla pewnej grupy mniejszościowej, zawierająca w sobie wpływy mowy pierwotnie używanej przez tę społeczność (substrat językowy). Przykładem tak pojmowanego etnolektu jest czeszczyzna używana przez społeczność romską, kumulująca właściwości języka słowackiego oraz języka romskiego.

Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:Język serbski (cрпски, srpski) – jedna z uregulowanych wersji dialektu sztokawskiego, używana głównie przez Serbów i Czarnogórców w Serbii, Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie oraz w innych krajach.

Przykłady[ | edytuj kod]

Przykłady etnolektów, których przynależność budzi kontrowersje:

  • meglenorumuński
  • śląski – według prof. Jolanty Tambor
  • helleńskie – etnolekty, uznawane także za odmiany języka greckiego
  • chińskie
  • serbski i chorwacki
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Abstand- i Ausbausprachen
  • język narodowy
  • socjolekt
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Juan Manuel Hernández-Campoy, Sociolinguistic Styles, John Wiley & Sons, 2016 (Language in Society), s. 37, ISBN 978-1-118-73773-6 (ang.).
    2. Edward Breza, Ewolucja poglądów na status językowy kaszubszczyzny, 8 lutego 2005 [dostęp 2019-04-19].
    3. Tomasz Wicherkiewicz, Ginące języki, etniczność, tożsamość i polityka, [w:] Nicole Nau i inni red., Języki w niebezpieczeństwie: księga wiedzy, wyd. 1, Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, 2016, s. 105–106, DOI10.14746/9788394719845, ISBN 978-83-947198-4-5.
    4. Bronisław Jakubowski, Język czy dialekt?, „Wiedza i Życie”, 4, 1999 [zarchiwizowane z adresu 2019-09-15].
    5. Alfred F. Majewicz, Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1989, s. 10.
    6. Jiří Nekvapil, Marek Nekula, ETNOLEKT, [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (cz.).
    7. Michael Clyne, Lingua Franca and Ethnolects in Europe and Beyond, „Sociolinguistica”, 14 (1), 2000 (ang.).
    8. Śląski wśród języków świata – Katowice, Naszemiasto.pl, 20 czerwca 2008 [zarchiwizowane z adresu 2012-07-15].
    9. Anna Kozłowska, Języki świata i problemy ich opisu, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, s. 20.
    Nicole Nau – niemiecka językoznawczyni. Zajmuje się lingwistyką ogólną oraz gramatyką języka łotewskiego i mowy łatgalskiej. Tłumaczy z języka łotewskiego. Socjolekt – odmiana językowa właściwa dla danej klasy lub grupy społecznej, zawodowej lub subkultury. Socjolekty, w przeciwieństwie do dialektów regionalnych, mają podłoże nie geograficzne, lecz środowiskowe, socjalne. Jako synonimiczne wobec terminu „socjolekt” traktuje się określenia: „gwara środowiskowa”, „dialekt klasowy”, „dialekt środowiskowy”, „dialekt socjalny”. Socjolekty bywają odrębne wyłącznie na płaszczyźnie leksyki, ale niektóre wykazują także odmienności gramatyczne.




    Warto wiedzieć że... beta

    Michael George Clyne (ur. 12 października 1939, zm. 29 października 2010) – australijski językoznawca. Zajmował się różnymi odłamami i zagadnieniami językoznawczymi, m.in. socjolingwistyką, pragmatyką, wielojęzycznością, nauką języka drugiego, kontaktami językowymi oraz komunikacją międzykulturową.
    Gwara, gwara ludowa, gwara terytorialna – terytorialna odmiana języka, mowa ludności (zwłaszcza wiejskiej), wyodrębniona z języka ogólnego i gwar sąsiadujących poprzez odrębności fonetyczne i leksykalne. Podrzędna w stosunku do dialektu. Czasem wyodrębnia się również podrzędne w stosunku do dialektu zespoły gwarowe. Granice gwar, podobnie jak granice dialektów, wyodrębniane są w badaniach językoznawczych poprzez zestawianie językowych cech dystynktywnych (cech odróżniających) na określonych terytoriach i niejednokrotnie mają charakter umowny.
    Dialekt (stgr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp.
    Anna Maria Kozłowska, do 2005 Kadyjewska (ur. 6 września 1973) – polska językoznawczyni, doktor habilitowana nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
    Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (UKSW) (łac. Universitas Cardinalis Stephani Wyszyński Varsoviae) – warszawski państwowy uniwersytet wywodzący się z Akademii Teologii Katolickiej.
    Edward Breza (ur. 24 września 1932 w Kaliszu, zm. 12 października 2017 w Gdańsku) – polski językoznawca, profesor zwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego, nauczyciel akademicki wielu uczelni.
    Języki helleńskie – rodzina językowa w obrębie języków indoeuropejskich. Języki helleńskie wywodzą się ze wspólnego przodka (prajęzyka) – języka protohelleńskiego. Jedyne dwa zaświadczone starożytne języki helleńskie – starogrecki i macedoński – zaliczane są wraz z językami iliryjskim, trackim, frygijskim i dackim do postulowanej paleobałkańskiej ligi językowej. W dużej części opracowań rodzina helleńska w ogóle nie jest wyróżniana, a wszystkie podane w poniższym zestawieniu etnolekty uznawane są za odmiany języka greckiego, izolowanego w obrębie rodziny indoeuropejskiej.

    Reklama