• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Epos

    Przeczytaj także...
    Luigi Pulci (ur. 15 sierpnia 1432 we Florencji - zm. 1484 w Padwie) - poeta włoski związany z dworem Medyceuszy. Pozostawał w dobrych stosunkach z Wawrzyńcem Wspaniałym, od którego otrzymywał pomoc i protekcję. Mimo wszystko życie poety było często trudne - cierpiał z powodów materialnych, a nawet został wygnany z Florencji z powodu długów zaciągniętych u swojego brata. Podróżował długo po Włoszech, bywał w Neapolu, Bolonii, Mediolanie, Wenecji, wykonując zlecenia powierzone mu przez Wawrzyńca Wspaniałego. Pod koniec życia opuścił dwór medycejski, wyrafinowany w gustach i postrzegający go jako przedstawiciela odchodzącej epoki literackiej.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Życie i przygody Remusa (kasz.: Żëcé i przigòdë Remùsa) – epopeja kaszubska; powieść uznana przez znawców tematu za najwybitniejsze dzieło literatury kaszubskiej.

    Epos (gr. έπος, epos = słowo), także: ‘epopeja’, ‘poemat heroiczny’, czasem również ‘poemat epicki’ – jeden z głównych i najstarszych gatunków epiki.

    Obejmuje utwory najczęściej poetyckie, np. Iliada, Odyseja, rzadziej tworzone prozą, np. Tain bo Coulange, ukazujące dzieje życia legendarnych, częściowo lub całkiem historycznych bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danego narodu, lub też opowieść o prapoczątkach tego narodu albo grupy etnicznej, a także omawia początki kultów religijnych. Często opowiadają nie tylko o postaciach ludzkich, ale też boskich, magicznych czy demonicznych (np. Ramajana). Najwcześniejsze eposy mają charakter zbioru opowieści mitycznych i wywodzą się często z czasów, w których grupa ich autorów nie znała pisma.

    Szahname, pers.: شاهنامه "Księga królewska" – perski epos narodowy autorstwa Ferdousiego (940 - 1020 albo 1025), opowiadający tradycyjną historię Iranu od stworzenia świata do upadku dynastii Sasanidów.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Prostszą, krótszą odmianą jest poemat epicki (np. Beowulf). Często głównym wątkiem eposu jest historia jednego rodu panującego (Pieśń o Nibelungach) lub dzieje życia jednego niezwykłego heroicznego bohatera (Odyseja), ale może on też przedstawiać opowieść o całym ludzie (Kalevala), o jego początkach (Eneida), także o jego bogach (Dzieje Dionizosa, Edda) i przodkach (eposy Hezjoda). Dawne eposy i poematy epickie przeznaczone były do recytowania lub do śpiewania, często zawierały elementy rytuałów i były używane w celach religijnych. Stanowiły też często zapis religii i mitologii danego ludu, jego wartości moralnych, obyczajowości i najstarszego języka.

    Słowo o wyprawie Igora (Слово о плъку Игоревѣ, trl. Slovo o pl’’ku Igorevě, także Słowo o pułku Igora) – zabytek literatury staroruskiej z okresu Rusi Kijowskiej, datowany na koniec XII wieku.Epika – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i dramatu). Ukształtowała się z ustnych sag, podań, legend i mitów o przeszłości.

    Za ostatnią „żywą epopeję” uważa się nawiązującą do początków buddyzmu tybetańskiego Epopeję o Królu Gesarze. Wśród Tybetańczyków i Mongołów znaleźć można około 140 pieśniarzy, którzy zajmują się tą balladą. Eposy powstałe w czasach późniejszych (począwszy od czasów rzymskich, ale i np. Raj utracony i Pan Tadeusz) są dziełami czysto literackimi, które nie wywodzą się bezpośrednio z ustnej tradycji epickiej.

    Marcus Annaeus Lucanus (ur. 3 listopada 39, zm. 30 kwietnia 65) – poeta rzymski, bratanek Seneki Młodszego, wnuk Seneki Starszego. Urodził się w Kordowie, na terenach dzisiejszej Hiszpanii. Za udział w spisku Pizona na życie Nerona został zmuszony do samobójstwa.Tybetańczycy (tyb.: བོད་པ།་ Wylie: Bod pa; chin. 藏族, pinyin: Zàng Zú) - naród zamieszkujący głównie Wyżynę Tybetańską, po inwazji chińskiej i aneksji Tybetu w 1951 r. stanowią obecnie mniejszość narodową w zachodnich Chinach (4,8 mln 1994 r.). Tybetańczycy zamieszkują również prowincje Qinghai, Syczuan, Gansu, Junnan oraz Indie (historyczny region Ladakh, zwany też niekiedy Tybetem Zachodnim, Sikkim oraz liczne skupiska emigracyjne w stanie Himachal Pradesh, w tym obecna siedziba XIV Dalajlamy Dharamsala), Nepal i Bhutan. Pod względem antropologicznym zaliczani są do rasy mongoloidalnej. Mówią językami tybetańskimi należącymi do tybeto-birmańskiej gałęzi rodziny chińsko-tybetańskiej. Posługują się pismem tybetańskim. Wyznają w większości buddyzm tybetański. Głównymi ośrodkami kultu religijnego są Lhasa i Xigazê.

    Znane eposy w literaturze światowej[]

  • Gilgameszliteratura sumero-akadyjska – ok. XX wiek p.n.e.
  • Enuma elisz – literatura babilońska
  • Ramajana – literatura sanskrycka – II wiek p.n.e.II wiek n.e.
  • Mahabharata – literatura sanskrycka – IV wiek p.n.e.IV wiek n.e
  • Iliadaliteratura greckaVIII wiek p.n.e.
  • Odysejaliteratura grecka – VIII wiek p.n.e.
  • eposy Hezjoda
  • Argonautica - Apolloniusz z Rodos - III wiek p.n.e.
  • Roczniki – literatura rzymska – Enniusz – II wiek p.n.e.
  • Eneida – literatura rzymska – WergiliuszI wiek p.n.e.
  • Farsalia – literatura rzymska – LukanI wiek
  • Achilleida – literatura rzymska – Publiusz Papiniusz Stacjusz – I wiek
  • Tebaida – literatura rzymska – Publiusz Papiniusz Stacjusz – I wiek
  • Punica (epos) – literatura rzymska – Silius Italicus – I wiek
  • Argonautica – literatura rzymska – Waleriusz Flakkus – I wiek
  • Dzieje Dionizosa Nonnos z Panopolis
  • Epopeja o Królu Gesarze – tybetański epos – X/XI wiek
  • Szahname (Księga królewska)Ferdousi – literatura perska – X/XI wiek
  • Beowulfliteratura angielskaIX wiek
  • Widsithliteratura angielska
  • Pieśń o Rolandzieliteratura francuskaXI wiek
  • Bazyli Digenis Akritas – literatura Bizancjum – XII wiek
  • EddaXIII wiek
  • Pieśń o NibelungachXIII wiek
  • Bitwa na Kosowym Polu - literatura serbska
  • Parsifal i Willehalm – Wolfram von Eschenbach – XII/XIII wiek
  • KalevalaXIX wiek
  • Kalevipoeg – estoński epos wzorowany na Kalevali
  • Życie i przygody Remusaliteratura kaszubskaXX wiek
  • Heimskringla
  • Bitwa pod Maldonliteratura angielska
  • Pieśń o Cydzie
  • Tain. Uprowadzenie stad z Coulange
  • Mabinogion
  • Cad Gaddou. Bitwa Drzew
  • Saga rodu Wölsungów
  • sagi islandzkie
  • cykl feniański
  • cykl ulsterski
  • cykl arturiański
  • Słowo o wyprawie Igora
  • Pieśń o Hildebrandzie
  • Hikayat Hang Tuah – malezyjski epos narodowy
  • Epos o ManasieKirgistan
  • Morgante - Luigi Pulci - XV wiek
  • Orland zakochany - Matteo Boiardo - XV wiek
  • Jerozolima wyzwolonaTorquato Tasso - XVI wiek
  • Orland szalonyLudovico Ariosto - XVI wiek
  • Luzjady - Luis de Camões - XVI wiek
  • Malakka zdobyta - Francisco de Sá de Meneses - XVII wiek
  • Caramuru - Santa Rita Durão - brazylijski epos bohaterski - XVIII wiek
  • Araukana - Alonso de Ercilla y Zúñiga -XVI wiek
  • Osman - Ivan Gundulić - XVII wiek
  • Raj utraconyJohn Milton - XVII wiek
  • Raj odzyskanyJohn Milton - XVII wiek
  • Królowa elfów – Edmund Spenser - XVI wiek
  • Jagiellonida - Dyzma Bończa-Tomaszewski - XIX wiek
  • Pan TadeuszAdam Mickiewicz - XIX wiek
  • Chrzest and Sawicą - France Prešeren - XIX wiek
  • Pan Balcer w Brazylii - Maria Konopnicka - XX wiek
  • Król Alfred - John Fitchett - XIX wiek
  • Upadek Niniwy (epos) - Edwin Atherstone - XIX wiek
  • Izrael w Egipcie' - Edwin Atherstone - XIX wiek
  • Evangeline i Pieśń o Hajawacie – Henry Wadsworth Longfellow - XIX wiek
  • Powieść o Udałym Walgierzu – Stefan Żeromski (na podstawie powieści średniowiecznej)
  • Zobacz też[]

  • epos narodowy
  • Przypisy

    1. Eleazar Mieletinski, Pochodzenie eposu bohaterskiego, 2009
    Epos o Gilgameszu — akadyjski epos opisujący poszukiwanie przez legendarnego Gilgamesza, władcę sumeryjskiego miasta Unug (akadyjskie Uruk), tajemnicy nieśmiertelności. Epos ten – zawierający między innymi opis potopu – powstał na kanwie wcześniejszych sumeryjskich opowieści o tym władcy.Bazyli Digenis Akritas (Διγενῆς Ἀκρίτης) - bizantyński epos bohaterski powstały w latach pięcdziesiątych XI wieku. Jest pierwszym w literaturze greckiej eposem powstałym po Iliadzie i Odysei Homera. Został osnuty na tle dziejów Bizancjum i prastarych tradycji ludowych sięgających świata starożytnego. Szybko urósł do roli narodowej epopei bizantyńskiej napisanej wierszem politycznym. O jego popularności świadczą różne zachowane wersje, zaginione ballady z tzw. cyklu akryckiego, późniejsze pieśni ludowe o epizodach z życia Digenisa oraz przekład na język staroruski z przełomu XII/XIII wieku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka i tłumaczka.
    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.
    Orland szalony (Orlando furioso) – epos rycerski napisany przez Ludovico Ariosto, ostatecznie w 46 pieśniach, razem 38 736 linijek (najdłuższy epos europejski), pisany w formie rymowanej oktawy (ottava rima) według wzoru abababcc.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Edda starsza – najstarszy zabytek piśmiennictwa islandzkiego, datowany na IX wiek n.e. Edda starsza, zwana też Eddą poetycką, składa się z 29 pieśni, z których 10 było poświęconych bogom (mityczne) oraz 19 poświęconym bohaterom i wojownikom, napisanych stylem, który od niej właśnie został nazwany eddycznym. Pieśni Eddy starszej to utwory mitologiczne oraz pieśni heroiczne; są one bogatym źródłem wiedzy o staroskandynawskich zwyczajach i wierzeniach. Wszystkie pieśni Eddy są anonimowe, prawdopodobnie ich autorzy powtórzyli tylko zasłyszane opowieści.
    Król Alfred (ang. King Alfred) – epos angielskiego poety romantycznego Johna Fitchetta (1776–1838), będący prawdopodobnie najdłuższym dziełem wierszowanym w literaturze anglojęzycznej. Utwór opublikowano po raz pierwszy w 1841 roku.
    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.056 sek.