• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eponim

    Przeczytaj także...
    Egzonim (od gr. ἔξω, éxō, "poza" i ὄνομα, ónoma, "nazwa") – nazwa używana w określonym języku dla obiektu geograficznego znajdującego się poza obszarem, gdzie ten język ma status oficjalny, i różniąca się swoją formą od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie znajduje się dany obiekt geograficzny.Paronim (fr. z gr. παρά, para = obok, mimo; όνυμα, onoma = imię) – wyraz, który ze względu na podobieństwo brzmieniowe lub wspólność rdzenia myli się z innym. Nie są jednak ze sobą spokrewnione ani etymologią, ani znaczeniem.
    Fletnia Pana (także syringa, syrynga, syrinks, gr. σῦριγξ syrinks, D. σύριγγος sýringos, łac. syrinx) – instrument muzyczny zaliczany do grupy aerofonów wargowych oraz instrumentów dętych drewnianych. Nazwa instrumentu i jego powstanie wiąże się z mitem o hamadriadzie Syrinks.

    Eponim (gr. ἐπώνυμος eponymos – „dawca imienia, nazwy”) – słowo utworzone od nazwy własnej, jak również osoba (historyczna lub fikcyjna, człowiek, bóg, heros), rzadziej zwierzę lub przedmiot, od którego wzięła się nazwa jakiejś innej rzeczy, zjawiska, miejsca, miejscowości. Ze względu na polisemię tego słowa sugerowano, aby pochodną nazwy własnej określać nazwą eponimizm, nie spotkało się to jednak z powszechną akceptacją. Przykładem jest harpagon – ‘osoba skąpa’ (od imienia bohatera Skąpca Molière’a), sodoma i gomora – ‘siedlisko występku, gniazdo rozpusty, niemoralności, grzechu, bezbożności’ (od nazw biblijnych miast). Eponimy często związane są z antroponimem wynalazcy, konstruktora lub odkrywcy danego obiektu (np. saksofon od Adolphe'a Saxa) lub postaci, którą chciał uczcić pomysłodawca nazwy (np. bajan na cześć Bajana). Eponimizacja bywa też odzwierciedleniem pochodzenia danego obiektu, np. fletnia Pana bywała nazywana multankami lub dudami mołdawskimi ze względu na pochodzenie z Mołdawii (Multan). Zlatynizowane eponimy tworzy się powszechnie w taksonomii do tworzenia nazw taksonów roślin, zwierząt i innych organizmów żywych. Np. od nazwiska Karol Linneusz pochodzi nazwa rodzajowa Linnaea – zimoziół.

    Eponimy medyczne – terminy używane w medycynie, określające przede wszystkim jednostki i objawy chorobowe oraz pojęcia anatomiczne i fizjologiczne, biorące swoją nazwę od nazwisk ludzi, najczęściej lekarzy, którzy opisali je po raz pierwszy. Rzadziej eponimy pochodzą od nazwisk pacjentów (np. choroba Lou Gehriga, zespół Cowden) albo postaci mitologicznych (np. zespół Proteusza) bądź literackich (np. zespół Otella). Tworzenie eponimów medycznych jest praktyką od wieków stosowaną w zachodniej medycynie. W czasach, gdy nauka nie potrafiła określić przyczyny większości chorób, często o zbliżonym obrazie klinicznym, nadanie im charakterystycznych nazw pozwalało uporządkować gromadzoną wiedzę medyczną.Ananim – pseudonim utworzony poprzez odwrócenie kolejności liter w nazwisku autora, np. Stefan Żeromski posługiwał się m.in. nazwiskiem Stefan Iksmoreż, natomiast ananim Norwida brzmiałby Diwron.

    Słowo to wywodzi się ze starożytności, kiedy do datowania wydarzeń używano imion urzędników eponimicznych (limmu – eponim w Asyrii; archont – eponim w Atenach; efor – eponim w Sparcie), później w Rzymie imion konsulów.

    Eponimy frazeologiczne (lub frazeologizmy eponimiczne) mogą być stopniowalne. Eponim pierwszego stopnia zawiera imię własne (np. fletnia Pana), natomiast eponim drugiego stopnia zawiera w sobie derywat nazwy własnej (np. harfa eolska, gdzie zamiast nazwy własnej, Eol, jest pochodny przymiotnik).

    Związek frazeologiczny, frazeologizm – utrwalone w użyciu z ustalonym znaczeniem połączenie dwóch lub więcej wyrazów.Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.

    Zobacz też[]

  • lista eponimów
  • eponimy medyczne
  • spis eponimicznych nazw geograficznych
  • akronim, allonim, ananim, anonim, antonim, egzonim, etnonim, hagionim, homonimia, kryptonim, paronim, pseudonim, synonim, toponim
  • etymologia, toponimia
  • pospolicenie nazw marketingowych
  • Przypisy

    1. Eponim (pol.). W: Słownik języka polskiego [on-line]. pwn.pl. [dostęp 2011-04-18].
    2. Eponim (pol.). W: Encyklopedia pwn.pl [on-line]. pwn.pl. [dostęp 2011-04-18].
    3. Jolanta Marcinkiewicz, Radosław Marcinkiewicz: Dziwne przypadki doktora Hammonda i pana Mooga, czyli o odimiennych nazwach instrumentów muzycznych w polsko- i anglojęzycznych słownikach eponimów. W: Unisono na pomieszane języki 1. Radosław Marcinkiewicz (red.). Sosnowiec: GAD Records, 2010, s. 89–102. ISBN 978-83-61637-06-6.
    Toponimia (toponomastyka, toponomia, toponimika; z gr. topos – miejsce, onoma – nazwa) – dział onomastyki zajmujący się nazwami miejsc (np. nazwami osad ludzkich - miast, wsi, przysiółków – ojkonimia), nazwami państw i krajów, nazwami fizjograficznymi (obiektów fizjograficznych), nazwami rzek, jezior (hydronimia), lasów, pól, gór (oronimia), a także nazwami miejskimi (urbanonimy), nazwami ulic i placów, nazwy terenowe (mikrotoponimy). Badania nad toponimami mogą dostarczyć informacji od strony językowej (słowotwórstwo, deklinacja rzeczowników, koniugacja czasowników,etymologia, fonetyka w ujęciu historycznym), jak i powiązań z historią społeczeństwa (np. z rozwojem osadnictwa, zadaniami produkcyjnymi, zmianą mieszkańców) i ich języka.Etnonim (gr. éthnos – lud, naród), nazwa danego narodu, plemienia, grupy etnicznej, np. Francuzi, Japończycy, Nawahowie. Wyróżnia się dwa rodzaje etnonimów:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.
    Allonim (gr. állos = inny + ónyma = imię), rodzaj pseudonimu literackiego. Polega na podpisaniu się przez pisarza nazwiskiem innej, żyjącej w tym samym czasie osoby. Allonimy były stosowane w starożytnej Grecji, gdzie często przypisywano swoje dzieła wybitniejszym artystom.
    Zimoziół północny (Linnaea borealis) – gatunek rośliny z rodziny zimoziołowatych (Linnaeaceae), jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju zimoziół (Linnaea). Ulubiona roślina Karola Linneusza otrzymała nazwę naukową na jego cześć na jego własne życzenie. Zimoziół rośnie licznie w tundrze i tajdze, dalej na południu jako relikt glacjalny jest coraz rzadziej spotykany, na wielu obszarach przy południowej granicy zasięgu zagrożony, w niektórych krajach objęty jest ochroną prawną – w tym także w Polsce. Gatunek jest charakterystyczny ze względu na swe efektowne, delikatne kwiaty i bywa czasem uprawiany jako roślina ozdobna.
    Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.
    Efor (stgr. ἔφορος éphoros–nadzorca) – jeden z pięciu najwyższych urzędników w spartańskiej polis, reprezentujących żywioł oligarchiczny w jej ustroju. Pochodzenie urzędu eforatu nie jest bliżej znane, choć przypuszcza się, że pięciu eforów powołano w końcu VII wieku p.n.e. Istnieje hipoteza, że pierwotnie reprezentowali oni pięć osad, z których składała się Sparta i służyli pomocą królowi. Od VI w. p.n.e. byli wybierani przez obywateli spośród ich grona. Prawdopodobnie w jakimś związku z wojnami meseńskimi w ich ręce przeszła władza administracyjna, kierowanie polityką zagraniczną oraz sądownictwo. Mieli prawo zwoływania zgromadzenia ludowego, tak zwanej apelli i to do nich należało interpretowanie wyników jej głosowania. Przewodzili także geruzji. Urząd swój piastowali przez jeden rok. Po zakończeniu kadencji, ze swojej działalności składali sprawozdanie i w razie nadużyć mogli zostać pociągnięci do odpowiedzialności.
    Taksonomia (gr. taksis – układ, porządek + nomos – prawo) – poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach i metodach klasyfikowania, w szczególności o tworzeniu i opisywaniu jednostek systematycznych (taksonów) i włączaniu ich w układ kategorii taksonomicznych.
    Poniższa lista zawiera najbardziej znane eponimy, czyli nazwy osób, rzadziej zwierząt lub przedmiotów, od których coś nazwano.

    Reklama