• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Encyklopedia staropolska - Gloger



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia staropolska (popularnie zwana: Encyklopedia staropolska Brücknera lub w skrócie: Encyklopedia Brücknera) – dwutomowa, polska encyklopedia historyczna poświęcona staropolszczyźnie autorstwa Aleksandra Brücknera. Wydana w latach 1937–1939 przez wydawnictwo Trzaska, Evert i Michalski. Posłowie – krótki tekst zamieszczany czasami na końcu większego dzieła literackiego, niezależnie od jego charakteru (zarówno literatura piękna, jak i faktu, popularnonaukowa, naukowa itd.), umieszczony przez autora, redaktora lub wydawcę, wyjaśniający zagadnienia nie związane bezpośrednio z treścią książki, ale nawiązujące do jej treści lub okoliczności powstania dzieła. Posłowie jest tekstem celowo umieszczonym na końcu, aby nie wpłynął on na czytelnika poznającego treść książki po raz pierwszy.
    Korona, berło, jabłko i szabla króla Stefana Batorego odrysowane po otworzeniu trumny w 1877.
    Stare zamki i okucia drzwi ilustracje Adriana Głębockiego z tomu IV encyklopedii

    Encyklopedia staropolska ilustrowana (popularnie zwana: Encyklopedią Glogera lub Encyklopedią staropolską Glogera) – czterotomowa, polska encyklopedia historyczna poświęcona staropolszczyźnie, autorstwa Zygmunta Glogera, wydana w latach 1900–1903 w Warszawie.

    Wiktor Teofil Gomulicki (pseud. Fantazy, ur. 17 października 1848 r. w Ostrołęce, zm. 14 lutego 1919 r. w Warszawie) – polski poeta, powieściopisarz, eseista, badacz historii Warszawy, kolekcjoner. Jeden z najważniejszych twórców polskiego pozytywizmu.Jan Aleksander Ludwik Karłowicz herbu Ostoja (ur. 28 maja 1836 w Subortowiczach koło Merecza, zm. 14 czerwca 1903 w Warszawie) – polski etnograf, muzykolog, językoznawca, folklorysta, członek Akademii Umiejętności; ojciec Mieczysława.

    Historia[ | edytuj kod]

    Encyklopedia wydana została w latach 1900–1903 w Warszawie znajdującej się wówczas pod zaborem rosyjskim. Wydana została w języku polskim. Jej treść została ocenzurowana przez carski urząd co uwidacznia rosyjski nadruk na każdym tomie Дозволено Цензурою. Варшава, 20 Ноября 1900 года, czyli Dozwolone przez cenzurę. Warszawa, 20 listopada 1900 roku.

    Gęśle (nazwa spokrewniona ze staropolskim gędźba: muzyka) – stary, prymitywny, ludowy instrument smyczkowy, którego kształt i strój zmieniał się zależnie od epoki i terenu. Znane w krajach słowiańskich, bałkańskich i na Bliskim Wschodzie. Dźwięki wydobywa się przez szarpanie lub częściej przez pociąganie strun prymitywnym smyczkiem. Do dziś bywają używane (m.in. na Podhalu) występujący w trzech rodzajach:Aleksander Kraushar, pseud. Alkar (ur. 17 stycznia 1843 w Warszawie, zm. 11 grudnia 1931 tamże) – polski adwokat, historyk, publicysta, poeta, działacz kulturalno-oświatowy pochodzenia żydowskiego. Ojciec Zuzanny Rabskiej.

    Historię powstania wydawnictwa opisał sam autor na końcu tomu IV w posłowiu zatytułowanym Zdanie sprawy z całego ciągu pracy i wydawnictwa. Na pomysł napisania jej wpadł w 1868 roku kiedy rozpoczął studia z zakresu historii i archeologii w Krakowie na Uniwersytecie Jagiellońskim. Poznał wówczas Józefa Szujskiego i z jego inspiracji podjął próbę opracowania Inwentarza dawnej Rzeczypospolitej, który miał być słownikiem geograficznym obejmującym nazwy wszystkich wsi, osad, miast, rzek, strumieni, jezior i gór ze wskazaniem przy każdej nazwie odpowiadających im dokumentów historycznych.

    Skorowidz (indeks) – zestawienie zawartych w dokumencie zagadnień, pojęć, nazw i nazwisk, umieszczane zazwyczaj pod koniec pracy.Władysław Łuszczkiewicz (ur. 3 września 1828 w Krakowie, zm. 23 maja 1900 w Krakowie) – polski malarz, pedagog, historyk sztuki, muzeolog i konserwator zabytków.

    W miarę postępu prac Gloger uświadomił sobie, że sam nie da rady wykonać tej pracy i rozpoczął poszukiwanie współpracowników, których nie znalazł. Z tego powodu zawiesił po kilku latach ten projekt. Wykonana praca nie stała się jednak bezowocna, ponieważ autor wykorzystał ją później w swoim dziele Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Materiały zebrane w czasie pracy nad tymi projektami stały się również bazą, która zapoczątkowała powstanie Encyklopedii staropolskiej ilustrowanej wydanej w latach 1900–1903. Jak sam napisał to Zygmunt Gloger w zamykającym tekst encyklopedii artykule, praca nad nią trwała ponad 30 lat od 1868 do 1900 roku.

    Adrian Mikołaj Głębocki (ur. 8 września 1833 w Pankach, zm. 15 maja 1905 w Warszawie), polski malarz, rysownik, litograf i pedagog.Michał Federowski (ur. 1 września 1853 w Warszawie, zm. 10 czerwca 1923 w Warszawie) – etnograf i folklorysta amator, badacz białoruskiej kultury ludowej.

    W latach 1900–1903 pojawiły się dodatkowe problemy przy drukowaniu i wydawaniu dzieła. Początkowo Gloger sam nie zamierzał zostać wydawcą i poszukiwał nakładcy, ale nikt nie chciał się podjąć wydania jego encyklopedii. W ocenie autora księgarze bali się brać na siebie koszty tak dużego projektu wydawniczego, gdyż w razie niepowodzenia ponieśliby duże straty. Nie powiodły się też próby utworzenia komitetu redakcyjnego, który zdjąłby z jego barków część pracy. Z biegiem czasu przedsięwzięcie doczekało się grupy współpracowników, ale to Zygmunt Gloger musiał doprowadzić projekt do końca i wykonać większość związanych z nim zadań. Ogrom pracy spowodował, że autor był przepracowany i przez 4 lata druku nie miał nawet ani tygodnia wytchnienia i wyjazdu na wieś w porze letniej.

    Szpalta – termin zecerski oznaczający pierwszy, surowy skład tekstu, o docelowej szerokości wierszy, a długości (liczby wierszy) wynikającej z objętości tekstu, złożony z czcionek lub wierszy linotypowych. Szpalta zawiera większość docelowych atrybutów tekstu, takich jak: krój pisma w odpowiedniej odmianie i stopniu, interlinię, wcięcia akapitowe itp.Zygmunt Gloger herbu Prus II, pseud. Pruski, Prus, Ziemianin, Sąsiad, Hreczkosiej (ur. 3 listopada 1845 w Tyborach-Kamiance, zm. 16 sierpnia 1910 w Warszawie) – polski historyk, archeolog, etnograf, folklorysta, krajoznawca.

    Duże problemy pojawiły się przy finansowaniu projektu. Dzieło było początkowo wydawane ze środków finansowych autora. Na stronie tytułowej drugiego tomu znajduje się adnotacja, że wydany został on: z udziałem zapomogi Kasy pomocy dla osób, pracujących na polu naukowem, imienia d-ra J. Mianowskiego, czyli z dotacją pieniężną Kasy im. Józefa Mianowskiego. W posłowiu Gloger pisze, że ostatecznie Encyklopedia staropolska w połowie sfinansowana została przez Kasę Mianowskiego, a w połowie z nakładów autora oraz wsparcia innych donatorów.

    Antoni Strzałecki (ur. 10 stycznia 1844, zm. 25 kwietnia 1934), polski malarz, konserwator zabytków, kolekcjoner dzieł sztuki. Brat Wandalina i Jana Michała Strzałeckich polskich malarzy.Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

    Redakcja encyklopedii[ | edytuj kod]

    Encyklopedia przedstawiana oficjalnie jako dzieło Zygmunta Glogera miała jednak w dużej mierze charakter zespołowy, a współautorami było również wielu przedstawicieli XIX-wiecznej polskiej inteligencji.

    Chociaż Zygmunt Gloger jest autorem większości artykułów oraz pełnił rolę redaktora naczelnego, to hasła do tej encyklopedii napisali także inni wybitni polscy historycy oraz specjaliści z różnych dziedzin nauki, do których inicjator wydawnictwa się o to zwracał. Byli to: Władysław Łuszczkiewicz, który napisał artykuły z dziedziny architektury: Baldachim, Balustrada, Blanki, Hieronim Łopaciński (Pomniki, Słowniki polskie), Józef Rostafiński (Rośliny miłośnicze), Aleksander Poliński (kilkanaście dawnych melodyi), Bogusław Kraszewski (Labirynty, i różne rysunki i przyczynki), Jan Karłowicz (Miesiące), Jan Karol Kochanowski (Kalendarz), Feliks Koper (Klejnoty koronne), Stefan Suchecki (część artykułu: Pieczęcie najstarsze szlachty polskiej), Wiktor Gomulicki (Litografie polskie najdawniejsze), Tymoteusz Łuniewski (Radło, Socha), Wacław Nowakowski (Obrazy cudowne Najśw. MB), Henryk Sadowski (Ordery polskie), Bronisław Gembarzewski (mnóstwo artykułów z dziedziny wojskowości).

    Księgarnia – przedsiębiorstwo handlowe zajmujące się detaliczną a czasami hurtową sprzedażą książek, a także innych wydawnictw i artykułów pokrewnych takich jak czasopisma, mapy, czy przewodniki. A także jednostka operatywno-wykonawcza wchodząca w skład przedsiębiorstwa księgarskiego, będąca stałym punktem detalicznej sprzedaży książek i innych wydawnictw, dysponująca lokalem wyposażonym w odpowiednia urządzenia służące do ekspozycji i sprzedaży.Słownik – zbiór słów lub wyrażeń ułożonych i opracowanych według określonej zasady. Struktura słownika dzieli się na artykuły hasłowe ułożone w porządku alfabetycznym, rzadziej tematycznym lub gniazdowym (w oparciu o wspólne gniazda etymologiczne).

    Z autorem współpracowały także inne osoby wspomagając go finansowo, organizacyjnie, a także wykonując ilustracje lub udostępniając mu zbiory. Zygmunt Gloger wymienia szereg osób: od których Encyklopedja Staropolska doznała szczególniejszej życzliwości. Na liście tej znaleźli się Matias Bersohn, Aleksander Moes, J. Glass, Tadeusz Hiż, Jan Peszke, Leopold Julian Kronenberg, Leopold Méyet, Aleksander Kraushar, Stefan Giller, Michał Greim, Gustaw Bisier, Wiktor Luboradzki, Tadeusz Siemieński, Wand. Czarnecki, Stanisław Leszczyński, Czesław Boczkowski, Stanisław Kierznowski, Władysław Jelski, Henryk Dobrzycki, Teodor Ziembiński, Marcin Olszyński, Zygmunt Wolski, dr G. Szpilewski, Jan Gadomski, Bolesław Markowski, Henryk Dynowski, Wincenty Janowski, Jan Karłowicz, Aleksander Walerian Jabłonowski, Władysław Grabowski, Władysław Sękowski, W. Fiedorowicz, Michał Federowski, Antoni Strzałecki, Franciszek Kraszewski, Adam Starzeński, Wiktor Szumański, Ignacy Wróblewski, p. B. Kondratowiczowa i Szymon Askenazy.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Dziennikarz, dziennikarka – osoba zajmująca się przygotowaniem i prezentowaniem materiałów w środkach masowego przekazu.

    W warstwie ilustracyjnej encyklopedii wykorzystane zostały prace polskich malarzy, grafików oraz fotografów. Byli to m.in. Adrian Głębocki, Michał Greim, Bogusław Kraszewski, Bronisław Gembarzewski, Marcin Olszyński, Antoni Strzałecki i inni.

  • Zygmunt Gloger – inicjator, autor większości warstwy tekstowej encyklopedii

  • Jan Karol Kochanowski – autor hasła Kalendarz

    Szymon Askenazy (ur. 24 grudnia 1865 w Zawichoście, zm. 22 czerwca 1935 w Warszawie) – polski historyk żydowskiego pochodzenia, zajmujący się głównie stosunkami międzynarodowymi w XVIII i XIX wieku. Profesor Uniwersytetu Lwowskiego i następnie Warszawskiego. W swoich poglądach politycznych zbliżony do obozu legionowo-piłsudczykowskiego. Twórca lwowskiej szkoły historycznej nazywanej też szkołą Askenazego.Redaktor naczelny – osoba odpowiadająca za całość czasopisma (dziennika lub innego periodyku) albo programu telewizyjnego. W praktyce jest to osoba, która kieruje całością działań redakcji od strony merytorycznej i odpowiada za kształt oraz zawartość czasopisma. Redaktor naczelny kieruje także pracą zespołu dziennikarzy, często odpowiadając także za ich przyjmowanie i zwalnianie.
  • Władysław Łuszczkiewicz – autor haseł Baldachim, Balustrada, Blanki

  • Wiktor Gomulicki, autor hasła Litografie polskie najdawniejsze



  • Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kasa im. Józefa Mianowskiego — Fundacja Popierania Nauki – największa i najważniejsza polska organizacja naukowa powstała w zaborze rosyjskim 12 lipca 1881. reaktywowana w roku 1991.
    Wacław Leon Nowakowski (ur. 4 kwietnia 1888 w Warszawie, zm. 17 marca 1962 w Krakowie) – polski aktor i reżyser teatralny.
    Słowianie – gałąź ludów indoeuropejskich posługujących się językami słowiańskimi, o wspólnym pochodzeniu, podobnych zwyczajach, obrzędach i wierzeniach. Zamieszkują Europę wschodnią, środkową i południową oraz pas północnej Azji od Uralu po Ocean Spokojny. Stanowią najliczniejszą grupę ludności indoeuropejskiej w Europie.
    Józef Rostafiński (ur. 14 sierpnia 1850 w Warszawie, zm. 5 maja 1928 w Krakowie) – botanik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; członek PAU, pionier polskiej florystyki.
    Tejsak – skórzany futerał na pistolety, często zdobiony haftem, noszony na rzemieniu zarzucanym przez ramię. Używany w Azji i w Europie Wschodniej.
    Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – nauka i sztuka projektowania, konstruowania i wykonywania budynków oraz innych budowli przestrzennych.
    Herbarz – dzieło opisujące herby wraz z ich rysunkami i herbownymi, podstawowe źródło historyczne pomocniczej nauki historii - heraldyki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.048 sek.