Elzab

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zakłady Urządzeń Komputerowych „ELZAB” Spółka Akcyjna – polskie przedsiębiorstwo, które od ponad 50 lat produkuje sprzęt elektroniczny na skalę przemysłową. Spółka jest jednym z głównych dostawców kas i drukarek fiskalnych w Polsce. Produkuje również kasy samoobsługowe, wagi elektroniczne, szuflady kasowe, sprawdzarki cen, drukarki etykiet, POS-y, oraz akcesoria do integracji systemów kasowych.

Meritum 1, 8-bitowy mikrokomputer domowy z procesorem ZiLOG Z-80 produkowany przez zakłady Mera-Elzab w Zabrzu, wzorowany na Tandy-Radio Shack 2 i zgodny z nim programowo. Był to pierwszy model z serii komputerów Meritum.Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – organizacja międzynarodowa krajów bloku wschodniego koordynująca procesy ich integracji gospodarczej. Działała w okresie od 25 stycznia 1949 do 28 czerwca 1991.

Spółka produkuje także ładowarki do samochodów elektrycznych pod marką ELZAB ECOPOWER oraz sterylizatory powietrza. W ofercie spółki znajdują się także panele fotowoltaiczne.

Produkty z logiem ELZAB sprzedawane są do ponad 20 krajów na całym świecie, m.in. na rynki europejskie, afrykańskie oraz Bliskiego Wschodu.

Korzenie spółki Elzab sięgają roku 1969, kiedy to powołany został w Zabrzu oddział zamiejscowy firmy Mera-Błonie. W roku 1971 przekształcił się on w Przedsiębiorstwo Doświadczalne Produkcji Urządzeń Peryferyjnych. W roku 1974 powstała z niego firma Mera-Elzab. W 1992 roku przedsiębiorstwo zostało przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną skarbu państwa pod nazwą Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab S.A. Rozpoczęło produkcję urządzeń fiskalnych. Akcje spółki są od roku 1998 notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Mera 203B – jeden z pierwszych polskich kalkulatorów do obliczeń naukowo-technicznych, wyprodukowany w latach 70. XX w. w Zakładach Urządzeń Komputerowych w Zabrzu. Możliwość wykonywania czterech podstawowych działań, obliczanie pierwiastka kwadratowego, klawisz zmiany znaku (+/-). 3 rejestry (pamięci). Ciekawostką była możliwość podłączenia czytnika taśmy dziurkowanej i automatyczne wykonywanie obliczeń na niej zapisanych. Masa 5,5 kg.Restrukturyzacja (restrukturalizacja) – są to gwałtowne zmiany w aktywach, pasywach lub organizacji przedsiębiorstwa. Celem restrukturyzacji jest stworzenie przesłanek do wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Restrukturyzacja jest równoważna z transformacją.

Historia[ | edytuj kod]

Powstanie zakładu[ | edytuj kod]

1 sierpnia 1969 powstał w Zabrzu oddział Zakładu Doświadczalnego przy Zakładach Mechaniki Precyzyjnej „Błonie” z Warszawy. Oddział miał przygotować podstawy pod powstanie nowego przedsiębiorstwa, a następnie nadzorować roboty inwestycyjne w powstającym zakładzie. Zajmowano się szkoleniem i kompletowaniem kadry dla potrzeb przyszłego przedsiębiorstwa, ale przede wszystkim stopniowo uruchamiano produkcję detali i zespołów dziurkarki taśmy papierowej DT-102. W 1970 r. na terenie zabrzańskiego osiedla „Helenka” rozpoczęła się budowa nowego zakładu. 1 października 1971 powołano do życia Przedsiębiorstwo Doświadczalne Produkcji Urządzeń Peryferyjnych – w pełni samodzielną jednostkę gospodarczą. Głównym zadaniem było wytwarzanie podzespołów do dziurkarek DT-102 dla przedsiębiorstwa „Błonie” oraz opanowanie nowych konstrukcji, technologii i zorganizowanie własnej produkcji dziurkarek.

Comp S.A. (GPW: [CMP]) - producent i dostawca elektroniczno-informatycznych, zintegrowanych rozwiązań systemowych wspomagających pracę handlu, usług, logistyki i przemysłu.Pożar – niekontrolowany proces spalania w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Warunkiem zapoczątkowania pożaru (podobnie jak w procesie spalania) jest istnienie trójkąta spalania:

W lipcu 1972 r. zakończono budowę nowej siedziby przedsiębiorstwa. Do grudnia 1973 r. trwał okres dochodzenia do projektowanej zdolności produkcyjnej. 1 stycznia 1974 nastąpiło przekształcenie Przedsiębiorstwa Doświadczalnego w Zakłady Urządzeń Komputerowych „Mera-Elzab”.

Pierwszy okres działalności[ | edytuj kod]

Mera-Elzab kojarzona była w tym okresie z produkcją perforatorów – urządzeń wejścia-wyjścia służących do przetwarzania impulsów elektrycznych na odpowiednie kombinacje otworów na taśmie papierowej. Konstrukcja ta była stosowana jako urządzenie wyjściowe EMC lub w torze transmisji danych. W dziedzinie dziurkarek taśmy papierowej i jednostek sterujących Mera-Elzab stał się znaczącym producentem w krajach RWPG. Najbardziej popularne modele tych urządzeń to oznaczone symbolami DT-105 i DT-105S oraz zestaw dziurkarka-czytnik SPTP3.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Siemens ˈziːməns, oficjalnie Siemens AG, zapis stylizowany SIEMENS – międzynarodowy koncern z branży energetycznej, elektrotechnicznej i telekomunikacyjnej. Główne siedziby przedsiębiorstwa znajdują się w Monachium i w Berlinie. Siemens AG notowany jest na Frankfurckiej Giełdzie Papierów Wartościowych.

Rozszerzeniu zdolności produkcyjnych służyło nawiązanie współpracy w 1972 z niemiecką firmą „Anker” w wyniku której rozpoczęto produkcję maszyny frankującej do automatycznego stemplowania przesyłek (m.in. frankoptyp z napędem ręcznym Junior 100, z napędem elektrycznym Junior 200).

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie – instytucja publiczna mająca na celu zapewnienie możliwości obrotu papierami wartościowymi (takimi jak akcje, obligacje, prawa poboru itp.) oraz niebędącymi papierami wartościowymi instrumentami finansowymi (takimi jak opcje, kontrakty terminowe) dopuszczonymi do obrotu giełdowego. Obrót regulowany jest przez regulamin giełdy, szczegółowe zasady obrotu giełdowego, Komisję Nadzoru Finansowego oraz ustawy:Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

W momencie powołania i budowy zakładów zakładano, że głównym produktem będą wyroby o przewadze mechaniki precyzyjnej. Kiedy okazało się, że możliwości zakładu i potrzeby rynku sięgają dalej dokonano przeprofilowania produkcji na urządzenia peryferyjne komputerów z przewagą elektroniki. Miało to miejsce w latach 1972–1974. Typowym elektronicznym produktem firmy był kalkulator inżynierski MERA-203 (kalkulator zmiennoprzecinkowy do obliczeń naukowo-badawczych), opracowany przez Zespół Konstrukcji Kalkulatorów Instytutu Maszyn Matematycznych w Zabrzu.

ComPAN 8 to ośmiobitowy mikrokomputer produkowany w latach osiemdziesiątych w zakładach MERA-ELZAB w Zabrzu. Zaprojektowany został w Zakładzie Systemów Automatyki Kompleksowej PAN (obecnie Instytut Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN ) w Gliwicach.Jednoosobowa spółka skarbu państwa – spółka utworzona w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego, której dokonuje Minister Skarbu Państwa na wniosek organu założycielskiego, dyrektora przedsiębiorstwa państwowego, rady pracowniczej lub z własnej inicjatywy.

Produkcja monitorów ekranowych[ | edytuj kod]

W latach 1976–1977 zakupiono licencję szwedzkiej firmy Stansaab Elektronik AB w oparciu o którą rozpoczęto produkcję systemów monitorów ekranowych serii MERA 7900.

W tym czasie zakład posiadał unikatowy w skali kraju park maszynowy pozwalający na produkowanie podzespołów mechanicznych i detali do wszystkich wyrobów (obróbka, wiórowa, plastyczna, cieplno-mechaniczna) – szwajcarskie prasy RASKIN, niemieckie frezarki sterowane numerycznie, piece hartownicze, tokarki, obrabiarki. Po uruchomieniu produkcji systemów monitorowych zakład wyposażono w specjalistyczne urządzenia technologiczne m.in. powstała nowoczesna lakiernia kineskopów.

Jednolity System Elektronicznych Maszyn Cyfrowych (JS EMC, Riad) – systemy komputerowe, opracowywane i produkowane przez kraje RWPG w latach 1970–1991.Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.

Pierwsze monitory współpracowały z komputerami IBM i RIAD (MERA 7900) w konfiguracji zdalnej i lokalnej. Oferowały dobór koloru ekranu, regulację natężenia światła, a ich wyposażenie stanowiły oddzielne klawiatury. Kolejne generacje monitorów współpracowały z systemami UNIVAC, Siemens (MERA 7950 S), ICL, IBM, Odra (MERA 7800), SM.

MERA 7900 – system i seria monitorów ekranowych produkowanych w Zakładach Urządzeń Komputerowych Mera-Elzab z Zabrza. Monitory dawały możliwość podłączenia także urządzeń wejściowych takich jak klawiatura, pióro świetlne czy drukarka, tworząc rodzinę terminali przeznaczonych do współpracy z systemami komputerowymi. System taki składał się z jednostki sterującej, monitora: zależnego lub niezależnego, oraz wyżej wymienionych urządzeń wejścia. Produkcja została uruchomiona na podstawie licencji szwedzkiej firmy Stansaab Elektronik AB zakupionej w latach 1976-1977. Monitory umożliwiały dobór barwy ekranu oraz regulację natężenia światła przez użytkownika.Meritum II, następca komputera Meritum I produkowany od 1985 roku w zakładach ELZAB-MERA. W stosunku do poprzednika miał rozbudowany interfejs stacji dysków i zmiany w pamięci ROM. To jednak nie mogło pomóc w konkurencji ze znacznie nowocześniejszymi komputerami takimi jak Atari oraz Commodore. Był to drugi model z serii komputerów Meritum.

Najliczniejszą grupę wyrobów stanowiły monitory ekranowe wolnostojące. Pierwszym modelem była MERA-7952 przeznaczona dla systemów minikomputerowych. Największą popularność na rynku zdobył terminal MERA-7953 (funkcjonalnie odpowiadający ówczesnemu standardowi – VT52 firmy DEC). Następnie pojawiły się w ofercie monitory semigraficzne (MERA 7955) z wyświetlaniem w kolorze, sterowane znakowo i inteligentne terminale z reżimem graficznym, a następnie monitory kolorowe, graficzne. Zakłady bardzo szybko przeszły od produkcji pojedynczych monitorów do systemów monitorowych. Jednym z przykładów była MERA 7911 D – stacja monitorowa do półautomatycznego sporządzania raportów dyspozytorskich.

Exorigo-Upos S.A. – producent oprogramowania, aplikacji oraz indywidualnych rozwiązań dla branży retail z siedzibą w Warszawie. Posiada oddziały i biura w Polsce, Wielkiej Brytanii, Czechach, Słowacji, Rumunii i na Ukrainie. Działa poprzez wyznaczonych dystrybutorów i przedstawicieli serwisowych na ponad 25 rynkach w Europie. Oddziały w Polsce zlokalizowane są w Gliwicach, Białymstoku, Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu. Zjednoczenie Przemysłu Automatyki i Aparatury Pomiarowej „Mera” – zjednoczenie z siedzibą w Warszawie przy Al. Jerozolimskich 202, skupiające zakłady o profilu produkcyjnym automatyka i pomiary.

W krótkim czasie od uruchomienia produkcji monitorów we wszystkich krajach RWPG pracowały urządzenia marki „Elzab-Mera” – w sumie eksportowano połowę produkcji (w tym także do tzw. „krajów II obszaru płatniczego”). Również niektóre modele perforatorów (DT-105) czy stacja przygotowania danych na taśmie papierowej SPTP-3 dla systemów minikomputerowych SM, zdominowały rynki RWPG.

Tokarka – obrabiarka przeznaczona do obróbki skrawaniem przedmiotów najczęściej o powierzchni brył obrotowych (wałki, stożki, kule, gwinty wewnętrzne i zewnętrzne). Narzędziem obróbczym są najczęściej nóż tokarski, wiertło lub narzędzia do gwintów. Obróbkę na tokarce nazywa się toczeniem. Toczenie wykonuje się poprzez wprawienie obrabianego przedmiotu w ruch obrotowy, a następnie skrawanie jego powierzchni narzędziem obróbczym. Obrabiany przedmiot mocuje się w tym celu w uchwycie bądź w kłach.IBM (ang. International Business Machines Corporation; potocznie zwany Big Blue, NYSE: IBM) – jeden z najstarszych koncernów informatycznych.

Oprócz podstawowej oferty – urządzeń do taśmy papierowej, monitorów ekranowych i systemów monitorowych, kalkulatorów programowalnych i systemów kalkulatorowych – firma prowadziła także serwis techniczny i szkolenia użytkowników, a także usługi kooperacyjne i obliczeniowe na własnej EMC.

RTDS-8 (Real Time Development System for 8 bit microprocesors), to mikrokomputerowy system uruchomieniowy, przeznaczony do wspomagania procesu uruchamiania 8-bitowych, prototypowych systemów mikrokomputerowych, pakietów lub oprogramowania oraz do ich testowania.Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).

Rozwój firmy zastopował w poważnym stopniu pożar, który 13.04.1983 r. zniszczył znaczną część hali produkcyjnej i magazyn wyrobów gotowych (w sumie straty oceniono na 211 mln złotych co stanowiło ok. 10% majątku trwałego firmy). Nie zawieszono jednak działalności zakładu. Natychmiast skompletowano i odtworzono park maszynowy, aby w szybkim tempie nadrobić opóźnienia produkcyjne. Osiem miesięcy po pożarze produkcja powróciła do odbudowanej hali.

Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Monitor ekranowy – urządzenie zaopatrzone w ekran będący źródłem światła, przetwarzające sygnały odbierane z urządzeń technicznych na obraz wyświetlany na własnym ekranie w trybie alfanumerycznym lub graficznym i oglądany z drugiej strony przez oglądającego.

Nowe możliwości technologii informatycznych lat osiemdziesiątych[ | edytuj kod]

Prace nad kolejnym systemem monitorów oraz klawiaturą RTDS-8 (był to system wspomagający uruchamianie systemów mikroprocesorowych 8-bitowych) stały się bezpośrednim impulsem do skonstruowania pierwszego polskiego komputera personalnego o nazwie Meritum. Rozwiązanie oparte było o mikroprocesor U880D, pamięć operacyjną o pojemności 48 kB, pamięć stałą 8 kB, pamięć obrazu 1 kB. W 1983 r. na Międzynarodowych Targach Poznańskich został po raz pierwszy zaprezentowany komputer osobisty Meritum I. W 1985 r. uruchomiono produkcję mikrokomputera profesjonalnego ComPAN-8 oraz udoskonaloną wersję komputera osobistego – Meritum II. W 1987 r. wybudowano halę produkcji urządzeń elektronicznych, z jednym z najnowocześniejszych w ówczesnym okresie w skali RWPG, wydziałem montażu elektronicznego.

UNIVAC to amerykańskie przedsiębiorstwo produkujące komputer typu mainframe. Powstało z wydziału komputerów korporacji Remington Rand, która w 1950 roku po nabyła Eckert-Mauchly Computer Corporation (firmę założoną 4 lata wcześniej przez twórców ENIACa).Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Najnowsza historia[ | edytuj kod]

Zmiany polityczno-gospodarcze w Polsce, które zapoczątkowały wybory w 1989 r., w ciągu kilku lat zmiotły z gospodarczego krajobrazu większość przedsiębiorstw dawnego Zjednoczenia MERA. z wyjątkiem Elzab-Mera. Okupione to było ogromnym wysiłkiem organizacyjnym i wieloma zmianami. W latach 1991–1992 nastąpił drastyczny spadek eksportu do krajów RWPG, które wcześniej były odbiorcą ponad 90% produkcji (najważniejszym odbiorcą był oczywiście ZSRR). Stopniowo rosła zagraniczna konkurencja na rynku polskim. W sytuacji zagrożenia bytu firmy postawiono na restrukturyzację – w 1992 r. nastąpiła zmiana prawna i narodziły się obecne Zakłady Urządzeń Komputerowych Elzab SA, jednoosobowa spółka skarbu państwa.

Międzynarodowe Targi Poznańskie (MTP) – największy organizator targów w Europie Środkowo-Wschodniej. MTP istnieją od 1921 r. W roku 2012 w ponad 80 wydarzeniach targowych organizowanych na terenie poznańskich targów wzięło udział niemal 11 tys. wystawców, w tym około 3 tys. gości zagranicznych i posiadają ok. 60% udziałów w rynku targowym w Polsce. MTP należą do organizacji skupiających liderów targowych z całego świata (UFI – Światowe Stowarzyszenie Przemysłu Targowego i Centrex – Międzynarodowy Związek Statystyk Targowych).BBI Capital Narodowy Fundusz Inwestycyjny S.A. (dawniej: Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego S.A.) – spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie, notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych, założona przez skarb państwa jako jeden z Narodowych Funduszy Inwestycyjnych.

W tym okresie rozpoczęto prace nad zupełnie nowym wyrobem – na zamówienie partnera zagranicznego powstawała pierwsza kasa komputerowa, urządzenie adresowane do handlu. Wejście w 1993 r. ustawy o VAT, zastało Elzab na etapie zaawansowanych prac nad tym projektem. Pojawiła się wówczas szansa na uratowanie i rozwój zakładu, którą wykorzystano dokonując szybkiej adaptacji urządzenia na rynek krajowy. W 1997 r. Elzab SA znalazł się w Grupie kapitałowej Relpol (odkupienie akcji). W 1998 r. akcje Elzab SA zadebiutowały na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. W latach 2000–2007 właścicielem większościowym akcji Elzab była Grupa MWCR (Włochy). W 2004 odbyła się publiczna subskrypcja akcji Serii D. W 2007 r. akcje Elzab nabyła od MWCR polska Grupa kapitałowa BBI Capital. W 2008 r. nastąpiła sprzedaż części akcji posiadanych przez BBI Capital na rzecz spółek Exorigo i UPOS System. Od 2011 r. właścicielem większościowego pakietu akcji jest COMP SA.

Elzab jest jednym z liderów rynku fiskalnego w Polsce, wiodącym dostawcą kas i drukarek fiskalnych. Spółka produkuje również wagi elektroniczne, szuflady kasowe, sprawdzarki cen, drukarki etykiet oraz akcesoria do integracji systemów kasowych.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Stacje ładowania samochodów elektrycznych | Elzab EcoPower, Elzab [dostęp 2021-10-22] (pol.).
  2. Sterylizatory powietrza ELZAB CARE https://care.elzab.pl/.
  3. Panele fotowoltaiczne ELZAB by Renevo https://renevo.elzab.pl/.
  4. Exorigo przejmuje akcje spółki Elzab, money.pl.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Strona internetowa Elzabu
  • ZUK Elzab S.A. – informacje w money.pl
  • Jacek Madeja, Pamiętacie polski komputer osobisty Meritum?. gazeta.pl, 2009




  • Reklama