Ekonomia behawioralna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ekonomia behawioralna – nauka interdyscyplinarna na pograniczu ekonomii i psychologii, badająca wpływ czynników psychologicznych, społecznych, poznawczych oraz emocjonalnych na podejmowanie decyzji gospodarczych przez jednostki i instytucje oraz konsekwencje tych decyzji.

Maurice Allais (ur. 31 maja 1911 w Paryżu, zm. 9 października 2010) – francuski ekonomista i inżynier, prof. École nationale supérieure des mines de Paris, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1988 roku.Psychologia poznawcza, nazywana niekiedy kognitywną (ang. cognitive psychology) – dziedzina psychologii zajmująca się problematyką poznawania przez człowieka otoczenia - tworzenia wiedzy o otoczeniu, która może być następnie wykorzystana w zachowaniu. Wiedzę przedstawia się jako struktury (reprezentacje umysłowe), a mechanizmy jej tworzenia jako procesy (procesy poznawcze), a całość zagadnienia - jako tworzenie i przekształcanie struktur poprzez procesy. Stąd też można stwierdzić, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem struktur i procesów poznawczych. Aktywność poznawczą opisuje się także jako przetwarzanie informacji przez system poznawczy (umysł) i stąd też można powiedzieć, że psychologia poznawcza zajmuje się badaniem organizacji i funkcjonowania umysłu. Zagadnieniami podstawowymi dla psychologii poznawczej zajmuje się również kognitywistyka (ang. cognitive science).

Tradycyjna teoria ekonomii oparta jest na teorii racjonalnego wyboru, zgodnie z którą decydenci to doskonale racjonalne podmioty gospodarcze czy osoby fizyczne – podmioty gospodarujące (homo oeconomicus), które dążą do maksymalizacji korzyści ekonomicznych. Ekonomia behawioralna weryfikuje założenia ekonomii neoklasycznej w oparciu o wyniki badań socjologicznych i psychologicznych. Według Richarda Thalera ekonomia neoklasyczna zakłada, że ludzie są zdolni wykonywać skomplikowane obliczenia, są pozbawieni emocji, nigdy nie tracą samokontroli i są całkowitymi egoistami. Jego zdaniem takie założenia mogą pomóc stworzyć skuteczny model przewidujący zachowanie eksperta w danym temacie, ale nie są przydatne do analizy zachowania przeciętnego konsumenta.

Finanse behawioralne oraz Ekonomia behawioralna to blisko związane dziedziny, które poprzez badania indywidualnych i społecznych skłonności poznawczych i emocjonalnych starają się wyjaśnić decyzje ekonomiczne i ich wpływ na ceny rynkowe, dochody i alokację środków produkcji. Obszary, którymi zajmują się obie nauki obejmują głównie racjonalność i jej brak u jednostek gospodarujących (Homo Oeconomicus). Modele zachowań obejmują zazwyczaj zagadnienia z dziedziny psychologii oraz ekonomii neoklasycznej.Daniel Kahneman (ur. 5 marca 1934 w Tel Awiwie) – amerykański psycholog i ekonomista, laureat nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii 2002 roku.

Celem ekonomii behawioralnej jest analiza zachowań podmiotów gospodarczych w zakresie motywacji psychologicznych – nie przyjmuje założeń odnośnie do zachowań, lecz bada, jakie one są w rzeczywistości, między innymi szybkość i sposób podejmowania decyzji w odniesieniu do nowych informacji uzyskanych przez uczestników rynku. Ekonomia behawioralna pozwala zrozumieć anomalie występujące przy podejmowaniu decyzji przez uczestników rynku, niewyjaśnione w oparciu o założenia racjonalności wyborów. Podstawowym pojęciem ekonomii behawioralnej jest błąd poznawczy.

Teoria uczuć moralnych (ang.: The Theory of Moral Sentiments) – tytuł dzieła szkockiego myśliciela i ekonomisty Adama Smitha wydanego w 1759 roku. Zawiera etyczne, filozoficzne, psychologiczne i metodologiczne podstawy do późniejszych prac Smitha takich jak Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, A Treatise on Public Opulence (1764), Essays on Philosophical Subjects (1795), Lectures on Justice, Police, Revenue, and Arms (1763).Francis Ysidro Edgeworth (ur. 8 lutego 1845 Edgeworthstown, Irlandia – zm. 13 lutego 1926 Oksford, Anglia) – ekonomista irlandzki związany z uniwersytetem w Oksfordzie, był współtwórcą ekonomii matematycznej i przedstawicielem starej ekonomii dobrobytu. Był redaktorem „Economic Journal” od momentu jego powstania w 1891 (po nim stanowisko redaktora objął John M. Keynes).

Historia[ | edytuj kod]

Związki między ekonomią a psychologią są widoczne w pracach filozofów starożytnej Grecji Ksenofonta (ok. 430–355 p.n.e.) i Arystotelesa (384–322 p.n.e.).

Teoria oczekiwanej użyteczności (ang. expected utility hypothesis) to hipoteza w teorii ekonomii dotycząca postępowania osób w warunkach ryzyka. Zgodnie z tą hipotezą, indywidualne osoby posiadają, lub zachowują się tak jakby posiadały, funkcję użyteczności U(·) zdefiniowaną na zbiorze pewnych alternatyw S i w obliczu ryzyka, gdy muszą wybrać losowe zdarzenie z wynikami w tym zbiorze, czynią to w taki sposób, aby zmaksymalizować wartość oczekiwaną funkcji użyteczności U(·).Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

W początkowym okresie rozwoju ekonomia klasyczna zawierała liczne odwołania do psychologii, etyki i moralności. Szkocki filozof Adam Smith (1723–1790) napisał Teorię uczuć moralnych (1759) – dzieło opisujące psychologiczne pryncypia indywidualnego zachowania, zauważając że na podejmowanie decyzji przez jednostki wpływ mają emocje, aprobaty, dezaprobaty, uczciwość i awersja do strat. Angielski filozof i ekonomista Jeremy Bentham (1748–1832) pisał obszerne teksty na temat psychologicznego podszycia utylitaryzmu. W dziele An Introduction to the Principles of Morals and Legislation nawoływał nie tylko do pomiaru użyteczności z konsumpcji, ale również do mierzenia szczęścia.

Lepkość, sztywność cen – powszechne zjawisko polegające na opóźnionym dostosowywaniu się cen do sił podaży i popytu; przykład niedoskonałości rynku.Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

Ekonomiści podczas rewolucji neoklasycznej na przełomie XIX i XX wieku zaczęli oddalać się od psychologii, jako że starali się naśladować nauki przyrodnicze, używając wyjaśnień zachowania ekonomicznego wywodzących się z przypuszczeń na temat natury czynników ekonomicznych – i jak uważał włoski ekonomista i socjolog Vilfredo Pareto (1848–1923) – na podstawie faktów empirycznych i bez stosowania pojęć takich jak użyteczność, wrażenia czy przyjmność (tzw. „przewrót paretowski”). Pomimo iż psychologia niemalże zniknęła z dyskusji o ekonomii na początku XX wieku, o psychologii ekonomicznej pisali m.in. francuski socjolog Gabriel Tarde (1843–1904) w dziele Psychologie économique (1902) i amerykański psycholog George Katona (1901–1981) w dziele Psychological Analysis of Economic Behavior (1951).

Ekonomia – nauka społeczna analizująca oraz opisująca produkcję, dystrybucję oraz konsumpcję dóbr. Słowo „ekonomia” wywodzi się z języka greckiego i tłumaczy się jako oikos, co znaczy dom i nomos, czyli prawo, reguła. Starożytni Grecy stosowali tę definicję do określania efektywnych zasad funkcjonowania gospodarstwa domowego.Exchange-traded fund (ETF) – jest to fundusz inwestycyjny, którego celem jest wierne odwzorowywanie wskazanego indeksu, a tytuły uczestnictwa są notowane na giełdzie.

Rozwinięto koncepcję homo oeconomicus – paradygmat przedstawiony przez Johna Stuarta Milla (1806–1873) i jej psychologiczny aspekt był zasadniczo racjonalny. Pomimo to, psychologiczne wyjaśnienia nadal dostarczały informacji wielu ekonomistom związanym z ekonomią neoklasyczną – m.in. Francisowi Edgeworthowi (1845–1926), Vilfredo Pareto (1848–1923), Irvingowi Fisherowi (1867–1947) czy Johnowi Maynardowi Keynes’owi (1883–1946).

Rynek finansowy – miejsce, gdzie dokonuje się transakcji środkami pieniężnymi. Przedmiotem rynku finansowego są walory finansowe występujące w postaci zmaterializowanej lub zdematerializowanej.Utylitaryzm (łacińskie utilis – użyteczny) – postawa zwana też filozofią zdrowego rozsądku, kierunek etyki zapoczątkowany w XVIII wieku, według którego najwyższym dobrem jest pożytek jednostki lub społeczeństwa, a celem wszelkiego działania powinno być „największe szczęście największej liczby ludzi".

Dominującym nurtem ekonomii stała się szkoła neoklasyczna, która sformalizowała i zmatematyzowała narzędzia analizy ekonomicznej, zbliżając ją do nauk ścisłych. Ekonomia neoklasyczna skupiła się na tym, w jaki sposób współdziałanie podaży i popytu na rynkach prowadzi do wyznaczenia cen, produkcji, podziału dochodów i bogactwa. Zachowanie podmiotów gospodarczych wyjaśnianie jest w oparciu o szereg założeń – racjonalne jednostki o nieograniczonych możliwościach przetwarzania informacji działają w interesie własnym w warunkach pełnej i doskonałej informacji w celu maksymalizacji oczekiwanej użyteczności lub zysku, a ich preferencje są spójne, także pod względem czasowym.

Jeremy Bentham (ur. 15 lutego 1748 w Londynie, zm. 6 czerwca 1832 tamże) – angielski prawnik, filozof i ekonomista, ponadto dżentelmen i ekscentryk. Reformator instytucji prawnych i społecznych, prekursor pozytywizmu prawniczego. Jeden z głównych przedstawicieli liberalizmu. Jeden z autorów filozoficznej koncepcji utylitaryzmu. W ekonomii zwolennik wolnego rynku. Jedną z najsłynniejszych jego myśli było przekonanie, że ludzie pragną w życiu przede wszystkim przyjemności cielesnych, które są dla nich ważniejsze niż dobro świata.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

Modele oczekiwanej użyteczności i zdyskontowanej użyteczności zaczęły zyskiwać szeroką akceptację, generując sprawdzalne hipotezy na temat podejmowania decyzji pod wpływem przypadkowości oraz konsumpcji międzyokresowej. Wkrótce wiele zaobserwowanych i powtarzających się anomalii zakwestionowało te hipotezy. W 1953 roku francuski ekonomista Maurice Allais (1911–2010) zaproponował eksperyment – tzw. paradoks Allais – w celu podważenia przewidywań teorii oczekiwanej użyteczności.

Nagroda Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych jest przyznawana przez Komitet Noblowski. Są to nagrody ufundowane przez Szwedzki Bank Narodowy, czyli nie pochodzą z funduszy, z których pochodzą Nagrody Nobla.Koszty utopione (ang. sunk costs) – koszty ponoszone w związku z koniecznością wejścia na dany rynek (zob. bariery wejścia). Można wśród nich wymienić:

W 1955 roku amerykański ekonomista Herbert Simon (1916–2001), jako jeden z pierwszych krytykował założenia o nieograniczonej zdolności do przetwarzania informacji i zaproponował teorię ograniczonej racjonalności (ang. bounded rationality) – podmioty gospodarcze dążą do rozwiązań, które są zadowalające, a nie „maksymalizujące”, innymi słowy – dosyć dobre, ale nie najlepsze. Teoria ograniczonej racjonalności została pogłębiona przez Richarda Cyerta (1921–1998) i Jamesa Marcha (1928–2018) w ich behawioralnej teorii firmy (1964), przez Daniela Kahnemana (ur. 1934) i Amosa Tversky’ego (1937–1996) w ich teorii perspektywy (1979), przez George’a A. Akerlofa (ur. 1940) w pracach nad asymetrią informacji, a także przez Douglassa Northa (1920–2015) i Olivera Williamsona (ur. 1932), którzy opracowali hipotezę niepewności behawioralnej. W latach 90. XX w. prace Simona legły u podstaw badań niemieckiego psychologa Gerda Gigerenzera (ur. 1947) i jego studenta Daniela Goldsteina (ur. 1969), którzy postulowali, że racjonalność decyzji zależy od struktur występujących w środowisku a ludzie są „racjonalni ekologicznie”, gdy wykorzystują ograniczone możliwości przetwarzania informacji, stosując proste i inteligentne algorytmy, które mogą prowadzić do niemal optymalnych wniosków.

Hiperbolicznym obniżeniem wartości określa się ludzką tendencję do preferowania wcześniejszych zysków nad późniejsze tym silniej, im oba zyski są bliższe obecnej chwili.Egoizm (łac. ego - ja) – nadmierna albo wyłączna miłość do samego siebie. Egoista kieruje się przeważnie własnym dobrem i interesem, nie zwracając zbytniej uwagi na potrzeby i oczekiwania innych. Odnosi wszystko do siebie, patrzy na świat poprzez pryzmat "JA", nie uznaje wewnętrznie systemu wartości społecznie akceptowanych.

W latach 60. XX w. psychologia poznawcza zaczęła wyjaśniać rolę mózgu jako narzędzia przetwarzania informacji (w przeciwieństwie do modeli behawiorystycznych). Psycholodzy tacy jak Ward Edwards (1927–2005), Amos Tversky (1937–1996) i Daniel Kahneman (ur. 1934) zaczęli porównywać swoje kognitywne modele podejmowania decyzji pod wpływem ryzyka i przypadkowości do modeli ekonomicznych racjonalnego zachowania.

Gabriel Tarde (ur. 12 marca, 1843 w Sarlat, Francji, zm. 13 maja, 1904 w Paryżu), francuski socjolog, psycholog społeczny, filozof i kryminolog. Przez większość życia pracował jako prowincjonalny wykładowca, pod koniec życia został profesorem Collège de France. Wszechstronny myśliciel, uznawany za jednego z prekursorów socjologii i psychologii społecznej.John Maynard Keynes, 1. baron Keynes (ur. 5 czerwca 1883 w Cambridge, zm. 21 kwietnia 1946 w Firle, Wielka Brytania) – angielski ekonomista, twórca teorii interwencjonizmu państwowego w dziedzinie ekonomii i finansów państwowych. Był synem logika i ekonomisty Johna Neville’a Keynesa (1852-1949) i Ady Florence Keynes z domu Brown (1861-1958) brytyjskiej pisarki.

W 1967 roku amerykański ekonomista Gary Becker (1930–2014) wysunął ekonomiczną teorię przestępstw, co przyczyniło się do dalszego zainteresowania rolą psychologii w procesach podejmowania decyzji. W 1976 roku wydał książkę The Economic Approach to Human Behaviour, w której przedstawił założenia teorii racjonalnego wyboru. Becker zastosował tę teorię do badań nad przestępczościa czy małżeństwem, i uważał, że inne dyscypliny, takie jak socjologia, mogą uczyć się z założenia o „racjonalnym człowieku”.

Teoria ekonomiczna w prawie karnym – najmłodszy nurt w prawie karnym; polega na stosowaniu teorii ekonomicznych w procesie badania zjawisk z zakresu prawa karnego i poszukiwanie zastosowania instrumentarium ekonomicznego dla rozwiązywania problemów penalnych. Iriving Fisher (ur. 27 lutego 1867 w Nowym Jorku, zm. 29 kwietnia 1947 r. w Nowym Jorku) – ekonomista amerykański, przedstawiciel szkoły neoklasycznej w ekonomii. Zajmował się ilościową teorią pieniądza oraz teorią dystrybucji.

W 1979 roku Kahneman i Tversky w artykule Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk przedstawili teorię perspektywy (ang. prospect theory), która wyjaśniała podejmowanie decyzji w warunkach ryzyka i pokazywała, że decyzje nie zawsze są optymalne a gotowość do podejmowania ryzyka zależy od kontekstu – zysku lub strat. Autorzy zastosowali techniki psychologii poznawczej dla wyjaśnienia anomalii ekonomicznych – zachowań nieracjonalnych. Ludzie bardziej nie lubią strat niż lubią zyski.

W teorii perspektywy niechęć do straty określa ludzką tendencję do preferowania unikania strat nad zdobywanie zysków. Pociąga to za sobą nadmierną ostrożność przy ryzykowaniu utraty czegoś, co się już posiada, a jednocześnie brak ostrożności przy dążeniu do zysków. Daje to podstawy do działań marketingowych polegających na odpowiednim formułowaniu ofert, tak aby klienci postrzegali skorzystanie z nich jako uniknięcie straty.Oliver Eaton Williamson (ur. 27 września 1932) – amerykański ekonomista, znany autor prac w temacie ekonomii kosztu transakcyjnego, student Ronalda Coasego, Herberta Simona oraz Richarda Cyerta.

W 1980 roku Richard Thaler (ur. 1945) opublikował artykuł Toward a Positive Theory of Consumer Choice, w którym zakwestionował teorię racjonalnego wyboru (rozumianą jako maksymalizację użyteczności przy każdej podejmowanej decyzji) jako podstawę do prognozowania zachowań ekonomicznych konsumenta. Swoją krytykę oparł m.in. na teorii perspektywy, kosztach utopionych, samokontroli i podejmowaniu zobowiązań.

Amos Nathan Tversky, hebr. עמוס טברסקי (ur. 16 marca 1937 w Hajfie, zm. 2 czerwca 1996 w Stanford) – amerykańsko-izraelski psycholog.Błąd poznawczy – w poznaniu społecznym ogólne określenie wzorca nieracjonalnego spostrzegania rzeczywistości, mającego wpływ na ludzkie postawy, emocje, rozumowanie lub zachowania (działania). Badaniem błędów poznawczych zajmują się nauki społeczne.

Na przestrzeni lat różne inne cechy psychologiczne zostały uwzględnione w teorii ekonomii behawioralnej, m.in. nadmierna pewność siebie, stronniczość projekcji czy efekty ograniczonej uwagi. W 1985 roku zorganizowano na uniwersytecie w Chicago konferencję, która zgromadziła czołowych naukowców – ekonomistów i psychologów, by zająć się implikacjami założeń racjonalności leżących u podstaw ekonomii i ocenić znaczenie dowodów dokumentujących naruszenia racjonalnych zachowań dla rozwoju zarówno ekonomii teoretycznej, jak i stosowanej. Po śmierci Tverskiego w 1996 roku, wydano zbiory artykułów w specjalnych edycjach pism naukowych dedykowanych pamięci Tverskiego: The Quarterly Journal of Economics (1997), The Journal of Risk and Uncertainty (1998) i Cognitive Psychology (1999). W 2002 roku Daniel Kahneman otrzymał nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii za zintegrowanie wniosków z badań psychologicznych z naukami ekonomicznych, szczególnie dotyczących ludzkich osądów i podejmowania decyzji w warunkach niepewności.

Robert J. Shiller (ur. 29 marca 1946 w Detroit, Michigan) – amerykański ekonomista, profesor Yale University. Od 1980 roku jest związany z National Bureau of Economic Research (NBER). W 2005 roku był wiceprezydentem Amerykańskiego Stowarzyszenia Ekonomicznego, a w latach 2006-07 prezydentem Eastern American Economic Society. Jest współzałożycielem i głównym ekonomistą firmy MacroMarkets LLC. Shiller znajduje się na liście 100 najbardziej wpływowych ekonomistów wg IDEAS.Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.

Ekonomia behawioralna zajmowała się również problemem wyboru międzyokresowego. Czołowym konceptem jest ten o hiperbolicznej utracie wartości, zaproponowany w 1975 roku przez George’a Ainslie (ur. 1944) i rozwinięty m.in. przez Davida Laibsona (ur. 1966) i Matthew Rabina (ur. 1963). Teoria dyskontowania hiperbolicznego opisuje tendencję, zgodnie z którą wcześniejsze zyski są preferowane nad późniejszymi tym silniej, im bliższe są chwili obecnej.

Herbert Alexander Simon (ur. 15 czerwca 1916 w Milwaukee, Wisconsin, zm. 9 lutego 2001 w Pittsburghu, Pensylwania) – amerykański polihistor: ekonomista, informatyk, socjolog i psycholog, laureat nagrody Turinga (wraz z Allenem Newellem) w 1975 i Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1978 roku.Asymetria informacji (ang. information asymmetry) – w ekonomii oznacza sytuację, w której jedna ze stron transakcji dysponuje większą liczbę informacji od drugiej strony. Stronę, która jest lepiej poinformowana, określa się mianem pełnomocnika (agenta), a stronę poinformowaną gorzej, nie dysponującą pełnią informacji, mianem mocodawcy (principal).

Ekonomia behawioralna znalazła szczególne zastosowanie w dziedzinie finansów. Klasyczne modele finansowe zakładały perfekcyjny rynek działający w oparciu o pełne informacje i racjonalne zachowania i oczekiwania. Takie założenia powodowały, że w długim okresie nie było możliwe uzyskania dodatniej stopy wzrostu z inwestycji, ponieważ dzięki wszystkowiedzącym racjonalnym graczom, poziom cen i spadek stopy zysku dopasowywał się do poziomu normalnego. Stało to w sprzeczności z obserwacjami empirycznymi. Anomalie rynkowe powodowane są błędami poznawczymi i innymi błędami jakie popełniają ludzie przy przetwarzaniu informacji.

Teoria racjonalnego wyboru (TRW) – teoria badająca i modelująca zachowania społeczne i ekonomiczne. Jest ona dominującym paradygmatem w mikroekonomii. TRW wywodzi się z psychologii społecznej, politologii i ekonomii, jest więc interdyscyplinarna.Ekonomia klasyczna – szkoła myśli ekonomicznej, zapoczątkowana w drugiej połowie XVIII w. przez Adama Smitha, uważana za pierwszy współczesny, naukowy kierunek ekonomiczny. Do najważniejszych przedstawicieli kierunku poza Adamem Smithem zalicza się Williama Petty, Davida Ricardo, Thomasa Malthusa, Johna Stuarta Milla oraz Johanna Heinricha von Thünena. Niektórzy autorzy, jak na przykład John Maynard Keynes, rozszerzają definicję ekonomii klasycznej także na Karola Marksa.

W 2013 roku ekonomista Robert J. Shiller otrzymał nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii za wkład w empiryczną analizę cen aktywów.

Metodologia[ | edytuj kod]

Początkowo ekonomia behawioralna i teorie finansowe były rozwijane prawie wyłącznie przez eksperymentalne obserwacje i wyniki sondaży, aczkolwiek w ostatnich czasach dane zaczerpnięte z realnego świata zajęły bardziej poważną pozycję. Funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy uzupełnił te starania poprzez jego użytek w określeniu, które obszary mózgu są aktywne podczas różnych etapów podejmowania decyzji ekonomicznych. Eksperymenty symulujące sytuacje rynkowe jak handel na rynku papierów wartościowych oraz aukcje są postrzegane jako szczególnie przydatne, jako że mogą być używane w celu izolacji efektu konkretnego odchylenia na podstawie zachowania; zaobserwowane zachowanie rynkowe może być wyjaśnione na wiele sposobów, ostrożnie zaprojektowane eksperymenty mogą zawęzić grono wiarygodnych wyjaśnień. Eksperymenty są zaprojektowane tak, aby były motywacyjno-kompatybilnymi, a zobowiązujące transakcje z wykorzystaniem prawdziwych pieniędzy są „normą”.

Hipoteza rynku efektywnego (ang. efficient market hypothesis) to teza rozważana w finansach, zgodnie z którą w każdej chwili ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie informacje dostępne na ich temat.Gary Stanley Becker (ur. 2 grudnia 1930 w Pottsville, Pensylwania) – amerykański ekonomista, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1992 roku (wcześniej otrzymał John Bates Clark Medal, 1967).


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Uniwersytet Michigan (en. University of Michigan) – publiczna, państwowa szkoła wyższa w stanie Michigan, USA. Założony w roku 1817 w Detroit, został przeniesiony do Ann Arbor w 1837.
Vernon Lomax Smith (ur. 1 stycznia 1927 w Wichita, Kansas) – amerykański ekonomista, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 2002 roku.
Adam Smith /ˈædəm ˈsmɪs/ (ur. 16 czerwca 1723 w Kirkcaldy, zm. 17 lipca 1790 w Edynburgu) – szkocki myśliciel i filozof, autor Badań nad naturą i przyczynami bogactwa narodów (1776), które były jedną z pierwszych prób usystematyzowania wiedzy na temat historii rozwoju przemysłu i handlu w Europie.
Podaż (ang. supply) to ilość dóbr, oferowana na rynku przez producentów przy określonej cenie, przy założeniu niezmienności innych elementów charakteryzujących sytuację na rynku (ceteris paribus). Zależność między ceną a podażą przedstawia krzywa podaży.
Teoria perspektywy – teoria psychologiczna autorstwa Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego, tłumacząca podejmowanie przez ludzi decyzji w warunkach ryzyka. Teoria perspektywy jest sprzeczna z dominującą w głównym nurcie ekonomii teorią użyteczności oczekiwanej.
Douglass Cecil North (ur. 5 listopada 1920 w Cambridge, Massachusetts) – amerykański ekonomista i historyk, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1993 roku, którą otrzymał za "wkład w odnowę historii gospodarczej poprzez zastosowanie teorii ekonomicznych". Razem z nim nagrodę otrzymał Robert Fogel.
Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku

Reklama