• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ekologia gatunku

    Przeczytaj także...
    Charles J. Krebs (ur. 17 września 1936 w Saint Louis) – amerykański zoolog i ekolog, naukowiec i pedagog, profesor Wydziału Zoologii Indiana University i University of British Columbia, autor popularnej, wielokrotnie wznawianej książki Ecology. The Experimental Analysis of Distribution and Abundance („Ekologia. Eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności”, PWN), uznawanej za podstawowy podręcznik ekologii na całym świecie.Bodziec (fizjologia) - uczucie, czynnik fizyczny lub biochemiczny powodujący specyficzną reakcję receptorów nerwowych lub innej komórki; bądź rozpoczynający ciąg reakcji w układach: nerwowym lub hormonalnym; zmiana środowiska zewnętrznego, w którym znajduje się dana komórka lub narząd.
    Rozmnażanie, reprodukcja – właściwy wszystkim organizmom proces życiowy polegający na wytwarzaniu potomstwa przez organizmy rodzicielskie.

    Ekologia gatunkudyscyplina nauk biologicznych, część ekologii obejmująca ekologię populacyjną i ewolucyjną, zajmująca się zagadnieniami ewolucji historii życiowych gatunków (stylu życia) i strategii życiowych, mechanizmami powstawania adaptacji oraz problemami zmian rozmieszczenia i liczebności w populacjach jednogatunkowych.

    Kohorta – termin stosowany w statystyce i naukach stosujących ją (np. demografia, medycyna), oznaczający zbiór obiektów, najczęściej ludzi, wyodrębniony z populacji z uwagi na zachodzące jednocześnie dla całego zbioru wydarzenie lub proces w celu przeprowadzenia analizy. Kohorta powinna być wyodrębniona na podstawie istotnych statystycznie cech i jednorodna pod ich względem. Badania z użyciem kohorty zwane są badaniami kohortowymi.Ekologia populacyjna, populacjologia (także demekologia) – część ekologii gatunku, która dotyczy zmian liczebności populacji jednogatunkowych, zachodzących pod wpływem czynników ekologicznych (biotycznych i abiotycznych).

    Geneza[]

    Historycznie ekologia była dzielona na:

  • autekologię – naukę o pojedynczych organizmach w ich środowisku, inaczej „ekologię organizmów”, „fizjologię reakcji” (Herbert Andrewartha, 1961), „ekologię fizjologiczną” (Charles J. Krebs, Ecology. The Experimental Analysis of Distribution and Abundance wyd. 4, 1994),
  • synekologię – naukę o zbiorowościach organizmów (zespołach, populacjach, biocenozach).
  • W związku z szybkim rozwojem biologii ewolucyjnej ten historyczny podział stracił znaczenie. Wyjaśniając przyczynę zmiany linii podziału obszaru badań ekologicznych January Weiner pisał, że współczesna ekologia zmierza do zrozumienia bioróżnorodności i zagadnień liczebności organizmów i ich rozmieszczenia w oparciu o wiedzę dotyczącą mechanizmów dziedziczenia i procesów doboru naturalnego. Aby osiągnąć ten cel, musi zajmować się zjawiskami przebiegającymi w obrębie każdego z milionów ziemskich gatunków w skali wielu pokoleń, żyjących w zróżnicowanych i zmiennych warunkach:

    Dziedziczenie - sposób przekazywania genów potomstwu. Dziedziczenie następuje w momencie łączenia się rodzicielskich gamet i powstawania zygoty u organizmów rozmnażających się płciowo oraz w czasie podziału rodzicielskiej komórki lub fragmentu ciała (np. plechy), którego następstwem jest powstanie nowego osobnika u organizmów rozmnażających się bezpłciowo.Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji. Wraz z nowymi mutacjami wpływa to w sposób ciągły na bieżącą pulę genową populacji, a przez to w każdym momencie kształtuje jej przeciętny fenotyp. Zależnie od siły doboru oraz szybkości wymiany pokoleń, po krótszym lub dłuższym czasie, w stosunku do stanu populacji wyjściowej powstają tak duże różnice, że można mówić o odrębnych gatunkach.

    Zakres[]

    W zakres tak zdefiniowanej ekologii gatunku January Weiner włącza m.in. zagadnienia:

  • regulacja liczebności populacji – m.in. konkurencja wewnątrzgatunkowa, samoprzerzedzenie i terytorializm, stabilizująca rola zmienności osobniczej (model Adama Łomnickiego), problem najmniejszej populacji żywotnej i efektywnej wielkości populacji,
  • demografia ekologiczna – m.in. losy osobników, wskaźnik zastępowania (miary reprodukcji netto), tabele i krzywe przeżywalności (losy kohorty), prognozowanie zmian liczebności oraz struktury populacji (piramidy płci i wieku),
  • strategie ewolucyjne gatunków i kształtowanie strategii życiowych przez dobór naturalny (m.in. strategia stabilna ewolucyjnie), w tym np. rola płodności i śmiertelności, znaczenie wielkości ciała.
  • Uwagi

    1. Historia życiowa organizmu (ang. life history) – ciąg wydarzeń w życiu osobnika (kolejne etapy rozwoju, np. od zapłodnienia do śmierci), charakterystyczny dla gatunku (zob. podstawowe pojęcia ekologii ewolucyjnej).
    2. Reakcja fizjologiczna – odpowiedź organizmu lub jego narządów na działanie różnego rodzaju bodźców.

    Przypisy

    1. Ekologia organizmów. W: Przemysław Trojan: Ekologia ogólna > Zasady autekologiczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 42–44. ISBN 83-01-02275-2.
    2. Juliusz C. Chojnacki: Podstawy ekologii i ochrony środowiska (pol.). W: miniskrypt [on-line]. www.zut.edu.pl. [dostęp 2013-11-02].
    3. Ekologia fizjologiczna. W: Charles J. Krebs: Ekologia. Eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności. Wyd. 4. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 37–39. ISBN 978-83-01-16552-9.
    4. Ekologia współczesna. W: January Weiner: op.cit. Życie i ewolucja biosfery. Podręcznik ekologii ogólnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 22–25. ISBN 83-01-14047-X.
    5. Ekologia gatunku. W: January Weiner: Życie i ewolucja biosfery. Podręcznik ekologii ogólnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 459–516. ISBN 83-01-14047-X.

    Linki zewnętrzne[]

  • Species Ecology (ang.). W: Ornisne (project National Science Foundation) [on-line]. [dostęp 2013-07-04].
  • Fizjologia (gr. φυσιολογία, od φύσις - natura + λόγος - nauka) – nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów.Dobór naturalny (selekcja naturalna) – jeden z mechanizmów ewolucji biologicznej, prowadzący do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających ich przeciętne przystosowanie, czyli adaptację do warunków środowiskowych, poza okresem wymierania.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Przemysław Trojan ps. „Skiba” (ur. 22 sierpnia 1929 w Pruszkowie koło Warszawy) – polski biolog (spec. zoologia-entomologia, ekologia) związany z SGGW w Warszawie oraz Muzeum i Instytutem Zoologii PAN w Warszawie.
    Populacja biologiczna – zespół organizmów jednego gatunku żyjących równocześnie w określonym środowisku i wzajemnie na siebie wpływających, zdolnych do wydawania płodnego potomstwa. Nie jest to jednak suma osobników jednego gatunku, a zupełnie nowa całość.
    Dyscyplina naukowa – część dziedziny naukowej, społecznie zorganizowana działalność badawcza nastawiona na wytwarzanie informacji (badania) oraz stosowania rezultatów tej działalności (teorie) w praktyce.
    Krzywa przeżywalności – graficzna ilustracja statystycznych danych dotyczących liczebności populacji, jej struktury wiekowej i śmiertelności w poszczególnych klasach wiekowych. Dane są gromadzone w tabelach przeżywania, zawierających np. określone dla poszczególnych klas wartości liczby osobników dożywających do początku klasy i ich udział w całej populacji, liczbę należących do każdej klasy osobników umierających i wynikający z tych wartości współczynnik śmiertelności. Kształt krzywych przeżywalności wskazuje, jakie strategie życiowe stosują poszczególne gatunki dla przetrwania populacji w ekosystemie. Umożliwiają oszacowanie średniej długości życia osobników i wskazanie okresu występowania największej śmiertelności.
    Struktura płci i wieku – udział różnych grup wiekowych w populacji z uwzględnieniem podziału na płeć. Udział ten graficznie przedstawia się za pomocą schematu, zwanego piramidą płci i wieku.
    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:
    Terytorializm – forma instynktownych zachowań u zwierząt polegająca na obronie obszaru (terytorium) uznanego za własny. Objawia się wzmożoną agresją wobec przedstawicieli własnego lub innych gatunków. Częściej obserwowany u samców, szczególnie w okresie godowym.

    Reklama