• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Egzystencjalizm



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Blaise Pascal, wym. [blɛz paskal], pol. Błażej Pascal (ur. 19 czerwca 1623 w Clermont-Ferrand, zm. 19 sierpnia 1662 w Paryżu) – francuski matematyk, fizyk i filozof religii. Był niezwykle uzdolnionym dzieckiem, wyedukowanym przez ojca. Jego wczesne dzieła powstawały spontanicznie, lecz w istotny sposób przyczyniły się do rozwoju nauki. Miał on znaczący wkład w konstrukcję mechanicznych kalkulatorów i mechanikę płynów; sprecyzował także pojęcia ciśnienia i próżni, uogólniając prace Torricellego. W swoich opracowaniach bronił metody naukowej. Friedrich Wilhelm Nietzsche (ur. 15 października 1844 w Röcken w okolicach Naumburg (Saale), zm. 25 sierpnia 1900 w Weimarze) – filozof, filolog klasyczny, prozaik i poeta. Kategorią centralną filozofii Nietzschego jest filozofia życia, ujmowanie rzeczywistości, a więc także człowieka, jako życia. Prowadzi to do zanegowania istnienia ukrytego sensu i układu świata - esencji, rzeczywistość staje się wobec tego chaosem. Konsekwencję tego stanowi radykalna krytyka chrześcijaństwa oraz współczesnej autorowi zachodniej kultury, jako opartych na tym złudzeniu. Istotny jest także szacunek wobec wartości obecnych w antycznej kulturze greckiej, wraz z postulatem powrotu do niej.
    Historia[ | edytuj kod]

    Kierkegaard i Nietzsche[ | edytuj kod]

    Søren Kierkegaard i Friedrich Nietzsche to dwaj pierwsi filozofowie uważani za fundamentalnych dla ruchu egzystencjalistycznego, chociaż żaden z nich nie używał terminu „egzystencjalizm” i nie jest jasne, czy poparliby egzystencjalizm XX wieku. Koncentrowali się raczej na subiektywnym ludzkim doświadczeniu niż na obiektywnych prawdach matematyki i nauki, które ich zdaniem były zbyt oderwane lub obserwacyjne, aby naprawdę pojąć ludzkie doświadczenie. Podobnie jak Pascala interesowała ich „cicha” ludzka walka z pozornym absurdem życia oraz wykorzystanie rozrywki, by uciec od nudy. W przeciwieństwie do Pascala, Kierkegaard i Nietzsche również rozważali rolę dokonywania wolnych wyborów, szczególnie w odniesieniu do podstawowych wartości i przekonań oraz tego, jak takie wybory zmieniają naturę i tożsamość wybierającego. „Rycerz wiary” Kierkegaarda i „Übermensch” Nietzschego reprezentują ludzi, których cechuje wolność, ponieważ określają naturę własnego istnienia. Wyidealizowana jednostka Nietzschego wymyśla własne wartości i tworzy warunki, które ją cechują. Inaczej jest u Kierkegaarda, który nie jest tak wrogo nastawiony do chrześcijaństwa jak Nietzsche, i pisze pseudonimem, że obiektywna pewność prawd religijnych, szczególnie chrześcijańskich, jest nie tylko niemożliwa, ale nawet oparta na logicznych paradoksach. Nadal jednak sugeruje, że skok wiary jest możliwym środkiem do osiągnięcia przez człowieka wyższego etapu egzystencji, który przekracza i zawiera zarówno wartość estetyczną, jak i etyczną życia. Kierkegaard i Nietzsche byli także prekursorami innych ruchów intelektualnych, w tym postmodernizmu i różnych aspektów psychoterapii. Jednak Kierkegaard uważał, że jednostki powinny żyć zgodnie z własnym myśleniem.

    Nihilizm (od łac. nihil - nic) – pogląd filozoficzny całkowicie lub częściowo negujący istnienie pewnych bytów. Rozróżnia się kilka kategorii tego pojęcia:Pesymizm (fr. pessimisme, łac. pessimus – najgorszy) – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm.

    Dostojewski i Sartre[ | edytuj kod]

    Pierwszym ważnym dla egzystencjalizmu pisarzem był Rosjanin Fiodor Dostojewski. „Notatki z podziemia” przedstawiają człowieka niezdolnego do dopasowania się do społeczeństwa i niezadowolonego z tożsamości, które stworzył dla siebie. Jean-Paul Sartre w swojej książce o egzystencjalizmie „Egzystencjalizm jest humanizmem” jako przykład egzystencjalnego kryzysu wskazał na „Braci Karamazow” Dostojewskiego. Stwierdzenie Iwana Karamazowa „Jeśli Boga nie ma, to wszystko wolno” Sartre przypisuje samemu Dostojewskiemu, choć cytat ten nie znajduje się w powieści. Jednak podobne sformułowanie wprost wyrażono w powieści, gdy Alosza odwiedza Dymitra w więzieniu. Dymitr wspomina swoje rozmowy z Rakitinem, w których padło zdanie „A zatem, jeśli On nie istnieje, człowiek jest królem ziemi, wszechświata”. Również inne powieści Dostojewskiego omawiały kwestie poruszane w filozofii egzystencjalnej, prezentując wątki odbiegające od świeckiego egzystencjalizmu, na przykład bohater „Zbrodni i kary” Raskolnikow przeżywa kryzys egzystencjalny, a następnie idzie w stronę światopoglądu chrześcijaństwa prawosławnego, podobnego do tego, za którym opowiadał się sam Dostojewski.

    Miguel de Unamuno y Jugo (ur. 29 września 1864 w Bilbao, zm. 31 grudnia 1936 w Salamance) – hiszpański filozof, pisarz, dramaturg i poeta, rektor Uniwersytetu w Salamance, z pochodzenia Bask. Zrozpaczony działaniami Republiki poparł początkowo generała Francisca Franco. Nie mógł jednak zignorować rzezi i morderstw, których ofiarami padli jego przyjaciele: Casto Prieto (burmistrz Salamanki), Salvador Vila oraz Federico García Lorca. Wziął udział w Festiwalu Rasy Hiszpańskiej, zorganizowanym 12 października 1936 r. W odpowiedzi na gwałtowne ataki profesora Francisca Maldonado przeciwko Katalończykom i Baskom wygłosił przemowę przeciwko ideom nacjonalistów. Prawdopodobnie tylko obecność żony generała Francisca Franco uratowała go przed linczem. Generał Franco życzył sobie rozstrzelania filozofa, nie uczynił tego jednak ze względu na jego międzynarodową sławę i reakcje, jakie wywołało za granicą morderstwo Federico Garcíi Lorki .Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    Jaspers i Heidegger[ | edytuj kod]

    Niemiecki psycholog i filozof Karl Jaspers – który później opisał egzystencjalizm, określając go „fantomem” wykreowanym przez społeczeństwo – skonstruował własną myśl, pod silnym wpływem Nietzschego i Kierkegaarda, którą nazwał filozofią egzystencji. Zdaniem Jaspersa owa filozofia egzystencji jest sposobem myślenia umożliwiającym człowiekowi dążenie do stawania się sobą. Ten sposób myślenia nie zajmuje się poznaniem przedmiotów, lecz klaruje i urzeczywistnia egzystencję myśliciela. Jaspers, profesor na Uniwersytecie w Heidelbergu, znał się z Martinem Heideggerem, który z kolei był profesorem w Marburgu, zanim przejął stanowisko po Husserlu we Fryburgu w 1928 roku. Prowadzili wiele dyskusji filozoficznych, które zostały urwane po wyrażeniu poparcia przez Heideggera dla nazizmu. Obaj podziwiali Kierkegaarda, a w latach trzydziestych dwudziestego wieku Heidegger prowadził obszerne wykłady na temat Nietzschego. W oparciu o filozofię egzystencjalną Kierkegaarda i Nietzschego Heidegger wytworzył własną odmianę egzystencjalizmu, wyrażoną w dziele „Sein und Zeit”, gdzie średniowieczne transcendentalia (aspekty bytu absolutnego) zostają zastąpione egzystencjaliami (aspektami bytu skończonego, ludzkiego, Dasein). Później jednak w „Liście o humanizmie” Heidegger odżegnywał się od terminu „egzystencjalizm”.

    Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.

    Główni przedstawiciele[ | edytuj kod]

  • Enzo Paci
  • Martin Heidegger (uznawany także za przedstawiciela fenomenologii)
  • Karl Jaspers (on sam odrzucał to zakwalifikowanie)
  • Simone de Beauvoir
  • Jean-Paul Sartre
  • Martin Buber
  • Gabriel Marcel
  • Søren Kierkegaard
  • Nicola Abbagnano
  • Albert Camus (wielokrotnie podkreślał, że czuje się zaskoczony takim porównaniem i wielokrotnie się od tego odżegnywał)
  • Franz Kafka
  • Miguel de Unamuno
  • Maurice Merleau-Ponty
  • Emil Cioran
  • Karl Theodor Jaspers (ur. 23 lutego w Oldenburgu 1883, zm. 26 lutego 1969 w Bazylei) – niemiecki psychiatra i filozof, główny przedstawiciel egzystencjalizmu.Prąd literacki (zwany także nurtem lub kierunkiem literackim) - pojęcie historycznoliterackie węższe w stosunku do okresu literackiego. Jest to ewoluujący zespół cech artystycznych, ideowych, kompozycyjnych oraz stylistyczno-językowych, który pojawia się w utworach literackich w określonym czasie historycznym. Narodziny takiego prądu mogą mieć charakter świadomej działalności twórców literatury (ogłoszenie manifestu lub sformułowanie programu literackiego), lub mogą mieć charakter dyskursu. Elementami tworzącymi nowy kierunek literacki są wspólne idee lub zbieżny światopogląd artystów, podobna poetyka (rozumiana jako sposób organizacji dzieła literackiego), wspólne tematy lub motywy literackie oraz preferowane środki artystyczne (językowe, stylistyczne i kompozycyjne).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Simone de Beauvoir (wym. simɔn: də bov’waʀ), właśc. Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand de Beauvoir (ur. 9 stycznia 1908 w Paryżu, zm. 14 kwietnia 1986 tamże) – francuska pisarka, filozofka i feministka.
    Gabriel Honoriusz Marcel (ur. 7 grudnia 1889 w Paryżu, zm. 8 października 1973 tamże) – francuski filozof, myśliciel religijny, wykładowca, dramaturg, krytyk literacki. Współtwórca i jeden z głównych przedstawicieli egzystencjalizmu chrześcijańskiego.
    Teizm (gr. θεoς „bóg”) – wiara w istnienie Boga, bogów lub bogiń, którzy są osobami ingerującymi w losy świata lub jest on ich dziełem; czuwającymi nad biegiem wydarzeń lub podtrzymującymi świat w istnieniu oraz pogląd filozoficzno-religijny głoszący, że tacy bogowie istnieją.
    Immanuel Kant (ur. 22 kwietnia 1724 w Królewcu, zm. 12 lutego 1804 tamże) – niemiecki filozof oświeceniowy, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim.
    Fenomenologia – XX-wieczny kierunek filozoficzny, którego głównymi twórcami i reprezentantami są Edmund Husserl oraz Max Scheler (w dużej mierze niezależny od Husserla), a także wytworzona przez ten kierunek metoda badań filozoficznych, stosowana przez filozofów egzystencji.
    Martin Buber (ur. 8 lutego 1878 w Wiedniu, zm. 13 czerwca 1965 w Jerozolimie) – austriacki filozof i religioznawca pochodzenia żydowskiego, poliglota. Badacz tradycji żydowskiej judaizmu i chasydyzmu.
    Albert Camus /albɛʀ kamy/ (ur. 7 listopada 1913 w Mondovi, zm. 4 stycznia 1960 w Villeblevin) – francuski pisarz, dramaturg, eseista i reżyser teatralny. Urodzony w Algierii francuskiej, tworzył swoje dzieła głównie we Francji europejskiej. Jest czołowym reprezentantem egzystencjalizmu w literaturze i uważa się go za jednego z najwybitniejszych intelektualistów Europy w II połowie XX wieku. Był laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1957.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.