Efekt skali

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Efekt skalimiara, określająca zmiany produkcji relatywne do obniżenia kosztów produkcji i zwiększonego wykorzystania środków. Opisuje co się stanie ze skalą produkcji (wielkością produkcji przedsiębiorstwa), kiedy powiększone zostaną nakłady wszystkich czynników.

Korzyści skali – korzyści płynące z produkcji masowej. Charakteryzują się malejącym przeciętnym kosztem produkcji (kosztem jednostkowym).Produkcja masowa - jeden z typów produkcji. Polega na produkowaniu stale tych samych produktów np. produkcja cukru, cementu. Charakteryzuje się bardzo małym asortymentem, ale znaczną ilością produkowanych wyrobów. Wykonywana jest przez duże przedsiębiorstwa przemysłowe. Wymaga usystematyzowanie przebiegu produkcji. Pracownicy specjalizują się w wykonywaniu określonych i na ogół prostych czynności. Charakteryzuje się niskimi kosztami.

Występuje ścisły związek między efektami skali i zachowaniem funkcji długookresowych przeciętnych kosztów całkowitych. W przedsiębiorstwach, które mają do czynienia z efektami skali w produkcji, długookresowy koszt przeciętny znacznie się zmienia w zależności od produkowanej ilości.

Rozróżniamy 3 rodzaje efektów skali:

Funkcja produkcji CES (ang. Constant elasticity of substitution) – funkcja produkcji o stałej elastyczności substytucji, którą pierwotnie zaproponował Robert Solow, a spopularyzował m.in. Kenneth Arrow jako uogólnienie właściwości funkcji produkcji Cobba-Douglasa. Koszty stałe - nakłady, które musi ponosić przedsiębiorca, niezależnie od wielkości produkcji. Nawet wówczas, gdy w przedsiębiorstwie nic się nie produkuje, ponosi on takie nakłady jak czynsze dzierżawne, procenty od kredytów, koszty konserwacji, płace strażników i służb administracyjnych, często pensje pracownicze (w przypadku sztywnego rynku pracy). Koszty stałe trzeba płacić niezależnie od wielkości produkcji, a więc bez względu na to czy się produkuje czy nie.
  • rosnące – tzw. korzyści skali – występują, gdy długookresowy koszt całkowity spada wraz ze wzrostem produkcji,
  • malejące – inaczej koszty skali lub niekorzyści skali – straty wynikające ze skali działalności – występują, gdy długookresowy przeciętny koszt całkowity rośnie wraz ze wzrostem produkcji,
  • stałe – długookresowy przeciętny koszt całkowity jest stały niezależnie od poziomu produkcji.
  • Technologie kapitałochłonne mają rosnące przychody ze skali, a technologie pracochłonne mają stałe lub malejące efekty skali. A więc dla rosnących efektów ze skali na rynku powinniśmy zaobserwować mniejszą liczbę dużych przedsiębiorstw (gdyż charakteryzują się one większą kapitałochłonnością), dla malejących efektów – większą liczbę małych przedsiębiorstw (gdyż wymagają one większych nakładów pracy). Jeśli oba rodzaje przedsiębiorstw mogą istnieć na tym samym rynku, można wywnioskować, że na tym rynku są stałe przychody ze skali.

    Koszty produkcji - ogół wydatków pieniężnych jakie firma ponosi w związku z prowadzeniem działalności związanej z finansowaniem przedsiębiorstwa i finansowaniem wielkości produkcji.Funkcja Cobba-Douglasa to funkcyjne przedstawienie zależności produkcji od zasobów pracy i kapitału, często stosowane w ekonomii jako funkcja produkcji. Została sformułowana przez Knuta Wicksella i przetestowana na danych statystycznych przez Paula Douglasa i Charlesa Cobba w 1928.

    Korzyści skali[ | edytuj kod]

    Są to korzyści płynące z produkcji masowej. Korzyści skali określane są jako rosnące przychody ze skali. Występują, gdy w przedsiębiorstwie nakłady kapitału i pracy zostaną np. powiększone razy, a otrzymamy więcej niż razy efektu (dla ):

    Kapitałochłonność – to ilość kapitału (np. środków trwałych) w relacji do innych czynników produkcji (np. pracy), niezbędna do osiągnięcia określonego poziomu produkcji. Termin ten może być używany w odniesieniu do produkcji w pojedynczym przedsiębiorstwie, całym sektorze, branży, czy też w odniesieniu do danej gospodarki narodowej.Oligopol – forma struktury rynkowej, różna od doskonałej konkurencji, gdzie występuje znaczna liczba małych konkurentów, oraz od czystego monopolu, gdzie istnieje tylko jedna potężna firma; dominująca forma w krajach rozwiniętych; sytuacja na rynku, w której występuje tylko kilku dużych producentów danego dobra czy też dostawców usługi.

    W efekcie tego każde kolejne zwiększenia skali produkcji skutkują obniżeniem położenia krzywej kosztu przeciętnego:

    Przeciętny koszt całkowity, niekiedy po prostu koszt przeciętny (ang. average total cost, akronim ATC), to pojęcie ekonomiczne oznaczające całkowity koszt produkcji przypadający na jednostkę produktu. Oblicza się go jako koszt całkowity podzielony przez wielkość produkcji:

    Spadek kosztów może wynikać np. z większej specjalizacji przedsiębiorstwa.

    Korzyści skali dzielą się na wewnętrzne (ich źródło jest wynikiem zmian wewnątrz przedsiębiorstwa) i zewnętrzne (odnoszące się do gospodarki jako całości lub jej gałęzi).

    Wewnętrzne źródła korzyści skali:

  • niepodzielność procesów produkcji – ponoszenie przez przedsiębiorstwo minimum nakładów niezbędnego do prowadzenia działalności, niezależnego od wolumenu produkcji – podział byłby nieefektywny,
  • koszty stałe – niezbędne do prowadzenia działalności minimum, niezmienne ze skalą produkcji,
  • właściwości fizyczne produkcji – np.: reguła kwadratu sześcianu,
  • większa liczba zatrudnionych, prowadząca do wzrostu specjalizacji personelu,
  • technologie dużej skali – wraz ze wzrostem przedsiębiorstwa należy przeskoczyć na taką technologię, która staje się efektywna dopiero po osiągnięciu pewnego poziomu rozwoju przedsiębiorstwa,
  • podział ryzyka – duże przedsiębiorstwa mogą rozłożyć małe ryzyka występujące przy produkcji bardziej skutecznie.
  • Korzyści skali są częstą przyczyną łączenia się przedsiębiorstw i tworzenia oligopoli (dzięki integracji zwiększają swoje oszczędności).

    Zewnętrzne korzyści skali związane są ze skalą gałęzi lub gospodarki jako całości. Gdy powstanie wiele dużych przedsiębiorstw spowoduje to w przyszłości zmniejszenie kosztu przeciętnego, co sprzyja tworzeniu lub rozwojowi przedsiębiorstw małej i średniej wielkości.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Reklama