• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Efekt Wolffa-Chaikoffa

    Przeczytaj także...
    Tyroksyna, tetrajodotyronina,T4 – organiczny związek chemiczny, który obok trójjodotyroniny jest podstawowym hormonem produkowanym przez tarczycę.Jod (I, łac. iodum) – pierwiastek chemiczny z grupy 17 – fluorowców w układzie okresowym. Jego nazwa pochodzi od stgr. ἰοειδής ioeides – fioletowy.
    Wrodzona pierwotna niedoczynność tarczycy – zaburzenie rozwoju fizycznego i intelektualnego, u podłoża którego leży niedobór hormonów tarczycy w okresie prenatalnym i w niemowlęctwie. Leczenie polega na podawaniu choremu tyroksyny.

    Efekt Wolffa-Chaikoffa – fizjologiczne zjawisko chwilowego zaprzestania wychwytu jodu przez tarczycę, wskutek wprowadzenia do organizmu wysokich dawek egzogennego jodu, co skutkuje zahamowaniem produkcji oraz uwalniania hormonów tarczycowych.

    Efekt został opisany w 1948 przez Jana Wolffa i Israela L. Chaikoffa. Pierwotnie został opisany u szczurów, którym podawano dootrzewnowo jod i następnie interpolowany na ludzi.

    Efekt zablokowania produkcji oraz uwalniania hormonów tarczycy wynika z zablokowania syntezy nadtlenku wodoru, który jest niezbędny do uwalniania jodków, poprzez wysokie stężenie jodu oraz poprzez obniżenie ekspresji symportera sodowo-jodowego (białko NIS). Efekt ten ma charakter przejściowy i po adaptacji tarczycy do wysokiego poziomu jodu, powraca nieomal prawidłowa produkcja hormonów tarczycy. Zjawisko to nosi nazwę ucieczki z ostrego efektu Wolffa-Chaikoffa.

    Nadczynność tarczycy, hipertyreoza (łac. hyperthyreosis lub hyperthyreoidismus) – stan chorobowy będący wynikiem nadmiernej produkcji hormonów tarczycy. Rzadziej nadczynność tarczycy powstaje na skutek leczenia nadmiernymi dawkami hormonów tarczycy, zaburzeń w ich obwodowym metabolizmie lub upośledzonej czynności wiążących je receptorów.Choroba Gravesa-Basedowa, choroba Basedowa (łac. struma diffusa toxica) – schorzenie autoimmunologiczne o cechach nadczynności tarczycy, w którym autoantygenem jest receptor TSH (TSHR) - jego pobudzenie przez przeciwciała anty-TSHR powoduje wzmożone wydzielanie hormonów tarczycy i objawy nadczynności tarczycy, a także stymuluje wzrost tarczycy i rozwój jej unaczynienia.

    Uważa się, że zastosowanie jodu w dawce 1 mg/kg masy ciała wywołuje ten efekt, który następnie utrzymuje się przez około 10 dni. Było to podstawą podawania płynu Lugola po katastrofie elektrowni jądrowej w Czarnobylu w 1986.

    Nieorganiczny jod powoduje zahamowanie syntezy i uwalniania hormonów tarczycy. Efekt ten występuje u pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy i wrodzoną niedoczynnością tarczycy. W przypadkach niemego klinicznie przebiegu choroby Gravesa-Basedowa lub wola wieloguzkowego podanie jodu może spowodować nadczynność tarczycy w mechanizmie Jod–Basedow.

    Katastrofa elektrowni jądrowej w Czarnobylu (także ogólniej: Katastrofa w Czarnobylu) – wypadek jądrowy, mający miejsce 26 kwietnia 1986 w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4 elektrowni atomowej w Czarnobylu. W wyniku przegrzania reaktora doszło do wybuchu wodoru, pożaru, oraz rozprzestrzenienia substancji promieniotwórczych.Tarczyca (łac. glandula thyroidea) – nieparzysty gruczoł wydzielania wewnętrznego występujący u kręgowców. Wytwarza hormony trójjodotyroninę (T3), tyroksynę (T4) i kalcytoninę, wpływając na metabolizm i gospodarkę wapniowo-fosforową organizmu.

    W medycynie efekt ten wykorzystywany jest w leczeniu przełomu tarczycowego w przebiegu skrajnie ciężkiej nadczynności tarczycy . Efekt ten jest jednym z mechanizmów niedoczynności tarczycy w przypadku leków zawierających jod, takich jak amiodaron.

    Przypisy[]

    1. Guy E. Abraham. The Wolff-Chaikoff effect of increasing iodide intake on the thyroid - Letters to the Editor. „Townsend Letter for Doctors and Patients”, 2003. 
    2. Katarzyna Łącka, Adam Czyżyk. Leczenie nadczynności tarczycy. „Farmacja Współczesna”. 1, s. 68-70, 2008. 
    3. Małgorzata Wolny, Anhelli Syrenicz. Symporter sodowo-jodowy w fizjologii i w stanach chorobowych – aktualny stan wiedzy.. „Endokrynologia Polska”. 58 (6), s. 512-521, 2004. ISSN 0423-104X. 
    4. Zbigniew Jaworowski: Awaria EJ w Czernobylu. Reakcje w Polsce. [dostęp 2014-10-05].
    5. Katarzyna Siuda, Zofia Kolesińska. Amiodaron a funkcja tarczycy. „Kardiologia Polska”. 5 (69), s. 493-498, 2011. 

    Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

    Amiodaron – organiczny związek chemiczny, lek zwiększający czas trwania potencjału błonowego. Należy do III grupy leków antyarytmicznych zgodnie z podziałem według Vaughana Wiliamsa.Israel Lyon Chaikoff (ur. 2 lipca 1902 w Londynie, zm. 25 stycznia 1966 w Berkeley) – kanadyjski biochemik i fizjolog. Wspólnie z Janem Wolffem opisał w 1948 zjawisko, znane dziś jako efekt Wolffa-Chaikoffa.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Płyn Lugola (łac. Iodi solutio aquosa) – wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, opracowany przez Jeana Lugola w roku 1829. Jest to przykład roztworu otrzymanego przez solubilizację: pierwiastkowy jod jest bardzo trudno rozpuszczalny w wodzie, ale dzięki obecności jodku potasu, który jest w tym układzie solubilizatorem, można otrzymać roztwór jodu o pożądanym stężeniu (w praktyce 1%, 2% lub 5%).
    Przełom tarczycowy (tyreotoksyczny, hipermetaboliczny) jest stanem, w którym na skutek różnych czynników dochodzi do zagrażającego życiu gwałtownego uwolnienia hormonów tarczycy.
    Zapalenie tarczycy (łac. thyroiditis, ang. thyroiditis) – stan zapalny gruczołu tarczowego. Przyczyny stanu zapalnego gruczołu mogą być różne, najczęściej podłoże jest autoimmunologiczne (choroba Hashimoto). Przy różnicowaniu typów zapalenia tarczycy bierze się pod uwagę okoliczności pojawienia się choroby i czas jej trwania (choroba może być ostra, podostra, przewlekła) oraz przeważający rodzaj nacieku zapalnego (neutrofile, leukocyty, naciek ziarniniakowy).
    Nadtlenek wodoru (H2O2) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków, jedna z reaktywnych form tlenu. Otrzymany po raz pierwszy przez Louisa Thénarda w 1818 roku przez zakwaszenie roztworu nadtlenku baru kwasem azotowym(V).
    Niedoczynność tarczycy (łac. hypothyreosis, hypothyroidismus, ang. hypothyroidism) – choroba ludzi i zwierząt spowodowana niedoborem hormonów tarczycy, prowadzącym do spowolnienia procesów metabolicznych.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
    Szczur (Rattus) – rodzaj gryzonia z rodziny myszowatych obejmujący około 50 gatunków. Do najbardziej rozpowszechnionych należą, występujące również w Polsce, szczur śniady i szczur wędrowny, oraz występujący w południowo-wschodniej Azji i na wyspach Pacyfiku szczur pacyficzny.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.053 sek.