• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • E-book



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Czytnik książek elektronicznych (też: czytnik e-książek, czytnik e-booków, e-czytnik z ang. e-book reader, czytnik ebooków) – urządzenie cyfrowe lub oprogramowanie utworzone (dedykowane) w celu wyświetlania i czytania książek elektronicznych (e-book) i czasopism (e-gazeta) oraz wszelkich dokumentów wizualnych (głównie piśmienniczych) w formie elektronicznej.Theodor Holm Nelson (ur. 17 czerwca 1937) – twórca terminu "hipertekst" (1965, w rzeczywistości Nelson mówił już o hipermediach) i pionier technik informacyjnych. Ukuł także terminy transkluzja i intertwingularity.
    Historia[ | edytuj kod]
    Porównanie wielkości e-czytnika, książek i karty kredytowej

    Koncept[ | edytuj kod]

    Pierwszy koncept czytnika e-booków najprawdopodobniej pojawił się w manifeście Boba Browna z 1930 roku. Brown napisał tekst po obejrzeniu pierwszego filmu z dźwiękiem (kolokwialnie nazywanego ówcześnie "talkies"). To doświadczenie było dla niego inspiracją do zatytułowania pracy The Readies. Brown w swojej książce stwierdza, że filmy poprzez uwzględnienie w nich dźwięku wyprzedziły książki, dlatego wydawcy powinni znaleźć nowe środki przekazu.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (luks. Lëtzebuerg, Grousherzogdem Lëtzebuerg; niem. Luxemburg, Großherzogtum Luxemburg; fr. Luxembourg, Grand-Duché de Luxembourg) – państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej oraz NATO.

    Idea Browna polegała w dużej mierze na reformacji ortografii i słownictwa, a nie na zmianie medium. Jego pomysły uwzględniały stosowanie zbitek wyrazowych zamiast zwykłych słów orz stosowanie znaków interpunkcyjnych w celu symulowania ruchu. Rola Browna w historii e-booków nie jest do końca jasna, gdyż model zaproponowany przez Browna nie był stosowany w czytnikach e-booków. Udało mu się jednak przewidzieć miniaturyzację i przenośną naturę czytników. W artykule The Godfeather of the E-book Jeniffer Schuessler opisuje wizje autora: "Maszyna ta, opisuje Brown, pozwalałaby czytelnikowi zmieniać wielkość czcionki, unikać zacięć papierem oraz ratować drzewa, jednocześnie czasie przybliżając dzień, w którym słowa będą «zapisywane bezpośrednio w drgającym eterze»".

    oN-Line System (NLS) był rewolucyjnym systemem przeznaczonym do współpracy, zaprojektowanym w latach 60. przez Douglasa Engelbarta i badaczy z Augmentation Research Center w Stanford Research Institute. System ten jako pierwszy praktycznie wdrażał łącza hipertekstowe, mysz komputerową (wynalezioną przez Engelbarta i Billa Englisha), monitor, okna, prezentacje komputerowe i inne nowoczesne pomysły. System był finansowany przez ARPA, NASA i U.S. Air Force.Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis.

    Prototypy[ | edytuj kod]

    Zanim powstała pierwsza e-książka, skonstruowane zostały maszyny, które można uznać za jej prototypy. Zaliczyć do nich można:

    Enciclopedia Mecánica[ | edytuj kod]

    Prototyp Enciclopedia Mecánica z Narodowego Muzeum Nauki i Techniki w A Coruña

    Skonstruowana na początku 1949 roku przez hiszpańską nauczycielkę Angelę Ruiz Robles. Urządzenie miało stanowić alternatywę dla uczniów, którzy musieli codziennie nosić w plecakach ciężkie podręczniki do szkoły. Pierwszy projekt maszyny działał za sprawą sprężonego powietrza i zestawu liter nadrukowanych na szpule. Ostateczny projekt miał też zawierać szkło powiększające, kalkulator, nagrania dźwiękowe oraz elektryczne światło do nocnego czytania. Projekt nigdy nie wszedł do fazy produkcji, nie został też opatentowany. Prototyp maszyny znajduje się obecnie w Narodowym Muzeum Nauki i Technologii w A Coruña w Hiszpanii.

    Abraham Lincoln (ur. 12 lutego 1809 w hrabstwie Hardin, Kentucky, zm. 15 kwietnia 1865 w Waszyngtonie) – szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych.Laptop (po polsku – przenośny komputer ang. lap – kolana, top – na wierzchu), nazywany również notebook – przenośny komputer osobisty. Inne zminiaturyzowane komputery (mniejsze od laptopów) to netbooki, palmtopy (np. Palm lub Pocket PC) lub smartfony.

    Index Thomisticus[ | edytuj kod]

    Elektroniczny indeks zebranych prac Świętego Tomasza z Akwinu. Projekt został zapoczątkowany w 1949 roku przez włoskiego księdza Roberto Busa, należącego do zakonu jezuitów. Prace nad indeksem ukończono w 1970 roku. Początkowo był on przechowywany na pojedynczym komputerze a w 1989 został wydany w formie płyty CD. W 2005 stworzona została wersja online indeksu. Zaprojektowali ją E. Alarcón and E. Bernot we współpracy z Roberto Busa.

    Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.WordPerfect Corporation – amerykańskie przedsiębiorstwo informatyczne założone w 1979 roku przez Alana Ashtona, Bruce’a Bastiana i Dona Owensa, pod nazwą Satellite Software International, z siedzibą w Orem, w stanie Utah.

    NLS[ | edytuj kod]

    W latach 60. powstało kilka projektów, które są uznawane przez historyków za prototypy współczesnych książek elektronicznych. Zaliczyć do nich można między innymi projekt NLS (oN Line-System) nadzorowany przez Douglasa Engelbarta z Stanford Research Institute. Projekt ten był pierwszym tego typu przedsięwzięciem, które wykorzystywało hipertekst, myszkę, monitory skanowania rastrowego, programy do prezentacji, system okienek oraz innych rozwiązań wykorzystywanych w przyszłych projektach komputerowych. Projekt był ufundowany przez Agencję Zaawansowanych Projektów Badawczych (ARPA), znanej współcześnie jako DARPA.

    Intermedia – projekt hipertekstowy opracowany na Brown University, trzeci publicznie znany po HES (1967) i FRESS (1969).Symbian - nazwa systemu operacyjnego open source, dołączonych do niego bibliotek, rozwiązań interfejsu użytkownika oraz specyfikacji dla programów narzędziowych wyprodukowanych przez konsorcjum Symbian, w skład którego wchodzą najwięksi producenci telefonów komórkowych (Nokia, Motorola, Siemens, Sony Ericsson). Symbian został stworzony w oparciu o system EPOC, wykorzystywany w PDA firmy Psion PLC.

    Hypertext Editing System i FRESS[ | edytuj kod]

    Obydwa projekty były prowadzone przez Teda Nelsona i Andriesa van Dama we współpracy z Uniwersytetem Browna. Dokumenty FRESS (File Retrieval and Editing System) działały na systemach IBM i były zdolne do dynamicznego formatowania dla różnych użytkowników, wyświetlaczy i innych czynników, zawierały też automatyczne indeksy i spisy treści. Pozwalały one również na wykorzystanie hiperłączy. FRESS był używany głównie do tworzenia adnotacji online, czytania długich tekstów oraz form dyskusyjnych stworzonych dla kierunków np. Biochemii. Uniwersytet kontynuował prace nad książkami elektronicznymi, co przyczyniło się do powstania projektu hipertekstowego InterMedia oraz założenia firmy Electronic Book Technologies, która stworzyła DynaText, czyli pierwszy system e-czytnika oparty na języku SGML. Projekty uniwersytetu posłużyły grupie Scholarly Technology Group w pracy nad standardem Open eBook. Stworzenie terminu książka elektroniczna jest przypisywane Van Damowi.

    Ortografia (z gr. ορθο-, ortho- = poprawny, γραφος, grafos = piszący) inaczej pisownia – zbiór zasad i norm regulujących sposób zapisu słów danego języka za pomocą liter alfabetu lub innych symboli. W skład zasad ortograficznych wchodzą również zasady dotyczące interpunkcji, natomiast typografia jest osobnym zagadnieniem.Dokument elektroniczny (inaczej dokument cyfrowy, dokument binarny) − w informatyce dokument w postaci pliku tekstowego, graficznego, muzycznego, filmowego lub mieszanego będącego wynikiem pracy z danym programem komputerowym, dający się zapisać, a następnie odczytać. Posiada cechy dokumentu, czyli potwierdza prawdziwość zaistnienia danego wydarzenia, okoliczności, zjawiska oraz cechy pliku. Mogą być więc dowodem w procedurach prawnych.

    Twórca[ | edytuj kod]

    Za pierwszego twórcę e-booka uznaje się Michaela S.Harta. Zgodnie z jego założeniami największą wartością, którą powinien przynieść rozwój komputerów, których zadaniem będzie nie tylko umiejętność wykonywania skomplikowanych obliczeń, co raczej możliwość magazynowania, upowszechniania oraz przeszukiwania zbiorów przechowywanych w tradycyjnych bibliotekach. Hart w 1971 r. pracował na komputerze Xerox Sigma V Mainframe na Uniwersytecie Illinois w Chicago. Za pierwszego e-booka i jednocześnie pierwszą pozycję Projektu Gutenberg (najstarszej na świecie internetowej biblioteki cyfrowej) uznaje się Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych, która została napisana zwykłym tekstem, aby móc ją pobierać i przeglądać na innych urządzeniach. Kolejne teksty wprowadzone przez Harta miały charakter polityczny i historyczny (były to m.in. pisma Johna F. Kennedy’ego i Abrahama Lincolna). W 1989 r. udostępniono tekst Biblii (Stary i Nowy Testament). Pierwszym utworem typowo literackim była Alicja w krainie czarów. Książka Lewisa Carrolla została opublikowana dopiero w 1991 r. i otrzymała numer katalogowy 11.

    Smartfon (ang. smartphone) – przenośne urządzenie telefoniczne łączące w sobie funkcje telefonu komórkowego i komputera kieszonkowego (PDA – Personal Digital Assistant). Pierwsze smartfony powstały pod koniec lat 90., a obecnie łączą funkcje telefonu komórkowego, poczty elektronicznej, przeglądarki sieciowej, pagera, GPS, jak również cyfrowego aparatu fotograficznego i kamery wideo. W nowszych modelach dostępne są też funkcje typowe dla PDA, jak zarządzanie informacjami osobistymi (ang. Personal Information Management). Większość nowych modeli potrafi odczytywać dokumenty biurowe w formatach OpenOffice, LibreOffice, Microsoft Office i PDF.Hipertekst – organizacja danych w postaci niezależnych leksji połączonych hiperłączami. Hipertekst cechuje nielinearność i niestrukturalność układu leksji. Oznacza to, że nie ma z góry zdefiniowanej kolejności czytania leksji, a nawigacja między nimi zależy wyłącznie od użytkownika.

    Formaty publikacji[ | edytuj kod]

    Historia formatów[ | edytuj kod]

    Elektroniczną książką, w szerokim tego słowa znaczeniu, można by nazwać każdy elektroniczny dokument czy plik tekstowy opatrzony spisem treści i systemem nawigacyjnym dający się odczytać na dowolnym urządzeniu elektronicznym.

    Rolę e-książek można było przypisać wielu systemom pomocy w programach komputerowych, np. WinHelp, wprowadzony w 16-bitowych wersjach systemów Windows, który wykorzystuje darmowy kompilator Microsoftu.

    Adobe Reader (wcześniej Adobe Acrobat Reader) – bezpłatny program firmy Adobe Systems, udostępniany na większość platform komputerowych oraz mobilnych, służący do czytania publikacji elektronicznych w formacie PDF (Portable Document Format) przygotowanych w pakiecie Adobe Acrobat lub za pomocą jednego ze sterowników PDF udostępnionych przez firmy trzecie.Microsoft Windows (ang. windows „okna”, IPA: [maɪkɹoʊsɑːft ˈwɪndoʊz]) – rodzina systemów operacyjnych stworzonych przez firmę Microsoft. Systemy rodziny Windows działają na serwerach, systemach wbudowanych oraz na komputerach osobistych, z którymi są najczęściej kojarzone.

    Wiodącą rolę przejął w połowie lat 90. HTML Help, czyli standardowy system pomocy w aplikacjach Windows 95 i jego następców. Bazując na dokumentach HTML, nadawał się do tworzenia książek elektronicznych, co zawdzięczał możliwości utworzenia systemu nawigacyjnego, skorowidza czy systemu wyszukiwawczego. Także i tutaj za ostateczną postać odpowiada kompilator Microsoftu jednakże nie potrafiący skompilować rozmaitych formatów multimediów.

    Zbitka wyrazowa, zbitka słowna, portmanteau – w słowotwórstwie: słowo lub wyrażenie będące połączeniem dwóch lub więcej słów albo wyrażeń, zazwyczaj o pokrewnym znaczeniu.Papier elektroniczny (e-papier) – rodzaj wyświetlacza, który swoimi gabarytami i elastycznością dąży do imitacji papieru. Na e-papierze można tworzyć notatki za pomocą odpowiednich narzędzi (np. elektryczny "ołówek") albo na którego powierzchni może być wyświetlany elektronicznie zapisany tekst.

    Mianem książek elektronicznych nie określa się kompleksów dokumentów HTML, gdyż nie są one jednolitym plikiem, aczkolwiek taki podział ma niewątpliwie arbitralny charakter.

    Równolegle z dominującymi formatami Microsoftu, ale wyraźnie na marginesie głównego nurtu, rozwijała się JavaHelp, promowana przez Sun Microsystems. Jest on funkcjonalnie bardzo zbliżony do HTML Help (oba te systemy są często zaliczane do wspólnej kategorii HTML-based Help). Podstawową zaletą tego formatu jest międzyplatformowość pozwalająca uruchamiać sporządzone za jego pomocą archiwa za pomocą wirtualnej maszyny Javy. System ten nie doczekał się większego wsparcia (choć zainteresowały się nim m.in. ForeFront, BlueSky, Quadralay czy WexTech Systems), zaś jego popularność jest szczątkowa.

    Kalkulator – niewielkich rozmiarów, przenośne (najczęściej kieszonkowe) elektroniczne urządzenie liczące (początkowo mechaniczne), służące do wykonywania obliczeń matematycznych. Dawniej zdolne do wykonywania jedynie podstawowych operacji arytmetycznych. Obecnie bardziej zaawansowane urządzenia umożliwiają pisanie programów, wykonywanie operacji algebraicznych, na funkcjach matematycznych oraz graficzną prezentację wykresów funkcji – a tym samym coraz bardziej upodobniają się do komputerów. Kalkulator jednak różni się od komputera okrojonymi możliwościami i interfejsem zoptymalizowanym pod kątem obliczeń interaktywnych, a nie programowania.Douglas Carl Engelbart (ur. 30 stycznia 1925 w Portland w stanie Oregon, zm. 2 lipca 2013 w Atherton w stanie Kalifornia) – amerykański naukowiec i wynalazca o norweskich korzeniach, znany powszechnie jako wynalazca myszy komputerowej, pionier interfejsów użytkownika, współtwórca hipertekstu, komputerów sieciowych, promotor wykorzystywania komputerów i sieci w rozwiązywaniu złożonych problemów cywilizacyjnych.

    Obok systemów pomocy od początku lat 90. rozwijane też były uniwersalne formaty, mające stanowić panaceum na wielość formatów dokumentów – np. PDF, ale wzorcem była zaniechana dość szybko Replica. Dopiero potem powstały Acrobat, Common Ground i Envoy. Twórca formatu, Tumbleweed Software nawiązał współpracę z firmą WordPerfect Corporation a posiadacze WordPerfecta mogli eksportować dokumenty WordPerfecta w przenośnym formacie Envoy. W 1994 WordPerfect został zakupiony przez firmę Novell. Format był przez nich w dalszym ciągu używany i promowany, ale był on powoli wypierany przez popularniejszy PDF. Dwa lata później Wordperfect został zakupiony przez Corel, który po nieudanej próbie utrzymania Envoya zrezygnował z niego na rzecz PDF, który jest w nim wykorzystywany do dzisiaj.

    Analizy BAS – czasopismo otwartego dostępu o tematyce społeczno-ekonomicznej wydawane przez Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu. Każdy numer zawiera jeden artykuł, którego temat dotyczy aktualnych zagadnień społeczno-gospodarczych w Polsce i na świecie. Autorami wszystkich artykułów (za wyjątkiem numerów specjalnych) są eksperci Kancelarii Sejmu.Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    Adobe pracował w tym czasie mocno nad Acrobate, zaś połączenie Adobe Reader z Glassbook Readerem zaowocowało powstaniem uniwersalnego czytnika dokumentów PDF i elektronicznych książek.

    Także i Microsoft stworzył swój własny format e-booków (rozszerzenie.lit), odpowiedni kompilator oraz tzw. Microsoft Reader, a nawet specjalną wtyczkę do Worda służącą do kompilowania jego dokumentów. System ten zyskał sobie znaczną popularność i miejsce w księgarniach internetowych, choć po okresie żywego zainteresowania ze strony rynku na internetowej stronie MS Readera nie widać większej aktywności.

    Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thoma de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).Encyklopedia Britannica (ang. Encyclopædia Britannica) – najstarsza wydawana do chwili obecnej i najbardziej prestiżowa encyklopedia angielskojęzyczna. Artykuły w niej zamieszczane uważane są powszechnie przez czytelników za obiektywne i wiarygodne.

    Oprócz tego wiele małych firm lub indywidualnych programistów tworzyło własne kompilatory książek elektronicznych. Wśród książek na urządzenia mobilne kilku producentów opanowało większość istniejących systemów (Windows Mobile, Palm OS, Symbian) – są to m.in. Mobipocket oraz ISilo.

    Na początku XXI wieku w sprzedaży pojawiły się urządzenia przeznaczone do czytania książek elektronicznych, takie jak Amazon Kindle, Sony Reader, Onyx Boox, BeBook, iLiad, iRex, CyBook. Obecnie najpopularniejsze formaty e-booków to EPUB oraz MOBI.

    SGML (ang. Standard Generalized Markup Language) – standardowy uogólniony język znaczników służący do ujednolicania struktury i formatu różnego typu informacji (danych). Pozwala zapisać je w formie dokumentu tekstowego i dzięki temu łatwo przenosić, wyświetlać i drukować w różnych systemach elektronicznego przekazu danych.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Obecnie używane formaty e-booków[ | edytuj kod]

    Pisarze i wydawcy mają do wyboru wiele formatów podczas publikacji e-booków. Poniżej znajdują się najpopularniejsze czytniki elektroniczne w Polsce oraz na świecie i obsługiwane przez nie formaty:

    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych – akt prawny autorstwa m.in. Thomasa Jeffersona, uzasadniający prawo Trzynastu Kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej do wolności i niezależności od króla Wielkiej Brytanii, Jerzego III. Ogłoszona 4 lipca 1776 w Filadelfii podczas II Kongresu Kontynentalnego.
    Roberto Busa (ur. 13 listopada 1913 w Vincenzie; zm. 9 sierpnia 2011) – włoski ksiądz katolicki należący do Zakonu Jezuitów. Busa był pionierem zastosowania informatyki do analiz literatury, w szczególności do analizy dzieł pisarzy chrześcijańskich. Pierwszym efektem było opracowanie pism św. Tomasza z Akwinu, tzw. Corpus Tomisticum. Przyczynił się do zdefiniowania wielu terminów informatycznych, w tym pojęcia "hiperłącze".
    SRI International - jeden z najbardziej znanych na świecie ośrodków naukowych, założony w 1946 r. jako Stanford Research Institute, na uniwersytecie Stanforda. W 1977 r. stał się niezależną organizacją typu non-profit, nie mającą związków z uniwersytetem. W ciągu pół wieku istnienia SRI uzyskał ok. 10 tys. patentów - instytut prowadzi badania na wielu polach nauki i techniki (także spoza głównych gałęzi nauki, jak paranaukowe badania z dziedziny np. parapsychologii), zarówno samodzielnie, jak i na zamówienie.
    Uniwersytet Illinois w Chicago (UIC) – amerykański stanowy uniwersytet badawczy. Należy do stanowego systemu University of Illinois i jest największym uniwersytetem w Chicago pod względem liczby studentów: uczęszcza tu ich 25 tys.
    Projekt Gutenberg – inicjatywa polegająca na umieszczeniu w Internecie elektronicznych wersji książek istniejących w wersji papierowej.
    Palmtop (także: PDA, Personal Digital Assistant, komputer kieszonkowy) – bardzo mały, przenośny komputer osobisty. Mniejszy od laptopa, czy też netbooka – z powodzeniem mieści się w dłoni lub w kieszeni (ang. palm – dłoń, top – na wierzchu). Palmtopy są komputerami programowalnymi – można w nich instalować oprogramowanie, np. pobrane lub zakupione w Internecie.
    E-gazeta jest to elektroniczna, wersja tradycyjnego czasopisma, którą czyta się na ekranie komputera lub smartfona za pomocą specjalnej przeglądarki. Można ją oglądać poprzez proste przewracanie stron lub skok do wybranego artykułu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.088 sek.