• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dziupla

    Przeczytaj także...
    Nietoperze, rękoskrzydłe (Chiroptera) – rząd ssaków łożyskowych, obejmujący ok. 1100 gatunków, do którego zalicza się 17 rodzin zgrupowanych w dwóch podrzędach:Dzięciołowate (Picidae) – rodzina ptaków z rzędu dzięciołowych (Piciformes). Obejmuje gatunki leśne, zamieszkujące lasy całego świata poza Australią, Nową Gwineą, Madagaskarem i innymi mniejszymi wyspami.
    Pomnik przyrody – prawnie chroniony twór przyrody, szczególnie cenny ze względów naukowych, zabytkowych, kulturowych i innych.
    Dziupla w pniu lipy

    Dziupla – pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa, powstała w wyniku:

  • pęknięcia lub innego rodzaju mechanicznego uszkodzenia drewna,
  • wewnętrznego rozkładu drewna wywołanego przez grzyby (zgnilizna) lub inne organizmy (np. mrówka gmachówka), stanowi wtedy typ próchnowiska,
  • wykucia przez dzięciołowate.
  • Dziuple przybierają różny kształt: podłużnej szczeliny, komory z okrągłym lub owalnym otworem wejściowym, nieregularnego otworu. W leśnictwie dziupla jest wadą drewna. Drzewo z dziuplą jest słabsze zarówno pod względem zdrowotnym, jak i mechanicznym.

    Zgnilizna drewna, mursz - jedna z najpoważniejszych wad drewna. Jest to chemiczny rozkład ścian komórkowych drewna objawiający się postępującym rozpadem, zmianą barwy, zmianą właściwości drewna, pod wpływem działania niektórych gatunków grzybów.Dziuplaki – gatunki ptaków, które zakładają gniazda w dziuplach, a także różnego rodzaju szczelinach, wnękach, zakamarkach. Są to na przykład: dzięcioły, szpaki, niektóre sowy, dudki, jerzyki, sikory, wróble, mazurki, kowaliki, a także siniaki, kraski, muchołówki, pełzaczowate i gągoły.

    Znaczenie dziupli w przyrodzie[]

    Pod względem przyrodniczym dziuple mają ogromne znaczenie, gdyż wpływają na zachowanie i wzbogacanie bioróżnorodności środowiska. Są zamieszkiwane przez wiele gatunków ptaków (tzw. dziuplaki), ssaków (wiewiórki, nietoperze, popielicowate) owadów (np. pachnice dębową), roztoczy, grzybów i bakterii. W pewnym stopniu można je zastąpić budując skrzynki lęgowe.

    Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).Wiewiórkowate (Sciuridae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni. Występuje na wszystkich kontynentach poza Australią. Gatunki nadrzewne przypominają wiewiórkę pospolitą; naziemne mają krótsze ogony. Niektóre mają błonę lotną, umożliwiającą im długie skoki (np. taguan, polatucha). Wiewiórkowate aktywne są w dzień. W nocy śpią w wybudowanych przez siebie gniazdach (nadrzewne) lub wykopanych norach (naziemne). Niektóre żyją w koloniach (np. piesek preriowy i świstaki).

    Konserwacja drzewa z dziuplą[]

    Dziuple u drzew pomnikowych oraz drzew rosnących w otoczeniu zabytków poddaje się zabiegom konserwacyjnym, chroniących drzewo przed zbyt szybkim obumieraniem. W pierwszym etapie, po usunięciu murszu wnętrze dziupli nasączano preparatami grzybobójczymi. Z punktu widzenia ochrony bioróżnorodności był to zabieg niewskazany. Wnętrze oczyszczonej dziupli, zwłaszcza w latach 60.-70. betonowano lub zamurowywano. Nie była to dobra metoda bowiem wilgoć kondensująca we wnętrzu i brak przewietrzania sprzyjały rozwojowi grzybów i nie przerywały procesów gnilnych. Stare plomby, w miarę możliwości należy usunąć. Sam mursz, o ile jest suchy, stanowi naturalną ochronę dla otoczonych nim żywych tkanek drzewa. Nadmiar murszu który gromadzi wilgoć i nie wysycha należy regularnie usuwać. Dziuple pozostawia się puste, a otwory przykrywa siatką. Siatka zapewnia dostęp powietrza, dzięki któremu wnętrze dziupli szybko wysycha, a równocześnie nie pozwala, by we wnętrzu gromadziły się gnijące substancje organiczne, np. liście. Zakładane na dziuplach siatki, zwłaszcza na terenach zabytkowych parków przydworskich, pozbawiają jednak różne zwierzęta naturalnych gniazd. W takich miejscach zamiast siatki wskazane jest stosowanie niewielkich daszków lub osłon zabezpieczających przed deszczem i śniegiem a równocześnie umożliwiających swobodne zasiedlenie przez zwierzęta.

    Pachnica dębowa (Osmoderma eremita) - gatunek dużego chrząszcza z rodziny żukowatych. Relikt lasów pierwotnych, ściśle związany ze starymi, dziuplastymi drzewami. W Polsce, jak i we wszystkich innych państwach, w których występuje, podlega ochronie prawnej.Świerk (Picea A. Dietr.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny sosnowatych (Pinaceae), który obejmuje około 35 gatunków. Występuje na obszarach chłodnych i umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Picea rubra A. Dietrich.

    Galeria[]

  • Dziuple wykute przez dzięcioły.

  • Dziuple wykute przez dzięcioły w pniu świerka.

  • Zeszłoroczna dziupla wykuta przez dzięcioły w pniu sosny.

  • Dziupla powstała po wypadnięciu- wykruszeniu się murszu (zgnilizny)

  • Drzewo zaleczone starą metodą

  • Otwory dziupli zabezpiecza się siatką przed gromadzeniem się gnijących resztek.

    Gmachówka drzewotoczna (Camponotus ligniperdus) – największa Polska i europejska mrówka zamieszkującą lasy jak również tereny otwarte porośnięte krzewami. Buduje gniazda w próchniejących pniach drzew i dużych drzewach w części częściowo podziemnej. Wśród tych mrówek istnieje kilka tak zwanych kast.Drewno, ksylem (z gr. ksylos – drewno) – złożona tkanka roślinna roślin naczyniowych, zajmująca przestrzeń między rdzeniem, a kambium. Jej główną funkcją jest rozprowadzanie wody i rozpuszczonych w niej soli mineralnych, pobieranych przez korzenie, po całej roślinie. U roślin strefy klimatów umiarkowanych wiosną, gdy rozpoczyna się okres wegetacji transportuje również substancje odżywcze z elementów spichrzowych (są to głównie korzenie i pnie) do rozwijających się pędów i liści. Większość komórek wchodzących w skład drewna ma zdrewniałe ścianki, przez co drewno pełni również funkcję mechaniczną.
  • Obszerna dziupla w pniu platana wschodniego

  • Dziupla z ujściem w przyziemnej części pnia zamieszkana przez szopa

  • Sikorka modra gniazdująca w dziupli

  • Dziupla zasiedlona przez dzikie pszczoły

  • Pachnica dębowa, gatunek zamieszkujący wyłącznie dziuple

  • Bibliografia[]

    Pawłowski J., 1961, Próchnojady blaszkorożne w biocenozie leśnej Polski, Ekologia Polska - Seria A, PWN, Warszawa.

    Popielicowate (Gliridae) – rodzina ssaków z rzędu gryzoni, dawniej określana też jako pilchowate. Obejmuje blisko 30 gatunków.Próchnowisko – murszejące fragmenty drewna na żywych, stojących drzewach: martwice boczne, zagłębienia po uschniętych konarach, gnijące wnętrza starych drzew, obumarłe i obumierające tkanki drzewne wewnątrz dziupli.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).
    Różnorodność biologiczna, bioróżnorodność (ang. biodiversity) – zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji.
    Procyon (szop) – rodzaj ssaków z rodziny szopowatych. Posiadają kciuk, który umożliwia im otwieranie drzwi i kubłów na śmieci. Są inteligentnymi wszystkożercami. Mają do metra długości, z czego na ogon przypada do 40 cm, i ważą do 15 kg. Samce są na ogół większe od samic.
    Wady drewna – anomalie budowy drewna, wszelkie jego uszkodzenia lub inne wrodzone i nabyte cechy, które obniżają jego wartość techniczną i ograniczają zakres użyteczności. Z punktu widzenia przerobu surowca drzewnego drewno powinno mieć kształt walca, równomierną słoistość, przebieg włókien równoległy do podłużnej osi, oraz nie powinno mieć sęków (gałęzi).
    Gospodarka leśna - gałąź gospodarki narodowej obejmująca użytkowanie lasu (głównie produkcję drewna) oraz działania związane z utrzymaniem trwałości drzewostanów w warunkach ich eksploatacji: hodowlę, ochronę, utrzymanie i powiększanie zasobów leśnych, a także gospodarowanie zwierzyną leśną. Dodatkowymi elementami gospodarki leśnej są: pozyskiwanie płodów runa leśnego, choinek, roślin leczniczych oraz realizacja pozaprodukcyjnych funkcji lasu, związanych z ochroną powietrza, wód i gleby.
    Skrzynka lęgowa (budka lęgowa, platforma lęgowa, nisza lęgowa, półka lęgowa) – specjalnie przygotowana konstrukcja, najczęściej wykonana z drewna i przeznaczona na gniazda, głównie dla ptaków, ale też dla nietoperzy, szerszeni i innych zwierząt mających trudności ze znalezieniem w środowisku przekształconym przez człowieka odpowiedniego miejsca na gniazdo.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.028 sek.