• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dziesięcionogi

    Przeczytaj także...
    Dziesięciornice (Decapodiformes) – nadrząd głowonogów z podgromady płaszczoobrosłych (Coleoidea) obejmujący mątwy, mątewki i kałamarnice (kalmary) – zwierzęta bardzo zróżnicowane pod względem wielkości, kształtów i zajmowanych siedlisk. Znanych jest około 450 gatunków. Niektóre (np. strzalikowate, kalmarowate i mątwowate) są poławiane gospodarczo.Astacidea jest rodziną (w nadrodzinie Astacoidea) skorupiaków w grupie dziesięcionogów. Rodzina obejmuje 5 wymarłych nadrodzin, 2 nadrodziny raków (Astacoidea i Parastacoidea), jedną homarów właściwych (Nephropoidea), jedną homarów rafowych (gatunek Enoplometopus) i pewną liczbę gatunków wymarłych znaną ze skamielin.
    Odnóża – parzyste przydatki występujące na tagmach stawonogów. Pełnią funkcje (często związane z lokalizacją): czuciowe, pokarmowe, lokomotoryczne, kopulacyjne, transportowe, przędne. Ilość, budowa i rozmieszczenie odnóży jest ważną cechą taksonomiczną.

    Dziesięcionogi (Decapoda) – rząd skorupiaków wyższych liczący ponad 6000 gatunków z nadrzędu raków właściwych (Eucarida) u których zwykle pierwsza para odnóży krocznych jest przekształcona w duże szczypce. Obejmuje kraby, homary, krewetki, raki oraz kilka mniej znanych rodzin.

    Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologiaRząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Nazwa pochodzi od pięciu par odnóży krocznych (pereiopody), niekiedy przystosowanych do pływania (pleopody), znajdujących się na tułowiu (pierwsza para może być przekształcona w szczypce). Na przodzie tułowia znajdują się jeszcze trzy pary odnóży tzw szczękonóża (maxillipedes), których zadaniem jest chwytanie pokarmu. Karapaks jest zrośnięty z segmentami tułowiowymi i podzielony bruzdami na mniejsze pola.

    Pancerzowce, skorupiaki wyższe (Malacostraca) – gromada najwyżej uorganizowanych skorupiaków (Crustacea), które mimo znaczących różnic kształtu i wielkości wykazują cechy wspólne:Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

    Klasyfikacja[]

    Klasyfikacja zmieniała się wielokrotnie. Dawniej jako kryterium rozróżniające przyjmowano sposób życia i stosownie do tego wyróżniano Natantia (pływające) i Reptantia (kroczące).

    Dzielą się na:

  • długoodwłokowe (Macrura) – rak, krewetka, homar
  • krótkoodwłokowe (Brachyura) – krab
  • miękkoodwłokowe (Anomura) – pustelnik
  • Według De Grave’a (et al.) przyjęto następującą klasyfikację

    Rząd Decapoda Latreille, 1802
    podrząd Dendrobranchiata Bate, 1888

    Homary (Nephropidae) - rodzina skorupiaków należąca do rzędu dziesięcionogów. Poławiane gospodarczo na dużą skalę. Są źródłem mięsa, zaliczanym do owoców morza.Kraby (Brachyura, z języka greckiego krótki odwłok/ogon) – grupa krótkoodwłokowych skorupiaków z rzędu dziesięcionogów (Decapoda).
  • nadrodzina Penaeoidea Rafinesque, 1815
  • nadrodzina Sergestoidea Dana, 1852
  • podrząd Pleocyemata Burkenroad, 1963

  • infrarząd Stenopodidea Claus, 1872
  • infrarząd Caridea Dana, 1852 — krewetka właściwa
  • nadrodzina Pleopteryxoidea Schweigert & Garassino, 2006
  • nadrodzina Procaridoidea Chace & Manning, 1972
  • nadrodzina Galatheacaridoidea Vereshchaka, 1997
  • nadrodzina Pasiphaeoidea Dana, 1852
  • nadrodzina Oplophoroidea Dana, 1852
  • nadrodzina Atyoidea de Haan, 1849
  • nadrodzina Bresilioidea Calman, 1896
  • nadrodzina Nematocarcinoidea Smith, 1884
  • nadrodzina Psalidopodoidea Wood-Mason & Alcock, 1892
  • nadrodzina Stylodactyloidea Bate, 1888
  • nadrodzina Campylonotoidea Sollaud, 1913
  • nadrodzina Palaemonoidea Rafinesque, 1815
  • nadrodzina Alpheoidea Rafinesque, 1815
  • nadrodzina Processoidea Ortmann, 1890
  • nadrodzina Pandaloidea Haworth, 1825
  • nadrodzina Physetocaridoidea Chace, 1940
  • nadrodzina Crangonoidea Haworth, 1825
  • infrarząd Eryonoidea de Haan, 1841
  • infrarząd Astacidea Latreille, 1802
  • nadrodzina Palaeopalaemonoidea Brooks, 1962
  • nadrodzina Enoplometopoidea de Saint Laurent, 1988
  • nadrodzina Nephropoidea Dana, 1852
  • nadrodzina Astacoidea Latreille, 1802
  • nadrodzina Parastacoidea Huxley, 1879
  • infrarząd Glypheidea Winckler, 1882
  • nadrodzina Glypheoidea Winkler, 1883
  • nadrodzina Erymoidea Van Straelen, 1924
  • infrarząd Axiidea de Saint Laurent, 1979
  • infrarząd Gebiidea de Saint Laurent, 1979
  • infrarząd Achelata Scholtz & Richter, 1995
  • infrarząd Polychelida Scholtz & Richter, 1995
  • infrarząd Anomura MacLeay, 1838
  • nadrodzina Aegloidea Dana, 1852
  • nadrodzina Galatheoidea Samouelle, 1819
  • nadrodzina Hippoidea Latreille, 1825
  • nadrodzina Kiwaoidea Macpherson, Jones & Segonzac, 2005
  • nadrodzina Lithodoidea Samouelle, 1819
  • nadrodzina Lomisoidea Bouvier, 1895
  • nadrodzina Paguroidea Latreille, 1802
  • infrarząd Brachyura Latreille, 1802
  • sekcja Dromiacea de Haan, 1833
  • nadrodzina Dakoticancroidea Rathbun, 1917
  • nadrodzina Dromioidea de Haan, 1833
  • nadrodzina Eocarcinoidea Withers, 1932
  • nadrodzina Glaessneropsoidea Patrulius, 1959
  • nadrodzina Homolodromioidea Alcock, 1900
  • nadrodzina Homoloidea de Haan, 1839
  • sekcja Raninoida De Haan, 1839
  • sekcja Cyclodorippoida Ortmann, 1892
  • sekcja Eubrachyura de Saint Laurent, 1980
  • nadrodzina Aethroidea Dana, 1851
  • nadrodzina Bellioidea Dana, 1852
  • nadrodzina Bythograeoidea Williams, 1980
  • nadrodzina Calappoidea Milne Edwards, 1837
  • nadrodzina Cancroidea Latreille, 1802
  • nadrodzina Carpilioidea Ortmann, 1893
  • nadrodzina Cheiragonoidea Ortmann, 1893
  • nadrodzina Componocancroidea Feldmann, Schweitzer & Green, 2008
  • nadrodzina Corystoidea Samouelle, 1819
  • nadrodzina Dairoidea Serène, 1965
  • nadrodzina Dorippoidea MacLeay, 1838
  • nadrodzina Eriphioidea MacLeay, 1838
  • nadrodzina Gecarcinucoidea Rathbun, 1904
  • nadrodzina Goneplacoidea MacLeay, 1838
  • nadrodzina Hexapodoidea Miers, 1886
  • nadrodzina Leucosioidea Samouelle, 1819
  • nadrodzina Majoidea Samouelle, 1819
  • nadrodzina Orithyioidea Dana, 1852
  • nadrodzina Palicoidea Bouvier, 1898
  • nadrodzina Parthenopoidea MacLeay, 1838
  • nadrodzina Pilumnoidea Samouelle, 1819
  • nadrodzina Portunoidea Rafinesque, 1815
  • nadrodzina Potamoidea Ortmann, 1896
  • nadrodzina Pseudothelphusoidea Ortmann, 1893
  • nadrodzina Pseudozioidea Alcock, 1898
  • nadrodzina Retroplumoidea Gill, 1894
  • nadrodzina Trapezioidea Miers, 1886
  • nadrodzina Trichodactyloidea H. Milne Edwards, 1853
  • nadrodzina Xanthoidea MacLeay, 1838
  • nadrodzina Cryptochiroidea Paulson, 1875
  • nadrodzina Grapsoidea MacLeay, 1838
  • nadrodzina Ocypodoidea Rafinesque, 1815
  • nadrodzina Pinnotheroidea de Haan, 1833
  • Zobacz też[]

  • dziesięciornice
  • Przypisy

    1. Sammy De Grave, N. Dean Pentcheff, Shane T. Ahyong et al.. A classification of living and fossil genera of decapod crustaceans. „Raffles Bulletin of Zoology”. Suppl. 21, s. 1–109, 2009 (ang.). 
    Ocypodoidea – nadrodzina skorupiaków dziesięcionogich, których nazwa wywodzi się od rodzaju Ocypode i zawiera różne gatunki krabów zaliczanych do następujących rodzin:Szczękonóża (łac. maxillipedes) – zmodyfikowane, parzyste odnóża tułowiowe skorupiaków i pareczników służące do aktywnego chwytania pokarmu. Występują w liczbie 1–3 par na przednich segmentach tułowia. U pancerzowców pojawiają się już w stadium żywika.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rakowate (Astacidae) - rodzina skorupiaków (Crustacea) z rzędu dziesięcionogów (Decapoda). Należą do nadrodziny Astacoidea, w skład której wchodzą rodziny Astacidae i Cambaridae (rak pręgowaty).
    Portunoidea - nadrodzina skorupiaków dziesięcionogich zawierająca różne gatunki krabów zaliczanych do następujących rodzin:
    Krewetki, krewetki właściwe (Caridea) – morskie i słodkowodne skorupiaki zaliczane do podrzędu Pleocyemata z rzędu dziesięcionogów. Zwyczajową nazwą krewetki określana jest też zaliczana do Caridea nadrodzina Palaemonoidea. Opisano około 2500 gatunków klasyfikowanych w kilkunastu nadrodzinach. Wiele z nich poławia się w celach konsumpcyjnych.
    Pustelniki (Paguroidea) - nadrodzina skorupiaków z rzędu dziesięcionogów miękkoodwłokowych (Anomura). Potocznie bywają nazywane rakami pustelnikami lub (zwłaszcza w literaturze anglosaskiej) krabami pustelnikami.
    Miękkoodwłokowce, miernoodwłokowe, miękkoodwłokowe (Anomura) – infrarząd pancerzowców z rzędu dziesięcionogów. Grupa różnorodna morfologicznie i ekologicznie. Zasiedlają głównie wody słone, ale także słodkie i środowiska lądowe. Analizy filogenetyczne wskazują, że pojawiły się już w permie, natomiast szczątki znane są od triasu. Dotąd opisano ponad 2700 gatunków.
    Kraby (Brachyura, z języka greckiego krótki odwłok/ogon) – grupa krótkoodwłokowych skorupiaków z rzędu dziesięcionogów (Decapoda).
    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.