• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dziennik Bydgoski



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Polonizacja – proces przyswajania języka lub kultury polskiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Polonizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją.Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.
    Tablica pamiątkowa na budynku Długa 52, w którym wydawano Dziennik Bydgoski przed 1920 r.

    Dziennik Bydgoski – polski dziennik ukazujący się w Bydgoszczy w latach 1907-1939, a od 1920 roku także w województwie poznańskim i pomorskim. Główne polskie pismo codzienne w Bydgoszczy z okresu zaboru pruskiego i okresu międzywojennego.

    Armia Cesarstwa Niemieckiego (niem. Deutsche Armee (Kaiserreich), Kaiserliche Armee) – oficjalne określenie sił zbrojnych Cesarstwa Niemieckiego, pod rozkazami cesarza. Składała się z czterech kontyngentów: pruskiego, obejmującego także mniejsze kraje Rzeszy, bawarskiego, saskiego i wirtemberskiego. Formalnie, mimo przejścia pod dowództwo pruskie, królowie tych trzech krajów zachowali pewną kontrolę nad wojskiem. Dotyczyło to zwłaszcza Bawarii. Żołnierze składali przysięgę na wierność cesarzowi, ale bawarskich wojskowych ta przysięga obowiązywała jedynie w czasie wojny, gdyż w czasie pokoju zwierzchnictwo nad armią bawarską sprawował król bawarski. Ponadto, wojska bawarskie różniły się nieco umundurowaniem i istniały wyodrębnione korpusy bawarskie.Tadeusz Nowakowski (ur. 1917 r. w Olsztynie, zm. 1996 w Bydgoszczy) – polski pisarz i publicysta, działacz polski na uchodźstwie, Honorowy Obywatel Bydgoszczy, Honorowy Obywatel Olsztyna.

    Historia[ | edytuj kod]

    Pierwszy numer Dziennika Bydgoskiego” 2 grudnia 1907 r.

    Pierwsza gazeta nazywana „Dziennikiem Bydgoskim” została założona 1 kwietnia 1902 r. przez Stanisława Tomaszewskiego. Wydawcę nękały szykany ze strony pruskich władz. Gdy w 1904 r. uwięziono go za wydrukowanie śpiewnika polskiego, gazetę wykupił wydawca „Dziennika Berlińskiego” Karol Bose, a w styczniu 1905 r. zaprzestał jej wydawania.

    Ilustrowany Kurier Polski – niewydawany już dziennik ogólnopolski, organ Stronnictwa Pracy (1945-1950), później Stronnictwa Demokratycznego (1950-1991), w latach 90. ukazujący się tylko w regionie kujawsko-pomorskim.Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

    Pomimo ucisku jaki stosowali pruscy nacjonaliści, miejscowi działacze narodowi nie rezygnowali jednak z prób założenia własnej gazety. Polscy adwokaci (Melchior Wierzbicki), lekarze (Jan Biziel), przemysłowcy (Józef Milchert) i rzemieślnicy pomogli 31-letniemu redaktorowi Janowi Tesce zakupić niezbędne maszyny drukarskie i 2 grudnia 1907 r. w budynku narożnym Długa 52 - Jana Kazimierza 5 wydrukowano pierwszy numer „Dziennika Bydgoskiego” w nakładzie 2,5 tys. egzemplarzy.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Stronnictwo Narodowe – polska partia polityczna, utworzona w październiku 1928 w wyniku przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego, której zadaniem było prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego (Narodowa Demokracja).

    W jego zamierzeniu „Dziennik” miał być „placówką obrony narodowej, nowym szańcem przeciw zalewowi niemczyzny”. Swoje pismo Teska adresował do „ludu” (drobni chłopi, rzemieślnicy, robotnicy), a myślą przewodnią była chęć podniesienia świadomości narodowej Polaków. Redakcja wzywała do pielęgnowania języka ojczystego oraz wychowywania młodzieży w duchu narodowym.

    Jan Teska (ur. 1876 w Chojnicy, zm. 1945 w Trojanowie k. Sochaczewa) – dziennikarz, wydawca „Dziennika Bydgoskiego”, polski działacz polityczny.Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

    Agitacja polskich działaczy oraz osobowość Jana Teski zadecydowała, iż „Dziennikowi” udało się przeżyć najtrudniejszy początkowy okres, mimo wielu utrudnień jakie stwarzały władze pruskie (rewizje, konfiskaty, rozprawy sądowe, kary grzywny i aresztu). W 1914 r. liczba prenumeratorów wzrosła do 5 tys., a nakład do 6 tys. Gazeta skonsolidowała polskie poczynania społeczne w Bydgoszczy. Szeroką działalność polonizacyjną rozwinął Dom Polski, ożywiła się działalność stowarzyszeń polskich, chórów, zespołów młodzieżowych i robotniczych. Podczas I wojny światowej pod nieobecność redaktorów wcielonych do Armii Cesarstwa Niemieckiego, Dziennik Bydgoski redagowały kobiety: Wincentyna Teska, Melania Gońska, Stefania Tuchołkowa i J. Nowakowska. 20 stycznia 1920 r. redakcja powitała wkraczające do Bydgoszczy Wojsko Polskie okolicznościowym artykułem patriotycznym.

    Literatura piękna – typ piśmiennictwa (także dzieł ustnych), do którego zalicza się wszystkie teksty o dominującej funkcji estetycznej języka, a więc dzieła literackie, w odróżnieniu od tekstów o charakterze informacyjnym, publicystycznym, naukowym etc. (literatura użytkowa). Zakres literatury pięknej jest zależny od kryteriów obowiązujących w danej epoce historycznej. Granice między taką literaturą a innym typem piśmiennictwa (i tekstów ustnych), np. użytkowym, nie są łatwe do wyznaczenia przez badaczy, ze względu na występujące licznie gatunki pograniczne.Henryk Bruno Kuminek (ur. 5 grudnia 1911 w Olkuszu, zm. 1940 w Katyniu) – dziennikarz, pisarz, krytyk literacki, bydgoski regionalista, działacz kultury, ofiara zbrodni katyńskiej.

    Kryzys powojenny i postępująca inflacja sprawiły, że w 1920 r. wydawnictwo „Dziennik Bydgoski” popadło w trudności finansowe i przestało być własnością Jana Teski i jego żony Wincentyny, przekształcając się w listopadzie tego roku w spółkę akcyjną „Drukarnia Bydgoska SA”. Po kilku latach kierowania redakcją przez Konrada Fiedlera, ponownie redaktorem naczelnym został Jan Teska. Od tej chwili pismo stało się trybuną polityczno-społecznych idei Chrześcijańskiej Demokracji, krzewiącą hasła solidarności narodowej. Znamienne dla gazety były jednak częste zwroty w kierunku endecji, obozu pomajowego i sanacji. Po przewrocie majowym "Dziennik" otwarcie nawoływał do ugody ruchu chadeckiego z sanacją. W końcu 1935 r. przyczynił się do utworzenia w Bydgoszczy Chrześcijańskiej Ligi Pracy. Wrogo odnosił się do Centrolewu, a w latach 1936-1938 popierał ideę utworzenia „jednolitego frontu narodowego" z udziałem SN, NPR i SL. Gdy ta idea ta nie doczekała się urzeczywistnienia, opowiadał się za rychłym połączeniem ChD i NPR, do czego istotnie doszło w październiku 1937 r.

    Marian Turwid, właściwie Marian Turwid-Kaczmarek (ur. 28 września 1905 we Wrześni, zm. 7 grudnia 1987 w Warszawie) – polski pisarz i artysta malarz, działacz kultury w Bydgoszczy.Chór – zespół muzyczny składający się z wokalistów wykonujący utwór jedno- lub wielogłosowy, a cappella bądź z akompaniamentem. Najczęściej prowadzony przez dyrygenta lub chórmistrza.
    Numer z 2 sierpnia 1914 r. informujący o wybuchu I wojny światowej

    Redaktorzy Dziennika Bydgoskiego wspierali wszystkie przedsięwzięcia miejscowych stowarzyszeń kulturalnych, upowszechniali wiedzę o życiu literackim i teatrze. Gazeta dysponowała korespondentami terenowymi i zagranicznymi, m.in. w Paryżu, Berlinie, Rzymie, Londynie. Redaktorami, którzy wywierali największy wpływ na oblicze i zawartość „Dziennika”, byli: Stanisław Nowakowski oraz Stanisław Brandowski. Wraz z redakcyjnym karykaturzystą Pawłem Griniowem w znacznej części wypełniali oni swoimi felietonami łamy pisma, które na początku lat 30. ukazywało się w nakładzie 30 tys. egzemplarzy, tłoczonych w Drukarni Bydgoskiej, będącej piątym pod względem zamożności wydawnictwem prasowym w ówczesnej Polsce. Poza sprawnym serwisem dotyczącym nowości wydawniczych z literatury pięknej, naukowej, publicystycznej i praktyczno-użytkowej, redakcja publikowała oryginalne teksty literackie: wiersze, powieści w odcinkach, opowiadania i baśnie dla dzieci. Swoje utwory zamieszczali tu poeci: Ludomir Benedyktowicz, Alina Prus-Krzemińska, Krzysztof Stasicki, Stanisław Bonin, Leon Leliwa-Daszkiewicz, Jan Kauczor, Alfred Kowalkowski, Tadeusz Nowakowski, prozę drukowali: Stanisław Brandowski, Stefania Tuchołkowa, Marian Turwid. Pismo w latach 20. wyrażało rozmaity stosunek do istnienia i działalności miejscowego teatru. W latach 30. recenzje nabrały charakteru fachowych i życzliwych ocen, a pisali je Jan Piechocki i Henryk Kuminek.

    Jan Michał Piechocki (ur. 1899, zm. 1978) – bydgoski działacz kultury, nauczyciel, publicysta, dziennikarz, działacz Stronnictwa Demokratycznego.Wincentyna Michalina Teska z domu Winiewicz (ur. 1888, zm. 1957) – polska działaczka społeczna, długoletnia administratorka i akcjonariuszka „Dziennika Bydgoskiego”.

    "Dziennik Bydgoski" w dwudziestoleciu międzywojennym był najważniejszą gazetą codzienną w Bydgoszczy. W pierwszych latach powojennych nakład jego wynosił 15 tys. egzemplarzy, a później systematycznie wzrastał: osiągając w 1929 r. 42 tys. Dziennik był wtedy największym pismem Polski zachodniej, a jednocześnie zaliczał się do pierwszej dziesiątki pism codziennych w skali ogólnokrajowej.

    Narodowa Partia Robotnicza (NPR) – polska partia polityczna, działająca w latach 1920-1937. NPR odwoływała się do klasy robotniczej, jednak w przeciwieństwie do partii marksistowskich głosiła program solidaryzmu narodowego. Na czele NPR stali m.in. Karol Popiel, Ludwik Waszkiewicz, Adam Chądzyński. Do bastionów politycznych NPR należały tereny dawnego Królestwa Prus – Pomorze, Wielkopolska i Górny Śląsk.Dom Polski w Bydgoszczy – ośrodek życia kulturalnego i towarzyskiego polskiego społeczeństwa w Bydgoszczy w okresie zaboru pruskiego. Funkcjonował od 1907 r. Został zniszczony w ramach akcji odwetowej Grenzschutzu w sierpniu 1919 r., tuż przed przejściem miasta w granice odrodzonej Polski.

    W 1939 r. w redakcji „Dziennika Bydgoskiego” pracowało 10 etatowych pracowników: Stanisław Nowakowski (działacz plebiscytowy na Warmii), Zygmunt Felczak (późniejszy założyciel Ilustrowanego Kuriera Polskiego i wicewojewoda pomorski), Stanisław Strąbski, Edmund Kuminek, Józef Kołodziejczyk, Aleksander Kiedrowski, Wincenty Sławiński, Janina Hernetówna, Edmund Klessa, Dionizy Wesołek. Współpracowali m.in. Henryk Ryszewski (korespondent w Warszawie), Tadeusz Kiełpiński (korespondent w Paryżu), Paweł Skrzypczak (rysownik), Edmund Heydak (karykaturzysta), Alfons Rezler (recenzent muzyczny). Dziennik posiadał także redaktorów terenowych obsługujących mutacje Dziennika w: Inowrocławiu, Toruniu, Grudziądzu, Gdyni, Tczewie, i Świeciu.

    Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.Historia Polski (1918–1939) – historia Polski w dwudziestoleciu międzywojennym, od odzyskania przez Polskę niepodległości do zakończenia regularnych działań wojennych Wojska Polskiego przeciw Wehrmachtowi i Armii Czerwonej po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę i przeniesienia siedziby władz II Rzeczypospolitej poza granice kraju w związku z okupacją terytorium kraju przez agresorów.

    Wraz z gazetą ukazywały się dodatki tematyczne: „kobiecy”, „światek dziecięcy”, „ze świata medycyny”, „film”, „tygodnik sportowy”. Od lutego 1939 r. wydawano także mutację przeznaczoną dla mieszkańców wsi – „Polska Niwa”, której redaktorami byli: Zygmunt Felczak, Dionizy Wesołek, Janina Hernetówna i Edmund Klessa.

    Centrolew – sojusz partii centrowych i lewicowych zawiązany w 1929 w celu zwalczania systemu rządów sanacji obozu Józefa Piłsudskiego.Melchior Józef Wierzbicki (ur. 1867, zm. 1925) – prawnik, polski działacz narodowy i społeczny, organizator polskich władz politycznych i gospodarczych w Bydgoszczy w 1920 r.

    Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 r. hitlerowcy zburzyli budynek redakcji i drukarni Dziennika Bydgoskiego. Spośród dziennikarzy w okresie wojny zginęli m.in. Stanisław Nowakowski, Edmund Kuminek, Aleksander Kiedrowski, Wincenty Sławiński. W obozie koncentracyjnym zginął dyrektor drukarni Władysław Żewicki, zaś w marcu 1945 r. zmarł założyciel Dziennika Jan Teska. Po zakończeniu wojny pisma nie wznowiono, a dziennikarze kontynuowali swą pracę w licznych nowo założonych gazetach bydgoskich.

    Kamienica Długa 52 - Jana Kazimierza 5 w Bydgoszczy – kamienica narożna przy ulicy Długiej / Jana Kazimierza, na terenie Starego Miasta w Bydgoszczy. Siedziba kujawsko-pomorskiego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
    Stanisław Nowakowski (ur. 21 września 1889 w Śremie, zm. 24 czerwca 1942 w KL Dachau) – polski działacz narodowy i dziennikarz na Warmii i Pomorzu.
    Inflacja – proces wzrostu przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Skutkiem tego procesu jest spadek siły nabywczej pieniądza krajowego.
    Przewrót majowy (zamach majowy, pucz majowy) – zbrojny zamach stanu, dokonany w Polsce przez marszałka Józefa Piłsudskiego w dniach 12–15 maja 1926. Powodami zamachu była pogarszająca się sytuacja polityczna i gospodarcza kraju, zaś bezpośrednią przyczyną – seria kryzysów gabinetowych w latach 1925-1926. Zamach rozpoczął się 12 maja 1926. Po bezowocnej rozmowie Piłsudskiego z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim, oddziały wierne marszałkowi zajęły pozycje przy warszawskich mostach. Po ultimatum generała Tadeusza Rozwadowskiego, dowodzącego oddziałami prorządowymi, rozpoczęły się w Warszawie drobne potyczki. 12 i 13 maja Maciej Rataj, marszałek Sejmu, podjął ostatnią próbę negocjacji, która zakończyła się niepowodzeniem. 14 maja Piłsudski przejął kontrolę nad Warszawą. W wyniku walk zginęło 379 osób. Legalny rząd Wincentego Witosa podał się do dymisji, a prezydent Wojciechowski złożył swój urząd. Uprawnienia prezydenta przejął Maciej Rataj, który powołał nowy rząd z Kazimierzem Bartlem na czele, w którym Piłsudski został ministrem spraw wojskowych i generalnym inspektorem Sił Zbrojnych. 31 maja Piłsudski został wybrany prezydentem RP przez Zgromadzenia Narodowe, ale godności nie przyjął, rekomendując na to stanowisko profesora Ignacego Mościckiego. Zamach rozpoczął 13-letnie, autorytarne rządy sanacji, którym kres położył wybuch II wojny światowej.
    Konrad Oktawiusz Fiedler (ur. 22 marca 1886 w Łęczycy, zm. 5 września 1939 w Bydgoszczy) – polski publicysta, dziennikarz, krajoznawca, działacz społeczny, radny miasta Bydgoszczy.
    Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto na prawach powiatu w północnej Polsce, historycznie leży na Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego. Jest siedzibą Wojewody Kujawsko-Pomorskiego.
    Alfons Rezler (Rösler, Rözler) (ur. 1907, zm. 1939) – skrzypek, dyrygent, pedagog, polski działacz kultury, podporucznik rezerwy Wojska Polskiego poległy w kampanii wrześniowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.054 sek.