• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dziedzictwo geologiczne

    Przeczytaj także...
    Klify w Joggins – stanowisko paleontologiczne położone na klifie u zachodniego wybrzeża Nowej Szkocji (Kanada). Zawiera karbońskie skamieniałości dolnego i środkowego pensylwanu (odpowiednik westfalu A), mające około 315–310 milionów lat. Stanowisko zostało odkryte przez Johna Williama Dawsona, kiedy jako mały chłopiec zbierał na klifie skamieniałości. W 1842 roku Dawson odwiedził Joggins wraz z Charlesem Lyellem. Stanowisko w Joggins było także wzmiankowane jako jeden z dowodów na istnienie zjawiska ewolucji przez Charlesa Darwina w dziele „The Origin of Species by Means of Natural Selection” oraz wykorzystane w debacie oksfordzkiej w 1860 roku przez Thomasa Huxleya. In situ – łaciński zwrot oznaczający w dosłownym tłumaczeniu w miejscu mający różne znaczenia zależnie od kontekstu.
    Georóżnorodność (ang. geodiversity) – różnorodność przyrody nieożywionej oraz procesy zachodzące na powierzchni Ziemi, w morzach i oceanach. Termin „georóżnorodność” nie posiada na dzień dzisiejszy powszechnie akceptowanej definicji.
    Klify w Joggins z listy światowego dziedzictwa UNESCO

    Dziedzictwo geologiczne (ang. geoheritage) – rozumiane jest najczęściej jako elementy przyrody nieożywionej o unikatowej wartości dla społeczeństwa. Jest to stosunkowo nowe określenie, które, choć powszechnie weszło już w obieg, nie posiada jednoznacznej i powszechnie akceptowanej definicji.

    Ochrona ex situ (łac. ex situ – poza miejscem) – ochrona gatunku chronionego realizowana przez przeniesienie go do ekosystemu zastępczego, gdzie może on dalej żyć samodzielnie w warunkach naturalnych, lub do środowiska sztucznie stworzonego, w którym musi być otoczony stałą opieką człowieka. Przenoszone mogą być całe osobniki roślin albo ich nasiona, bulwy i kłącza. Ochronę ex situ mogą podejmować jedynie instytucje naukowe i urzędy konserwatorskie. W ten typ ochrony zaangażowane są głównie ogrody zoologiczne i ogrody botaniczne, gdzie prowadzone są badania zagrożonych gatunków, ich rozmnażanie i wymiana.Geopark – obszar chroniony o dokładnie wyznaczonych granicach, obejmujący stanowiska dziedzictwa geologicznego (często geostanowiska) o istotnym znaczeniu naukowym dla geologii, jak również obiekty unikatowe lub piękne, reprezentatywne dla danego regionu i jego historii geologicznej. Geopark to nie tylko walory geologiczne, obszar ten może być cenny także z archeologicznego, ekologicznego, historycznego czy kulturowego punktu widzenia.

    W szerokim ujęciu dziedzictwo geologiczne to abiotyczna spuścizna natury, czyli to, co zawarte jest w atmosferze, hydrosferze oraz wszystkich strukturach Ziemi.

    Raport Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (ang. International Union for Conservation of Nature) pt. „Geological Word Heritage: a Global Framework”, który może stanowić źródło jednolitej terminologii o międzynarodowym znaczeniu, podaje następującą definicję: dziedzictwo geologiczne – te elementy przyrodniczej georóżnorodności, które mają istotną wartość dla ludzi, obejmującą badania naukowe, edukację, estetykę, inspirację, rozwój kulturowy oraz miejsca społecznie ważne.

    Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (ang. International Union for Conservation of Nature, w skrócie IUCN) – międzynarodowa organizacja zajmująca się ochroną przyrody założona w 1948 roku jako pierwsza światowa organizacja skupiona na problemach środowiska naturalnego. Jej siedziba mieści się w Gland w Szwajcarii.Przegląd Geologiczny – polski miesięcznik o tematyce geologicznej wydawany w Warszawie przez Państwowy Instytut Geologiczny. Pismo publikuje artykuły i doniesienia naukowe oraz aktualne wiadomości dotyczące problemów istotnych dla środowiska geologów.

    Można wyróżnić dwie kategorie dziedzictwa geologicznego:

  • nieruchome - są to m.in. formy i procesy geologiczne, stanowiące podstawowy komponent środowiska geologicznego, nierozerwalnie związany z naturalnym miejscem występowania; ich ochrona wymaga działań in situ,
  • ruchome - obiekty kruche, delikatne, podatne na czynniki niszczące, które w celu zachowania muszą zostać przeniesione z naturalnego środowiska (ochrona ex situ w przestrzeni muzealnej); zaliczyć tu można m.in. okazy skał minerałów i skamieniałości, elementy związane np. z historią badań geologicznych.
  • Międzynarodową formą ochrony dziedzictwa geologicznego są m.in. geoparki.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Alexandrowicz Z. 2007. Geoochrona w ujęciu narodowym, europejskim i światowym (ze szczególnym uwzględnieniem Polski). Biuletyn Państwowego Instytutu Geologicznego, tom 425, str. 21-28.
  • Gonera, M., 2005. Zabytki przyrody nieożywionej, czyli dobro nie powszechnego użytku. Przegląd Geologiczny, tom 53, str. 199-204.
  • Jakubowski, K., 2004. Geological heritage and museums. PIG, Special Papers, tom 13, str. 21-28.




  • Reklama

    Czas generowania strony: 0.008 sek.