• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dyskryminacja pozytywna


    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Przeczytaj także...
    Etniczność (od gr. ethnos oznaczającego rasę) zasadnicza cecha określonej zbiorowości etnicznej, stanowiąca zespół wzajemnie i silnie z sobą powiązanych cech społeczno-kulturowych, określających odmienność i specyfikę konkretnej zbiorowości ("swoich") wobec zbiorowości innych ("obcych"). Termin ten jednak nie jest jednoznacznie ujmowany i ciągle w naukach społecznych trwają próby jego odpowiedniego zdefiniowania.Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (ang. Charter of Fundamental Rights of the European Union, fr. Charte des droits fondamentaux de l’Union Européenne) – zbiór fundamentalnych praw człowieka i obowiązków obywatelskich uchwalony i podpisany w dniu 7 grudnia 2000 r. podczas szczytu Rady Europejskiej w Nicei w imieniu trzech organów Unii Europejskiej: Parlamentu, Rady UE oraz Komisji, powtórnie, z pewnymi poprawkami, podpisany przez przewodniczących tych organów podczas szczytu w Lizbonie 12 grudnia 2007 r. Moc wiążąca dokumentu została mu nadana przez traktat lizboński podpisany 13 grudnia 2007 roku, który wszedł w życie 1 grudnia 2009 r.
    Orientacja seksualna – trwały emocjonalny, romantyczny i seksualny pociąg do osób określonej płci. Orientacja seksualna rozciąga się na kontinuum, od wyłącznego heteroseksualizmu do wyłącznego homoseksualizmu.

    Dyskryminacja pozytywna (łac. discrimino – rozróżniam) – utrzymywanie czasowych lub stałych rozwiązań i środków prawnych mających na celu wyrównanie szans osób i grup dyskryminowanych ze względu na płeć, pochodzenie etniczne, religię, orientację seksualną, niepełnosprawność i inne cechy. Numerus clausus stosowany w przedwojennych Węgrzech, Polsce, powojennych Niemczech, Brazylii i USA był i jest przykładem takiej dyskryminacji.

    Dyskryminacja (łac. discrimino – rozróżniam) oznacza odmienne traktowanie różnych podmiotów, które znajdują się w podobnej sytuacji.Vaira Vīķe-Freiberga (ur. 1 grudnia 1937 w Rydze) – łotewska polityk i psycholog, w latach 1999–2007 prezydent Łotwy.

    Formą dyskryminacji pozytywnej jest osobna pula (parytet) dla czarnoskórych, kobiet lub osób ze wsi w postępowaniu rekrutacyjnym na uczelni. Przykładami dyskryminacji pozytywnej były punkty za pochodzenie w PRL czy amerykańska akcja afirmatywna.

    Problemy dyskryminacji pozytywnej[ | edytuj kod]

    Krytycy „dyskryminacji pozytywnej” wskazują na następujące problemy tej koncepcji:

  • brak obiektywnych kryteriów „dostatecznej” bądź „niedostatecznej reprezentacji” danej grupy społecznej,
  • faktyczna dyskryminacja grupy uznanej za „dostatecznie reprezentowaną”, wobec której stosuje się formę odpowiedzialności zbiorowej,
  • brak obiektywnie zdefiniowanych celów akcji wskazujących, kiedy dane instrumenty należy przestać stosować.
  • W 2005 roku słowacki Trybunał Konstytucyjny uznał przepisy o dyskryminacji pozytywnej za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. W 2010 roku w Szwecji ministerstwo nauki i szkolnictwa wyższego podjęło decyzję o zakończeniu programu dyskryminacji pozytywnej na uczelniach po tym jak został on oprotestowany przez kobiety, które nie dostały się na studia na kierunku psychologia, zaś ich miejsca zajęli na mocy parytetu mężczyźni, którzy uzyskali niższą punktację.

    Płeć – pojęcie odnoszące się do zróżnicowanie organizmów na męskie i żeńskie. Płeć zdeterminowana jest genetycznie. Podstawowym wyznacznikiem dla istnienia płci jest prokreacja. W odniesieniu do organizmów płci męskiej stosuje się określenia samiec i mężczyzna, a w odniesieniu do organizmów płci żeńskiej: samica i kobieta, odpowiednio dla zwierząt i ludzi.Parytet (z łac. paritas = pol. równość) – zasada równości proporcji dwóch lub więcej wielkości, określana prawnie a priori.

    Parytety jako formę walki z wykluczeniem kobiet skrytykowała prezydent Łotwy Vaira Vīķe-Freiberga, której zdaniem skutkują one jedynie zatrudnianiem osób o niewystarczających kompetencjach, ale o aktualnie promowanej płci. Według niej prawo antydyskryminacyjne jest wystarczającym i skutecznym środkiem ograniczania wykluczenia ze względu na płeć.

    Akcja afirmatywna – polityka stosowana w wielu krajach, w Polsce najczęściej kojarzona z działaniami wielu uniwersytetów i korporacji, a także rządu USA, mającymi na celu wyrównanie szans Afroamerykanów w edukacji i karierze zawodowej. Polega na uprzywilejowaniu tych kandydatów w procesie rekrutacji i promocji.Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций Organizacyja Objedinionnych Nacyj, arab. الأمم المتحدة al-Umam al-Muttahida, chiń. 联合国 Liánhéguó), ONZ – uniwersalna (z wyjątkiem narodów niereprezentowanych) organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

    W Norwegii 40% parytet na korzyść kobiet doprowadził do powstania grupy zawodowej określanej jako „złote spódniczki”, złożonej z kobiet wyspecjalizowanych w zasiadaniu w radach nadzorczych wielu spółek.

    Według opublikowanej w 2012 pracy zwiększanie puli kobiet w radach nadzorczych banków w badanym okresie (16 lat) prowadziło do zwiększonej akceptacji ryzyka finansowego. Z kolei według badań cytowanych przez Diversity Council of Australia wynika, że zwiększenie udziału kobiet prowadziło do poprawienia wskaźników rentowności.

    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.Konwencje genewskie – szereg umów z zakresu prawa międzynarodowego i pomocy humanitarnej podpisanych w Genewie w Szwajcarii, będący częścią międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencje były rezultatem działalności i zabiegów politycznych Henriego Dunanta. Można spotkać się także z pojęciem "prawa genewskiego", czyli prawa opartego na tych konwencjach.

    Wprowadzona przed wyborami w 2011 roku ustawa kwotowa skutkowała tym, że kobiety uzyskały 3% więcej mandatów niż w poprzednich wyborach.

    W prawie międzynarodowym[ | edytuj kod]

    Dyskryminacja pozytywna stanowi element szeregu dokumentów prawa międzynarodowego. Jest zalecana między innymi w:

  • Karcie praw podstawowych w art. 23, który przewiduje równość kobiet i mężczyzn, ale dopuszcza „utrzymywanie lub przyjmowanie środków zapewniających specyficzne korzyści dla osób płci niedostatecznie reprezentowanej”;
  • Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej (otwartej do podpisu w Nowym Jorku dnia 7 marca 1966 r.; Dz.U. z 1969 r. nr 25, poz. 187);
  • Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet (przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 18 grudnia 1979 r.; Dz.U. z 1982 r. nr 10, poz. 71);
  • Deklaracji pekińskiej i pekińskiej platformie działania (dokumenty końcowe IV Światowej Konferencji w sprawie Kobiet, Pekin, 1995 r.).
  • Konwencja w sprawie dyskryminacji w zatrudnieniu i wykonywaniu zawodu w art. 5 głosi nie są uważane za dyskryminację specjalne środki, zastosowane dla uwzględnienia specyficznych potrzeb osób, względem których specjalna ochrona lub opieka jest powszechnie uznana za potrzebną ze względów takich, jak płeć, wiek, inwalidztwo, ciężary rodzinne albo poziom społeczny lub kulturalny.

    Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.IV Światowa Konferencja w sprawie Kobiet pod egidą ONZ odbyła się w Pekinie w dniach 4-15 września 1995. Uczestniczyło w niej 189 rządów oraz ponad 5 tys. przedstawicielek i przedstawicieli organizacji pozarządowych. Przyjęto na niej dwa dokumenty końcowe: Deklarację Pekińską i Platformę Działania - Cele Strategiczne.

    III Konwencja Genewska (1949) o traktowaniu jeńców wojennych przewiduje szczególne traktowanie ze względu na płeć lub rangę.

    W 2011 roku wskutek orzeczenia ETS za dyskryminację zostało uznane branie pod uwagę płci jako jednego z parametrów przy obliczaniu stawek ubezpieczeniowych. Wyrok ten został przyjęty z zadowoleniem przez środowiska feministyczne. Regulacja ta została skrytykowana przez rynek ubezpieczeniowy, bo różnica w wysokościach składek (wyższe dla mężczyzn) ma mocne podstawy w danych aktuarialnych. Zakaz ich uwzględniania spowodował w konsekwencji wzrost składek ubezpieczeniowych OC i ubezpieczeń na życie dla kobiet nawet o 190%. Podobne kontrowersje wywołuje w USA regulacja zakazująca różnicowania składek wobec płci w ubezpieczeniach zdrowotnych – tutaj z kolei wyższe składki dla kobiet wynikają ze znacznie większych statystycznie kosztów opieki zdrowotnej dla kobiet (m.in. porodów).

    Punkty za pochodzenie – element działań mających na celu ograniczanie nierówności w dostępie do wykształcenia w krajach realnego socjalizmu. Miały one zwiększać szansę na przyjęcie na uczelnie wyższe młodzieży robotniczej i chłopskiej. "Punkty za pochodzenie" przyznawano w czasie egzaminów wstępnych dodając je do sumy punktów uzyskanych za wyniki w poszczególnych egzaminach i za oceny na świadectwie maturalnym. Pozbawieni ich byli kandydaci, których rodziny kwalifikowano jako należące do kategorii "inteligencji pracującej".Niepełnosprawność – długotrwały stan występowania pewnych ograniczeń w prawidłowym funkcjonowaniu człowieka. Ograniczenia te spowodowane są na skutek obniżenia sprawności funkcji fizycznych, psychicznych bądź umysłowych. Jest to także uszkodzenie, czyli utrata lub wada psychiczna, fizjologiczna, anatomiczna struktury organizmu. Utrata ta może być całkowita, częściowa, trwała lub okresowa, wrodzona lub nabyta, ustabilizowana lub progresywna.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Bezuprzedzen: Definicje dyskryminacji
    2. Local admission restrictions - Hochschulkompass, www.hochschulkompass.de [dostęp 2020-09-10].
    3. QUOTAS IN HIGHER EDUCATION: HISTORIES AND CONTROVERSIES | Nationalism Studies Program, nationalism.ceu.edu [dostęp 2020-09-10].
    4. Brazil's Supreme Court upholds affirmative action in universities, amsterdamnews.com [dostęp 2020-09-10].
    5. Nowy rasizm.
    6. Paweł Rogaliński: Problemy dotyczące parytetów. [dostęp 2012-10-18].
    7. Slovakia Bans Positive Discrimination Legislation. Brussels Journal, 2005.
    8. W Szwecji parytet płci nie wypalił (archive.is). 2010.
    9. Women quotas are 'demeaning', says Latvian ex-president. EU Observer, 2011.
    10. "Złote spódniczki", czyli kobiety w biznesie – spór o zasady czy patologia. Wyborcza.biz, 2011.
    11. Female board members: the real risk takers?. Corporate Risk, 2012.
    12. Eliza Olczyk, Kamila Baranowska: Polskie feministki zostały w tyle. Rzeczpospolita, 2012.
    13. Art. 1. 4. Specjalne środki podjęte wyłącznie w celu zapewnienia odpowiedniego rozwoju pewnych grup rasowych czy etnicznych lub jednostek, potrzebujących takiej ochrony, jaka może być konieczna do zapewnienia tym grupom lub jednostkom wykonywania lub korzystania na zasadach równości z praw człowieka i podstawowych wolności, nie będą uważane za dyskryminację rasową, pod warunkiem jednak, że środki te nie będą prowadzić w konsekwencji do utrzymywania odrębnych praw dla różnych grup rasowych i nie pozostaną w mocy po osiągnięciu celów, dla których zostały podjęte.
    14. Art. 4. 2 Wprowadzenie przez Państwa Strony specjalnych zarządzeń, w tym również zarządzeń przewidzianych w niniejszej konwencji, w celu ochrony macierzyństwa nie będzie uważane za akt dyskryminacji.
    15. Art. 14 Jeńcy wojenni mają we wszelkich okolicznościach prawo do poszanowania swej osoby i czci. Kobiety powinny być traktowane ze wszystkimi względami należnymi ich płci. W każdym przypadku przysługuje im traktowanie równie korzystne jak mężczyznom. Artykuł 44 Oficerowie i równorzędni im jeńcy wojenni traktowani będą ze względami należnymi ich stopniowi i wiekowi.
    16. ECJ ruling against sex discrimination in insurances key victory for women’s rights, say civil society organisations. AGE, 2011.
    17. Does gender affect auto insurance rates?.
    18. OC – koniec dyskryminacji mężczyzn, początek kłopotów?. Wyborcza.biz, 2011.
    19. Kobiety zapłacą więcej za nowe ubezpieczenia. Rzeczpospolita, 2011.
    20. Gender Gap Persists in Cost of Health Insurance. NY Times, 2012.
    Prawo międzynarodowe (dla odróżnienia od prawa prywatnego międzynarodowego zwane też prawem międzynarodowym publicznym) – jedna z gałęzi prawa, obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między państwami, organizacjami międzynarodowymi, a także innymi podmiotami prawa międzynarodowego. Jedna z najstarszych dziedzin prawa, znana i rozwijana już w okresie starożytności. Za "konstytucję" współczesnej społeczności międzynarodowej i najważniejszy dokument prawa międzynarodowego uważa się Kartę Narodów Zjednoczonych powołującą do życia ONZ i proklamującą szereg zasad na których opierają się prawo międzynarodowe i stosunki międzynarodowe. Zobowiązania wynikające z Karty Narodów Zjednoczonych (np. zakaz agresji, zakaz grożenia użyciem siły, zakaz mieszania się w sprawy wewnętrzne innych państw, nakaz pokojowego rozwiązywania sporów) mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami państw członkowskich ONZ.Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i jest powszechnie uważany za kulturalną stolicę świata.




    Warto wiedzieć że... beta

    Religia – system wierzeń i praktyk, określający relację pomiędzy różnie pojmowaną sferą sacrum (świętością) i sferą boską, a określonym społeczeństwem, grupą lub jednostką. Manifestuje się ona w wymiarze doktrynalnym (doktryna, wiara), w czynnościach religijnych (np. kult czy rytuały), w sferze społeczno-organizacyjnej (wspólnota religijna, np. Kościół) i w sferze duchowości indywidualnej (m.in. mistyka).
    Matematyka ubezpieczeniowa (aktuariat, nauki aktuarialne, matematyka aktuarialna) – dział matematyki stosowanej obejmujący zagadnienia m.in. rachunku prawdopodobieństwa, statystyki, matematyki finansowej, metod numerycznych i koncentrujący się na zastosowaniach w dziedzinie ubezpieczeń.
    Jeniec wojenny – zatrzymana osoba, zdefiniowana w artykule 4 i 5 Konwencji Genewskiej o traktowaniu jeńców wojennych przyjętej 12 sierpnia 1949 jako ta, która angażowała się w działania bojowe pod rozkazami swojego rządu i została zatrzymana przez siły zbrojne strony przeciwnej. Osoba taka nazywana jest kombatantem posiadającym immunitet wynikający z międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych.
    Ustawa kwotowa – ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 34, poz. 172) o zmianie ustawy – Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, ustawy – Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawy – Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego. Została podpisana 31 stycznia 2011 roku przez prezydenta Bronisława Komorowskiego. Weszła w życie 3 marca 2011 roku. Została uchylona przez kodeks wyborczy, który również uwzględnia kwoty na listach wyborczych.
    Numerus clausus (łac. zamknięta liczba) – zasada ograniczania liczby studentów uniwersytetów, motywowana przyczynami politycznymi lub czysto praktycznymi, stosowana zarówno w okresie międzywojennym, jak i po drugiej wojnie światowej. Stosowano ją w Polsce, Rosji, Stanach Zjednoczonych, Niemczech, na Węgrzech i w Rumunii.
    Węgry (węg. Magyarország) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej, od 1955 członek ONZ, od 1999 członek NATO, od 2004 członek Unii Europejskiej.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.654 sek.