• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dysk protoplanetarny



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Niestabilność Jeansa – proces, który prowadzi do zapadania grawitacyjnego obłoków materii i formowania się gromad galaktyk, galaktyk, gwiazd, itp. Niestabilność zachodzi w przypadku, kiedy obłok gazu nie jest w stanie zachować równowagi hydrostatycznej, którą określa wzór:Akrecja – w astronomii terminem tym określa się opadanie rozproszonej materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku działania grawitacji. Zjawisku temu może towarzyszyć wydzielanie dużej ilości energii w postaci promieniowania elektromagnetycznego, gdy opadająca materia wyświeca część utraconej grawitacyjnej energii potencjalnej. Szczególnie widowiskowa jest akrecja na obiekty zwarte – białe karły, gwiazdy neutronowe czy czarne dziury. Uważa się, że mechanizmem „zasilającym” aktywne jądra galaktyk jest właśnie akrecja materii na supermasywną czarną dziurę.
    Obraz radiowy HL Tauri uzyskany w Atacama Large Millimeter Array.

    Dysk protoplanetarny – obracający się wokół nowo powstałej gwiazdy typu T Tauri lub Herbig Ae / Be dysk złożony z gazu i pyłu. Dysk protoplanetarny może być również uznany za dysk akrecyjny dla tejże gwiazdy, ponieważ gazy i inny materiał z wewnętrznej krawędzi dysku może opadać na powierzchnię gwiazdy. Procesu tego nie należy mylić z procesem akrecyjnym skutkującym powstaniem samych planet. Zjonizowane dyski protoplanetarne nazywane są proplydami.

    Jednostka astronomiczna, oznaczenie au (dawniej również AU, w języku polskim czasem stosowany jest skrót j.a.) – pozaukładowa jednostka odległości używana w astronomii równa dokładnie 149 597 870 700 m. Dystans ten odpowiada w przybliżeniu średniej odległości Ziemi od Słońca. Definicja i oznaczenie zostały przyjęte podczas posiedzenia Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pekinie w 2012 roku.Ekliptyka – (z gr. έκλειψις zaćmienie) wielkie koło na sferze niebieskiej, po którym w ciągu roku pozornie porusza się Słońce obserwowane z Ziemi.

    W lipcu 2018 r. opublikowane zostało pierwsze zdjęcie takiego dysku, zawierającego powstającą egzoplanetę, o nazwie PDS 70b.

    Obserwacje[ | edytuj kod]

    Tworzenie się dysków podczas formowania się gwiazdy poprzez zapadanie grawitacyjne jest nieuniknioną konsekwencją zachowania momentu pędu. Dysk protoplanetarny jest znacznie chłodniejszy od jego gwiazdy. Jest cieplejszy w pobliżu gwiazdy, a chłodniejszy na zewnątrz i ma znaczne rozmiary, w wyniku tego promieniowanie dysku w zakresie od mikrometrów do milimetrów jest znacznie silniejsze niż promieniowanie gwiazdy, deformując charakterystykę widmową gwiazdy. Odstępstwo widma promieniowania gwiazdy w tym zakresie od promieniowania ciała doskonale czarnego było pierwszą przesłanką świadczącą o tym, że gwiazdę otacza obłok znacznie chłodniejszej materii .

    Gwiazdy typu T Tauri – typ gwiazd zmiennych, których nazwa wywodzi się od pierwszej zaobserwowanej gwiazdy tego typu - T Tauri. Cechuje je zmienna jasność i charakterystyczne linie widmowe chromosfery, świadczące o istnieniu pola magnetycznego.Grawitacja (ciążenie powszechne) – jedno z czterech oddziaływań podstawowych, będące zjawiskiem naturalnym polegającym na tym, że wszystkie obiekty posiadające masę oddziałują na siebie wzajemnie przyciągając się.

    Dyski protoplanetarne i ich strukturę można zatem obserwować za pomocą teleskopów w podczerwieni i radioteleskopów, a badanie zależności długości fali i jasności od promienia umożliwia badanie struktury dysku. Dodatkowych informacji dostarcza promieniowanie gwiazdy, której dysk towarzyszy.

    Obserwacje przed erą radioastronomii dostarczyły pewnej ilości danych, jednak dopiero wyniesiony na orbitę w 1983 r. satelita astronomiczny IRAS do przeglądu nieba w podczerwieni umożliwił przeprowadzenie pierwszych badań statystycznych dotyczących występowania dysków wokół gwiazd. Wkrótce potem pierwsze czułe detektory fal o długości milimetrowej wykazały, że wiele dysków zawierało duże ziarna pyłu z wystarczającą ilością materiału, aby uformować układy planetarne. Interferometria w podczerwieni umożliwiła potwierdzenie rotacji dysków (1987). Jednoznaczne dowody na spłaszczoną strukturę dysków pojawiły się dzięki obserwacjom optycznym za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble’a, ukazując obrazy cieni dysków na jasnym tle mgławicy (1994). Tempo odkryć przyspieszyło w ciągu następnej dekady ze względu na wzrost czułości, rozdzielczości i zakresu obserwowanych fal. Obserwatorium kosmiczne w podczerwieni (ISO), a w szczególności Kosmiczny Teleskop Spitzera, znacznie rozszerzyły ilość danych o dyskach i centralnej gwieździe; masie, wieku, środowisku i stanie jej ewolucji. Wprowadzenie interferometrycznych matryc radarów submilimetrowych (SMA) (np. Very Large Array) rozszerzyło zakres badań na krótsze długości fal, w tym na reżim poniżej milimetrowy, zapewniając możliwość bardziej szczegółowego mapowania słabszych struktur. Potencjał do rozwiązywania podstawowych pytań dotyczących formowania dysków protoplanetarnych, a z nich planet, dostarczyły motywacji do opracowania nowych urządzeń pomiarowych, w tym Kosmiczne Obserwatorium Herschela i Atacama Large Millimeter Array (ALMA).

    Wiatr gwiazdowy – strumień cząstek materii z zewnętrznych warstw atmosfery gwiazdy. Intensywny wiatr gwiazdowy może prowadzić do znacznej utraty masy przez gwiazdę w trakcie jej ewolucji. Zjawisko jest wywołane przez ciśnienie promieniowania emitowanego przez gwiazdę (por. jasność Eddingtona) i przez zjawiska magnetyczne zachodzące w jej atmosferze.Diagram Hertzsprunga-Russella (H-R) – wykres klasyfikujący gwiazdy. Został skonstruowany w 1911 r. przez E. Hertzsprunga, a w 1913 r. udoskonalony przez H.N. Russella.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Astrophysical Journal (The Astrophysical Journal) – czasopismo naukowe, założone w 1895 przez dwóch amerykańskich astronomów George’a Ellery’ego Hale’a i Jamesa Edwarda Keelera. Jedno z najważniejszych międzynarodowych czasopism dotyczących astronomii, astrofizyki, spektroskopii.
    Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 1, niemetal z bloku s układu okresowego. Jego izotop, prot, jest najprostszym możliwym atomem, zbudowanym z jednego protonu i jednego elektronu.
    T Tauri – gwiazda zmienna w gwiazdozbiorze Byka, odkryta przez Johna Hinda. Nazwano od niej całą klasę gwiazd zmiennych – typu T Tauri
    Kelwin – jednostka temperatury w układzie SI równa 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody, oznaczana K. Definicja ta odnosi się do wody o następującym składzie izotopowym: 0,00015576 mola H na jeden mol H, 0,0003799 mola O na jeden mol O i 0,0020052 mola O na jeden mol O.
    Dżet, inaczej struga – skolimowany strumień plazmowej materii wyrzucany z relatywistycznymi prędkościami z biegunów jądra galaktyki lub gwiazdy. Pierwszy dżet został zaobserwowany przez H. Curtisa w roku 1918 w galaktyce eliptycznej M87 w gromadzie Panny, jako jasny promień świetlny połączony z jądrem galaktyki. W latach 1960 obserwacje radiowe wielu galaktyk pokazały istnienie rozciągłych struktur radiowych, w skład których wchodzi zwarte jądro, radioobłoki oraz łączące je dżety.
    Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) – największy na świecie interferometr radiowy znajdujący się na płaskowyżu Chajnantor w Chilijskich Andach na wysokości ok. 5000 m n.p.m. W jego skład wchodzi 66 precyzyjnie wykonanych radioteleskopów o średnicach czasz 12 i 7 metrów. Prowadzą one obserwacje w zakresie fal milimetrowych i submilimetrowych. Interferometr powstał we współpracy międzynarodowej krajów Europy, Ameryki Północnej i Azji Wschodniej, przy współudziale Chile.
    Powstanie i ewolucja Układu Słonecznego rozpoczęły się 4,6 miliarda lat temu, gdy na skutek grawitacyjnego zapadnięcia się jednej z części niestabilnego obłoku molekularnego rozpoczął się proces formowania Słońca i innych gwiazd. Większość zapadającej się masy z tej części obłoku zebrała się pośrodku, tworząc Słońce, podczas gdy reszta spłaszczyła się, formując dysk protoplanetarny, z którego następnie powstały planety, księżyce, planety karłowate i pozostałe małe ciała Układu Słonecznego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.048 sek.